Bà nội tôi là con gái út của một đại địa chủ ở Cao Gia Kiều. Cao Gia Kiều cách Ô Trấn trăm dặm, cư dân phần lớn đều họ Cao. Khi cha của bà còn tại thế, ông thuê rất nhiều tá điền, từ ăn, mặc đến ở đều tự cung tự cấp. Tá điền người thì trồng lúa, người thì trồng bông. Hàng năm đều nuôi tằm quy mô lớn, việc ươm tơ đều do vợ con của tá điền làm, nhưng đến khi dệt thành lụa là gấm vóc, chỉ đành dùng trọng kim thuê thợ kỹ thuật chuyên môn. Tá điền còn chế tác đồ gỗ dùng trong nhà, kéo sợi, dệt vải. Còn như nuôi gà, nuôi vịt, nuôi lợn thì khỏi phải nói. Tóm lại, mọi thứ đều cầu tự cung tự cấp. Người khác tính toán giúp ông, phương pháp tự cung tự cấp này của ông so với việc ra chợ mua đồ sẵn, cái giá phải trả cao hơn gấp đôi. Thế nhưng cha của bà lại say mê việc này không biết mệt mỏi. Khi Thái Bình Quân tấn công Chiết Giang, cả nhà cha bà chạy nạn, suốt hơn hai mươi năm không có lấy một tin tức. Bà nội đoán rằng họ đều đã chết trong loạn binh lửa rồi.
Bà rời nông thôn đến nay đã mấy chục năm, nhưng vẫn không thể quên được cuộc sống nơi thôn quê. Sau khi cha tôi mất không lâu, bà nội đòi nuôi tằm. Nhưng người trong nhà ai cũng không có kinh nghiệm này, chỉ có bà nội là từ nhỏ đã quen nhìn, hơn nữa còn từng đích thân tham gia.
Thế là bà nội làm thầy, dẫn dắt hai cô và một cô hầu gái, bắt đầu nuôi tằm. Trước tiên mua một bộ dụng cụ nuôi tằm, như nia, giỏ... loại này nọ. Từ lúc "thu kiến" cho đến khi "lên né", việc gì bà cũng phải tự tay làm, mà cũng không thể không đích thân bà làm. Hái được hơn hai trăm cân kén, có thể nói là trúng mùa, nhưng số tiền bán kén thu được còn không đủ chi phí mua sắm dụng cụ nuôi tằm, tiền công bỏ ra xem như mất trắng, khỏi phải nói. Nhưng năm đầu tiên này vốn là tính chất thử nghiệm. Năm thứ hai, lượng trứng tằm tăng gấp đôi. "Bố chủng" tức là miếng vải chứa trứng tằm, một miếng bố chủng có thể "thu kiến" được bao nhiêu, có một ước lượng đại khái, cũng chỉ mình bà biết. Kết quả thu hoạch cũng tăng gấp đôi so với năm trước, nhưng vẫn không đủ vốn, vì phải mua lá dâu, nhà không có lá dâu riêng. Khỏi phải nói lại là mất trắng tiền nhân công. Năm thứ ba lại tăng gấp đôi, kết quả giống năm thứ hai. Muốn tăng quy mô hơn nữa, có lẽ có thể đủ vốn. Nhưng căn nhà cũ ở phố Quan Tiền chỉ có một gian phía đông (vừa là phòng khách vừa là phòng ăn) là có thể dùng để nuôi tằm, muốn mở rộng quy mô nữa thì không thể nào. Sau khi được mẹ và nhị thím khuyên can, bà nội đành gạt bỏ ý định nuôi tằm.
Lúc bà nội nuôi tằm, tôi vẫn đang đi học ở trong trấn, thời kỳ nuôi tằm xuân, ngày nào đi học về tôi cũng tham gia, mẹ cũng không cấm. Việc tôi hứng thú nhất thời thơ ấu, bây giờ nhớ lại vẫn còn như hiện ra trước mắt, chính là nuôi tằm.
Nhưng nỗi nhớ cuộc sống thôn quê của bà vẫn còn rất mãnh liệt. Chẳng bao lâu sau, bà lại bắt đầu nuôi lợn. Bà mua một con lợn cái con đã cai sữa từ lò lợn. Quê chúng tôi có nước cám (chỉ thức ăn thừa, cơm thừa, gốc rau, lá rau già, cùng với các loại thực phẩm dễ chua, nước rửa nồi trộn lẫn vào nhau, vì nó ở dạng lỏng nên dân gian gọi là nước cám). Đây là thứ nhà nào cũng có, một ngày có thể tích được một thùng hoặc hai ba thùng. Bà nội nói, đây là thức ăn tốt cho lợn. Lợn con quả nhiên thích ăn. Nhưng dù chỉ một con lợn cũng phải có chuồng, chuồng lợn ở ngay khoảng đất trống bên cạnh nhà củi. Chuồng lợn lại phải thường xuyên giữ sạch sẽ. Bà đích thân dẫn theo hai cô và một cô hầu gái lớn dọn dẹp chuồng lợn. Hai cô và cô hầu gái bịt mũi, dùng miếng gỗ cán dài hốt phân lợn đổ vào thùng gỗ. Nhưng bà nội chưa bao giờ bịt mũi. Bà thấy lợn con ăn xong một thùng nước cám rồi ngủ khì, vô cùng vui vẻ. Bà nói: "Nước cám trước đây toàn đổ đi, giờ đã phát huy tác dụng, chẳng phải rất sảng khoái sao."
Đến cuối năm, lợn con đã thành lợn nái lớn, đến lúc phải giết thịt rồi. Bà nội mời đồ tể từ tiệm thịt về, đồ tể dẫn thêm một trợ thủ, mang theo một chiếc ghế gỗ thấp không quá dài nhưng khá rộng. Đồ tể và trợ thủ đặt lợn nằm nghiêng trên ghế gỗ, trợ thủ ấn chặt hai chân sau của lợn, đồ tể tay trái bẻ cằm lợn, tay phải dùng con dao nhọn dài bảy tấc đâm thẳng vào một vị trí nhất định ở cổ họng lợn, cắm sâu đến tận nửa cán gỗ dài hai tấc, sau đó rút dao ra, máu lợn liền xối thẳng vào chiếc chậu sành lớn đã chuẩn bị sẵn. Cho đến khi máu lợn chảy hết, trợ thủ mới buông tay. Nghe nói, nhát dao này của đồ tể phải đâm trúng tim lợn mới xong việc. Nếu không, dù máu lợn đã chảy hết, sau khi trợ thủ buông tay, lợn sẽ nhảy dựng lên, lao đầu đâm sầm, một lúc sau mới chết. Sau khi lợn chết, đồ tể và trợ thủ bắt đầu cạo lông, mổ bụng, công việc này cần lượng lớn nước sôi sùng sục. Đặc biệt là cạo lông lợn, phải dùng nước sôi đổ đầy một chiếc chậu gỗ lớn hình bầu dục có thể chứa vừa con lợn chết, ngâm lợn chết vào đó. Chiếc chậu gỗ này cũng là do đồ tể mang đến.
Toàn bộ công việc giết mổ kéo dài từ khoảng bốn, năm giờ chiều đến bảy, tám giờ tối. Bà nội chuẩn bị rượu, thức ăn mời đồ tể và trợ thủ ăn cơm tối. Hơn nữa còn phải trả một số tiền nhất định.
Người ta bảo, bà nội nuôi lợn còn đắt hơn mua thịt lợn sẵn, huống chi còn mất không tiền công. Nhưng bà nội vẫn kiên trì, năm thứ hai lại mua lợn con. Tuy nhiên đây là lần cuối cùng, vì chuyện nuôi tằm thì hai cô và cô hầu gái lớn đều tán thành, còn nuôi lợn thì ai cũng phản đối.
Xem giết lợn là một việc thú vị nhất khác thời thơ ấu của tôi.
Cậu Trần Túc Hương từ những năm đầu đã hút thuốc phiện. Khi đó, ông Vị Khanh vẫn còn tại thế, Túc Hương chỉ có thể lén lút hút, hơn nữa lượng cũng rất ít. Ông Vị Khanh tuổi già là một con nghiện, thuốc phiện Túc Hương hút khi đó chính là lấy trộm từ chỗ ông Vị Khanh. Sau khi ông Vị qua đời, cơn nghiện của Túc Hương mới ngày một lớn. Khi mẹ đưa hai anh em tôi đến nhà Túc Hương nghỉ hè, mỗi ngày Túc Hương phải hút một lượng năm, sáu đồng cân thuốc phiện. Ngày nào cũng bốn giờ chiều cậu mới dậy, trước tiên hút một cữ thỏa cơn nghiện, rồi mới ăn sáng (với người khác thì đây là cơm tối), lại hút thêm một cữ nữa, lúc đó mới có tinh thần để tiếp đãi mấy vị thân bằng hảo hữu đến cầu y. Tối tám, chín giờ, cậu hút liền hai cữ, khi ấy tinh thần phấn chấn, đọc sách, nói chuyện, đều vô cùng hăng hái. Sau đó đến mười hai giờ đêm hoặc một, hai giờ sáng hôm sau, cậu hút đã đời rồi mới ăn cơm đêm, lên giường đi ngủ, lúc này đã là khoảng ba giờ sáng hôm sau rồi.
Cậu Túc Hương tuy là thầy thuốc nhưng lại thích đọc tiểu thuyết. Năm chúng tôi đến nghỉ hè, cậu đang xem "Hoa Nguyệt Ngân", xem cho đã cơn ghiền, liền đọc cuốn sách này, còn cùng mẹ bàn luận về sự đáng thương, đáng tiếc của Vi Si Châu. Nhưng mẹ chưa từng đọc "Hoa Nguyệt Ngân", đành chuyển sang nói chuyện khác. Túc Hương khuyên mẹ cũng nên đọc "Hoa Nguyệt Ngân", mẹ ban ngày cũng từng đọc hai ba hồi, nhưng không thích, nên không đọc tiếp nữa.
Mẹ và mợ Túc Hương mỗi tối đều ngồi trò chuyện cùng cậu Túc Hương đến chín giờ thì ai nấy về phòng ngủ, sau đó chỉ còn cô hầu gái lớn Đan Phượng, cô hầu gái nhỏ A Xảo hầu hạ cậu Túc Hương cho đến khi cậu đi ngủ. Lúc đó, vì không có ai trò chuyện, cậu Túc Hương vừa hút thuốc vừa đọc tiểu thuyết, thấy đoạn nào ưng ý, lại cười ha hả một mình.
Phản hút thuốc của cậu Túc Hương đặt ở gian trước của chính phòng trên lầu đại sảnh, gian sau là phòng ngủ. Hai gian sương phòng trái phải nhỏ hơn chính phòng, là kiểu hẹp dài, sương phòng bên phải là nơi ở của hai người con gái do vợ trước của Túc Hương sinh ra: Tam tiểu thư và Ngũ tiểu thư. Sương phòng bên trái bình thường bỏ trống, khi chúng tôi đến nghỉ hè thì ở gian đó. Hai gian sương phòng đều có cửa trước sau, cửa trước thông với chính phòng, cửa sau thông với nhà vệ sinh. Phòng ngủ của vợ chồng Túc Hương (tức gian sau chính phòng) lại không có cửa sau. Phòng ngủ này rộng, nhà vệ sinh nằm ngay một góc phòng ngủ, dùng ván gỗ ngăn thành một gian nhỏ.
Túc Hương thuê một thầy giáo (nam) chuyên dạy con trai cậu là Uẩn Ngọc. Uẩn Ngọc và thầy giáo ngủ trong sương phòng bên trái dưới lầu.
Mỗi ngày buổi sáng, thầy giáo đốc thúc Uẩn Ngọc đọc sách, làm văn; buổi chiều, thầy giáo đi thăm bạn bè chơi bời. Lúc đó, tôi và Uẩn Ngọc liền lén xem tiểu thuyết của cậu Túc Hương.
Mỗi ngày buổi sáng, mẹ cũng yêu cầu tôi và em trai ôn lại bài cũ, đọc sách mới. Buổi chiều cho phép tôi và em trai tự do hoạt động. Năm nay tôi mười ba tuổi, tiểu học đã tốt nghiệp, chuẩn bị thi trung học, em trai chín tuổi, cho nên ôn bài cũ, đọc sách mới, đều cần mẹ hướng dẫn.
Tôi và Uẩn Ngọc lén xem tiểu thuyết, mỗi người mỗi khác. Nó thích xem loại như "Thất Hiệp Ngũ Nghĩa"; tiểu thuyết tôi xem lúc đó có cuốn "Dã Tẩu Bộc Ngôn". Đây là tác phẩm đồ sộ khoảng triệu chữ, tôi dùng ba buổi rưỡi là xem xong. Đây là cách xem nhảy cóc. Phần không thích và phần không hiểu đều bỏ qua, đây gọi là xem nhảy cóc.
Mỗi tối khoảng tám giờ, cậu Túc Hương thường muốn kiểm tra Uẩn Ngọc và tôi. Cậu đốt một cây nhang, bảo chúng tôi viết một bài văn ngắn, độ dài không câu nệ, nhưng khi nhang cháy hết thì phải nộp bài cùng lúc. Uẩn Ngọc và tôi vừa nhìn nhang, vừa viết, đa phần đều nộp bài cùng lúc. Cậu Túc Hương xem xong, nói với mẹ tôi: "Uẩn Ngọc còn lớn hơn Đức Hồng hai tuổi đấy, vậy mà văn tư không được lưu loát." Mẹ cười nói: "Hai đứa hứng thú khác nhau. Uẩn Ngọc thích chơi, nếu nó chịu khó cắm đầu đèn sách, tự nhiên sẽ khác xưa." Cậu Túc Hương gật đầu. Cậu cũng biết chúng tôi lén xem tiểu thuyết của cậu, liền hỏi tôi từng đọc những sách nào. Tôi đáp: Đã đọc "Dã Tẩu Bộc Ngôn". Cậu Túc Hương kinh ngạc nói: "Cháu có thể đọc được bộ kỳ thư thiên hạ đệ nhất này sao." Tôi nói: "Có nhiều đoạn không hiểu. Cháu xem chọn những đoạn hiểu được thôi." Cậu Túc Hương chuyển sang hỏi mẹ có từng đọc "Dã Tẩu Bộc Ngôn" chưa? Mẹ đáp: "Chưa". Lần này, Túc Hương nhất quyết đòi bàn luận với mẹ về "Dã Tẩu Bộc Ngôn", vì cuốn sách này bàn về y đạo rất nhiều. Cậu nói: "Sách này giảng về y đạo, phần lớn là thông mà không thông, có vài chỗ thậm chí là dã hồ thiền."
Cậu Túc Hương còn thích làm đối liên. Có lần, cậu nói với mẹ: "Cách phía bắc một tầm tên, năm ngoái cháy nhà, thiêu rụi hơn mười gian hàng ngoài chợ, trong đó có hai gian của tôi. Năm nay tôi xây mới lại hai gian trên đống đổ nát này. Người xung quanh liền bàn tán xôn xao, bảo rằng tôi đã làm người tiên phong, thị trường tất sẽ chấn hưng. Ai mà không biết, 'Đầu bắc Ô Trấn, có trời không có mặt trời' (ghi chú: đây là hai câu dân gian ngày ấy mô tả đầu bắc Ô Trấn cực nhiều trộm cắp, buôn lậu, cướp muối), làm sao có nắm chắc mà chấn hưng thị trường. Ngày cất nóc, tôi viết một câu đối dán trên xà nhà. Vế trên là: Nào mong chợ sẽ hưng, trong lúc bận rộn tìm nhàn hạ, miễn cho đất trắng hoang vu mà thôi. Vế dưới là: Thực biết cơ khó lường, trong chỗ tối mò mẫm, xem ông trời thay đổi thế nào?" Mẹ cười nói: "Đây là lời thật. Đối liên làm hay lắm, 'đất trắng' mượn đối với 'ông trời' đặc biệt diệu."
Mỗi tối sau tám giờ, sau khi Uẩn Ngọc và tôi kiểm tra xong bằng nhang, liền đến phòng Tam tiểu thư, Ngũ tiểu thư chơi đùa. Tam tiểu thư, Ngũ tiểu thư đều lớn hơn tôi. Năm chúng tôi đến nghỉ hè, Tam tiểu thư khoảng mười tám, mười chín tuổi, chưa đính hôn. Tam tiểu thư là một mỹ nhân, như thể được bước ra từ bức họa mỹ nhân nổi tiếng nhất, hơn nữa không chỉ dung mạo xinh đẹp, mà lông mày, đôi mắt đều như biết nói. Tam tiểu thư tự biết mình đẹp, còn muốn có tài, làm một giai nhân tài sắc vẹn toàn. Tuy nhà có thầy giáo, nhưng vì là nam, Túc Hương không cho phép chị ấy và Uẩn Ngọc cùng nghe lớp của thầy giáo này. Tam tiểu thư đã biết mặt năm, sáu trăm chữ, đây đều là nhờ chị ấy ép Uẩn Ngọc dạy cho mình. Nhưng Uẩn Ngọc là đứa không có kiên nhẫn, lại thích chơi, không chịu chuyên tâm dạy Tam tiểu thư, còn đem những lời nghe từ cha mà châm chọc Tam tiểu thư: Nữ tử vô tài tiện thị đức.
Tôi và Uẩn Ngọc đến phòng Tam tiểu thư, Ngũ tiểu thư, chẳng qua cũng chỉ là bàn chuyện đông chuyện tây. Một tối nọ, Tam tiểu thư nói: "Chuyện đông chuyện tây đều nói hết cả rồi, nghe cũng chán rồi. Tối nay đổi kiểu mới nhé?" Uẩn Ngọc nói: "Chúng ta cùng giải Cửu Liên Hoàn thế nào?" (Cửu Liên Hoàn là một loại đồ chơi cao cấp thời đó, nếu không có tâm trí khéo léo tùy cơ ứng biến thì không thể tháo rời chín chiếc vòng đồng liên kết trên một thanh đồng cùng lúc. Giải Cửu Liên Hoàn là một phương pháp giết thời gian của các tiểu thư khuê các). Tam tiểu thư nghe nói giải Cửu Liên Hoàn liền lắc đầu. Mặc dù chị ấy là cao thủ trong trò này. Thế là tôi nói: "Tối nay chơi trò 'ngũ quan tịnh dụng' đi?" Tam tiểu thư hỏi: "Ngũ quan tịnh dụng là gì?" Tôi giải thích xong, chị ấy vui vẻ đồng ý thử xem. Uẩn Ngọc lại không quá tình nguyện, vì tôi và nó từng chơi rồi, nó thua. Nhưng lúc này nó không phản đối. Tôi đoán là vì nó ước tính kẻ bại không chỉ mình nó, Tam tiểu thư, Ngũ tiểu thư đều có thể bại. Ngũ tiểu thư đối với trò mới này, vốn không hiểu rõ, liền bảo là mình không tham gia. Kết quả, ba người chơi. Tam tiểu thư thắng. Uẩn Ngọc nói: "Các người là thông đồng với nhau." Tam tiểu thư lấy ngón tay quẹt mặt nó trêu, nó liền chạy mất. Tam tiểu thư kéo tôi ngồi xuống mép giường chị ấy, ghé sát môi vào tai tôi, khẽ nói: "Biểu đệ, chị có một việc muốn nhờ cô (chỉ mẹ tôi) giúp đỡ, em làm ơn nói với cô, chị muốn gặp cô ngay." Tôi hỏi là chuyện gì. Tam tiểu thư muốn nói, nhưng lại ngập ngừng, nhìn về phía giường Ngũ tiểu thư một chút, Ngũ tiểu thư đã lên giường, màn đã buông xuống. Tam tiểu thư bèn nói: "Em biết không..." nhưng rồi lại dừng, khẽ nói với tôi: "Hay là sang phòng cô rồi nói tiếp đi." Tam tiểu thư kéo tôi đi ngay. Tôi muốn châm một cái "chân đèn cầm tay" (đây là loại đĩa tròn đường kính một tấc bằng gỗ hoặc đồng, có đế có cán, giữa đĩa tròn có trụ tròn dài chừng một tấc, đầu nhọn có đinh, có thể cắm một cây nến nhỏ, đĩa tròn dùng để hứng sáp nến), Tam tiểu thư lắc tay, ghé sát tai tôi nói: "Đề phòng người khác nhìn thấy." Liền cùng tôi nắm tay nhau ra khỏi cửa sau sương phòng, đi chậm rãi, trong bóng tối Tam tiểu thư va phải vật gì đó, suýt nữa ngã, lại được tôi đỡ lấy. Đi ngang qua phía sau chính phòng, nghe thấy tiếng cậu Túc Hương cười ha hả, Tam tiểu thư lại nhát gan hẳn lên. May mà cửa sau sương phòng mẹ và tôi ở đang mở, ánh đèn trong phòng soi rõ chỗ Tam tiểu thư và tôi đứng, cách sương phòng không quá ba, năm bước. Thế là Tam tiểu thư và tôi bước nhanh vào sương phòng. Ngồi xuống rồi, Tam tiểu thư vẫn còn chút tim đập, thở gấp. Lúc này em trai đã ngủ say. Tam tiểu thư lúc này mới nói hết chuyện có người làm mai cho mình, nhà trai là nhà giàu ở trấn Nam Tầm, nhưng người đàn ông lớn hơn chị ấy hơn hai mươi tuổi, lại còn nghiện thuốc phiện, chị ấy không tình nguyện vân vân, nói một hơi, sau đó thở lấy hơi, lấy lại bình tĩnh, thong dong nói: "Cha kể chuyện này cho em, nói là mối nhân duyên tốt, em không dám nói một chữ không, đành nhờ cô nghĩ cách nói một câu trước mặt cha, cha vốn luôn tôn trọng cô."
Tôi nói: "Vậy để đến mai hãy nói đi. Mẹ lúc này đang nói chuyện với cậu, con đi gọi mẹ qua, cậu sẽ sinh nghi đấy."
Tam tiểu thư sốt sắng nói: "Chuyện này mười hai giờ đêm nay phải quyết định rồi. Người mai hôm qua đến, nói mười hai giờ đêm nay lấy câu trả lời. Biểu đệ tốt, em đương nhiên có cách âm thầm dẫn cô đến, không để cha sinh nghi."
Thế là tôi đành âm thầm đi từ cửa trước sương phòng vào phòng cậu Túc Hương đang hút thuốc phiện, nhìn thấy cậu Túc Hương đang lắp một cái "yên bào" lớn lên tẩu thuốc, bưng tẩu thuốc, đôi môi ngậm chặt tẩu thuốc, ra sức hút. Đây chính là lúc bắt đầu hút một cữ thuốc phiện, bên cạnh đèn thuốc còn đặt hai cái yên bào lớn. Tôi đoán chừng cữ thuốc ba yên bào này, ít nhất phải mất một khắc đồng hồ mới hút xong, tôi liền kéo nhẹ vạt áo mẹ. Mẹ hiểu ý, đứng dậy, cậu đang toàn tâm toàn ý hút thuốc phiện nên không hề hay biết. Mợ tưởng mẹ có lẽ muốn đi vệ sinh, cũng không hỏi.
Mẹ về đến phòng mình, nhìn thấy Tam tiểu thư, liền đoán được là chuyện gì. Tam tiểu thư giãi bày tâm sự, khẩn cầu mẹ nói: "Cô ơi, đây là việc cả đời của con, cô ơi, cô thương con nhất mà."
Mẹ cười nói: "Tính khí của cha con, con cũng biết rồi đấy, không dám nói là có nắm chắc, thôi thì 'thấy gió xoay buồm' vậy."
Tam tiểu thư nói: "Có nắm chắc, con mới ở đây đợi tin tốt."
Khi mẹ và tôi đến bên phản thuốc, cậu Túc Hương vừa hút xong một cữ thuốc, buông tẩu thuốc ra, cô hầu gái lớn Đan Phượng đang cạo tàn thuốc trong tẩu, cô hầu gái nhỏ A Xảo bưng lên một chén trà hồng, cậu Túc Hương uống cạn chén trà, thỏa mãn thở dài một hơi. Mẹ nhân cơ hội này nói: "Mối hôn sự nhà họ Du này, cậu định tính thế nào?"
Cậu Túc Hương đáp: "Cho phép nó."
Mẹ nói: "Người đàn ông lớn hơn hai mươi tuổi, lại còn hút thuốc phiện..."
Cậu Túc Hương không đợi mẹ nói hết, liền cười nói: "Tam tiểu thư nó ví như một con chim kiều, cần một cái lồng chim tốt làm nơi kim ốc tàng kiều. Nhà họ Du là nhà giàu, chính là một cái lồng chim tốt. Cậu cam đoan sau khi Tam tiểu thư qua đó, nhất định sẽ 'thử gian lạc, bất tư Thục' (vui vẻ chốn này, không nhớ về Thục) thôi." Mẹ còn muốn tranh luận thêm, nhưng mợ kéo tay mẹ, ra hiệu không cần tranh luận nữa, lại cười nói: "Chúng tôi còn đính hôn cho Uẩn Ngọc rồi." Mẹ hỏi là nhà nào trong trấn. Mợ đáp: "Là con gái của bác sĩ ngoại khoa nổi tiếng Thẩm Xuân Lâm ở Trường Hà Banh." Mẹ lại hỏi: "Dung mạo thế nào?"
Cậu Túc Hương đáp: "Cậu đã phái người đi xem rồi, kém Tam tiểu thư một chút, nhưng hơn Ngũ tiểu thư mười lần. Tuổi lớn hơn Uẩn Ngọc hai tuổi." (Ghi chú: Lúc bấy giờ nhà giàu ở Ô Trấn lấy vợ, luôn thích vợ lớn hơn chồng hai, ba tuổi. Ý muốn người vợ lớn hai, ba tuổi tất nhiên sẽ hiểu chuyện hơn, có thể giúp mẹ chồng quản lý việc nhà, lại có thể quản thúc chồng, không để chồng quá tham đắm hoan lạc.)
Cậu Túc Hương lại nói: "Con gái nhà họ Trần gả cho nhà họ Thẩm, bây giờ con gái nhà họ Thẩm lại gả vào nhà họ Trần. Hai nhà Thẩm Trần thật có duyên nợ không dứt. Phủ họ Thẩm có cùng tông tộc với Thẩm Xuân Lâm không nhỉ?"
Mẹ cười nói: "Cũng có thể là cùng tông tộc năm trăm năm trước đấy."
Mẹ nghĩ Tam tiểu thư vẫn đang đợi tin, liền đứng dậy nói: "Trưa không ngủ, hơi mệt, mẹ phải đi ngủ đây."
Mẹ về phòng, Tam tiểu thư vội hỏi: "Rốt cuộc thế nào rồi? Đi lâu thế này."
Mẹ thở dài nói: "Không thành. Cô đã nói rồi, cha con đã định ý rồi, là không kéo lại được đâu."
Tam tiểu thư thất vọng, cúi đầu không nói. Mẹ an ủi chị ấy vài câu, bảo tôi đưa chị ấy về phòng. Lần này, đã châm "chân đèn cầm tay", Tam tiểu thư không sợ người khác nhìn thấy nữa.
Sau này chứng minh, hiểu con gái không ai bằng cha; Tam tiểu thư quả nhiên an phận với cái lồng vàng ẩn giấu mỹ nhân kia, hơn nữa vô cùng mãn nguyện.
Một năm sau, Uẩn Ngọc kết hôn, mẹ đưa tôi và em trai đi ăn cưới, vị biểu tẩu này quả nhiên xinh đẹp. Mẹ nói với tôi: "Tân nương tử nói năng văn nhã."
Nhưng vị biểu huynh này là kẻ không biết đủ. Khi nghiêm phụ còn tại thế, nó còn không dám phóng túng. Sau này cậu Túc Hương vì cai thuốc không đúng cách mà đột ngột qua đời, vị biểu huynh này liền cảm thấy bây giờ không ai dám nói với nó một chữ "không" nữa. Nó đòi bà ngoại giao Như Ý cho nó. Như Ý từ nhỏ đã ở bên cạnh bà ngoại, nay đã hai mươi tuổi, vẫn mày ngài mắt phượng, thông minh lanh lợi, hơn nữa chí khí cao ngạo. Bây giờ Uẩn Ngọc muốn nạp chị ấy làm tiểu thiếp, sao chị ấy có thể chịu được. Mà bà ngoại cũng không muốn, bà ngoại phái Như Ý đón mẹ về. Bà ngoại kể với mẹ: "Một tháng trước, Uẩn Ngọc đến đây hai, ba lần, nói là hiếu kính ta, nhưng lại chớp thời cơ trêu chọc Như Ý. Như Ý chưa bao giờ nhìn thẳng nó lấy một cái. Không ngờ kẻ không biết thân biết phận này lại dám muốn Như Ý làm tiểu thiếp."
Mẹ hỏi Như Ý: "Cháu định thế nào?"
Như Ý đáp: "Thà làm người nhà quê, quyết không làm tiểu thiếp nhà giàu. Cầu Đại tiểu thư làm chủ cho cháu. Nếu Đại tiểu thư không quản, cháu sẽ đi làm ni cô."
Mẹ gật đầu nói: "Cháu có chí khí, cô sẽ có cách."
Mẹ phái người gọi biểu tẩu đến, kể lại chuyện Như Ý không nguyện ý, rồi hỏi: "Sao con không ngăn cản?"
Biểu tẩu kêu oan nói: "Con còn không biết chuyện này ấy chứ! Anh ấy giấu con làm đấy."
Mẹ nói: "Bây giờ con về, phải nghiêm khắc trách mắng Uẩn Ngọc, nó có tiền, mua một người phụ nữ khác tốt hơn Như Ý làm tiểu thiếp cũng không khó. Con nói là do cô làm chủ, đang kén cho Như Ý một người nhà quê tuổi tác tương xứng, trung hậu giỏi giang. Cô đợi xong việc này rồi mới về."
Sau khi biểu tẩu về, Uẩn Ngọc không dám đến lải nhải nữa. Nhưng nó không chịu bỏ tiền, liền lấy A Xảo, cô hầu gái đã lớn, vốn chuyên hầu hạ bên phản thuốc của cậu Túc Hương, làm tiểu thiếp.
Gió thu nổi lên, Như Ý đã xuất giá, chồng là một nông dân trung lưu ở gần làng. Mẹ tìm được một cô người hầu trung niên già dặn lanh lợi thay thế Như Ý chăm sóc bà ngoại, lúc này mới về nhà, lo liệu việc tôi thi đại học.
