——Gửi một tác giả viết luận văn
Cá nhân tôi đối với luận điểm của anh, có một phần đồng cảm (nhưng tôi cho rằng nếu gọi A Q là điển hình của người nông dân lạc hậu, thì chi bằng gọi là điển hình của người nông dân bình thường, người nông dân nói chung); thế nhưng, việc anh coi "phép thắng lợi tinh thần" là đặc trưng chủ yếu của hình tượng điển hình này, thì tôi lại thấy không phải vậy. Không thể phủ nhận rằng, khi Lỗ Tấn miêu tả phép thắng lợi tinh thần của A Q, phạm vi châm biếm của ông là vô cùng rộng lớn, hơn nữa ông còn "liên hệ với thực tế khi đó", có thể nói là chỉ thẳng vào mũi sĩ phu (những kẻ được gọi là chính nhân quân tử) thời bấy giờ mà chỉ trích. Tuy nhiên, nhìn từ hình tượng điển hình A Q, phép thắng lợi tinh thần chỉ biểu hiện một mặt - sự lạc hậu của nông dân; mà ở trên người A Q còn có những mặt ngược lại, tức là nguyện vọng muốn làm cách mạng, tức là tinh thần lạc quan ẩn dưới lớp vỏ u mê (không ít người chỉ nhìn thấy lớp vỏ u mê ấy mà bỏ qua hạt nhân lạc quan của anh ta), cùng với sự cần cù, khí chất của anh ta, vân vân. Nếu chỉ có mỗi đặc trưng phép thắng lợi tinh thần, thì A Q đã không phải là điển hình của nông dân mà là điển hình của những kẻ được gọi là chính nhân quân tử kia rồi.
Đồng thời, chúng ta cũng phải nhớ rằng: A Q với tư cách là điển hình nông dân, có tính thời đại đặc thù của nó - anh ta là điển hình của người nông dân trước và sau Cách mạng Tân Hợi. Thời đại của A Q, chủ nghĩa Marx vẫn chưa đến Trung Quốc, tư tưởng ý thức của giai cấp thống trị cùng chính sách ngu dân của chúng vẫn còn ảnh hưởng cực lớn đối với nông dân, biểu hiện trên người A Q chính là phép thắng lợi tinh thần của nó, vân vân. Không thể tách rời bối cảnh thời đại để bàn về tính điển hình, đối với tính điển hình của A Q, cũng nên nhìn nhận như vậy.
Ngày 13 tháng 11 năm 1959
