Đêm "Giáng sinh của Jesus", tôi từ nhà một người bạn đi ra, tiếng pháo đầu phố vẫn còn đang nổ lách tách; một đứa trẻ bán báo co ro đứng trong gió lạnh, miệng rao "Số đặc biệt! Số đặc biệt!". Tôi đến một tiệm tạp hóa ở góc phố để đổi tiền lẻ, nghe thấy hai người quốc dân đang bàn luận sôi nổi; một người mặt tròn trịa, bụng phệ nói:

"Chẳng phải tôi đoán đúng sao? Mấy hôm trước Thần Tài bay đi, tôi đã biết là việc sắp xong rồi!"

"Rốt cuộc là tốn bao nhiêu?"

"Ba mươi triệu đấy - Kim dương!"

Người mặt tròn bụng phệ bỗng quay mặt lại, ánh mắt nhìn sang tôi, dường như rất tiếc nuối vì nghe thấy lời ông ta nói có quá ít người.

Những lời đồn đại kiểu này, từ hai ba ngày trước đã xôn xao bàn tán, những kẻ sùng bái tiền bạc đương nhiên cảm thấy đây là cách giải thích "hợp lý" nhất, tuy nhiên cái gã mặt tròn bụng phệ này nói cứ như thể tận mắt nhìn thấy vậy. Nhưng cũng không thể trách hắn được, báo lớn chưa bao giờ tiết lộ dù chỉ một chút tin tức về việc giải quyết thế nào. Bách tính tuy "ngu muội", nhưng cũng không thể tin vào những bài văn mẫu mực của quan lại được.

Giữa tiếng pháo đì đùng, tôi bỗng cảm thấy cô độc.

Thời gian vẫn còn sớm, tôi tiện đường ghé thăm nhà một người đồng hương. Ông chủ nhà này vì chân cẳng không tiện, đang ở nhà buồn bực, cười ha hả nói với tôi:

"Vừa rồi phủ họ Chu sát vách đốt pháo nửa ngày trời, người làm đi nghe ngóng về nói là Ủy viên trưởng đi máy bay ra rồi, đang ở nhà họ Chu; ra là thật thì có lẽ đúng, nhưng ở nhà họ Chu thì nói bậy rồi, ha ha!"

Khi tôi đi ra phố lần nữa, quả nhiên nhìn thấy trước cửa một tòa nhà kiểu Tây rất oai vệ, xác pháo đỏ dày đến tận nửa tấc. Trên ban công dường như còn có một lá quốc kỳ đang phấp phới trong gió. Một hai đứa trẻ bẩn thỉu đang ngồi xổm dưới đất nhặt nhạnh những quả pháo chưa nổ. Hai người rỗi việc đang ở đó nghiên cứu mối quan hệ giữa "phủ họ Chu" và Ủy viên trưởng. Một người nói:

"Là thân thích đấy! Sao ông lại không biết chứ?"

"Nói bậy! Chẳng qua là đồng hương của a-la mà thôi!" Người kia phản bác.

Tôi không có tâm trí quản chuyện nhàn rỗi này, nhưng vẫn không nhịn được cười.

Đi trên con đường cái vắng lặng, bỗng nhiên - "bằng", "bạch"! Pháo thăng thiên từ phía trước vọng lại. Mặt đường bằng phẳng như đá mài, cửa hàng và nhà dân hai bên đường tĩnh lặng như chết, đèn đường tỏa ra ánh sáng lạnh lẽo; vậy mà có một chiếc xe hơi hãng Tường Sinh không nhanh không chậm chạy về phía tôi. Vừa mới đi qua, tôi lại chợt nghe phía sau gáy có tiếng: Bằng - bạch! Tôi quay đầu lại nhìn, cánh tay cầm nén hương vẫn còn chìa ra ngoài cửa sổ chiếc xe hơi hãng Tường Sinh đang chạy không nhanh không chậm, tôi nhìn rõ ràng cánh tay này là mặc quân phục.

Tôi bừng tỉnh, nhưng lần này cảm thấy lại là sự chán chường.

Tôi lại đến một nhà khác, - một người bạn học cũ từ hai mươi năm trước, nhưng lại là tín đồ mới nhận đạo "Chúa Jesus" chưa đầy ba năm. Trong phòng khách có một cây Giáng sinh, không lớn không nhỏ; treo những bóng điện nhỏ xanh đỏ, cũng không nhiều không ít; bày biện vài "món quà" mà ông chủ bà chủ nhà này tặng cho các cậu ấm cô chiêu, cũng không xa hoa không tằn tiện; - tất cả đều giống như gia đình "đáng kính" này, không cao không thấp, chẳng lên chẳng xuống.

Người phụ nữ ấy nhiệt tình nói với tôi: "Ủy viên trưởng quả nhiên hôm nay đã xuất hiện, chúng tôi đã cầu nguyện ba ngày, Chúa Jesus đã đáp lời cầu nguyện của chúng tôi." Bà ta chắp tay đặt trước ngực, ngẩng mắt nhìn lên đỉnh đầu.

Thế nhưng ông chủ nhà đó lại đầy kích động nói:

"Tin tức của hãng Reuters nói, hành động đầu tiên của Ủy viên trưởng sau khi tự do là hạ lệnh rút quân, đây là tin đồn nhảm thôi! Phải thảo phạt! Khí độc đã chuẩn bị sẵn sàng rồi!"

"Ồ! Nhưng nếu vậy thì trở thành nội chiến, đó chẳng phải là tạo cơ hội cho kẻ địch xâm lược sao? Ông chẳng phải thường nói tạo cơ hội cho kẻ địch, còn không bằng cầm thú sao?"

"Không phải, lúc đó khác, lúc này khác, vì quốc pháp, không quản được những thứ đó nữa!"

Ông chủ này gần đây thường nói cái gì là "pháp", tôi thực sự nghe phát chán rồi; chúng ta có "pháp" sao? Nhưng tôi không phải đến để tranh luận với ông ta, tôi cười nhẹ một cái, liền đổi giọng thành hài hước:

"Đúng rồi, bạn à, ông có một Thượng đế, nhưng đây cũng là ý chỉ của Thượng đế sao?"

Không ngờ ông chủ đó lại kiên quyết tuyên bố:

"Chúa Jesus tuy vẫn chưa chỉ dụ cho chúng ta, nhưng tôi tin Chúa Jesus nhất định sẽ ban phúc!"

Tôi còn muốn "hài hước" một chút, nhưng bị người phụ nữ đó ngăn lại, nói là đến giờ rồi, cả nhà họ phải hát thánh ca, để tạ ơn, và cũng để cầu nguyện điều mới.

Tôi đi ra phố lần nữa giữa tiếng hát thánh ca, đối với cặp vợ chồng đó cảm thấy buồn cười, cũng cảm thấy càng thêm chán ghét.

Ngày 9 tháng 1 năm 1937.