Tất cả mọi người đều đã mệt mỏi rồi. Những điều nghĩ đến, cần nói, đều đã nói cả rồi; những điều làm được, cần làm, đều đã làm cả rồi; còn lại gì nữa đây? Chỉ cảm thấy tương lai mờ mịt mà thôi. Cao trào của nhiệt huyết đã trở thành quá khứ, trong khoảnh khắc thở dốc, liền lộ ra vẻ mệt mỏi.

"Những điều chúng ta nghĩ đến, cần nói, đều đã nói hết mức có thể rồi; những điều làm được, cần làm, đều đã làm hết mức có thể rồi; mà sự việc cũng chỉ đến thế mà thôi!" Họ nói.

Không sai! Sau khi họ đã nói hết mọi điều muốn nói có thể nghĩ đến, làm hết mọi điều muốn làm có thể làm được, mà sự việc vẫn chỉ có thế, họ cảm thấy không còn đường đi, không còn việc để làm, lại thêm việc rõ ràng có đường khác việc khác nhưng lại không muốn đi muốn làm, vậy thì ngoài "mệt mỏi" ra, họ còn có gì?

Tiếng súng ở đường Á Nhĩ Đa Á gần đây đã vạch trần bức màn của trạng thái mệt mỏi phổ biến này.

Khoa học gia tiên tiến vốn biết cách thí nghiệm. Họ cố tình tiêm một mũi thuốc kích thích, xem có phản ứng gì. Quả nhiên dòng dõi Trung Hoa lớn lao của chúng ta đã bị họ thí nghiệm ra; phản ứng sau khi tiêm thuốc kích thích chính là mệt mỏi — tiếng rên rỉ trầm đục và cơn co giật suy nhược.

Kẻ tiêm thuốc lúc ấy nhìn nhau cười, tâm sự tương thông mà rằng: "Thế nào?"

Đây đương nhiên là nỗi nhục mới, thế nhưng biết làm sao với lòng người mệt mỏi đây!

Nỗi nhục mới gì chứ! Chẳng phải đã thành kiểu "nợ nhiều không thấy nặng" rồi sao?

Dòng dõi Trung Hoa hiển hách của chúng ta quả thực là dân tộc lâu đời, nhưng gần đây lại cải lão hoàn đồng, lộ vẻ ngây thơ kỳ lạ. Người ta xì xào bàn tán ở bên cạnh rằng: "Nhìn kìa! Nhìn anh ta sau khi gào thét cuồng nhiệt, liền sẽ mệt mỏi; đến lúc đó sẽ yên tĩnh lại thôi. Thêm chốc lát nữa, lại ngủ say sưa cho mà xem." Không ngờ chúng ta lại đúng như dự đoán của người ta.

Tôi chắc chắn rằng những tế bào mới sinh trong dân tộc lâu đời này sau khi hò hét nhảy nhót không hề mệt mỏi, không hề cảm thấy đường cùng, mà lý tưởng mới đang lan tỏa giữa họ, thế lực mới đang được tích tụ, thế nhưng xương sống của dân tộc già cỗi — chính là trụ cột của xã hội hiện tại — thì quả thật đã mệt mỏi đến mười phần, sắp ngã xuống rồi. Xương sống không thể đứng thêm chốc lát nào nữa, nhất định phải ngã xuống, các tế bào mới sinh dẫu có tinh thần dũng mãnh đi chăng nữa cũng vô ích. Đây chính là nội tình của trạng thái mệt mỏi phổ biến hiện nay.

Đây là chứng suy nhược cột sống, căn bệnh lợi hại nhất!

Bác sĩ có cách nào chữa trị căn bệnh hiểm nghèo này không? Bác sĩ lắc đầu nói: "Trừ phi thay một chiếc cột sống trẻ khỏe." Cột sống của cá nhân đương nhiên không có cách nào thay được, nhưng muốn thay cột sống của dân tộc thì chắc chắn phải có cách.

Các tế bào mới sinh hăng hái nói: "Hãy để chúng tôi thử gánh vác cái thân xác yếu ớt to lớn này." Thế nhưng họ không phải là xương cột sống, không ngồi đúng vị trí, không được phép mưu tính việc đó, hoàn toàn là tự chuốc lấy côngngười hoài công vô ích.

Một vị bác sĩ thông minh hơn đã đến, ông đưa ra ý kiến mới: "Linh hồn của cột sống chính là tủy sống, cột sống chẳng qua chỉ là một ngôi nhà, tủy xương mới là chủ nhân trong đó. Phương pháp điều trị căn bản nằm ở việc thay đổi chủ nhân trong ngôi nhà, chứ không nằm ở việc tháo dỡ xây lại ngôi nhà. Chúng ta phải lấy đi tủy sống khô cạn trong cột sống, thay vào đó tủy sống mới hồng hào đẫm máu!"

Các tế bào mới sinh nghe vậy liền vui mừng rời đi, nỗ lực thực hiện "vận động thay tủy sống".

Nhưng công việc này tuyệt đối không thể hoàn thành trong một sớm một chiều, cho nên cái thân xác to lớn này chắc chắn vẫn sẽ có một khoảng thời gian mặt đầy vẻ mệt mỏi nằm đó, sống không ra sống chết không ra chết chẳng động đậy gì.

Một nhóm tế bào non trẻ cũng cảm thấy mệt mỏi trong trạng thái u ám, nhưng chúng gọi đó là sự chán nản. Chúng từng có ảo tưởng quá mỹ mãn, hy vọng quá mức; chúng từng dựa vào ảo tưởng quá mỹ mãn và hy vọng quá mức đó làm chất kích thích, mà hoạt động nhiệt liệt. Tỷ như uống rượu quá độ, lúc đó quả nhiên mượn được sức mạnh, lúc tỉnh rượu lại vô cùng mệt mỏi rã rời. Chúng thực ra là bị tư tưởng lãng mạn của chính mình làm cho mệt mỏi, lại tự nhận là chán nản; chán nản đến cực điểm, có thể phản động, có thể tự sát.

Đây lại là một hình thức mệt mỏi nữa. Loại mệt mỏi do chính mình tạo ra này có một phương pháp điều trị đơn giản, chính là bớt uống chút rượu tự say.