Các tác phẩm văn học lấy đề tài từ sự thật lịch sử, kể từ sau phong trào "Ngũ Tứ", đã có những bước phát triển mới. Tiên sinh Lỗ Tấn là nhà tiên phong vĩ đại và là người thành công trong lĩnh vực này. Tác phẩm "Cố sự tân biên" của ông, về mặt hình thức đã phô diễn những biến hóa đa dạng, tạo dựng cho chúng ta một tấm gương quý giá; nhưng quan trọng hơn cả chính là sự sâu sắc về nội dung. Trong "Cố sự tân biên", với nhãn quan sắc bén đặc trưng, nhiệt huyết chiến đấu và nghệ thuật sáng tạo của mình, Lỗ Tấn tiên sinh không những "không viết về người xưa một cách cứng nhắc", mà còn đan xen, hòa quyện giữa cổ đại và hiện đại, khiến cho hai mà là một, một mà là hai.
Thủ pháp này của Lỗ Tấn tiên sinh từng thu hút không ít người nghiên cứu và học tập. Thế nhưng, điều mà chúng ta miễn cưỡng học được cũng chỉ mới dừng lại ở khía cạnh dùng ánh nhìn hiện đại để giải thích chuyện xưa; còn dụng tâm sâu xa hơn của ông – mượn cái vỏ bọc của chuyện xưa để khơi gợi những điều mà người hiện đại nên căm ghét và nên yêu thương, thậm chí là đan xen, hòa quyện giữa cổ đại và hiện đại – thì dù chúng ta có thể thấu hiểu, có thể nghiền ngẫm, nhưng lại chưa thể học được bao nhiêu.
Tuy nhiên, các tác phẩm lấy đề tài lịch sử trong những năm gần đây cũng đã khá nhiều. Phần lớn đều là truy tìm sử thực, căn cứ vào những gì nhìn thấy mà đưa ra những cách giải thích mới. Một mặt, họ muốn tuân thủ nghiêm ngặt tín điều "chữ nào cũng có nguồn gốc", nhưng mặt khác lại muốn không bị chuyện xưa ràng buộc, phóng bút tưởng tượng để thổi vào đó chút hơi thở hiện đại. Điều này có thể coi là sự kế thừa "chủ nghĩa Lỗ Tấn" trong "Cố sự tân biên" mà lại có ý thức muốn "chỉnh sửa" nó. Cách làm này có lẽ cũng có thể thử nghiệm, nhưng xét về thành tựu mà chúng ta thấy hiện nay, rốt cuộc vẫn không tránh khỏi tình trạng tiến thoái lưỡng nan: với "cổ" thì không hoàn toàn tin tưởng, mà với "kim" cũng đánh mất đi mục tiêu công kích của nó.
(Trích từ "Lời tựa cho 'Huyền Vũ môn chi biến'")
