... Không chỉ dùng mệnh lệnh để bắt buộc mà còn dùng gương mẫu để khích lệ việc hoàn thành tận tụy nhiệm vụ cùng lòng kiên định chịu đựng mọi khó khăn, gian khổ vốn gắn liền với binh nghiệp. — Sách Quy chế Quân đội Bengal.
Họ đã cho Bobby Wick vượt qua kỳ thi ở Sandhurst. Cậu vốn đã là một quý tộc trước khi được phong hàm chính thức, thế nên, khi Hoàng gia thông báo rằng "Thiếu sinh quân Robert Hanna Wick" được điều động làm Trung úy thứ hai về Trung đoàn Kéo vặn đuôi xứ Tyneside tại Kram Bokhar, cậu đường hoàng trở thành một sĩ quan và một quý ông—một điều thật đáng ao ước; và trong ngôi nhà của gia đình Wick ngập tràn niềm vui, nơi Mẹ Wick cùng tất cả các em nhỏ quỳ sụp xuống và dâng lên Bobby những lời ca ngợi xuất phát từ chính thành tựu của cậu.
Cha của Bobby từng là một Ủy viên hội đồng trong thời của ông, nắm quyền cai quản tới ba triệu dân ở vùng Chota-Buldana, xây dựng những công trình lớn lao vì sự ích nước lợi nhà, và tận lực làm sao để mọc lên hai ngọn cỏ trên mảnh đất vốn trước kia chỉ có một. Dĩ nhiên, chẳng ai hay biết gì về những điều này ở ngôi làng nhỏ bé nước Anh, nơi ông chỉ đơn thuần là "cụ Wick già" và đã quên mất rằng mình từng là một Thành viên của Huân chương Ngôi sao Ấn Độ.
Ông vỗ vai Bobby và bảo: "Làm tốt lắm, con trai của ta!"
Tiếp theo đó, trong lúc quân phục đang được may đo, là một khoảng thời gian vui sướng tột cùng, khi Bobby tận hưởng thứ cấp bậc danh dự như một "đấng nam nhi" tại các buổi tiệc trà và đánh quần vợt toàn phụ nữ của làng; và tôi dám chắc rằng, nếu thời hạn trình diện của cậu được kéo dài thêm chút nữa, cậu đã phải lòng mấy cô nàng cùng một lúc rồi ấy chứ. Những vùng quê nhỏ ở quê nhà vốn có rất nhiều thiếu nữ dễ thương, bởi vì tất cả thanh niên trai tráng đều đã ra đi để lập nghiệp ở Ấn Độ.
Cha Wick bảo: "Ấn Độ mới là nơi đáng sống. Ta đã ở đó ba mươi năm, và chà, ta rất muốn quay lại lần nữa. Khi con gia nhập Trung đoàn Kéo vặn đuôi, con sẽ được ở giữa những người bạn cũ, nếu như mọi người chưa quên Wick xứ Chota-Buldana, và rất nhiều người sẽ đối xử tốt với con vì tình nghĩa gia đình ta. Mẹ con sẽ chỉ dẫn cho con về quân trang kỹ hơn ta, nhưng hãy ghi nhớ điều này. Hãy gắn bó với Trung đoàn của con, Bobby ạ — hãy gắn bó lấy Trung đoàn. Con sẽ thấy xung quanh mình biết bao người chạy chọt sang ngạch Tham mưu, làm đủ mọi thứ việc trên đời trừ việc của trung đoàn, và con có thể sẽ bị cám dỗ mà bắt chước họ. Này nhé, chừng nào con còn sống trong khoản trợ cấp của mình — và ta chưa hề tiếc rẻ con khoản đó — thì hãy cứ trung thành với binh chủng chủ lực, toàn bộ binh chủng chủ lực và không gì khác ngoài binh chủng chủ lực. Hãy cẩn trọng khi đứng ra bảo lãnh nợ cho một kẻ ngốc trẻ tuổi nào đó, và nếu con đem lòng yêu một người phụ nữ lớn hơn mình tận hai mươi tuổi, thì đừng có khai với ta, thế thôi."
Với những lời khuyên nhủ ấy, cùng bao lời dạy bảo quý giá khác, cha Wick đã tiếp thêm nghị lực cho Bobby trước đêm khủng khiếp cuối cùng ở Portsmouth — đêm mà các khu nhà của sĩ quan chứa đông người hơn mức Quy chế cho phép, khi mà đám thủy thủ tự do trên tàu gây hò hét với các toán quân sang Ấn Độ, và trận ẩu đả lan từ Cổng Xưởng đóng tàu tận đến những khu ổ chuột ở Longport, trong khi đám phụ nữ lẳng lơ ở Fratton kéo đến cào cấu mặt mũi các sĩ quan của Nữ hoàng.
Bobby Wick, với một vết bầm xấu xí trên chiếc mũi tàn nhang, một tiểu đội ốm yếu lẩy bẩy cần điều động trên tàu cùng trách nhiệm chăm sóc sự thoải mái cho năm mươi người phụ nữ đầy vẻ khinh miễn, chẳng có lấy một phút giây nào để mà nhớ nhà cho đến khi con tàu Malabar tiến đến giữa eo biển; lúc ấy, cậu đành nhân đôi cảm xúc của mình bằng một chút công tác kiểm tra lính canh cùng vô số chuyện bận rộn khác.
Trung đoàn Kéo vặn đuôi vốn là một đơn vị vô cùng câu nệ. Những kẻ ít hiểu biết nhất về họ thường bảo rằng họ ngập trong cái gọi là "kiêu kỳ". Nhưng sự dè dặt cùng các nguyên tắc nội bộ của họ thực chất chỉ là một thứ ngoại giao mang tính phòng vệ. Khoảng năm năm trước đó, vị Đại tá chỉ huy từng nhìn thẳng vào mười bốn con mắt không chút sợ hãi của bảy viên sĩ quan cấp dưới mập mạp, phổng phao — những kẻ từng nộp đơn xin gia nhập ngạch Tham mưu — và hỏi họ rằng tại sao quái gì ông, một đại tá bộ binh chủ lực, lại phải đi chỉ huy một cái nhà trẻ chết tiệt dành cho lũ bú bình ngớ ngẩn dám đeo cựa đồng chết tiệt và cưỡi những con lừa hạng bét trước mõm chó của các Trung đoàn Da đen bị ruồng bỏ. Ông là một kẻ thô lỗ và đáng sợ. Thế nên phần còn lại của trung đoàn đã phải áp dụng các biện pháp xử lý bằng chiếc thùng nửa phi như một công cụ của dư luận, cho đến khi râm rang lời đồn rằng những thanh niên nào dám dùng Trung đoàn Kéo vặn đuôi làm chiếc nạng để bước lên ngạch Tham mưu sẽ phải chịu đựng vô vàn nỗi thống khổ. Dù sao đi nữa, một trung đoàn cũng có quyền giữ những bí mật riêng tư của mình giống hệt như phụ nữ vậy.
Khi Bobby từ Deolali lên nhận vị trí giữa hàng ngũ Trung đoàn Kéo vặn đuôi, cậu nhẹ nhàng nhưng kiên quyết được thấm nhuần chân lý rằng: trung đoàn chính là cha, là mẹ và là người vợ gắn bó keo sơn không thể tách rời của cậu; và rằng dưới vòm trời này chẳng có tội ác nào đen tối hơn tội làm hổ thẹn trung đoàn — đơn vị có khả năng thiện chiến nhất, điều lệnh chuẩn mực nhất, tư thế hiên ngang nhất, dũng cảm nhất, lẫy lừng nhất và xét trên mọi phương diện là đáng khao khát nhất trong vùng Bảy Đại Dương. Cậu được dạy về những huyền thoại gắn liền với bộ đồ ăn bằng bạc của Phòng ăn sĩ quan: từ những vị thần vàng cười toe toét được mang về từ Cung điện Mùa hè ở Bắc Kinh, cho đến chiếc hộp đựng thuốc hít làm từ sừng dê sừng xoắn có gắn bạc do vị C.O. tiền nhiệm (chính là người đã mắng mỏ bảy viên sĩ quan nọ) trao tặng. Và từng câu chuyện truyền thuyết ấy đều kể cho cậu nghe về những trận chiến diễn ra trong thế chênh lệch, không một chút sợ hãi cũng chẳng có sự hậu thuẫn nào; về lòng hiếu khách bao dung tựa người Ả Rập; về tình bạn sâu sắc như biển cả và vững vàng như chiến tuyến; về vinh quang giành được qua những con đường chông gai chỉ vì danh dự; cùng sự tận tụy tức thì và không chút nghi ngờ dành cho trung đoàn — trung đoàn là nơi đòi hỏi sinh mạng của tất cả và sẽ trường tồn vĩnh cửu.
Hơn một lần, cậu cũng chính thức tiếp xúc với lá quân kỳ của trung đoàn, trông chúng chẳng khác nào lớp lót của chiếc mũ thợ hồ được cắm trên đầu một khúc gậy nhai dở. Bobby không quỳ xuống tôn sùng chúng, bởi vì các sĩ quan trẻ người Anh không được cấu tạo theo kiểu đó. Thậm chí, cậu còn chê bai trọng lượng của chúng ngay tại thời điểm mà chúng đang khơi gợi trong lòng cậu nỗi kính sợ cùng những tình cảm cao cả khác.
Nhưng tuyệt vời nhất vẫn là dịp cậu cùng Trung đoàn Kéo vặn đuôi tham gia lễ duyệt binh trong tiết trời rạng sáng tháng Mười một. Trừ đi số quân đang trực chiến và bệnh binh, trung đoàn có tổng quân số lên tới một nghìn không trăm tám mươi người, và Bobby thuộc về tập thể ấy; bởi chẳng phải cậu là một Sĩ quan Bộ binh chủ lực — toàn bộ bộ binh chủ lực và không gì khác ngoài bộ binh chủ lực đó sao — điều này được minh chứng bằng tiếng bước chân rầm rập của hai nghìn một trăm sáu mươi đôi giày đinh chắc nịch. Cậu đời nào chịu đổi chỗ cho Deighton thuộc Pháo binh Kỵ binh, kẻ đang ào qua trong đám mây mù mịt giữa tiếng hô vang "Cánh phải vững! Cánh trái chắc!", hay Hogan-Yale thuộc Kỵ binh Xanh trắng đang dẫn đầu đội squadron của mình với tất cả sức mạnh và tiền sắm móng ngựa cộng lại, hoặc "Tick" Boileau đang cố gắng giữ gìn phong thái dưới chiếc khăn xếp xanh và vàng đầy vẻ dữ dội khi những "con ong vò vẽ" thuộc Kỵ binh Bengal phóng galop bạt mạng theo sau những con ngựa Waler cao kều, lê thê của Kỵ binh Xanh trắng.
Họ chiến đấu suốt buổi sáng trong lành và mát mẻ, và Bobby cảm thấy một luồng điện nhỏ chạy dọc sống lưng khi nghe tiếngh ting ting của những vỏ đạn trống văng ra khỏi bệ khóa nòng sau những tràng pháo lệnh gầm vang; bởi cậu biết rằng rồi mình sẽ được sống để nghe âm thanh ấy trong thực chiến. Buổi duyệt binh kết thúc bằng một cuộc rượt đuổi hào hùng băng qua đồng bằng — các khẩu đội pháo ầm ầm đuổi theo kỵ binh trong sự chán ghét tột độ của Kỵ binh Xanh trắng, còn Trung đoàn Kéo vặn đuôi thì săn đuổi một trung đoàn Sikh cho đến khi những chàng lính Singh gầy gò, dẻo dai thở hổn hển vì kiệt sức. Bobby phủ đầy bụi và mồ hôi nhễ nhại từ lâu trước buổi trưa, nhưng sự hăng hái của cậu chỉ càng thêm tập trung chứ hề suy giảm.
Cậu trở về để ngồi dưới sự chỉ bảo của Revere, vị “đội trưởng” của cậu — nghĩa là Đại đội trưởng của cậu — nhằm được thụ giáo nghệ thuật hắc ám và huyền bí về cách quản lý con người, vốn là một phần vô cùng to lớn trong Binh nghiệp.
Revere vừa nhả khói xì gà vừa nói: "Nếu cậu không có năng hướng về phía đó, cậu sẽ chẳng bao giờ nắm bắt được tinh thần của nó đâu; nhưng hãy nhớ lấy, Bobby, không phải bài tập điều lệnh nào — dù điều lệnh gần như là tất cả — cũng có thể lôi một trung đoàn vượt qua Địa ngục rồi ngoi lên ở phía bên kia được. Mà đó là người biết cách thuần phục con người — những kẻ giống dê, giống lợn, giống chó, vân vân."
Bobby đáp: "Chẳng hạn như Dormer. Em nghĩ hắn rơi vào loại người khờ khạp. Hắn cứ thừ người ra như một con cú mèo ốm."
"Đó là chỗ cậu nhầm to rồi, con trai ạ. Dormer chưa phải là kẻ ngốc, nhưng hắn là một tên lính vô cùng bẩn thỉu, và hạ sĩ quan phụ trách buồng của hắn thường đem đôi tất của hắn ra làm trò cười trước mỗi đợt kiểm tra quân tư trang. Dormer, vốn mang bản tính hoang dã tới hai phần ba, bèn chui vào một góc rồi lầm bầm gầm gừ."
Bobby đầy vẻ ngưỡng mộ thốt lên: "Sao đại úy lại biết ạ?"
"Bởi vì một Đại đội trưởng buộc phải biết những điều đó — bởi vì nếu không biết, cậu có thể để mặc cho tội ác — chà, thậm chí là án mạng — đang âm ỉ ngay dưới mũi mình mà chẳng hề hay biết nó tồn tại. Dormer đang bị hành hạ đến phát điên — dẫu hắn to xác là thế — và hắn lại không đủ trí tuệ để phẫn nộ lại điều đó. Hắn đã đâm ra lén lút uống rượu giải sầu, và này Bobby, khi một kẻ nát rượu trong phòng bắt đầu chìm đắm trong men cay hoặc thui thủi một mình tự kỷ, thì cần phải có những biện pháp để kéo hắn thoát ra khỏi vỏ ốc của chính mình."
“Biện pháp gì cơ ạ? Chẳng lẽ một người cứ mãi chạy quanh để nuông chiều binh lính của mình mãi được.”
"Không. Binh lính sẽ sớm cho hắn thấy rằng họ không cần điều đó. Cậu phải..." — Đúng lúc đó, viên Trung sĩ Thượng sĩ bước vào mang theo một vài văn bản; Bobby trầm ngâm suy nghĩ trong lúc Revere lật giở các biểu mẫu của đại đội.
Bobby cất giọng với vẻ điệu bộ của người đang tiếp tục cuộc trò chuyện bị ngắt quãng: "Thưa Trung sĩ, Dormer có làm gì không ạ?"
Viên Trung sĩ, kẻ có sở thích dùng những từ ngữ dài dòng, đáp: "Thưa ngài, không ạ. Hắn làm nhiệm vụ ngoan ngoãn như một củ khoai tây ấy ạ. Một tên lính bẩn thỉu, và hắn đang bị phạt trừ lương toàn bộ để mua quân trang mới. Nó bám đầy vảy rồi đấy ạ, thưa ngài."
“Vảy? Vảy gì cơ?”
"Vảy cá đấy ạ, thưa ngài. Hắn cứ cặm cụi bới móc trong bùn cạnh bờ sông rồi dùng ngón cái để làm sạch đám cá mập mạp đó." Revere vẫn đang mải mê với các giấy tờ đại đội, và viên Trung sĩ — người vốn có tình cảm nghiêm khắc nhưng quý mến dành cho Bobby — tiếp lời: "Thường thì hắn hay mò ra đó khi đã nốc đầy một bụng rượu, xin lỗi ngài nhé, và người ta đồn rằng hắn càng say xỉn bao nhiêu thì lại bắt được nhiều cá bấy nhiêu. Trong đại đội, người ta gọi hắn là Lão bán cá điên đấy ạ, thưa ngài."
Revere ký xong tờ giấy cuối cùng và viên Trung sĩ lui ra.
Bobby lầm bầm thở dài: "Đúng là một trò tiêu khiển gớm ghiếc." Rồi cậu cất tiếng nói với Revere: "Đại úy có thực sự lo lắng về Dormer không?"
"Một chút. Cậu thấy đấy, hắn chưa đến mức phát điên để mà đưa vào bệnh viện, cũng chẳng say xỉn đến độ bị bắt giam, nhưng bất cứ lúc nào hắn cũng có thể bùng nổ với cái thói trầm uất và hờn dỗi như thế. Hắn phẫn nộ trước bất kỳ sự quan tâm nào dành cho mình, và lần duy nhất tôi dẫn hắn đi săn, hắn suýt chút nữa đã bắn trúng tôi vì tai nạn."
Với vẻ mặt nhăn nhó, Bobby nói: "Em biết câu cá đấy chứ. Em sẽ thuê một chiếc thuyền xứ quê và xuôi dòng sông từ thứ Năm đến Chủ Nhật, và tên Dormer đáng yêu đó sẽ đi cùng em — nếu đại úy có thể cho phép cả hai chúng ta nghỉ."
Revere nói: "Cậu đúng là đồ trẻ con ngốc nghếch to gan!", nhưng trong thâm tâm ông tràn ngập những lời lẽ dễ chịu hơn nhiều.
Bobby, giờ đây là thuyền trưởng của một chiếc thuyền dhoni, cùng Binh nhì Dormer đóng vai trò thủy thủ, thả trôi xuôi dòng sông vào sáng thứ Năm — Binh nhì ở mũi thuyền, Sĩ quan cấp dưới ở bánh lái. Binh nhì liếc nhìn Sĩ quan cấp dưới đầy vẻ bất an, còn Sĩ quan cấp dưới thì tôn trọng sự trầm ngâm của Binh nhì.
Sau sáu tiếng đồng hồ, Dormer bước ra phía đuôi tàu, giơ tay chào và nói: — "Xin lỗi ngài, nhưng có bao giờ ngài đặt chân lên Kênh đào Durh'm chưa ạ?"
Bobby Wick đáp: "Chưa. Lại đây ăn trưa đi."
Họ ăn trong sự im lặng. Khi màn đêm buông xuống, Binh nhì Dormer phá vỡ sự tĩnh lặng, lẩm bẩm một mình: — "Tôi đã ở Kênh đào Durh'm, đúng vào một đêm thế này, cách đây vừa vặn mười hai tháng, ngâm mấy ngón chân xuống làn nước." Hắn hút thuốc và không nói thêm lời nào nữa cho đến giờ đi ngủ.
Ma thuật của ánh bình minh biến những khúc sông xám xịt thành một dải màu tía, vàng và ngọc mắt mèo; và trông cứ như thể chiếc thuyền dhoni nặng nề đang lê bước băng qua vẻ lộng lẫy của một thiên đường mới.
Binh nhì Dormer ló đầu ra khỏi tấm chăn chiên, ngắm nhìn khung cảnh huy hoàng phía dưới và xung quanh.
Binh nhì Dormer thốt lên bằng một giọng thì thầm đầy kinh ngạc: — "Chà — quái quỷ thật đấy! Cảnh tượng này cứ như một buổi triển lãm chiến công rực rỡ ấy chứ lỵ!" Suốt phần thời gian còn lại trong ngày, hắn giữ im lặng, nhưng lại đạt được một chiến tích nhuốm đầy máu me và nhớp nhúa nhờ vào việc làm sạch những con cá lớn.
Chiếc thuyền quay trở lại vào tối thứ Bảy. Dormer đã phải vật lộn với việc cất lời từ giữa trưa. Khi dây thừng và hành lý đang được dỡ xuống, hắn cuối cùng cũng tìm lại được giọng nói của mình.
Hắn nói: — "Xin lỗi ngài... nhưng ngài có thể — ngài có phiền không nếu bắt tay với tôi một cái, thưa ngài?"
Bobby đáp: "Đương nhiên là không rồi", và thế là cậu bắt tay hắn. Dormer quay trở lại doanh trại còn Bobby bước vào phòng ăn.
Bobby thốt lên: "Tôi nghĩ hắn chỉ muốn có chút yên tĩnh và đi câu cá thôi. Ôi lạy Chúa tôi, hắn đúng là một dạng sinh vật gớm ghiếc! Đã bao giờ đại úy nhìn thấy hắn làm sạch 'đám cá mập mạp đó bằng ngón cái' chưa?"
Ba tuần sau, Revere nói: "Dù sao đi nữa, hắn cũng đang cố gắng hết sức để giữ cho đồ đạc của mình sạch sẽ."
Khi mùa xuân tàn lụi, Bobby cũng tham gia vào cuộc tranh giành chung những suất nghỉ dưỡng trên Vùng cao (Hill leave), và tới sự ngạc nhiên lẫn vui sướng tột độ của mình, cậu đã giành được ba tháng phép.
Vị đại đội trưởng đầy vẻ ngưỡng mộ Revere thốt lên: "Đúng là một cậu nhóc tuyệt vời như tôi hằng mong đợi."
Sĩ quan Tác chiến nói với Đại tá: "Hãy giữ lại tên lính trốn việc trẻ tuổi Porkiss đó lại, thưa đại tá, và để Revere dạy cho hắn một bài học."
Thế là Bobby hân hoan lên đường đến Simla Pahar cùng chiếc hộp thiếc đựng đầy những bộ quân phục lộng lẫy.
Những bậc cao niên cất lời: "Con trai của Wick — cụ Wick già ở Chota-Buldana ư? Mời cậu ấy đến ăn tối đi mình ơi."
Các phu nhân và các tiểu thư trầm trồ: "Thật là một cậu thanh niên dễ thương!"
Bobby Wick thốt lên: "Simla đúng là nơi hạng nhất. Ồ, tuyệt cú mèo!", và dựa vào đó để đặt may những chiếc quần cưỡi ngựa bằng vải vóc trắng tinh mới tinh.
Revere viết thư cho Bobby vào cuối tháng thứ hai: "Chúng ta đang rơi vào tình trạng tồi tệ. Kể từ lúc cậu đi, trung đoàn đã trúng cơn sốt rét và đang thối rữa vì nó thực sự đấy — hai trăm người nằm viện, khoảng một trăm người bị giam trong phòng kỷ luật — uống rượu để át đi cơn sốt — và các đại đội khi xếp hàng duyệt binh chỉ còn vỏn vẹn mười lăm hàng ngang là cùng. Các ngôi làng vùng ngoài có vẻ nhiều dịch bệnh hơn mức tôi mong muốn, nhưng ngặt nỗi tôi bị rôm sảy hành hạ đến mức chỉ muốn thắt cổ tự tử cho rồi. Thế còn cái tin đồn cậu đang ve vãn cô Haverley ở trên đó là thế nào? Không nghiêm túc đấy chứ? Cậu còn quá trẻ để mà quàng những chiếc cối xay vào cổ mình, và vị Đại tá sẽ tống cổ cậu xuống ngay lập tức nếu cậu dám thử đấy."
Không phải vị Đại tá là người đưa Bobby rời khỏi Simla, mà là một vị Chỉ huy trưởng đáng kính hơn nhiều. Dịch bệnh ở các ngôi làng vùng ngoài lây lan rộng, khu chợ Bazar bị tuyên bố đặt ngoài giới hạn ra vào, và rồi tin tức truyền đến rằng Trung đoàn Kéo vặn đuôi buộc phải vào trại dã chiến. Thông điệp được đánh điện hỏa tốc đến các trạm trên Vùng cao: — "Dịch tả — Đình chỉ phép — Yêu cầu các sĩ quan quay về." Ôi thôi, tiếc thay cho những chiếc găng tay trắng nằm trong những chiếc hộp hàn kín, những buổi dạo chơi trên lưng ngựa, những buổi khiêu vũ và dã ngoại hãy còn dang dở, những mối tình chưa tỏ ngỏ và những khoản nợ chưa trả! Chẳng một lời phàn nàn, không chút thắc mắc, nhanh như cánh én lượn hay ngựa phi nước đại, các sĩ quan cấp dưới tức tốc quay trở lại với trung đoàn và các khẩu đội pháo của mình, tựa hồ như họ đang hối hả chạy về dự lễ cưới vậy.
Bobby nhận được lệnh điều động khi vừa trở về từ một buổi khiêu vũ tại Dinh Toàn quyền — nơi mà cậu đã — nhưng chỉ có cô nàng nhà Haverley mới biết Bobby đã nói những gì hoặc cậu đã tranh thủ bao nhiêu điệu waltz cho buổi vũ hội tiếp theo. Sáu giờ sáng đã thấy Bobby có mặt ở Văn phòng xe Tonga giữa trời mưa tầm tã, dư âm của điệu waltz cuối cùng vẫn còn văng vẳng bên tai, và trong đầu là một cơn say chẳng phải vì rượu cũng chẳng do khiêu vũ mang lại.
Deighton thuộc Pháo binh Kỵ binh hét vọng qua làn sương mù: "Làm tốt lắm! Cậu kiếm đâu ra chiếc tonga thế? Tôi đi cùng cậu đây. Ồ! Đầu óc tôi cứ như búa bổ ấy. Tôi thức trắng cả đêm chứ bộ. Người ta bảo đám pháo binh đang lâm trận tồi tệ lắm đấy", và anh ta cất giọng ngân nga đầy vẻ thảm sầu — Bỏ cái gì ở chỗ cái-gì-kia, Bỏ bầy đàn không chỗ nép che, Bỏ thây ma chưa kịp chôn vùi, Bỏ cô dâu ngơ ngác chốn đền thờ!
"Lạy Chúa tôi! Chuyến đi này có khi thành thây ma nhiều hơn cô dâu ấy chứ. Nhảy lên đi, Bobby. Đánh xe đi nào, Xa-phu!"
Tại sân ga Umballa đang chờ sẵn một nhóm sĩ quan thảo luận về những tin tức mới nhất từ doanh trại đang oằn mình vì dịch bệnh, và chính tại nơi này, Bobby mới thấu hiểu được tình trạng thực tế của Trung đoàn Kéo vặn đuôi.
Một vị Thiếu tá lớn tuổi được gọi quay về từ bàn chơi bài whist ở Mussoorie để điều hành một Trung đoàn Bản xứ đang ngả bệnh, lên tiếng: "Họ vào trại dã chiến với hai trăm mười thương bệnh binh chở trên xe đẩy. Toàn là các ca sốt rét, còn phần còn lại thì trông giống như những bóng ma đau mắt nặng. Một trung đoàn Madras có khi còn bước qua xác họ được ấy chứ."
Bobby thốt lên: "Nhưng lúc tôi đi, họ khỏe mạnh sung sức chán cơ mà!"
Vị Thiếu tá cụt ngủn đáp: "Thế thì tốt nhất cậu nên làm cho họ khỏe mạnh sung sức trở lại khi cậu về trình diện đi."
Bobby áp trán vào ô cửa kính đẫm mưa trong khi con tàu hỏa ì à ì ạch băng qua vùng Doab sũng nước, và cầu nguyện cho sức khỏe của Trung đoàn Kéo vặn đuôi xứ Tyneside. Naini Tal đã phái lực lượng cứu trợ của mình xuống với tốc độ khẩn trương nhất; những chú ngựa kéo thở hồng hộc trên Con đường Dalhousie lảo đảo bước vào Pathankot, kiệt quệ đến tận giới hạn sức lực; trong khi từ vùng Darjiling mây mù, chuyến Tàu thư Calcutta hối hả đưa đến người cuối cùng trong số những thành viên của đội quân nhỏ bé sắp phải tham gia một trận chiến — nơi chẳng có lấy một tấm huân chương hay vinh quang nào cho kẻ chiến thắng — chống lại một kẻ thù không ai khác chính là "cơn dịch bệnh hoành hành vào giữa trưa hè."
Và khi mỗi người đến trình diện, họ đều thốt lên: "Chuyện này tồi tệ thật", rồi lập tức tản đi làm nhiệm vụ của mình, bởi vì mọi trung đoàn và khẩu đội pháo trong doanh trại đều đã phải dựng lều bạt sinh sống ngoài trời, đồng hành cùng dịch bệnh.
Bobby vất vả lội qua làn mưa để tìm đến khu vực nhà ăn dã chiến của Trung đoàn Kéo vặn đuôi, và Revere suốt chút nữa đã nhào vào ôm cổ cậu chỉ vì quá đỗi vui mừng khi lại được nhìn thấy cái khuôn mặt lấm lem mà lành mạnh ấy một lần nữa.
Revere nói: "Hãy tìm cách làm họ khuây khỏa và hứng thú đi. Mấy kẻ khốn khổ ấy đã đâm đầu vào rượu chè ngay sau hai ca nhiễm đầu tiên, và tình hình chẳng khá lên chút nào cả. Ồ, thật tuyệt khi cậu đã quay lại, Bobby ạ! Còn cái tên Porkiss thì đúng là một — thôi bỏ đi."
Deighton từ trại Pháo binh sang tham dự một buổi tối ăn uống ảm đạm tại nhà ăn, góp phần làm tăng thêm vẻ u ám chung bằng cách suýt khòa khòa vì thương xót cho tình cảnh của khẩu đội pháo yêu quý của anh ta. Porkiss thì quá quắt đến mức dám ám chỉ rằng sự hiện diện của các sĩ quan chẳng đem lại chút lợi ích trần thế nào, và cách tốt nhất là tống toàn bộ trung đoàn vào bệnh viện rồi "để cho các bác sĩ lo liệu". Porkiss đã hoàn toàn suy sụp tinh thần vì sợ hãi, và sự bình yên trong tâm hồn hắn cũng chẳng được khôi phục khi Revere lạnh lùng đáp: "Ồ! Cậu càng cút đi sớm bao nhiêu càng tốt bấy nhiêu, nếu đó là cách suy nghĩ của cậu. Bất kỳ trường học phổ thông nào cũng có thể cung cấp cho chúng tôi năm mươi người đàn ông tử tế để thay thế vị trí của cậu, nhưng để tạo nên một trung đoàn thì cần phải có thời gian, thời gian hở Porkiss, cùng tiền bạc và một lượng công sức nhất định đấy. Chắc cậu nghĩ chúng ta kéo nhau vào trại dã chiến chỉ vì mỗi mình cậu đấy phỏng?"
Ngay lập tức, Porkiss bị bao trùm bởi một nỗi sợ hãi tột cùng và lạnh lẽo — thứ mà việc bị mưa xối xả dội ướt cũng chẳng thể làm dịu bớt — và hai ngày sau, hắn đã từ giã cõi đời này để sang một thế giới khác, nơi mà người ta vẫn hằng hy vọng rằng những yếu đuối của thể xác sẽ được khoan hồng tha thứ. Viên Thượng sĩ Trung đoàn mệt mỏi nhìn qua chiếc lều của Phòng ăn hạ sĩ quan khi tin tức được công bố.
Hắn nói: "Đứa tệ nhất trong số chúng đã đi rồi đấy. Nó sẽ còn bắt đi những kẻ giỏi nhất, và rồi, xin Chúa phù hộ, dịch bệnh sẽ dừng lại." Các hạ sĩ quan giữ im lặng cho đến khi có tiếng nói vang lên: "Không thể nào là hắn được!" và tất cả đều thừa biết Travis đang nghĩ đến ai.
Bobby Wick xông pha qua những chiếc lều của đại đội mình, chấn chỉnh tinh thần, quở trách nhẹ nhàng theo đúng khuôn phép của Quy chế, pha trò chế giễu những kẻ nhát gan; lôi kéo những kẻ khỏe mạnh ra khoảng nắng le lói sau những lúc mưa ngớt và giục giã họ hãy vui lên vì nỗi khốnốn khổ sắp đi đến hồi kết; phóng chiếc lều pony màu nâu phi nước đại quanh vùng ngoại ô trại dã chiến để chặn đầu những binh sĩ — với bản tính ương bướng bẩm sinh của lính Anh — cứ hay lang thang vào những ngôi làng có mầm bệnh hoặc uống nước ngập tràn từ các đầm lầy đọng nước mưa; an ủi những kẻ hoảng loạn bằng những lời lẽ thô mộc, và hơn thế nữa là chăm sóc những bệnh nhân sắp qua đời chẳng có lấy một người thân thích — những kẻ chẳng có lấy một người "đồng hương"; tổ chức những buổi ca múa tạp kỹ với đàn banjo và nút chai cháy xém để phát huy tối đa tài năng của các binh sĩ trong trung đoàn; và nói chung, theo như cách giải thích của cậu, là "quậy tung cái khu vườn ngớ ngẩn này lên."
Trong một khoảnh khắc đầy phấn khích, Revere thốt lên: "Bobby này, cậu đáng giá bằng cả nửa tá chúng tôi cộng lại đấy. Quỷ tha ma bắt thế nào mà cậu lúc nào cũng giữ được tinh thần thế hả?"
Bobby không trả lời, nhưng nếu Revere chịu nhìn vào chiếc túi ngực áo khoác của cậu, ông có lẽ đã nhìn thấy một tập thư được viết cẩu thả — thứ có lẽ đã lý giải cho nguồn sức mạnh đang chế ngự tâm hồn cậu nhóc. Cứ cách một ngày lại có một bức thư gửi đến cho Bobby. Lỗi chính tả không có gì đáng phàn nàn, nhưng những tình cảm trong thư chắc hẳn phải vô cùng viên mãn, bởi vì mỗi khi nhận được thư, ánh mắt Bobby lại trở nên dịu dàng đến kỳ lạ, và cậu thường chìm đắm trong một phút giây suy ngẫm đầy trìu mến trước khi lắc lắc mái tóc cắt ngắn rồi lao đầu vào công việc.
Bằng sức mạnh nào mà cậu có thể thu phục được trái tim của những kẻ thô lỗ nhất — mà quả thực Trung đoàn Kéo vặn đuôi có không ít những viên ngọc thô trong hàng ngũ của mình — vẫn luôn là một điều bí ẩn đối với cả viên đại đội trưởng lẫn vị C.O., những người đã hay tin từ vị tuyên úy trung đoàn rằng Bobby được săn đón trong các lều bệnh viện còn nhiều hơn cả Mục sư John Emery.
Vị Đại tá — người thực hiện vòng tuần tra hằng ngày và buông lời bắt các binh sĩ phải mau chóng khỏe lại bằng một vẻ mặt cứng cỏi không che giấu nổi sự đau đớn cay đắng trong lòng — hỏi: "Mấy người lính có vẻ quý mến cậu đấy. Cậu lui tới bệnh viện nhiều lắm à?"
Bobby đáp: "Dạ thưa, một chút thôi ạ."
"Nếu tôi là cậu, tôi sẽ không đến đó quá thường xuyên. Người ta bảo nó không lây nhiễm, nhưng chẳng có lý do gì để chuốc lấy những rủi ro không cần thiết cả. Cậu biết đấy, chúng ta không thể gục ngã vì cậu được đâu."
Sáu ngày sau, người đưa thư phải vô cùng chật vật mới lội qua được bùn lầy để mang những túi thư ra tới trại dã chiến, bởi trời đang mưa như trút nước. Bobby nhận được một bức thư, mang nó về lều của mình, và sau khi đã sắp xếp ổn thỏa chương trình cho buổi biểu diễn ca nhạc tạp kỹ vào tuần tới, cậu ngồi xuống để trả lời. Ngòi bút vụng về cặm cụi suốt một tiếng đồng hồ trên trang giấy, và cứ mỗi khi cảm xúc dâng trào vượt mức bình thường là Bobby lạiè lưỡi và thở hồng hộc. Cậu vốn chẳng quen với việc viết thư.
Một giọng nói vang lên ngoài cửa lều: — "Xin lỗi ngài, nhưng thưa ngài, thằng Dormer đang nguy kịch lắm rồi, và người ta vừa khiêng nó đi rồi ạ."
Bobby Wick vừa di tờ giấy thấm lên bức thư viết dở vừa cáu kỉnh thốt lên: "Mặc kệ thằng Binh nhì Dormer lẫn mày nữa! Bảo với hắn là sáng mai tao sang."
Giọng nói ngập ngừng cất lên: — "Thưa ngài, nó tệ lắm rồi ạ." Có tiếng giậm những đôi bệ ủng nặng nề chần chừ không dứt.
Bobby mất kiên nhẫn hỏi: "Gì nữa?"
— "Nó xin lỗi trước vì đã mạo muội, nó bảo rằng sẽ là một niềm an ủi lớn nếu được ngài giúp đỡ... nếu..."
— "Tattoo lao! Lấy con ngựa pony cho tao! Này, tránh vào trong lều tránh mưa đi cho đến khi tao chuẩn bị xong. Mấy cái thứ phiền phức chết tiệt này! Kia là rượu brandy đấy. Uống một chút đi; mày cần nó đấy. Bám lấy bàn đạp của tao và nhắc nếu tao đi nhanh quá nhé!"
Được tiếp thêm sức mạnh bởi một ly rượu mạnh bốn lóng tay mà cậu nuốt chửng không chớp mắt, người lính hộ lý bệnh viện lẽo đẽo bám theo con ngựa pony trượt chân, dính đầy bùn và đang vô cùng cáu kỉnh khi nó lững thững bước về phía lều bệnh viện.
Binh nhì Dormer quả thực đang "nguy kịch lắm rồi". Hắn gần như đã chạm đến giai đoạn suy kiệt và trông chẳng lấy gì làm dễ coi.
Bobby cúi người xuống sát bệnh nhân: "Thế nào rồi, Dormer? Lần này anh không được phép gục ngã đâu đấy. Anh còn phải đi câu cá với tôi thêm vài bận nữa cơ mà."
Đôi môi tái nhợt hé mở và thốt ra tiếng thì thầm mỏng manh như tiếng vang của hồn ma: — "Xin lỗi ngài, làm phiền ngài lúc này, nhưng... ngài có phiền nắm lấy tay tôi một cái không, thưa ngài?"
Bobby ngồi xuống thành giường, và bàn tay lạnh ngắt như băng siết chặt lấy tay cậu tựa như cái ê-tô, ép chiếc nhẫn của phụ nữ đang đeo ở ngón út lún sâu vào trong thịt. Bobby mím chặt môi chờ đợi, nước từ gấu quần nhỏ giọt xuống. Một tiếng đồng hồ trôi qua mà cái nắm tay ấy vẫn không hề nới lỏng, biểu cảm trên khuôn mặt hốc hác cũng chẳng hề thay đổi. Bằng sự khéo léo vô hạn, Bobby dùng tay trái tự châm cho mình một điếu xì gà — cánh tay phải của cậu đã bị tê cứng đến tận khuỷu tay — và phó mặc bản thân cho một đêm đầy đau đớn.
Ánh bình minh hé lộ hình ảnh một Sĩ quan cấp dưới với gương mặt tái mét đang ngồi bên mép chiếc giường của bệnh nhân, còn vị Bác sĩ đứng ở cửa lều đang thốt lên những lời lẽ không thể in ấn nổi.
Vị Bác sĩ càu nhàu: "Cậu trẻ ngốc nghếch này, cậu đã ở đây suốt cả đêm đấy phỏng?"
Bobby đầy vẻ đau khổ đáp: "Đại khái là thế ạ. Hắn dính chặt lấy tôi rồi."
Miệng Dormer khép lại đánh "cách" một tiếng. Hắn quay đầu sang một bên và thở dài. Bàn tay đang bấu chặt buông ra, và cánh tay của Bobby buông thõng vô lực bên sườn.
Vị Bác sĩ điềm đạm nói: "Hắn sẽ qua khỏi thôi. Chắc hẳn là ranh giới mong manh suốt cả đêm qua rồi đấy. Tôi nghĩ cậu xứng đáng nhận được lời chúc mừng về vụ này đấy."
Bobby nhăn mặt: "Ôi vớ vẩn! Tôi cứ tưởng gã này tiêu đời từ lâu rồi cơ — chỉ là... chỉ là tôi không đành lòng rút tay ra thôi. Xoa bóp tay hộ tôi cái nào, đúng là một anh bạn tốt. Tay quái gì mà siết khỏe thế không biết! Tôi lạnh thấu xương rồi đây này!" Cậu run lẩy bẩy bước ra khỏi lều.
Binh nhì Dormer được phép mừng ngày đánh bại Thần Chết bằng những chén rượu mạnh. Bốn ngày sau, hắn ngồi bên mép giường bệnh và dịu dàng nói với những bệnh nhân khác: "Tôi rất muốn... được nói chuyện với ngài ấy — thật lòng là vậy đấy."
Nhưng vào thời điểm đó, Bobby đang đọc một bức thư khác — cậu là người nhận được thư từ một người viết kiên trì nhất trong cả trại — và thậm chí còn đang chuẩn bị viết thư về rằng dịch bệnh đã thuyên giảm, và nhiều lắm là một tuần nữa là sẽ biến mất hoàn toàn. Cậu không có ý định nhắc đến việc cái lạnh từ bàn tay của một bệnh nhân dường như đã thấm sâu vào trái tim — nơi mà khả năng yêu thương của nó được cậu miêu tả dài dòng đến thế. Cậu có ý định gửi kèm theo chương trình minh họa cho buổi ca nhạc sắp tới mà cậu vô cùng tự hào. Cậu cũng định viết về nhiều vấn đề khác chẳng liên quan gì đến chúng ta, và chắc chắn cậu đã làm thế nếu không có cơn đau đầu hơi sốt nhẹ khiến cậu trở nên lờ đờ và đờ đẫn trong bữa ăn ở nhà ăn sĩ quan.
Vị đại đội trưởng nói: "Bobby này, cậu đang làm việc quá sức rồi đấy. Cậu nên để phần công việc cho tụi này làm với chứ. Cậu cứ làm cứ như thể mình cậu gánh vác cả cái nhà ăn này không bằng. Cứ thong thả thôi."
Bobby đáp: "Vâng, em biết rồi. Không hiểu sao em cứ thấy người mệt mỏi rã rời." Revere lo lắng nhìn cậu nhưng không nói gì thêm.
Đêm đó có những ánh đèn lồng chập chờn quanh trại dã chiến cùng một tin đồn khiến đám đông lính tráng phải chui ra khỏi giường để túc trực ngoài cửa lều, đó là tiếng bước chân trần lộp cộp của những người khiêng cáng doolie và tiếng hốc hác của một con ngựa phi nước đại.
Hai mươi cái lều cùng cất tiếng hỏi: "Có chuyện gì thế?", và truyền qua hai mươi cái lều ấy là câu trả lời — "Thằng Wick, nó gục rồi."
Họ mang tin dữ đến cho Revere và ông ôm mặt rên rỉ. "Bất cứ ai ngoài Bobby ra thì tôi chẳng thèm quan tâm! Hóa ra Thượng sĩ đã nói đúng."
Bobby vừa được nhấc ra khỏi chiếc cáng doolie vừa thều thào: "Chuyến này em không gục đâu. Chuyến này em không gục đâu." Rồi với vẻ mặt vô cùng quả quyết — "Bởi vì anh thấy đấy, em không thể."
Vị Bác sĩ trưởng — người vừa vội vã chạy sang từ nhà ăn sĩ quan nơi ông đang dùng bữa tối — quả quyết nói: "Trừ phi tôi còn làm được điều gì đó!"
Ông cùng vị Bác sĩ trung đoàn đã cùng nhau chiến đấu với Thần Chết để giành giật lấy sự sống cho Bobby Wick. Công việc của họ bị gián đoạn bởi một bóng người rậm rạp khoác chiếc áo choàng tắm màu xanh xám đang trợn tròn mắt kinh hoàng nhìn vào chiếc giường và gào lên: — "Ôi chúa tôi. Không thể là ngài ấy được chứ!", cho đến khi một tên lính hộ lý bệnh viện tức giận tóm cổ lôi hắn đi.
Nếu sự chăm sóc của con người và khao khát được sống có thể làm được điều gì đó, thì Bobby đã được cứu rồi. Dù vậy, cậu vẫn kiên cường chiến đấu suốt ba ngày, và vầng trán của vị Bác sĩ trưởng đã dãn ra. Ông nói: "Chúng ta sẽ cứu được cậu ấy thôi"; và vị Bác sĩ — dẫu mang hàm Đại cấp nhưng lại sở hữu một tâm hồn vô cùng trẻ trung — liền bước ra ngoài nghe câu nói đó rồi vui mừng nhảy múa tung tăng trong bùn đất.
Cuối ngày thứ ba, Bobby Wick thều thào nói với vẻ đầy kiêu hãnh: — "Chuyến này... em không gục đâu."
Vị Bác sĩ trưởng động viên: "Bravo! Phải suy nghĩ như thế chứ, Bobby."
Khi màn đêm buông xuống, một sắc thái xám xịt bao trùm quanh khóe miệng Bobby, và cậu mệt mỏi quay mặt vào vách lều. Vị Bác sĩ trưởng cau mày.
Bobby cất giọng vô cùng yếu ớt: "Em mệt lắm rồi. Cứ phiền em uống thuốc làm gì cơ chứ? Em — chẳng — cần — đâu. Cứ để mặc em đi."
Khát vọng sống đã lụi tàn, và Bobby bằng lòng buông xuôi trôi dạt theo dòng nước êm đềm của cái chết.
Vị Bác sĩ trưởng buồn bã nói: "Hết cách rồi. Cậu ấy không muốn sống nữa. Tội nghiệp đứa trẻ, nó đang đối mặt với cái chết kìa." Và ông đưa tay lên hỉ mũi.
Cách đó nửa dặm, ban nhạc của trung đoàn đang chơi bản khúc dạo đầu cho buổi biểu diễn ca nhạc tạp kỹ, bởi vì mọi người đã được báo tin rằng Bobby đã qua cơn nguy kịch. Tiếng đồng thau va chạm cùng tiếng kèn réo rắt văng vẳng đến tai Bobby.
Liệu có niềm vui hay nỗi đau đơn độc nào,
Mà tôi chưa từng thấu hiểu chăng?
Em chẳng hề yêu tôi, mọi nỗ lực đều hoài công,
Hãy nói lời từ biệt rồi bước đi đi!
Một biểu cảm bực bội đến tuyệt vọng thoáng qua trên gương mặt cậu thanh niên, và cậu cố lắc đầu.
Vị Bác sĩ trưởng cúi người xuống — "Gì thế? Bobby?" —
Bobby lẩm bẩm: — "Đừng chơi điệu waltz đó. Đó là của tụi em... của riêng tụi em cơ mà. Mẹ yêu dấu ơi."
Nói dứt câu, cậu chìm sâu vào trạng thái hôn mê rồi bước sang cõi chết vào rạng sáng ngày hôm sau.
Revere, với đôi mắt đỏ kè viền quanh và chiếc mũi trắng bệch, bước vào lều của Bobby để viết một bức thư gửi cho cha Wick — bức thư sẽ bẻ gãy tấm lưng cựu Ủy viên xứ Chota-Buldana bằng nỗi đau đớn tột cùng trong cuộc đời ông. Xấp giấy tờ nhỏ của Bobby nằm hỗn độn trên bàn, và trong số đó có một bức thư viết dở. Câu cuối cùng viết rằng: "Thế nên anh yêu ạ, thực sự chẳng có gì phải sợ cả, bởi vì chừng nào em biết anh quan tâm đến em và em quan tâm đến anh, thì chẳng gì có thể chạm tới em được."
Revere ở lại trong lều suốt một tiếng đồng hồ. Khi bước ra ngoài, đôi mắt ông còn đỏ hơn trước.
Binh nhì Conklin đang ngồi trên một chiếc thùng úp ngược và lắng nghe một giai điệu chẳng lấy gì làm xa lạ. Binh nhì Conklin là một bệnh nhân đang trong thời gian hồi phục và đáng lẽ phải được chăm sóc nhẹ nhàng.
Binh nhì Conklin cất giọng: — "Ồ! Lại một sĩ quan chết tiệt nữa đi đời nhà ma rồi."
Chiếc thùng bị đá văng khỏi chỗ ngồi, và mắt hắn hoa lên đom đóm bay tứ tung như trong lò rèn. Một người đàn ông cao kều mặc chiếc áo choàng bệnh viện màu xanh xám đang nhìn hắn với vẻ đầy bất mãn sâu sắc.
— "Mày nên thấy xấu hổ về bản thân đi, Conky ạ! Sĩ quan à? — Sĩ quan chết tiệt á? Tao sẽ dạy cho mày cách dám gọi xằng bậy cái tên của ngài ấy. Thiên thần! Một vị Thiên thần chết tiệt! Đó mới là con người ngài ấy!"
Và người lính hộ lý bệnh viện cảm thấy vô cùng thỏa mãn với sự công bằng của hình phạt đó đến mức thậm chí hắn còn chẳng thèm ra lệnh cho Binh nhì Dormer quay trở về giường bệnh của mình.