Chiều ngày 19, vào lúc ba giờ, tôi nhận được bức điện khẩn vợ tôi gửi từ Thượng Hải, báo tin Lỗ Tấn tiên sinh đã tạ thế, giục tôi mau mau trở về Thượng Hải. Thật như sét đánh ngang tai! Tôi không thể tin được! Chiều ngày mười tháng mười, tôi tới rạp hát Thượng Hải xem bộ phim nổi tiếng của Liên Xô "Dubrovsky", tình cờ gặp Lỗ Tấn tiên sinh cùng phu nhân và con cái. Chúng tôi ngồi cùng một chỗ, trò chuyện rất nhiều. Mười tháng mười cách ngày mười chín chỉ vỏn vẹn tám ngày, làm sao tôi có thể tin được lại xảy ra chuyện kinh thiên động địa thế này!
Thế nhưng, trên bức điện viết rõ ràng "Chu đã qua đời", "Chu" này không phải là "Đại tiên sinh" thì còn là ai nữa? Không phải ông ấy thì còn "Chu" nào khác có thể khiến tôi nhận được điện khẩn giục về gấp?
Thế nhưng, vì bệnh trĩ tái phát, tôi nằm liệt trên giường không thể cử động. Tôi hận vô cùng chuyến đi tranh thủ thời gian rảnh rỗi lần này! Tôi đã gửi một bức điện trả lời. Vẫn hy vọng sáng hôm sau có thể gắng gượng lên đường. Ban đêm, tôi nằm trên giường, hồi tưởng lại cuộc trò chuyện với Lỗ Tấn tiên sinh ở rạp hát Thượng Hải ngày mười tháng mười, lại nhớ tới cuộc trò chuyện vào buổi chiều ngày hai tháng mười (hoặc ngày ba) khi tôi cùng G quân đến nhà Lỗ Tấn tiên sinh chụp ảnh cho ông. Rồi lại đau đớn đoán già đoán non về nguyên do của "tiếng sét ngang tai" lần này. Dựa vào hai lần gặp mặt cuối cùng đó, tôi không thể tin Lỗ Tấn tiên sinh lại đột ngột qua đời vào ngày mười chín, mặc dù lần đi thăm ông cùng G quân trở về, trên xe G quân có nói với tôi: "Hôm nay thấy sắc mặt và tinh thần của Lỗ Tấn tốt hơn mình tưởng, nhưng nếu ông ấy không mau chóng chuyển nơi điều trị thì vẫn rất nguy hiểm." Tôi lại nhớ tới Smedley nữ sĩ vào đầu tháng tám khi rời Thượng Hải đi tránh nóng, cũng nói với tôi: "Lúc này ông ấy tuy đã tốt hơn nhiều, nhưng không chắc chắn đâu, nhất định phải chuyển nơi điều trị! Bản thân ông ấy cứ nói không sao, nhưng người bệnh phổi thường hay lạc quan quá mức đấy!" Giữa tháng tám, Lỗ Tấn tiên sinh đã chọn xong địa điểm chuyển nơi điều trị là Kamakura, Nhật Bản. Nhưng sau đó lại không thực hiện được. Mùa hè vậy là đã qua. Giữa tháng chín tôi gặp ông, ông nói mùa hè đã qua, thôi thì cứ đợi thêm chút nữa, hoặc là tới Hồng Kông đổi gió. Ai ngờ giữa tháng mười bỗng nhiên xảy ra tiếng sét ngang tai này! Bây giờ hồi tưởng lại, nếu chúng ta có thể sớm thu xếp ổn thỏa vấn đề chuyển nơi điều trị, thì Lỗ Tấn tiên sinh đã không vì một số khó khăn thực tế mà trì hoãn mất ba tháng trời. Chúng ta quá thiếu trách nhiệm, tội này chúng ta không thể nào tha thứ! Chúng ta quá vô dụng!
Đêm ngày mười chín trôi qua trong những hồi ức đau thương như thế. Sáng sớm ngày hai mươi, tôi bật dậy quyết định đi chuyến tàu sớm rồi đổi sang xe lửa, nhưng cơn đau trĩ như cắt, vừa bước được một bước liền khuỵu xuống! Tôi quá vô dụng! Tôi không còn cách nào để nhìn mặt ông lần cuối!
"Trung Quốc chỉ có một Lỗ Tấn, giới văn hóa thế giới cũng chỉ có vài Lỗ Tấn, Lỗ Tấn quá đỗi quý báu!" — Đây là lời của G quân sau khi cùng tôi đi thăm Lỗ Tấn tiên sinh trở về vào ngày hai tháng mười. Thế nhưng, thế nhưng chúng ta quá thiếu trân trọng Lỗ Tấn, chúng ta đã không dùng hết mọi phương cách để chiến đấu với bệnh tật của Lỗ Tấn, chúng ta chỉ để mặc ông đơn độc vật lộn với bệnh tật, chúng ta thậm chí còn làm tăng thêm nỗi bất an trong tinh thần khi ông đang bệnh! Những người Trung Quốc như chúng ta, thật hổ thẹn với những người bạn nước ngoài đã vô cùng trân quý Lỗ Tấn tiên sinh!
G = G
