Từ sau đó, tôi sống lâu ở Thượng Hải, không đi lại nữa, cho nên thời gian gặp ông cũng nhiều hơn. Tuy nhiên những điều tôi biết về cuộc sống riêng tư của ông cũng không nhiều. Bây giờ nhớ lại, cảm thấy có một số việc tuy chưa từng được người nói tới, nhưng đại đa số đều dính líu tới những "câu chuyện" trên văn đàn mười năm qua, lúc này tạm thời không nhắc tới thì tốt hơn. Ngoài ra, hình như mọi người đều đã nghe nói rồi, tôi nếu viết lại nữa, thì thật sự thừa thãi. Không còn cách nào khác, hãy nói một việc từ khía cạnh ông chữa bệnh đi.
Năm nay là ngày giỗ lần thứ sáu mươi của tiên sinh Lỗ Tấn, nếu như chúng ta đang tổ chức sinh nhật cho ông thì tốt biết bao! Ngày sinh nhật năm mươi tuổi của ông, đồng nghiệp giới văn nghệ Thượng Hải từng chúc thọ ông tại một nhà hàng Hà Lan. Nhớ ngày đó khách nước ngoài đến dự chỉ có hai ba người. Lúc đó ai cũng không ngờ tới (hoặc cảm thấy) tiên sinh Lỗ Tấn sống không quá sáu mươi tuổi!
Không chỉ lúc đó, vào năm 1935 nếu có người nói Lỗ Tấn không còn sống được bao lâu nữa, thì chắc chắn sẽ bị xem là "quạ đen". Bản thân Lỗ Tấn chưa bao giờ nói mình sức khỏe không tốt, người ta nhìn ông cũng thấy rất tốt; ông vẫn đang chiến đấu với tinh thần phấn chấn. Nhưng vào tháng 11 năm 1935, có người "phát hiện" ra sức khỏe của Lỗ Tấn thực sự không tốt.
Nhớ là trước hoặc sau ngày lễ "Cách mạng tháng Mười" một ngày, lãnh sự quán Liên Xô tại Thượng Hải mời một số ít người làm văn hóa đến lãnh sự quán xem phim. Người Trung Quốc đi chỉ có năm, sáu người, trong đó có Lỗ Tấn cùng phu nhân và công tử của ông. Tối hôm đó xem phim "Chapaev" (đại khái là vậy), tinh thần Lỗ Tấn rất tốt, uống một hai ly "vodka". Smedley uống rất nhiều, gần như hơi say; nhưng khi phim chiếu xong, mọi người đang nghỉ ngơi trên sân thượng nhìn xuống sông Hoàng Phố, Smedley nghiêm túc nói với Lỗ Tấn: "Tôi cảm thấy cơ thể ông rất không ổn, ông nên nghỉ ngơi dưỡng sức cho tốt, ra nước ngoài mà tĩnh dưỡng." "Bản thân tôi không cảm thấy có gì không ổn cả," Lỗ Tấn cười nói, "Cô nhìn từ đâu ra mà thấy tôi nhất định phải nghỉ ngơi dưỡng sức mới được chứ?"
"Tôi cảm nhận bằng trực giác. Tôi không nói được ông mắc bệnh gì; nhưng tôi linh cảm, biết cơ thể ông rất không ổn!"
Lỗ Tấn tưởng cô ấy say rồi, định gạt chủ đề này sang một bên, thế nhưng Smedley rất kiên trì, dường như muốn quyết định ngay lập tức: khi nào bắt đầu chữa bệnh, đi đến nơi nào... vân vân, cô ấy lập tức muốn có một câu trả lời xác định. Cô ấy còn nói đi nói lại: "Ông đến nước ngoài, vẫn viết văn như thường, hơn nữa tầm ảnh hưởng quốc tế còn lớn hơn!"
Tối hôm đó không có kết luận. Nhưng trong chiếc xe hơi trên đường về, Smedley lại mời Lỗ Tấn cân nhắc đề nghị của cô, Lỗ Tấn cũng đồng ý. Qua một ngày, Smedley tìm tôi nói chuyện riêng về vấn đề này. Tóm tắt ý kiến của cô: Cô cho rằng Lỗ Tấn nếu không kịp thời ra nước ngoài tĩnh dưỡng, thì có thể sống thêm bao nhiêu năm nữa, là một vấn đề lớn, nhưng nếu ra nước ngoài tĩnh dưỡng, thì có thể nắm chắc mười hai mươi năm tuổi thọ! Cô không thể nói từ góc độ y lý rằng Lỗ Tấn mắc bệnh gì, nhưng cô dựa vào trực giác tin chắc thể chất của ông quá kém. Cô đề nghị đến Kavkaz tĩnh dưỡng, cô muốn tôi nói chuyện thật cụ thể với Lỗ Tấn về vấn đề này, khuyên ông đồng ý.
Lỗ Tấn sau đó cũng đồng ý —— mặc dù khi ông nhắc đến "trực giác" của Smedley, luôn cười một cách hài hước. Và cũng nói đến, trong thời gian tĩnh dưỡng ông có cơ hội hoàn thành tác phẩm "Trung Quốc văn học sử". Nhưng trong lúc không phản đối nữa, Lỗ Tấn cũng bày tỏ nếu thực sự ra nước ngoài, vấn đề còn rất nhiều, e là cuối cùng không đi vẫn tốt hơn.
Đến cuối năm đó, lúc Smedley nói đã liên lạc thỏa đáng, đến nói chuyện cụ thể về việc đi thế nào, khi nào đi, Lỗ Tấn đã sớm quyết định vẫn là tạm thời không đi ra ngoài. Đã có vài lần tranh luận, nhưng ý chí của Lỗ Tấn không thể thay đổi. Tháng 1 năm 1936, vì vấn đề này mà tranh luận mấy lần, phàm là người biết chuyện này đều đã khuyên Lỗ Tấn; thế nhưng ý kiến của Lỗ Tấn là: bản thân không cảm thấy nhất định có bệnh nan y, nếu nói là suy nhược, thì tĩnh dưỡng một hai năm cũng chưa chắc có hiệu quả, vì là do quan hệ tuổi tác; hơn nữa dù ở nước ngoài có ăn béo lên, sau khi về nước nhất định lập tức sẽ gầy đi, hơn nữa có lẽ còn gầy hơn lúc chưa ra ngoài; hơn nữa một khi đã ra nước ngoài liền làm người câm (ý chỉ ông không thạo tiếng Nga), cũng quá bực bội.
Theo tôi đoán, những tranh chấp trên văn đàn lúc bấy giờ, e rằng cũng là một lý do khiến Lỗ Tấn không muốn ra nước ngoài; thời kỳ đó có người truyền tin ông sắp ra nước ngoài, Lỗ Tấn nghe xong rất không vui, từng hài hước nói: Họ đoán tôi muốn đi, tôi quyết không đi, làm cho họ thêm phần không thoải mái.
Kết quả cuối cùng của cuộc tranh luận về vấn đề ra nước ngoài là: qua mùa hè hãy nói tiếp. Vì cho dù muốn ra nước ngoài, cũng phải có chuẩn bị, mà những việc ông đang đảm nhiệm nếu muốn kết thúc một chút, cũng không phải một hai tháng có thể hoàn thành.
Không may vào cuối tháng 2 năm đó, tiên sinh Lỗ Tấn đã ngã bệnh, căn bệnh này kéo dài đến mùa thu, cuối cùng không qua khỏi.
Tháng 10 năm 1940
