Tác Phẩm Tuyển Chọn Của Rudyard Kipling

Lượt đọc: 884 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
“Câu Chuyện Hay Nhất Trên Đời”

❊ ❊ ❊

“Ước gì những năm tháng hiệp sĩ đã qua đi

Cùng thế giới cũ vùi vào nấm mồ,

Ta từng là vua ở Babylon,

Còn nàng là nữ nô Ki-tô.”

—W. E. Henley.

Tên hắn là Charlie Mears; hắn là con trai độc nhất của một người mẹ goá bụa, sống ở miền bắc Luân Đôn và hằng ngày vào Thành phố để làm việc trong một ngân hàng. Hắn hai mươi tuổi và mang trong mình những hoài bão lớn lao. Tôi gặp hắn trong một phòng bida công cộng, nơi người ghi điểm gọi hắn bằng tên riêng, còn hắn gọi người ghi điểm là “Mắt Bò”. Charlie giải thích, có phần hơi lúng túng, rằng hắn chỉ đến đó để xem, và vì việc xem các trò chơi khéo léo không phải là một thú vui rẻ tiền đối với thanh niên, tôi bèn gợi ý Charlie nên về với mẹ.

Đó là bước đầu tiên để chúng tôi trở nên thân thiết hơn. Đôi khi hắn ghé thăm tôi vào buổi tối thay vì la cà khắp Luân Đôn với những đồng nghiệp ngân hàng; và chẳng bao lâu sau, đúng như bản tính của một thanh niên, hắn kể cho tôi nghe về những hoài bão của mình—tất cả đều hướng về văn chương. Hắn ao ước làm cho tên tuổi mình sống mãi qua thơ ca, dẫu hắn cũng không bỏ qua việc gửi những câu chuyện tình ái và chết chóc cho các tạp chí xu-xu. Số phận bắt tôi phải ngồi yên nghe Charlie ngâm những bài thơ dài tới hàng trăm dòng, cùng những trích đoạn kịch cồng kềnh chắc chắn sẽ làm rung chuyển thế giới. Đổi lại, tôi nhận được sự tin tưởng tuyệt đối của hắn; mà những sự tự thổ lộ cùng nỗi niềm rắc rối của một thiếu niên thì gần như thiêng liêng chẳng kém gì của một thiếu nữ.

Charlie chưa từng yêu, nhưng rất khao khát được nếm trải điều đó ngay khi có cơ hội; hắn tin vào mọi điều tốt đẹp và cao cả, đồng thời lại tỏ ra vô cùng khôn khéo để cho tôi thấy rằng hắn rất rành đời, đúng chất của một nhân viên ngân hàng kiếm được hai mươi lăm xu một tuần. Hắn gieo vần “bồ câu” với “tình yêu” và “mặt trăng” với “tháng Sáu”, và một lòng đinh ninh rằng chưa từng có ai gieo vần như thế trước đây. Những khoảng trống dài vô nghĩa trong các vở kịch của mình, hắn vội vã lấp đầy bằng những lời xin lỗi cùng miêu tả qua loa rồi lại lao đi, nhìn thấy rõ mồn một những gì mình định làm đến mức tự cho rằng nó đã hoàn thành, và quay sang nhìn tôi chờ đợi những tràng pháo tay.

Tôi đoán rằng mẹ hắn không ủng hộ những hoài bão ấy, và tôi biết bàn viết ở nhà của hắn chính là mép chiếc chậu rửa mặt. Hắn kể cho tôi điều này ngay từ buổi đầu chúng tôi quen nhau; khi hắn đang lục lọi các kệ sách của tôi, ngay trước lúc tôi được nài nỉ hãy nói thật về cơ hội “viết một thứ gì đó thực sự vĩ đại, anh biết đấy” của hắn. Có lẽ tôi đã cổ vũ hắn quá đà, bởi vì vào một tối nọ, hắn ghé qua chỗ tôi, đôi mắt bừng sáng vì phấn khích và thở hổn hển nói:

— Anh có phiền không... anh có thể cho phép em ở lại đây viết suốt tối nay không? Em sẽ không làm phiền anh đâu, thật đấy. Ở nhà mẹ em chẳng có chỗ nào để viết cả.

— Có chuyện gì thế? — tôi hỏi, thừa biết rắc rối đó là gì.

— Trong đầu em vừa loé lên một ý tưởng có thể tạo ra câu chuyện tuyệt vời nhất từng được viết. Hãy để em viết nó ra đây nhé. Ý tưởng hay lắm cơ!

Không thể cưỡng lại lời nài nỉ đó. Tôi dọn cho hắn một chiếc bàn; hắn gần như chẳng thèm cảm ơn mà cắm cúi vào việc ngay lập tức. Trong nửa giờ đồng hồ, tiếng ngòi bút sột soạt không ngừng. Rồi Charlie thở dài và vò đầu bứt tai. Tiếng sột soạt chậm dần, những vết tẩy xóa xuất hiện nhiều hơn, và cuối cùng thì im bặt. Câu chuyện hay nhất trên đời đã không chịu tuôn trào.

— Nhìn nó tệ hại làm sao ấy — hắn thiểu não nói. — Thế mà lúc nghĩ đến thì thấy hay lắm cơ chứ. Sai ở chỗ nào nhỉ?

Tôi không thể làm hắn nản lòng bằng cách nói sự thật. Thế nên tôi đáp: — Có lẽ cậu không có tâm trạng để viết.

— Có chứ — trừ khi nhìn vào đống giấy này. Hầy!

— Đọc cho tôi nghe những gì cậu đã viết nào — tôi bảo. Hắn đọc, và nó tệ một cách kỳ lạ, và hắn dừng lại ở tất cả những câu văn đao to búa lớn để mong chờ chút ít sự tán thưởng; bởi vì hắn tự hào về những câu đó, đúng như tôi đã đoán trước.

— Nó cần được cô đọng lại — tôi thận trọng góp ý.

— Em ghét phải cắt xén tác phẩm của mình. Em không nghĩ anh có thể sửa dù chỉ một từ ở đây mà không làm hỏng ý nghĩa. Đọc thành tiếng nghe hay hơn lúc em viết ấy chứ.

— Charlie, cậu đang mắc một căn bệnh đáng báo động mà rất nhiều người gặp phải đấy. Cất nó đi, rồi tuần sau chiến đấu tiếp.

— Em muốn làm ngay cơ. Anh nghĩ sao về nó?

— Làm sao tôi có thể đánh giá qua một câu chuyện viết dở dang chứ? Kể cho tôi nghe câu chuyện theo cách nó nằm trong đầu cậu xem nào.

Charlie kể, và trong lời kể ấy chứa đựng tất cả những gì sự ngây thơ của hắn đã cẩn thận ngăn không cho lọt vào trang giấy. Tôi nhìn hắn, tự hỏi liệu có thể nào hắn lại không nhận ra tính độc đáo và sức mạnh của ý tưởng vừa đến với mình hay không? Đó quả thực là một Ý-tưởng trong số các ý-tưởng. Đã có những kẻ từng phềnh phang tự mãn vì những ý tưởng chẳng bằng một phần mười về độ xuất sắc và tính khả thi. Nhưng Charlie vẫn thản nhiên huyên thuyên, ngắt quãng dòng tưởng tượng thuần khiết bằng những mẫu câu khủng khiếp mà hắn định dùng. Tôi nghe hắn đến tận cùng. Thật dại dột nếu để ý tưởng của hắn nằm lại trong đôi bàn tay vụ về ấy, khi mà tôi có thể làm được bao nhiêu điều với nó. Dĩ nhiên không phải là tất cả những gì có thể làm, nhưng, ồ, rất nhiều là đằng khác!

— Cậu nghĩ sao? — cuối cùng hắn hỏi. — Em nghĩ em sẽ đặt tên cho nó là “Câu chuyện về một con tàu”.

— Tôi nghĩ ý tưởng đó khá hay; nhưng cậu sẽ chưa thể kham nổi nó trong một thời gian dài đâu. Giờ thì tôi...

— Nó có ích gì cho anh không? Anh có muốn nhận lấy nó không? Em sẽ rất tự hào — Charlie nhanh nhảu nói.

Trên đời này có ít thứ ngọt ngào hơn sự ngưỡng mộ ngây thơ, bồng bột, nhiệt thành và cởi mở của một kẻ bề dưới. Ngay cả một người phụ nữ trong lòng mến mộ mù quáng nhất cũng không đến nỗi bắt chước dáng đi của người đàn ông nàng sùng bái, đội chiếc mũ lệch một góc y như cách anh ta đội, hay chêm vào lời nói của mình những câu cửa miệng yêu thích của anh ta. Thế mà Charlie lại làm tất cả những điều đó. Dù vậy, tôi vẫn cần phải xoa dịu lương tâm trước khi chiếm đoạt những suy nghĩ của Charlie.

— Chúng ta thỏa thuận thế này nhé. Tôi sẽ đưa cậu năm bảng cho ý tưởng đó — tôi nói.

Charlie liền hiện nguyên hình là một nhân viên ngân hàng.

— Ồ, điều đó không thể được. Giữa hai người bạn với nhau, anh biết đấy, nếu em được phép gọi anh như vậy, và nói với tư cách là một người từng trải, em không thể nhận được. Cứ lấy ý tưởng đó đi nếu nó có ích cho anh. Em còn đầy.

Hắn còn—chẳng ai biết điều này rõ hơn tôi—nhưng đó là những ý tưởng của người khác.

— Hãy coi đó là một vấn đề kinh doanh—giữa những người từng trải với nhau — tôi đáp lại. — Năm bảng sẽ mua cho cậu bao nhiêu là sách thơ tùy ý. Kinh doanh là kinh doanh, và cậu có thể chắc chắn rằng tôi sẽ không trả cái giá đó trừ khi...

— Ồ, nếu anh đã nói thế — Charlie lên tiếng, rõ ràng bị dao động bởi ý nghĩ về những cuốn sách. Thỏa thuận được chốt lại với giao kèo rằng thỉnh thoảng hắn sẽ mang đến cho tôi tất cả những ý tưởng mà hắn có, sẽ có một chiếc bàn riêng để viết, và có quyền không ai cấm cản được trong việc trút lên đầu tôi tất cả những bài thơ cùng các đoạn thơ chắp vá của hắn. Rồi tôi nói: — Giờ thì kể cho tôi nghe làm thế nào cậu lại nghĩ ra ý tưởng này đi.

— Nó tự đến thôi. — Mắt Charlie mở lớn một chút.

— Ừ, nhưng cậu vừa kể cho tôi rất nhiều chi tiết về người anh hùng mà chắc chắn cậu từng đọc được ở đâu đó trước đây.

— Em làm gì có thời gian đọc sách, trừ khi anh cho phép em ngồi đây, còn Chủ nhật thì em đi xe đạp hoặc ra sông cả ngày. Người anh hùng đó có gì sai sao?

— Kể lại cho tôi nghe lần nữa xem nào, tôi sẽ hiểu rõ hơn. Cậu nói rằng người anh hùng của cậu đi cướp biển. Hắn ta sống thế nào?

— Hắn ở boong dưới của cái thứ tàu mà em vừa kể cho anh nghe ấy.

— Tàu kiểu gì vậy?

— Là loại tàu chèo bằng mái chèo, nước biển phun qua các lỗ chèo và đám đàn ông ngồi chèo ngập nước đến đầu gối. Rồi có một chiếc ghế dài chạy dọc ở giữa hai hàng mái chèo và một kẻ giám thị cầm roi đi lại trên chiếc ghế đó để bắt họ làm việc.

— Sao cậu biết điều đó?

— Nó nằm trong cái bảng đó. Có một sợi dây căng phía trên, nối thõng xuống boong trên, để kẻ giám thị bám vào mỗi khi tàu tròng trành. Hãy nhớ là khi kẻ giám thị lỡ trượt tay khỏi sợi dây và ngã vào giữa đám người chèo, người anh hùng đã cười vào mặt hắn và bị ăn roi vì tội đó. Đương nhiên là hắn bị xích vào mái chèo của mình—người anh hùng ấy.

— Hắn bị xích thế nào?

— Bằng một vòng sắt quanh eo cố định vào chiếc ghế hắn ngồi, và một loại còng trên cổ tay trái xích hắn vào mái chèo. Hắn ở boong dưới, nơi những kẻ tồi tệ nhất bị tống xuống, và ánh sáng duy nhất lọt vào từ các miệng hầm và qua các lỗ chèo. Anh không thể tưởng tượng nổi ánh sáng mặt trời luồn lách qua khe giữa cán mái chèo và lỗ chèo rồi lắc lư theo nhịp chuyển động của con tàu sao?

— Tôi tưởng tượng được, nhưng tôi không thể tưởng tượng nổi việc cậu lại tưởng tượng ra nó.

— Làm sao mà khác đi được chứ? Giờ thì anh nghe em đây. Những cây mái chèo dài ở boong trên được điều khiển bởi bốn người mỗi ghế, boong dưới bởi ba người, và boong thấp nhất bởi hai người. Hãy nhớ là ở boong thấp nhất tối om và tất cả những kẻ ở đó đều phát điên. Khi một người chết trên ghế chèo ở boong ấy, hắn không bị vứt xuống biển, mà bị chặt đứt trong xiềng xích rồi nhét qua lỗ chèo thành từng miếng nhỏ.

— Tại sao? — tôi hỏi, kinh ngạc không phải vì thông tin đó mà vì giọng điệu ra lệnh khi hắn thốt ra nó.

— Để đỡ rắc rối và làm những kẻ khác sợ hãi. Phải cần tới hai tên giám thị mới kéo được xác một người lên boong trên; và nếu những kẻ ở hàng ghế boong dưới bị bỏ mặc một mình, dĩ nhiên chúng sẽ ngừng chèo và tìm cách giật đứt các băng ghế bằng cách cùng nhau đứng dậy trong xiềng xích.

— Cậu có một trí tưởng tượng vô cùng chu đáo đấy. Cậu từng đọc về những chiếc thuyền galley và tù nhân chèo thuyền ở đâu vậy?

— Chẳng ở đâu mà em nhớ được cả. Em thỉnh thoảng có chèo thuyền khi có cơ hội. Nhưng, có lẽ, nếu anh nói thế, em cũng đã đọc được cái gì đó.

Ngay sau đó hắn ra về để đi mua sách, còn tôi thì tự hỏi làm thế nào mà một nhân viên ngân hàng mới tròn đôi mươi lại có thể trao vào tay tôi, với một sự hào phóng bạt ngàn về chi tiết và thái độ quả quyết tuyệt đối, câu chuyện về những cuộc phiêu lưu cuồng nhiệt và đẫm máu, bạo loạn, cướp biển và cái chết trên những vùng biển vô danh. Hắn đã dẫn dắt người anh hùng của mình qua một vũ điệu tuyệt vọng từ cuộc nổi dậy chống lại bọn giám thị, đến việc nắm quyền chỉ huy một con tàu của riêng mình, và cuối cùng lập ra một vương quốc trên một hòn đảo “nào đó ngoài biển, anh biết đấy”; và rồi, vô cùng thỏa mãn với năm đồng bảng cỏn con của mình, hắn đã đi ra ngoài để mua những ý tưởng của người khác, nhằm học hỏi cách viết lách từ đó. Tôi được an ủi khi biết rằng ý tưởng này thuộc về tôi theo quyền mua bán, và tôi nghĩ mình có thể làm nên trò trống gì với nó.

Lần tới khi đến gặp tôi, hắn đã say—say mèm vì những nhà thơ lần đầu tiên được hé lộ cho hắn biết. Đồng tử của hắn giãn ra, lời nói cuộn trào chồng lên nhau, và hắn bọc mình trong những câu thơ trích dẫn. Hơn hết thảy, hắn say đắm Longfellow.

— Không tuyệt lắm sao? Không tuyệt vời lắm sao? — hắn kêu lên sau màn chào hỏi vội vã.

— Nghe này—

“'Ngươi có muốn,' người lái thuyền đáp lời,

'Biết bí mật của đại dương?

Chỉ những ai dám đương đầu hiểm nguy

Mới hiểu thấu điều huyền bí.'”

Chà!

“'Chỉ những ai dám đương đầu hiểm nguy

Mới hiểu thấu điều huyền bí.'” — hắn lặp lại tới hai mươi lần, đi qua đi lại trong phòng và quên mất sự hiện diện của tôi. — “Nhưng em cũng có thể hiểu được nó,” hắn tự lẩm bẩm. — “Em chẳng biết làm thế nào để cảm ơn anh vì tờ năm bảng đó nữa. Cả đoạn này nữa; nghe này—

“'Tôi nhớ những bến tàu đen và những con tàu

Cùng thủy triều biển khơi vẫy vùng tự do,

Những thủy thủ Tây Ban Nha với chòm râu rậm,

Và vẻ đẹp cùng điều huyền bí của những con tàu,

Và ma lực của đại dương.'

Em chẳng hề đương đầu với hiểm nguy nào cả, nhưng em có cảm giác như mình biết tất cả về nó vậy.”

— Cậu chắc chắn có vẻ nắm bắt được tinh thần của biển cả. Cậu đã từng thấy nó bao giờ chưa?

— Hồi còn là một thằng nhóc, em đã đến Brighton một lần; nhưng trước khi chuyển đến Luân Đôn, chúng em sống ở Coventry. Em chưa từng thấy nó.

“'Khi trùm xuống Đại Tây Dương

Cơn bão khổng lồ của mùa phân khắc.'

Hắn lắc vai tôi để bắt tôi phải thấu hiểu niềm đam mê đang chấn động tâm can hắn.

— Khi cơn bão ấy kéo đến — hắn tiếp tục — em nghĩ tất cả mái chèo trên con tàu mà em vừa nhắc tới đều bị gãy, và ngực của những người chèo thuyền bị đập nát bởi những đầu mái chèo quật ngược. Nhân tiện đây, anh đã làm gì với ý tưởng của em chưa?

— Chưa. Tôi đang chờ nghe thêm từ cậu đấy. Nói cho tôi nghe tại sao trên đời này cậu lại chắc chắn đến thế về trang thiết bị của con tàu đi. Cậu có biết gì về tàu thuyền đâu.

— Em chịu. Nó hiện lên chân thực như bất cứ thứ gì đối với em cho đến khi em cố viết nó ra. Em đã nghĩ về nó ngay tối qua trên giường, sau khi anh cho em mượn cuốn “Đảo giấu vàng”; và em đã bịa ra cả một lô những thứ mới mẻ để nhét vào câu chuyện.

— Loại gì thế?

— Về thức ăn mà đám đàn ông ăn; vả khô mục, đậu đen và rượu đựng trong túi da, được chuyền từ ghế này sang ghế khác.

— Con tàu được đóng từ thời xa xưa thế cơ à?

— Từ thời nào cơ? Em chẳng biết nó là thời xa xưa hay không nữa. Nó chỉ là một ý tưởng thôi, nhưng đôi khi nó có vẻ chân thực y như thật vậy. Em làm phiền anh khi nói về nó chứ?

— Không phiền chút nào. Cậu còn bịa ra được cái gì nữa không?

— Có, nhưng nó là điều nhảm nhí. — Charlie đỏ mặt đôi chút.

— Không sao cả; nghe thử xem nào.

— Chà, em đang suy nghĩ về câu chuyện, rồi một lát sau em dậy và viết ra một mẩu giấy loại đồ vật mà đám đàn ông có thể đã cạo lên mái chèo của họ bằng cạnh của chiếc còng tay. Nó có vẻ làm cho mọi thứ có hồn hơn. Mọi thứ chân thực đối với em lắm, anh biết đấy.

— Cậu đang mang mẩu giấy đó chứ?

— Có—có, nhưng khoe thì được tích sự gì chứ? Nó chỉ là một đống vết cào xước thôi. Dù sao đi nữa, chúng ta có thể in lại chúng lên trang bìa của cuốn sách.

— Tôi sẽ lo mấy chi tiết đó. Cho tôi xem những gì người của cậu đã viết nào.

Hắn rút từ trong túi ra một tờ giấy ghi nhớ, với một dòng cào xước duy nhất trên đó, và tôi cẩn thận cất nó đi.

— Người ta cho rằng nó có nghĩa gì bằng tiếng Anh? — tôi hỏi.

— Ồ, em không biết. Có lẽ nó có nghĩa là “Tôi mệt đứt hơi rồi”. Đúng là nhảm nhí hết chỗ nói — hắn lặp lại — nhưng tất cả những người trên con tàu đó đối với em đều chân thực như người thật vậy. Mau làm gì đó với ý tưởng đó đi nhé; em rất muốn thấy nó được viết ra và in thành sách.

— Nhưng tất cả những gì cậu vừa kể sẽ thành một cuốn sách dày đấy.

— Thế thì viết thành sách đi. Anh chỉ việc ngồi xuống và viết nó ra thôi mà.

— Cho tôi chút thời gian chứ. Cậu còn ý tưởng nào nữa không?

— Lúc này thì không. Em đang đọc tất cả những cuốn sách em đã mua. Tuyệt lắm cơ.

Khi hắn rời đi, tôi nhìn tờ giấy ghi nhớ có khắc dòng chữ trên đó. Rồi tôi âu yếm ôm lấy đầu mình bằng cả hai tay, để chắc chắn rằng nó không bị rụng ra hay quay vòng vòng.

Rồi—nhưng dường như chẳng có khoảng thời gian ngắt quãng nào giữa việc rời khỏi phòng tôi và việc thấy mình đang tranh cãi với một cảnh sát bên ngoài cánh cửa có đề chữ Riêng trong hành lanh của Bảo tàng Anh. Tất cả những gì tôi yêu cầu, một cách lịch sự nhất có thể, là “người chuyên về đồ cổ Hy Lạp”. Viên cảnh sát chẳng biết gì ngoài các quy-tắc của Bảo tàng, và thế là tôi buộc phải lùng sục qua tất cả các tòa nhà và văn phòng bên trong cổng. Một quý ông lớn tuổi bị gọi đi cắt ngang bữa trưa đã chấm dứt cuộc tìm kiếm của tôi bằng cách cầm tờ giấy ghi nhớ giữa ngón tay và ngón cái rồi hừ mũi một cách khinh miỉ.

— Cái này có nghĩa gì nhỉ? H'mm — ông ta nói. — Theo như tôi có thể xác định thì đây là một nỗ lực viết tiếng Hy Lạp cực kỳ sai lạc của”—tới đây ông ta lườm tôi có chủ đích—“của một—ờ—kẻ cực kỳ dốt nát.” Ông ta chậm rãi đọc từ tờ giấy, “Pollock, Erckman, Tauchnitz, Henniker”—bốn cái tên quen thuộc với tôi.

— Ông có thể cho tôi biết sự sai lạc đó có ý nghĩa gì không—ý chính của nó ấy? — tôi hỏi.

— “'Tôi đã—nhiều lần—kiệt sức vì công việc cụ thể này.' Đó là ý nghĩa.” — Ông ta trả lại tờ giấy cho tôi, và tôi chuồn thẳng mà không một lời cảm ơn, giải thích hay xin lỗi.

Tôi hoàn toàn có thể được tha thứ vì đã quên đi nhiều thứ. Riêng tôi trong số tất cả mọi người đã được ban cho cơ hội viết câu chuyện kỳ diệu nhất trên đời, không gì khác chính là câu chuyện về một nô lệ chèo thuyền Hy Lạp, do chính anh ta kể lại. Thảo nào những giấc mơ của Charlie lại có vẻ chân thực đến thế. Các Nữ thần Số mệnh vốn rất cẩn trọng trong việc khép lại cánh cửa của từng kiếp sống nối tiếp phía sau chúng ta, trong trường hợp này lại lơ đễnh, và Charlie đang nhìn vào nơi—dù bản thân hắn không biết—mà chưa từng có ai được phép nhìn thấu triệt kể từ khi Thời gian bắt đầu. Hơn hết thảy, hắn hoàn toàn mù tịt về kiến thức đã được bán cho tôi với giá năm bảng; và hắn sẽ vẫn duy trì sự dốt nát đó, bởi vì các nhân viên ngân hàng không hiểu về thuyết luân hồi, và một nền giáo dục thương mại vững chắc không bao gồm tiếng Hy Lạp. Hắn sẽ cung cấp cho tôi—đến đây tôi nhảy nhót giữa những vị thần câm lặng của Ai Cập và cười vào những khuôn mặt sứt mẻ của họ—nguyên liệu để biến câu chuyện của tôi thành sự thật—chắc chắn đến mức thế giới sẽ tung hô nó là một tác phẩm hư cấu trơ trẽn và đầy rẫy sự ngụy tạo. Và tôi—chỉ mình tôi sẽ biết rằng nó hoàn toàn và đích thực là sự thật. Chỉ một mình tôi nắm giữ viên ngọc này trong tay để mài giũa và đánh bóng.

Thế là tôi lại nhảy múa giữa các vị thần cho đến khi một cảnh sát trông thấy và có động thái tiến về phía tôi.

Bây giờ việc duy nhất còn lại là khuyến khích Charlie nói chuyện, và việc này chẳng có gì khó khăn cả. Nhưng tôi lại quên mất những cuốn sách thơ chết tiệt kia. Hắn đến gặp tôi hết lần này đến lần khác, vô dụng y như một chiếc máy hát quá tải—say mèm vì Byron, Shelley hay Keats. Giờ đây khi đã biết cậu thiếu niên này từng là ai trong các kiếp sống trước, và vô cùng lo lắng không muốn bỏ sót một từ nào trong tiếng huyên thuyên của hắn, tôi không thể che giấu sự kính trọng và quan tâm của mình đối với hắn. Hắn hiểu lầm cả hai điều đó thành sự kính trọng dành cho tâm hồn hiện tại của Charlie Mears—kẻ đối với cuộc đời còn mới mẻ y như Adam thuở ban đầu—và sự quan tâm đến những bài thơ hắn đọc; và hắn đã thử thách sự kiên nhẫn của tôi đến bờ vực tan vỡ khi ngâm thơ—giờ đây không phải thơ của hắn, mà là thơ của người khác. Tôi ước gì mọi nhà thơ Anh quốc đều bị xóa sạch khỏi ký ức nhân loại. Tôi nguyền rủa những tên tuổi vĩ đại nhất của thi ca vì họ đã kéo Charlie ra khỏi con đường tự sự trực tiếp, và sau này sẽ thúc giục hắn bắt chước họ; nhưng tôi nén sự thiếu kiên nhẫn lại cho đến khi làn sóng nhiệt huyết đầu tiên qua đi và cậu thiếu niên trở lại với những giấc mơ của mình.

— Em nói cho anh nghe suy nghĩ của em thì được tích sự gì, khi mà mấy gã này viết ra những thứ để cho thiên thần đọc cơ chứ? — hắn càu nhàu vào một buổi tối. — Sao anh không viết cái gì đó giống như của họ ấy?

— Tôi không nghĩ cậu đang đối xử với tôi hoàn toàn công bằng đâu — tôi nói, kìm nén dưới một áp lực mạnh mẽ.

— Em đã giao câu chuyện cho anh rồi mà — hắn nói, rồi cộc lốc cắm đầu đọc lại “Lara”.

— Nhưng tôi muốn những chi tiết cụ thể cơ.

— Mấy thứ em bịa ra về cái con tàu chết tiệt mà anh gọi là thuyền galley ấy á? Dễ ợt hà. Anh có thể tự bịa ra cơ mà. Vặn to ngọn đèn gas lên chút xem, em muốn đọc tiếp.

Tôi suýt đập cái lồng đèn gas vào đầu hắn vì sự đần độn đến kinh ngạc ấy. Tôi thực sự có thể tự bịa ra mọi thứ nếu như tôi biết những điều mà Charlie không hề biết rằng mình biết. Nhưng vì những cánh cửa đã khép lại sau lưng tôi, tôi chỉ còn cách chờ đợi sự vui thú của tuổi trẻ ở hắn và cố gắng giữ cho hắn có tâm trạng tốt. Chỉ một phút lơ là có thể làm hỏng một tiết lộ vô giá: thỉnh thoảng hắn lại vứt mấy cuốn sách sang một bên—hắn giữ chúng ở phòng tôi, vì mẹ hắn sẽ phải sốc trước sự lãng phí tiền bạc nếu bà trông thấy chúng—và lao vào những giấc mơ biển cả của mình. Một lần nữa tôi lại nguyền rủa toàn bộ các nhà thơ nước Anh. Tâm trí dễ uốn nắn của gã nhân viên ngân hàng đã bị che lấp, tô điểm và bóp méo bởi những gì hắn đã đọc, và kết quả thốt ra là một mớ hỗn độn nhùng nhằng của những giọng nói khác giống như tiếng hát lẩm bẩm qua điện thoại ở Thành phố vào giờ bận rộn nhất trong ngày.

Hắn nói về chiếc thuyền galley—chính chiếc thuyền galley của hắn nếu như hắn chịu nhận ra nó—với những hình ảnh minh họa mượn từ “Cô dâu xứ Abydos”. Hắn tô điểm cho những trải nghiệm của người anh hùng bằng các câu thơ trích dẫn từ “Tên cướp biển”, và ném vào đó những suy ngẫm đạo đức sâu sắc cùng tuyệt vọng rút ra từ “Cain” và “Manfred”, rồi mong đợi tôi sử dụng tất cả chúng. Chỉ khi câu chuyện chuyển sang Longfellow thì những dòng chảy trái chiều va chạm ấy mới câm lặng, và tôi biết rằng Charlie đang nói sự thật theo cách hắn nhớ về nó.

— Cậu nghĩ sao về đoạn này? — tôi nói vào một buổi tối, ngay khi tôi hiểu được phương tiện mà trí nhớ của hắn hoạt động tốt nhất, và trước khi hắn kịp phản đối, tôi đọc cho hắn nghe toàn bộ “Trường ca về Vua Olaf!”

Hắn lắng nghe há hốc mồm, mặt đỏ bừng, hai tay gõ nhịp lên lưng chiếc ghế sofa nơi hắn nằm, cho đến khi tôi đọc đến Bài ca về Einar Tamberskielver và câu thơ:

“Einar bèn cầm lấy mũi tên

Từ dây cung chùng xuống,

Đáp rằng: 'Đó là Na Uy đang tan vỡ

Dưới tay ngài, hỡi Nhà Vua.'”

Hắn há hốc vì sự khoái cảm thuần khiết của âm thanh.

— Đoạn đó hay hơn Byron một chút đấy — tôi mạo muội nhận xét.

— Hay hơn á? Sao cơ chứ, nó là sự thật cơ mà! Làm sao ông ấy có thể biết được nhỉ?

Tôi quay lại và đọc tiếp:

“'Cái gì thế?' Olaf lên tiếng,

Đứng trên boong tư,

Và ta nghe như tiếng vỡ

Của một đống tàu tan hoang.'”

— Làm sao ông ấy có thể biết được cách những con tàu va đập vào nhau và những mái chèo bị giật đứt ra rồi kêu r-r-r-r dọc theo cả mạn tàu cơ chứ? Tại sao mới tối qua thôi—Nhưng làm ơn quay lại đọc đoạn “Vùng đá ngầm của những tiếng thét” lần nữa đi.

— Không, tôi mệt rồi. Chúng ta nói chuyện đi. Tối qua có chuyện gì thế?

— Em đã có một cơn ác mộng khủng khiếp về cái chiếc thuyền galley của chúng ta. Em mơ thấy mình chết đuối trong một trận chiến. Anh thấy đấy, chúng ta áp sát một con tàu khác trong cảng. Nước lặng ngắt ngoại trừ chỗ mái chèo của chúng ta quẫy lên. Anh có biết chỗ em hay ngồi trên thuyền galley không? — Lúc đầu hắn nói ngập ngừng, dưới nỗi sợ mang đậm chất Anh là bị người ta cười chê.

— Không. Đó là tin mới với tôi đấy — tôi ngoan ngoãn đáp, tim bắt đầu đập loạn nhịp.

— Ở chiếc mái chèo thứ tư tính từ mũi bên phải trên boong trên. Có bốn người chúng em ở mái chèo đó, tất cả đều bị xích. Em nhớ mình đã nhìn dòng nước và cố cởi còng tay ra trước khi cuộc giao chiến bắt đầu. Rồi chúng ta áp sát con tàu kia, và toàn bộ toán chiến binh của chúng vượt qua mạn tàu của chúng ta, và chiếc ghế của em bị gãy, em bị ghim chặt xuống dưới cùng ba gã khác đè lên người, và cây mái chèo lớn kẹt ngang lưng chúng em.

— Rồi sao nữa? — Mắt Charlie rực sáng và bừng tỉnh. Hắn đang nhìn bức tường phía sau ghế của tôi.

— Em không biết chúng ta đã chiến đấu thế nào nữa. Bọn họ dẫm đạp khắp lưng em, còn em thì nằm sát xuống. Rồi những người chèo thuyền ở mạn trái của chúng ta—bị buộc chặt vào mái chèo ấy, anh biết đấy—bắt đầu hò hét và chèo giật lùi. Em có thể nghe thấy tiếng nước xèo xèo, và chúng ta quay tít như một con bọ hung, và nằm ở chỗ của mình, em biết rằng có một chiếc thuyền galley đang lao tới đối đầu, đâm sầm vào mạn trái chúng ta. Em chỉ có thể ngẩng đầu lên và nhìn thấy nó lướt qua mạn tàu. Chúng ta muốn đối đầu trực diện mũi đối mũi, nhưng đã quá muộn. Chúng ta chỉ có thể xoay người được một chút bởi vì chiếc thuyền galley bên phải đã móc chặt vào chúng ta và ngăn chúng ta di chuyển. Rồi, chà! có một tiếng rầm! Mạn trái mái chèo của chúng ta bắt đầu gãy khi chiếc thuyền galley kia, cái con tàu đang di chuyển ấy, đâm mũi vào chúng. Rồi những cây mái chèo ở boong dưới chổng ngược lên xuyên qua các tấm ván boong, phần chuôi trước, và một trong số chúng bay vút lên không trung rồi rơi phịch xuống ngay sát đầu em.

— Thế chuyện đó xảy ra thế nào?

— Mũi của chiếc tàu đang di chuyển đã húc ngược chúng trở lại qua chính các lỗ chèo của chúng, và em có thể nghe thấy một âm thanh điên rồ ở các boong dưới. Rồi mũi tàu của nó đâm trúng gần như chính giữa chúng ta, và chúng ta nghiêng hẳn sang một bên, và những gã trên chiếc tàu bên phải tháo móc và dây thừng của chúng ra, ném mọi thứ lên boong trên của chúng ta—mũi tên, nhựa đường nóng hoặc thứ gì đó bỏng rát, và chúng ta cứ nhô lên, nhô lên, nhô lên ở mạn trái, còn mạn phải thì chúc xuống, và em ngoảnh đầu lại nhìn dòng nước đứng yên khi nó tràn qua mạn phải, và rồi nó cuộn tròn lại và giáng sầm xuống tất cả bọn em ở mạn phải, và em cảm thấy nó đập vào lưng mình, rồi em tỉnh giấc.

— Chờ một phút, Charlie. Khi nước biển tràn qua mạn tàu, nó trông thế nào? — Tôi có lý do để hỏi câu này. Một người quen của tôi từng chìm cùng một con tàu bị thủng trên vùng biển lặng, và đã nhìn thấy mực nước đứng khựng lại trong một khoảnh khắc trước khi nó đổ ập xuống boong tàu.

— Nó trông y như một sợi dây đàn Banjo được căng cứng, và có vẻ đứng yên ở đó suốt cả năm trời — Charlie nói.

Chính xác! Người kia đã nói: — Nó trông giống như một sợi dây bạc đặt dọc theo mạn tàu, và tôi tưởng nó sẽ không bao giờ đứt. — Anh ta đã phải trả giá bằng mọi thứ trừ mạng sống trần trụi để đổi lấy mẩu kiến thức vô giá trị này, thế mà tôi đã vượt qua mười ngàn dặm đường mệt mỏi để gặp anh ta và lấy lại kiến thức ấy qua lời kể lại. Thế nhưng Charlie, gã nhân viên ngân hàng lãnh lương hai mươi lăm xu một tuần, kẻ chưa từng rời khỏi tầm mắt của một chiếc xe buýt Luân Đôn, lại biết tất cả những điều đó. Chẳng có gì an ủi tôi khi biết rằng trong một kiếp sống nào đó, hắn từng bị buộc phải chết cho những chiến lợi phẩm của mình. Tôi chắc cũng đã chết hàng chục lần, nhưng đằng sau tôi, bởi vì tôi có thể sử dụng kiến thức của mình, những cánh cửa đã bị khép lại.

— Và rồi sao nữa? — tôi nói, cố gắng xua đi con quỷ đố kỵ.

— Điều buồn cười là, trong toàn bộ mớ hỗn độn đó, em chẳng thấy ngạc nhiên hay sợ hãi chút nào cả. Có cảm giác như em đã từng tham gia rất nhiều trận chiến rồi, bởi vì em đã nói với gã ngồi cạnh khi cuộc hỗn chiến bắt đầu cơ mà. Nhưng cái tên khốn giám thị trên boong của em nhất quyết không chịu tháo xích và cho chúng ta một cơ hội. Hắn luôn mồm nói rằng tất cả chúng ta sẽ được trả tự do sau trận chiến, nhưng chúng ta chẳng bao giờ được thế cả; chúng ta chẳng bao giờ được thế cả. — Charlie buồn bã lắc đầu.

— Đồ khốn nạn thật!

— Em phải nói là y hệt vậy. Hắn chẳng bao giờ cho chúng em ăn đủ, và đôi khi chúng em khát đến mức phải uống cả nước biển. Bây giờ em vẫn còn nếm được vị nước biển đó đấy.

— Giờ thì kể cho tôi nghe chút gì về cái cảng nơi trận chiến diễn ra đi.

— Về cái đó thì em không mơ thấy. Tuy nhiên em biết đó là một cảng; bởi vì chúng ta bị buộc vào một chiếc vòng trên bức tường trắng và toàn bộ bề mặt đá dưới nước đều được che phủ bằng gỗ để ngăn mũi đâm của chúng ta bị mẻ khi thủy triều làm chúng ta tròng trành.

— Lạ thật đấy. Người anh hùng của chúng ta là người chỉ huy chiếc thuyền galley phải không?

— Chứ còn gì nữa! Hắn đứng ở mũi tàu và hô hào như một kẻ cừ khôi. Hắn chính là kẻ đã giết tên giám thị.

— Nhưng tất cả các cậu đều chết đuối cùng nhau mà, Charlie, phải không?

— Em không thể làm cho điều đó khớp với nhau cho lắm — hắn nói với vẻ mặt bối rối. — Con tàu galley hẳn đã chìm cùng tất cả mọi người nhưng thế mà em lại có cảm giác người anh hùng vẫn tiếp tục sống sau đó. Có lẽ hắn đã trèo lên con tàu tấn công. Dĩ nhiên là em không thể thấy chuyện đó rồi. Anh biết đấy, em đã chết rồi mà.

Hắn rùng mình nhẹ và quả quyết rằng mình không thể nhớ thêm gì nữa.

Tôi không ép hắn thêm, nhưng để tự thỏa mãn rằng hắn vẫn hoàn toàn mù tịt về hoạt động trong tâm trí mình, tôi chủ động giới thiệu cho hắn cuốn “Sự chuyển sinh” của Mortimer Collins và tóm tắt cốt truyện cho hắn nghe trước khi hắn lật giật các trang sách.

— Toàn đồ nhảm nhí! — hắn thẳng thừng nói sau một tiếng đồng hồ. — Em chẳng hiểu cái sự xàm xí của hắn về Hành tinh Đỏ Sao Hỏa rồi Nhà Vua hay mấy thứ linh tinh khác. Ném cho em cuốn Longfellow xem nào.

Tôi đưa hắn cuốn sách và viết ra giấy những gì tôi có thể nhớ được từ miêu tả của hắn về trận hải chiến, thỉnh thoảng lại hỏi hắn để xác nhận các sự kiện hoặc chi tiết. Hắn trả lời mà không hề rời mắt khỏi cuốn sách, chắc chắn như thể toàn bộ kiến thức của hắn đang phơi bày trước mặt trên trang giấy in. Tôi nói bằng âm vực bình thường để dòng suy nghĩ không bị đứt đoạn, và tôi biết hắn không hề nhận thức được mình đang nói gì, bởi vì tâm trí hắn đang bồng bềnh ngoài biển khơi cùng Longfellow.

— Charlie — tôi hỏi —, khi đám người chèo thuyền trên các thuyền galley nổi loạn, họ đã giết những tên giám thị như thế nào?

— Giật tung các băng ghế lên và đập vỡ đầu chúng. Chuyện đó xảy ra khi biển động mạnh. Một tên giám thị ở boong dưới trượt chân khỏi tấm ván giữa và rơi xuống giữa đám người chèo thuyền. Bằng đôi tay bị xích, họ bóp cổ hắn đến chết vào mạn tàu một cách hoàn toàn lặng lẽ, và trời quá tối để tên giám thị kia có thể thấy chuyện gì đã xảy ra. Khi hắn hỏi, hắn cũng bị kéo xuống và bị bóp cổ, và boong dưới đã chiến đấu mở đường lên từng boong một, với những mảnh ván ghế gãy đập phành phạch phía sau. Chúng hú hét biết bao!

— Và chuyện gì xảy ra sau đó?

— Em không biết. Người anh hùng bỏ đi—tóc đỏ, râu đỏ và đủ thứ. Đó là sau khi hắn chiếm được thuyền galley của chúng ta, em nghĩ thế.

Âm thanh giọng nói của tôi làm hắn bực bội, và hắn khẽ ra hiệu bằng tay trái như cách người ta làm khi bị quấy rầy làm gián đoạn.

— Cậu chưa từng bảo tôi trước đây rằng hắn tóc đỏ, hay việc hắn đã chiếm chiếc thuyền galley của các cậu — tôi nói sau một khoảng lặng vừa đủ.

Charlie không ngẩng mắt lên.

— Hắn đỏ như một con gấu đỏ — hắn lơ đễnh nói. — Hắn đến từ phương bắc; trong thuyền galley người ta nói thế khi hắn đi tìm những người chèo thuyền—không phải nô lệ, mà là những người tự do. Sau đó—nhiều năm, nhiều năm sau—tin tức truyền đến từ một con tàu khác, hoặc không thì hắn quay trở lại— Môi hắn mấp máy không tiếng động. Hắn đang đê mê tận hưởng lại một bài thơ nào đó trước mặt.

— Thế hắn đã đi đâu vậy? — Tôi gần như thì thầm để câu nói lọt vào thật nhẹ nhàng đối với bất kỳ phần nào trong bộ não của Charlie đang làm việc thay cho tôi.

— Đến những Bãi biển—những Bãi biển Dài và Kỳ diệu! — câu trả lời vang lên sau một phút im lặng.

— Đến Furdurstrandi à? — tôi hỏi, toàn thân râm ran từ đầu đến chân.

— Đúng vậy, đến Furdurstrandi — hắn phát âm từ đó theo một kiểu mới. — Và em cũng đã thấy— Giọng nói đứt quãng.

— Cậu có biết mình vừa nói gì không? — tôi bất cẩn hét lên.

Hắn ngẩng mắt lên, lúc này đã hoàn toàn tỉnh táo. — Không! — hắn cộc cằn đáp. — Em ước gì anh để cho người ta đọc tiếp. Nghe đoạn này này:

“'Nhưng Othere, vị thuyền trưởng già khôn ngoan,

Ông chẳng hề dừng hay chuyển động

Cho đến khi nhà vua lắng nghe, và rồi

Một lần nữa ông cầm bút lên

Và viết xuống từng từ.

“'Và với Vua xứ Saxon

Làm chứng cho sự thật,

Ngẩng cao chiếc đầu kiêu hãnh,

Ông giơ bàn tay rám nắng và nói,

“Hãy nhìn chiếc ngà hải mã này.”

“Chà chà, mấy gã đó hẳn phải thế nào mới đi buôn khơi buôn cạn mà chẳng thèm biết mình sẽ tấp vào mảnh đất nào chứ! Hah!”

— Charlie — tôi nài nỉ —, nếu cậu chịu ngoan ngoãn một hai phút thôi, tôi sẽ biến người anh hùng trong câu chuyện của chúng ta tài giỏi không kém gì Othere đâu.

— Hừm! Longfellow viết bài thơ đó đấy. Em chẳng thèm viết lách gì nữa đâu. Em muốn đọc sách. — Hắn lúc này hoàn toàn không còn hứng thú, và vì nổi giận trước vận may tồi tệ của chính mình, tôi bỏ đi.

Hãy thử tưởng tượng bạn đang đứng trước cửa kho báu của thế giới được canh giữ bởi một đứa trẻ—một đứa trẻ vô tư lơi lãng đang chơi bắn bi—mà sự ân chuẩn của nó quyết định việc trao chìa khóa, và bạn sẽ hình dung được một nửa nỗi dằn vặt của tôi. Cho đến tối hôm đó, Charlie chưa từng nói điều gì nằm ngoài những trải nghiệm của một nô lệ chèo thuyền Hy Lạp. Nhưng bây giờ, hoặc là sách vở không còn chút giá trị nào, hắn đã nói về một cuộc phiêu lưu tuyệt vọng nào đó của người Viking, về chuyến hải phiêu của Thorfin Karlsefne đến Vineland, tức là Châu Mỹ, vào thế kỷ thứ chín hoặc thứ mười. Trận chiến trong cảng thì hắn đã chứng kiến; và cái chết của chính mình thì hắn đã miêu tả. Nhưng đây lại là một cú lao đầu vào quá khứ còn kinh ngạc hơn nhiều. Liệu có khi nào hắn đã nhảy cóc qua nửa tá kiếp sống và đang lờ mờ nhớ lại một tập phim nào đó của một ngàn năm sau? Đó là một mớ hỗn độn đến phát điên, và điều tồi tệ nhất là Charlie Mears trong trạng thái bình thường lại là kẻ cuối cùng trên đời có thể làm sáng tỏ nó. Tôi chỉ có thể chờ đợi và theo dõi, nhưng đêm đó tôi lên giường với đầy rẫy những tưởng tượng hoang đường nhất. Chẳng có gì là không thể nếu trí nhớ đáng ghét của Charlie chịu hợp tác.

Tôi có thể viết lại trường ca về Thorfin Karlsefne theo cách chưa từng được viết trước đây, có thể kể câu chuyện về lần đầu tiên phát hiện ra Châu Mỹ, với chính tôi là nhà thám hiểm. Nhưng tôi hoàn toàn nằm ở sự thương lượng của Charlie, và chừng nào còn có một cuốn sách Bohn giá ba xu rưỡi trong tầm với, Charlie sẽ chẳng thèm kể gì sất. Tôi không dám nguyền rủa hắn công khai; tôi hầu như không dám khơi gợi trí nhớ của hắn, bởi vì tôi đang đối phó với những trải nghiệm của một ngàn năm trước, được kể lại qua miệng của một cậu thiếu niên thời nay; và một cậu thiếu niên thời nay thì bị ảnh hưởng bởi mọi sự thay đổi giọng điệu và luồng ý kiến, đến mức hắn nói dối ngay cả khi muốn nói thật.

Tôi không gặp lại hắn trong gần một tuần. Lần tiếp theo tôi gặp hắn là ở phố Gracechurch với một cuốn sổ ghi nợ xích vào eo.

Công việc đưa hắn qua cầu Luân Đôn và tôi đi cùng. Hắn tỏ ra vô cùng quan trọng hóa về cuốn sổ đó và làm quá nó lên.

Khi chúng tôi đi qua sông Thames, chúng tôi dừng lại nhìn một chiếc tàu hơi nước đang dỡ những phiến đá cẩm thạch trắng và nâu lớn. Một chiếc sà lan trôi dạt dưới đuôi tàu và một con bò cô độc trên chiếc sà lan đó rống lên.

Khuôn mặt của Charlie thay đổi từ gương mặt của một nhân viên ngân hàng thành khuôn mặt của một kẻ xa lạ và—dù hắn sẽ không đời nào tin điều này—một kẻ ranh mãnh hơn rất nhiều. Hắn vung tay qua lan can cầu, cười lớn và nói: — Khi nghe tiếng bò của chúng ta rống lên, bọn Skroelings đã bỏ chạy!

Tôi chỉ chần chừ trong chốc lát, nhưng chiếc sà lan và con bò đã biến mất dưới mũi tàu hơi nước trước khi tôi đáp lời.

— Charlie, cậu cho rằng Skroelings là cái gì?

— Chưa từng nghe nói đến bao giờ. Nghe cứ như một loài mòng biển mới ấy. Cậu đúng là chúa hay hỏi vờ hỏi vĩnh! — hắn đáp. — Tôi phải đến gặp thủ quỹ của Công ty Xe buýt đằng kia. Anh đợi tôi nhé rồi chúng ta đi ăn trưa ở đâu đó cùng nhau được chứ? Tôi đang có ý tưởng cho một bài thơ.

— Không, cảm ơn. Tôi bận rồi. Cậu chắc là mình không biết gì về Skroelings chứ?

— Trừ phi nó được đăng ký tham gia Giải đua ngựa Liverpool. — Hắn gật đầu rồi biến mất vào dòng người đông đúc.

Giờ thì trong Saga của Eric Đỏ hoặc của Thorfin Karlsefne có chép rằng, chín trăm năm trước, khi những chiếc thuyền galley của Karlsefne tiến đến các trại của Leif—những trại mà Leif đã dựng lên ở vùng đất vô danh gọi là Markland, nơi có thể là hoặc không phải là Đảo Rhode—bọn Skroelings—và Chúa mới biết bọn chúng có thể là ai hay không phải là ai—đã đến buôn bán với người Viking, và bỏ chạy vì hoảng sợ trước tiếng rống của bầy gia súc mà Thorfin đã mang theo trên tàu. Nhưng làm thế quái nào mà một nô lệ Hy Lạp lại có thể biết về vụ việc đó cơ chứ? Tôi lang thang khắp các con phố tìm cách gỡ rối bí ẩn, và càng ngẫm nghĩ, nó càng trở nên khó lý giải hơn. Chỉ có một điều duy nhất có vẻ chắc chắn, và sự chắc chắn ấy khiến tôi nghẹt thở trong chốc lát. Nếu tôi đạt được hiểu biết trọn vẹn về bất cứ điều gì đi nữa, thì đó sẽ không phải là một kiếp sống của tâm hồn trong cơ thể Charlie Mears, mà là nửa tá—nửa tá sự tồn tại riêng biệt và tách rời trải qua trên vùng nước xanh ngắt vào buổi bình minh của thế giới!

Rồi tôi bước đi suy tính tình hình.

Hiển nhiên là nếu tôi sử dụng kiến thức của mình, tôi sẽ đứng độc lập và không ai sánh kịp cho đến khi tất cả mọi người đều thông thái như tôi. Điều đó cũng đáng kể đấy, nhưng giống như bao kẻ phàm trần, tôi lại là kẻ vô ơn. Thật bất công cay đắng làm sao khi trí nhớ của Charlie lại phản chủ đúng lúc tôi cần nó nhất.

Hỡi các Thế lực Tối cao bên trên—tôi ngước nhìn họ qua làn khói sương mù—liệu các Chúa tể của Sự sống và Cái chết có hiểu điều này có ý nghĩa gì đối với tôi không? Không gì khác ngoài danh tiếng vĩnh cửu thuộc loại tuyệt vời nhất; thứ xuất hiện từ Một, và được chia sẻ bởi duy nhất một người. Tôi sẽ mãn nguyện—khi nhớ về Clive, tôi sững sờ trước sự ôn hòa của chính mình,—với cái quyền thuần túy được kể một câu chuyện, để tạo ra một đóng góp nhỏ nhoi cho văn học giải trí thời bấy giờ. Nếu Charlie được phép hồi tưởng trọn vẹn trong một giờ—trong sáu mươi phút ngắn ngủi—về những sự tồn tại kéo dài suốt một ngàn năm—tôi sẽ từ bỏ mọi lợi lộc và vinh quang từ tất cả những gì tôi làm ra từ lời nói của hắn. Tôi sẽ không tham gia vào sự náo động sẽ xảy ra khắp góc trái đất tự gọi mình là “thế giới”. Mọi thứ sẽ được phát hành ẩn danh. Không, tôi sẽ khiến những người khác tin rằng chính họ đã viết ra nó. Họ sẽ thuê những gã người Anh mặt dày tự quảng cáo để hô hào khắp nơi. Các nhà truyền đạo sẽ dựa vào đó để thiết lập một lề lối sống mới, thề thốt rằng nó hoàn toàn mới mẻ và họ đã cất bỏ nỗi sợ cái chết khỏi toàn nhân loại. Mọi học giả chuyên nghiên cứu về phương Đông ở Châu Âu sẽ bảo trợ cho nó một cách lan man bằng các văn bản tiếng Phạn và Pali. Những người phụ nữ đáng sợ sẽ phát minh ra những biến thể dơ bẩn từ niềm tin của đàn ông để nâng cao vị thế cho các chị em của họ. Các giáo hội và tôn giáo sẽ chiến đấu vì nó. Giữa lúc một chiếc xe buýt vừa đón khách vừa khởi hành lại, tôi đã mường tượng ra những cuộc xô xát sẽ nảy sinh giữa nửa tá giáo phái cùng tuyên bố “học thuyết về Thuyết luân hồi Chân chính được áp dụng cho thế giới và Kỷ nguyên Mới”; và tôi cũng thấy cả những tờ báo Anh trang trọng đang lùi bước, hệt như những con bò hoảng sợ, trước sự giản dị tuyệt đẹp của câu chuyện. Tâm trí tôi phóng vượt về phía trước một trăm—hai trăm—một ngàn năm. Tôi đau đớn nhận ra rằng con người sẽ cắt xén và bóp méo câu chuyện; rằng các tín điều đối lập sẽ lật tung nó lên cho đến cuối cùng, thế giới phương Tây—vốn bám chặt lấy nỗi sợ cái chết hơn là niềm hy vọng sống—sẽ gạt nó sang một bên như một thứ mê tín thú vị và lao theo một niềm tin nào đó đã bị lãng quên lâu đến mức trông hoàn toàn mới mẻ. Đến lúc này, tôi thay đổi các điều khoản thỏa thuận mà tôi định thực hiện với các Chúa tể của Sự sống và Cái chết. Chỉ cần cho tôi biết, cho tôi viết câu chuyện với sự chắc chắn tuyệt đối rằng tôi viết sự thật, và tôi sẽ thiêu rụi bản thảo như một vật hiến tế trang nghiêm. Năm phút sau khi dòng cuối cùng được viết ra, tôi sẽ hủy diệt tất cả. Nhưng tôi phải được phép viết nó với sự chắc chắn tuyệt đối.

Không có câu trả lời nào cả. Màu sắc rực rỡ của một tấm áp phích Thủy cung đập vào mắt tôi và tôi tự hỏi liệu có khôn ngoan hay thận trọng không khi lừa Charlie rơi vào tay của một nhà thôi miên chuyên nghiệp, và liệu khi nằm dưới sự thao túng của hắn, Charlie có nói về các kiếp trước của mình hay không. Nếu hắn nói, và nếu mọi người tin hắn—nhưng Charlie sẽ hoảng sợ và lúng túng, hoặc trở nên kiêu ngạo bởi những buổi phỏng vấn đó. Dù trong trường hợp nào đi nữa, hắn cũng sẽ bắt đầu nói dối, vì sợ hãi hoặc vì thói hư vinh. Hắn ở trong tay tôi là an toàn nhất.

— Mấy người Anh các anh đúng là những kẻ ngốc nghếch kỳ cục — một giọng nói vang lên bên khửu tay tôi, và khi quay lại, tôi nhận ra một người quen tình cờ, một sinh viên luật người Bengal trẻ tuổi tên là Grish Chunder, người được cha gửi sang Anh để trở thành người văn minh. Ông cụ là một cựu quan chức bản địa, và với mức thu nhập năm bảng một tháng vẫn cố gắng chu cấp cho con trai hai trăm bảng một năm, cùng một suất ăn uống thả ga ở một thành phố nơi hắn có thể giả vờ làm con trai của một gia đình hoàng tộc, và kể những câu chuyện về những tên quan chức Ấn Độ tàn bạo chuyên bóp nát mặt người nghèo.

Grish Chunder là một thanh niên người Bengal béo tốt, đầy đặn, ăn mặc cực kỳ chu đáo với áo khoác dài, mũ cao, quần sáng màu và găng tay da thuộc màu nâu. Nhưng tôi đã biết hắn từ những ngày mà Chính phủ Ấn Độ tàn bạo phải trả tiền cho nền đại học của hắn, còn hắn thì viết những bài báo kích động rẻ tiền cho tờ Sachi Durpan, và tòm tèm với vợ của các bạn học.

— Thật là kỳ cục và ngớ ngẩn — hắn nói, gật đầu nhìn tấm áp phích. — Tôi đang định đến Câu lạc bộ Northbrook đây. Anh đi cùng chứ?

Tôi đi dạo cùng hắn một lúc. — Anh không được khỏe — hắn nói. — Anh đang vướng bận điều gì trong đầu thế? Anh chẳng nói năng gì cả.

— Grish Chunder, cậu được ăn học quá đỗi tử tế để mà tin vào Thần thánh, phải không?

— Ồ, vâng, ở đây thì thế! Nhưng khi về nước, tôi phải xoa dịu sự mê tín phổ biến, thực hiện các nghi lễ thanh tẩy, và phụ nữ nhà tôi sẽ xức dầu cho các thần tượng.

— Rồi treo lá tulsi, thết tiệc thầy cúng purohit, rồi đưa cậu trở lại với đẳng cấp và biến cậu thành một tay khuttri tốt đẹp một lần nữa, hỡi một kẻ Tự do Tư tưởng xã hội tiên tiến. Và cậu sẽ ăn đồ ăn desi, rồi thích mê nó đi, từ mùi hương trong sân cho đến dầu mù tạt thoa trên người.

— Tôi sẽ thích nó lắm chứ — Grish Chunder không chút đề phòng đáp. — Một khi đã là người Hindu—thì mãi mãi là người Hindu. Nhưng tôi thích tìm hiểu xem người Anh nghĩ họ biết những gì.

— Tôi sẽ kể cho cậu nghe một điều mà một người Anh biết. Đó là một câu chuyện cũ đối với cậu.

Tôi bắt đầu kể câu chuyện về Charlie bằng tiếng Anh, nhưng Grish Chunder đặt một câu hỏi bằng tiếng địa phương, và câu chuyện cứ thế tiếp diễn một cách tự nhiên bằng ngôn ngữ phù hợp nhất để kể nó. Rốt cuộc thì nó chưa bao giờ có thể được kể bằng tiếng Anh cả. Grish Chunder lắng nghe tôi, thỉnh thoảng gật đầu, rồi theo tôi lên phòng nơi tôi kết thúc câu chuyện.

— Beshak — hắn triết lý nói. — Lekin darwaza band hai. (Chắc chắn rồi, nhưng cánh cửa đã khép lại.) Tôi từng nghe về việc nhớ lại những kiếp sống trước đây này trong đồng bào tôi. Dĩ nhiên đó là một câu chuyện cũ đối với chúng tôi, nhưng, lại xảy ra với một người Anh—một kẻ Malech ăn thịt bò—một kẻ ngoài giai cấp. Chà, điều đó mới kỳ lạ làm sao!

— Chính cậu mới là kẻ ngoài giai cấp ấy, Grish Chunder! Cậu ăn thịt bò mỗi ngày còn gì. Hãy suy nghĩ về chuyện này xem. Cậu nhóc đó nhớ được các kiếp luân hồi của mình kìa.

— Nó có biết điều đó không? — Grish Chunder bình tĩnh hỏi, đu đưa đôi chân khi ngồi trên bàn của tôi. Lúc này hắn đang nói bằng tiếng Anh.

— Nó chẳng biết gì sất. Tôi có nói chuyện với cậu nếu nó biết không? Tiếp tục đi chứ!

— Chẳng có gì để tiếp tục cả. Nếu anh kể chuyện đó cho bạn bè mình, họ sẽ bảo anh điên rồi tống nó lên báo chí. Giờ giả sử anh kiện vì tội phỉ báng đi.

— Hãy gác chuyện đó hoàn toàn ra ngoài đi. Liệu có chút cơ hội nào để ép nó phải mở miệng không?

— Có cơ hội đấy. Ồ, có chứ! Nhưng nếu nó nói thì có nghĩa là toàn bộ thế giới này sẽ chấm dứt ngay bây giờ—instanto—rơi sụp xuống đầu anh. Những thứ đó không được phép đâu, anh biết đấy. Như tôi đã nói, cánh cửa đã khép lại rồi.

— Không có lấy một tia hy vọng nào sao?

— Làm sao có thể chứ? Anh là một tín đồ Ki-tô giáo, và trong sách của anh, việc ăn Quả Cây Sự Sống là bị cấm, nếu không thì anh sẽ chẳng bao giờ chết. Làm sao tất cả các anh có thể sợ cái chết nếu tất cả các anh đều biết những điều mà bạn anh không biết rằng mình biết chứ? Tôi sợ bị đá vào mông, nhưng tôi không sợ chết, bởi vì tôi biết những gì tôi biết. Anh không sợ bị đá, nhưng anh lại sợ chết. Nếu anh không sợ, thề có Chúa! người Anh các anh sẽ tràn ngập khắp nơi trong vòng một giờ, làm đảo lộn thế cân bằng quyền lực và gây ra những cuộc náo loạn. Điều đó không tốt đâu. Nhưng cứ yên tâm đi. Nó sẽ nhớ thêm một chút và ít đi một chút, rồi nó sẽ gọi đó là những giấc mơ. Sau đó nó sẽ quên hẳn. Khi tôi vượt qua Kỳ thi Nghệ thuật Đầu tiên ở Calcutta, tất cả những thứ đó đều nằm trong cuốn sách luyện thi về Wordsworth. Những vầng mây vinh quang lướt qua, anh biết đấy.

— Dường như đây là một ngoại lệ đối với quy luật.

— Chẳng có ngoại lệ nào cho các quy luật cả. Một số cái trông có vẻ không cứng nhắc bằng những cái khác, nhưng chúng đều y như nhau khi anh chạm vào. Nếu người bạn này của anh nói thế này-thế này và thế này-thế này, ngụ ý rằng nó nhớ tất cả các kiếp sống đã mất của mình, hoặc một phần của kiếp sống đã mất, nó sẽ không còn ở ngân hàng thêm một giờ nào nữa. Nó sẽ bị cái mà anh gọi là sa thải vì nó bị điên, và họ sẽ tống nó vào nhà thương điên. Anh có thể thấy điều đó mà, bạn tôi.

— Dĩ nhiên tôi thấy chứ, nhưng tôi không nghĩ đến nó. Tên của nó không bao giờ cần xuất hiện trong câu chuyện.

— À! Tôi hiểu rồi. Câu chuyện đó sẽ không bao giờ được viết ra đâu. Anh cứ thử mà xem.

— Tôi sẽ làm thế.

— Vì uy tín của chính anh và vì tiền bạc, dĩ nhiên rồi?

— Không. Vì muốn viết câu chuyện đó thôi. Xin thề danh dự là chỉ có thế.

— Thậm chí khi đó thì cũng chẳng có cơ hội nào đâu. Anh không thể đùa giỡn với các Vị Thần. Bây giờ nó là một câu chuyện rất hay. Người ta nói thế nào nhỉ, Cứ để nó trôi qua như thế đi—ý tôi là dừng ở đó thôi. Nhanh chân lên; nó sẽ chẳng trụ được lâu đâu.

— Ý cậu là gì?

— Ý tôi là thế đấy. Cho đến nay, nó chưa từng nghĩ đến một người phụ nữ nào cả.

— Nó có chứ bộ! — Tôi chợt nhớ lại một số lời tâm sự của Charlie.

— Ý tôi là chưa có người phụ nữ nào nghĩ đến nó. Khi chuyện đó xảy ra; bushogya—tiêu đời! Tôi biết chứ. Có hàng triệu phụ nữ ở đây. Chẳng hạn như mấy cô hầu phòng.

Tôi nhăn mặt khi nghĩ đến việc câu chuyện của mình bị phá nát bởi một cô hầu phòng.

Và thế mà chẳng có gì có khả năng xảy ra hơn thế.

Grish Chunder cười toe toét.

— Đúng vậy—cả những cô gái xinh đẹp nữa—họ hàng nhà nó, và có lẽ không phải họ hàng nhà nó. Một nụ hôn mà nó trao lại và ghi nhớ sẽ chữa lành tất cả sự nhảm nhí này hoặc là—

— Hoặc là gì? Hãy nhớ là nó không biết rằng mình biết đấy.

— Tôi biết điều đó chứ. Hoặc là, nếu không có chuyện gì xảy ra, nó sẽ chìm đắm trong buôn bán và đầu cơ tài chính giống như những người khác. Phải thế thôi. Anh có thể thấy rằng thế nào cũng phải thế. Nhưng người phụ nữ sẽ xuất hiện trước, tôi nghĩ vậy.

Có tiếng gõ cửa, và Charlie xồng xộc xông vào. Hắn vừa tan sở, và qua ánh mắt của hắn, tôi có thể thấy hắn sang để trò chuyện dài hơi; rất có thể trong túi lại có thơ ca. Thơ của Charlie rất mệt mỏi, nhưng đôi khi chúng dẫn hắn đến việc trò chuyện về thuyền galley.

Grish Chunder nhìn chăm chăm vào hắn một phút.

— Xin lỗi nhé — Charlie lúng túng nói — em không biết anh có khách.

— Tôi đi đây — Grish Chunder nói.

Hắn kéo tôi ra tiền sảnh khi chuẩn bị rời đi.

— Đó là người của anh đấy — hắn nhanh nhảu nói. — Tôi bảo đảm nó sẽ không bao giờ nói ra tất cả những gì anh muốn đâu. Mấy thứ đó là vớ vẩn—nhảm nhí. Nhưng nó sẽ cực kỳ tốt để khiến người ta nhìn thấy mọi thứ. Bây giờ giả sử chúng ta giả vờ đó chỉ là trò chơi thôi—tôi chưa bao giờ thấy Grish Chunder phấn khích đến thế—và đổ hồ bơi mực vào lòng bàn tay nó xem. Ơ, anh nghĩ sao? Tôi bảo đảm nó có thể nhìn thấy bất cứ thứ gì mà một người có thể thấy. Để tôi đi lấy mực và long não nhé. Nó là một nhà tiên tri và nó sẽ kể cho chúng ta rất nhiều điều đấy.

— Nó có thể là tất cả những gì cậu nói, nhưng tôi không định phó mặc nó cho các vị thần và con quỷ của cậu đâu.

— Nó sẽ không làm hại gì đâu. Nó sẽ chỉ cảm thấy hơi ngu ngơ và đờ đẫn khi tỉnh dậy thôi. Anh từng thấy bọn trẻ nhìn vào vũng mực trước đây rồi còn gì.

— Đó là lý do tại sao tôi không định xem nó lần nào nữa. Cậu đi đi thì hơn, Grish Chunder.

Hắn bước đi, vừa đi vừa lớn tiếng tuyên bố tít tận dưới cầu thang rằng tôi đang vứt bỏ cơ hội duy nhất để nhìn vào tương lai.

Điều này chẳng làm tôi lay động, bởi vì tôi bận tâm về quá khứ, và việc mấy đứa trẻ bị thôi miên cứ ngó nghiêng vào gương với vũng mực sẽ chẳng giúp gì tôi làm điều đó cả. Nhưng tôi công nhận quan điểm của Grish Chunder và thông cảm với nó.

— Gã da đen to xác nào thế nhỉ? — Charlie nói khi tôi quay lại với hắn. — À nhìn này, em vừa làm xong một bài thơ; làm nó thay vì chơi domino sau bữa trưa đấy. Em đọc cho anh nghe nhé?

— Để tôi tự đọc đi.

— Thế thì anh sẽ bỏ lỡ biểu cảm phù hợp đấy. Hơn nữa, anh lúc nào cũng làm mấy thứ của em nghe như thể gieo vần sai bét nhè ấy.

— Đọc thành tiếng đi vậy. Cậu cũng y như bọn họ thôi.

Charlie ngâm nga bài thơ của hắn cho tôi nghe, và nó chẳng tệ hơn mức trung bình những bài thơ của hắn là bao. Hắn đã đọc cuốn sách của mình rất chăm chỉ, nhưng hắn không lấy làm vui khi tôi bảo rằng tôi thích thưởng thức Longfellow nguyên chất hơn là pha loãng với Charlie.

Rồi chúng tôi bắt đầu xem xét bản thảo từng dòng một; Charlie gạt phăng mọi phản đối và sửa chữa bằng câu: — Vâng, điều đó có thể tốt hơn, nhưng anh không hiểu ý em đang hướng tới cái gì.

Charlie, ít nhất là theo một cách nào đó, rất giống một kiểu nhà thơ nào đó.

Có những nét nguệch ngoạc bằng bút chì ở mặt sau trang giấy và tôi nói: — Cái gì thế kia?

— À, cái đó không phải thơ phò gì đâu. Đó là mớ nhảm nhí em viết tối qua trước khi đi ngủ, mà lười chẳng muốn đi tìm vần; thế nên em làm nó thành một dạng thơ không vần luôn.

Đây là “thơ không vần” của Charlie:

“Chúng ta đã chèo vì ngươi khi gió ngược và buồm buông thấp.

Ngươi sẽ không bao giờ thả cho chúng ta đi sao?

Chúng ta ăn bánh mì và hành tây khi ngươi chiếm các thị trấn hoặc lao nhanh lên tàu khi ngươi bị kẻ thù đánh bật trở lại,

Các thuyền trưởng đi lại trên boong trong thời tiết đẹp và hát những khúc ca, còn chúng ta ở dưới boong,

Chúng ta ngất lịm với cái cằm tì lên mái chèo và ngươi không thấy rằng chúng ta đang lười biếng vì ta vẫn đu đưa qua lại.

Ngươi sẽ không bao giờ thả cho chúng ta đi sao?

Muối làm cho cán mái chèo giống như da cá mập; đầu gối chúng ta bị cắt đến tận xương bởi những vết nứt do muối; tóc chúng ta bết vào trán; và môi chúng ta bị cắt đến tận lợi còn ngươi thì đánh roi chúng ta vì chúng ta không thể chèo.

Ngươi sẽ không bao giờ thả cho chúng ta đi sao?

Nhưng chẳng mấy chốc nữa chúng ta sẽ chui qua các lỗ chèo khi nước chảy dọc theo lưỡi mái chèo, và mặc dù ngươi bảo những người khác chèo đuổi theo chúng ta, ngươi sẽ không bao giờ bắt kịp cho đến khi ngươi bắt được sóng mái chèo và trói những cơn gió trong bụng cánh buồm. Aho!

Ngươi sẽ không bao giờ thả cho chúng ta đi sao?”

— H'm. Oar-thresh là gì thế, Charlie?

— Là nước bị quẫy lên bởi các mái chèo. Đó là kiểu bài hát mà họ có thể hát trong thuyền galley, anh biết đấy. Anh có định hoàn thành câu chuyện đó và chia cho em chút lợi nhuận không đấy?

— Còn tùy thuộc vào cậu thôi. Nếu từ đầu cậu chịu kể cho tôi nghe nhiều hơn về nhân vật anh hùng của mình thì có lẽ nó đã hoàn thành từ lâu rồi. Cậu cứ mập mờ trong ý tưởng quá đấy.

— Em chỉ muốn đưa cho anh ý tưởng chung về nó—việc bôn ba từ nơi này sang nơi khác rồi chiến đấu và tất cả những thứ đó thôi. Anh không thể tự điền nốt phần còn lại vào à? Làm cho người anh hùng cứu một cô gái trên tàu cướp biển rồi cưới cô ta hay làm gì đó đi.

— Cậu đúng là một cộng sự đắc lực thật đấy. Chắc là người anh hùng đã trải qua vài cuộc phiêu lưu trước khi kết hôn chứ nhỉ.

— Thế thì, hãy biến hắn thành một gã cực kỳ xảo quyệt—một kẻ tầm thường—một kiểu người mang tính chính trị chuyên đi ký kết và xé bỏ các hiệp ước—một gã tóc đen kẻ nấp sau cột buồm khi chiến đấu bắt đầu.

— Nhưng hôm trước cậu bảo hắn tóc đỏ cơ mà.

— Em đời nào nói thế. Dĩ nhiên phải biến hắn thành tóc đen chứ. Anh chẳng có tí trí tưởng tượng nào cả.

Thấy rằng mình vừa khám phá ra toàn bộ nguyên lý làm nền tảng cho trí nhớ chắp vá bị gọi nhầm là trí tưởng tượng, tôi cảm thấy mình có quyền cười lớn, nhưng lại nhịn vì lợi ích của câu chuyện.

— Cậu nói đúng. Cậu mới là kẻ có trí tưởng tượng. Một gã tóc đen trên một con tàu có boong — tôi nói.

— Không, một con tàu mở—giống như một chiếc thuyền lớn ấy.

Điều này thật phát điên.

— Tàu của cậu đã được đóng và thiết kế, đóng kín và có boong rồi cơ mà; chính cậu bảo thế còn gì — tôi phản đối.

— Không, không, không phải con tàu đó. Con tàu đó là tàu mở, hoặc bán mở bởi vì—Chà, anh nói đúng đấy. Anh làm em nghĩ đến người anh hùng là một gã tóc đỏ. Dĩ nhiên nếu hắn tóc đỏ, con tàu sẽ là một con tàu mở với những cánh buồm được sơn vẽ.

Chắc chắn rồi, tôi nghĩ, bây giờ hắn sẽ nhớ ra rằng mình từng phục vụ trên ít nhất hai chiếc thuyền galley—trong một chiếc thuyền ba tầng chèo của Hy Lạp dưới quyền “gã chính trị gia” tóc đen, và một lần nữa trong chiếc thuyền rắn biển mở của người Viking dưới quyền gã “đỏ như gã gấu đỏ” kẻ đã đến Markland. Con quỷ xúi giục tôi lên tiếng.

— Sao lại “dĩ nhiên”, Charlie? — tôi hỏi. — Tôi không biết nữa. Anh đang đùa cợt em đấy à?

Dòng suy nghĩ lúc đó bị cắt đứt. Tôi cầm một cuốn sổ tay và giả vờ ghi chép rất nhiều vào đó.

— Thật là vinh hạnh khi được làm việc với một kẻ giàu trí tưởng tượng như cậu — tôi nói sau một khoảng lặng. — Cách mà cậu bộc lộ tính cách của người anh hùng đơn giản là tuyệt vời.

— Anh nghĩ thế thật á? — hắn đáp với một nụ cười rạng rỡ hài lòng. — Em vẫn thường tự nhủ rằng trong con người em có nhiều thứ hơn là m—hơn là mọi người nghĩ.

— Cậu có một lượng khổng lồ những thứ đó trong người đấy.

— Thế thì, anh có để em gửi một bài tiểu luận về “Lối sống của các nhân viên ngân hàng” cho tờ Tit-Bits, và giành giải thưởng một guinea không?

— Đó không hẳn là điều tôi muốn nói, bạn già ạ: có lẽ sẽ tốt hơn nếu đợi một chút và tiếp tục với câu chuyện thuyền galley.

— Á, nhưng em sẽ chẳng được công nhận vì điều đó đâu. Tit-Bits sẽ công bố tên và địa chỉ của em nếu em giành giải. Anh đang cười cái gì thế? Họ sẽ làm thế thật đấy.

— Tôi biết chứ. Hay là cậu đi dạo một lát đi. Tôi muốn xem lại các ghi chú của mình về câu chuyện của chúng ta.

Giờ thì gã thanh niên đáng trách vừa rời khỏi tôi, có phần bị tổn thương và cụt hứng, nếu hắn hoặc tôi biết đâu chừng lại từng là một trong số thủy thủ đoàn của con tàu Argo—từng chắc chắn là nô lệ hoặc chiến hữu của Thorfin Karlsefne. Thế mà hắn lại vô cùng hứng thú với các cuộc thi giành giải guinea. Nhớ lại những gì Grish Chunder đã nói, tôi bật cười thành tiếng. Các Chúa tể của Sự sống và Cái chết sẽ không bao giờ cho phép Charlie Mears nói ra với đầy đủ kiến thức về những kiếp trước của mình, và tôi đành phải chắp vá những gì hắn đã kể với những phát minh nghèo nàn của chính mình trong lúc Charlie viết về lối sống của các nhân viên ngân hàng.

Tôi gom lại và xếp vào một tập hồ sơ tất cả các ghi chú của mình; và kết quả ròng chẳng mấy phấn khởi. Tôi đọc lại chúng lần thứ hai. Chẳng có gì là không thể được tổng hợp lại từ sách vở của người khác—ngoại trừ, có lẽ, câu chuyện về trận chiến trong cảng. Những cuộc phiêu lưu của một người Viking đã được viết rất nhiều lần trước đó; lịch sử của một nô lệ chèo thuyền Hy Lạp chẳng phải là điều gì mới mẻ, và dù tôi có viết cả hai, thì ai có thể thách thức hay xác nhận độ chính xác trong các chi tiết của tôi chứ? Tôi có thể kể một câu chuyện của hai ngàn năm sau cũng vậy thôi. Các Chúa tể của Sự sống và Cái chết ranh mãnh y như những gì Grish Chunder đã ám chỉ. Họ sẽ không để lọt ra bất cứ thứ gì có thể làm rắc rối hoặc làm yên lòng tâm trí con người. Dù tôi bị thuyết phục về điều này, tôi vẫn không thể bỏ mặc câu chuyện. Sự cao hứng nối tiếp sự suy sụp, không chỉ một lần, mà tới hai mươi lần trong vài tuần tiếp theo. Tâm trạng của tôi dao động theo ánh nắng tháng Ba và những đám mây bay lướt qua. Về đêm hoặc trong vẻ đẹp của một buổi sáng mùa xuân, tôi nhận ra mình có thể viết câu chuyện đó và qua đó dịch chuyển cả các lục địa. Vào những buổi chiều mưa gió, tôi thấy rằng câu chuyện thực ra có thể được viết, nhưng cuối cùng sẽ chẳng là gì hơn ngoài một tác phẩm giả tạo, được đánh bóng mập mờ, làm rỉ sét giả tạo mang phong cách phố Wardour. Rồi tôi cầu phúc cho Charlie theo nhiều cách—dù đó không phải lỗi của hắn. Hắn có vẻ bận rộn với các cuộc thi giải thưởng, và tôi càng lúc càng ít gặp hắn hơn khi những tuần trôi qua, trái đất nứt nẻ và đơm hoa kết trái cho mùa xuân, và những chồi non phình to trong lớp vỏ bọc của chúng. Hắn chẳng mặn mà gì với việc đọc hay trò chuyện về những gì mình đã đọc, và trong giọng nói của hắn xuất hiện một âm hưởng tự khẳng định mới. Tôi hầu như chẳng buồn nhắc hắn nhớ về thuyền galley mỗi khi chúng tôi gặp nhau; nhưng Charlie lại ám chỉ đến nó trong mọi dịp, luôn luôn coi đó là một câu chuyện có thể kiếm ra tiền.

— Em nghĩ em xứng đáng được hưởng ít nhất hai mươi lăm phần trăm chứ nhỉ — hắn nói với vẻ frankness tuyệt đẹp. — Em đã cung cấp tất cả các ý tưởng mà, đúng không?

Lòng tham tiền bạc này là một khía cạnh mới trong bản tính của hắn. Tôi cho rằng nó đã phát triển ở Thành phố, nơi Charlie đang ngấm dần cái giọng kéo dài qua mũi kỳ lạ của mấy gã dân Thành phố hạ lưu.

— Khi nào xong việc chúng ta sẽ bàn về chuyện đó. Hiện tại tôi chưa làm gì được với nó cả. Nhân vật anh hùng tóc đỏ hay tóc đen đều khó nhằn như nhau.

Hắn đang ngồi bên lò sưởi đăm đăm nhìn những cục than đỏ hồng. — Em chẳng hiểu sao anh cứ thấy khó khăn thế. Mọi thứ đối với em rõ mồn một như bùn ấy — hắn đáp. Một luồng khí gas xì ra giữa các thanh chắn, bắt lửa và huýt sáo khe khẽ. — Giờ giả sử chúng ta lấy những cuộc phiêu lưu của người anh hùng tóc đỏ trước nhé, từ lúc hắn xuống miền nam đến thuyền galley của em rồi chiếm lấy nó và giبح sailed ra các Bãi biển.

Lúc này tôi đã khôn hơn, không ngắt lời Charlie nữa. Tôi đang ở ngoài tầm với của bút và giấy, và không dám di chuyển để lấy chúng vì sợ làm đứt đoạn dòng chảy. Ngọn đèn gas xì xì và khò khè, giọng của Charlie nhỏ dần gần như thành tiếng thì thầm, và hắn kể câu chuyện về chuyến hải hành của một chiếc thuyền galley mở đến Furdurstrandi, về những buổi hoàng hôn trên đại dương bao la, được nhìn dưới đường cong của cánh buồm đơn hết buổi chiều này đến buổi chiều khác khi mỏm thuyền cắm sâu vào tâm điểm của đĩa mặt trời đang lặn, và “chúng tôi cứ thế mà chèo vì chẳng có hướng dẫn nào khác,” Charlie nói. Hắn kể về việc cập bến lên một hòn đảo và thám hiểm trong những khu rừng ở đó, nơi thủy thủ đoàn giết ba người mà họ tìm thấy đang ngủ dưới những tán thông. Hồn ma của họ, Charlie nói, bơi theo chiếc thuyền galley, vùng vẫy ngộp thở trong nước, và thủy thủ đoàn bốc thăm rồi ném một người trong số họ xuống biển làm vật hy sinh cho những vị thần kỳ lạ mà họ đã mạo phạm. Rồi họ ăn rong biển khi cạn kiệt lương thực, chân phông lên, và thủ lĩnh của họ, gã tóc đỏ, đã giết hai kẻ chèo thuyền nổi loạn, và sau một năm sống trong rừng, họ giương buồm trở về quê hương, và một cơn gió không bao giờ thổi tắt đã đưa họ về an toàn đến mức tất cả đều ngủ ngon lành vào ban đêm. Điều này và nhiều thứ khác nữa đã được Charlie kể lại. Thỉnh thoảng giọng nói nhỏ dần đến mức tôi không thể bắt kịp các từ ngữ, mặc dù mọi dây thần kinh đều căng như dây đàn. Hắn nói về vị thủ lĩnh của họ, gã tóc đỏ, như một kẻ ngoại đạo nói về vị thần của mình; bởi vì chính hắn là kẻ cổ vũ và ra tay tước mạng sống của họ một cách không thiên vị tùy theo điều hắn cho là tốt nhất cho nhu cầu của họ; và chính hắn là kẻ đã lái thuyền đưa họ suốt ba ngày giữa những tảng băng trôi, mỗi tảng băng chen chúc những con thú kỳ lạ “cố gắng chèo cùng chúng tôi,” Charlie nói, “và chúng tôi dùng cán mái chèo đánh chúng lùi lại.”

Ngọn đèn gas vụt tắt, một cục than cháy dở sụp xuống, và đống lửa chìm xuống đáy lò sưởi với một tiếng lách tách nhỏ. Charlie ngừng nói, và tôi không thốt một lời nào.

— Chà! — cuối cùng hắn nói, lắc đầu. — Em cứ nhìn đăm đăm vào đống lửa đến hoa cả mắt. Vừa nãy em định nói gì nhỉ?

— Về thuyền galley thì phải.

— Bây giờ em nhớ ra rồi. Là 25 phần trăm lợi nhuận phải không anh?

— Cậu thích bao nhiêu cũng được khi tôi viết xong câu chuyện.

— Em muốn chắc chắn về điều đó thôi. Giờ em phải đi đây. Em, em có cuộc hẹn rồi. — Và hắn rời bỏ tôi.

Nếu mắt tôi không bị che mờ, có lẽ tôi đã nhận ra rằng những lời lẩm bẩm đứt quãng bên đống lửa ấy chính là khúc ca thiên nga của Charlie Mears. Nhưng tôi lại tưởng đó là khúc dạo đầu cho một sự hé lộ trọn vẹn hơn. Cuối cùng thì tôi cũng sẽ đánh lừa được các Chúa tể của Sự sống và Cái chết!

Lần tới khi Charlie đến gặp tôi, tôi đón tiếp hắn với vẻ say sưa cuồng nhiệt. Hắn có vẻ bồn chồn và lúng túng, nhưng đôi mắt ngập tràn ánh sáng và đôi môi hơi hé mở.

— Em vừa làm xong một bài thơ — hắn nói, rồi nhanh nhảu tiếp: — Hay nhất từ trước đến nay của em đấy. Đọc đi. — Hắn nhét nó vào tay tôi rồi lùi ra phía cửa sổ.

Tôi rên rỉ trong lòng. Sẽ mất nửa giờ đồng hồ để phê bình—nói cách khác là ca ngợi—bài thơ cho đủ để làm hài lòng Charlie. Thế rồi tôi có lý do chính đáng để rên rỉ, bởi vì Charlie, vứt bỏ những thể thơ con rết ưa thích của mình, đã lao vào những câu thơ ngắn hơn, dồn dập hơn, và là thơ có chủ đích đằng sau đó. Đây là những gì tôi đọc:

“Ngày đẹp trời làm sao, cơn gió vui tính

Hò reo sau ngọn đồi,

Nơi khóm cây uốn mình theo ý muốn,

Và mầm non theo ước vọng của nó!

Hãy nổi loạn hỡi gió; có thứ gì đó trong dòng máu của ta

Không muốn ngươi yên lặng!

“Nàng đã hiến dâng cả bản thân cho ta, hỡi Trái Đất, hỡi Bầu Trời:

Biển xám, nàng là của riêng mình ta—ta

Hãy để những tảng đá càu nhàu nghe tiếng kêu của ta,

Và hân hoan dẫu chúng chỉ là đá vô tri!

'Của ta! Ta đã chiếm được nàng hỡi mặt đất nâu hiền hậu,

Hãy vui lên đi! Đã sắp vào Xuân;

Hãy vui lên; tình yêu của ta đáng giá gấp đôi

Mọi sự tôn thờ mà đồng ruộng các ngươi có thể mang lại!

Hãy để gã tá điền cày cấy các ngươi cảm nhận niềm vui của ta

Vào vụ cày bừa sớm đầu mùa.'”

— Ừ, chắc chắn là vụ cày bừa sớm đầu mùa rồi, chẳng sai đi đâu được — tôi nói với một nỗi sợ hãi thắt quặn trong tim. Charlie mỉm cười nhưng không đáp.

“'Mây đỏ lúc hoàng hôn, hãy loan tin đi khắp chốn; ta là kẻ chiến thắng.

Hãy chào đón ta hỡi Mặt Trời, Chủ nhân thống trị và chúa tể tuyệt đối

Trên tâm hồn của một người!'”

— Thế nào? — Charlie hỏi, nhìn qua vai tôi.

Tôi nghĩ nó chẳng hay ho gì sạt, thậm chí là rất tồi tệ, khi hắn lặng lẽ đặt một bức ảnh lên trang giấy—bức ảnh của một cô gái có mái tóc xoăn và cái miệng trề ngốc nghếch.

— Không phải—không phải nó tuyệt lắm sao? — hắn thì thầm, đôi tai đỏ ửng đến tận chóp, được bao bọc trong sự huyền bí hồng hào của mối tình đầu. — Em không biết; em không ngờ tới—nó đến như một tiếng sét đánh ngang tai.

— Ừ. Nó đến như tiếng sét đánh ngang tai đấy. Charlie rất hạnh phúc phải không?

— Ôi Chúa ơi—cô ấy—cô ấy yêu em! — Hắn ngồi xuống lặp đi lặp lại những từ cuối cùng với chính mình. Tôi nhìn gương mặt không chút râu ri, đôi bờ vai gầy gò vốn đã còng xuống vì công việc bàn giấy, và tự hỏi khi nào, ở đâu và bằng cách nào hắn đã yêu trong các kiếp sống trước của mình.

— Mẹ cậu sẽ nói gì đây? — tôi vui vẻ hỏi.

— Em thèm chấp đéo gì những gì bà ấy nói. — (nguyên văn: I don't care a damn what she says.)

Ở tuổi đôi mươi, những thứ mà người ta không thèm chấp thường phải là rất nhiều thứ, nhưng không nên đưa các bà mẹ vào danh sách đó. Tôi dịu dàng nói với hắn điều ấy; và hắn miêu tả Nàng, y như cách Adam hẳn đã miêu tả cho những loài thú vừa được đặt tên nghe về sự vinh quang, sự dịu dàng và vẻ đẹp của Eva. Tiện thể tôi biết được rằng Nàng là một nữ nhân viên bán thuốc lá có sở thích ăn mặc diêm dúa, và đã nói với hắn bốn năm lần rằng Nàng chưa từng được người đàn ông nào hôn trước đó.

Charlie cứ thế nói mãi, nói mãi và nói mãi; trong khi tôi, bị tách biệt khỏi hắn bởi hàng ngàn năm lịch sử, đang ngẫm nghĩ về khởi nguồn của vạn vật. Giờ thì tôi đã hiểu tại sao các Chúa tể của Sự sống và Cái chết lại khép lại những cánh cửa cẩn thận đến thế sau lưng chúng ta. Ấy là để chúng ta không nhớ về những cuộc tán tỉnh đầu đời của mình. Nếu không phải thế, thế giới của chúng ta sẽ chẳng còn bóng người trong vòng một trăm năm nữa.

— Nào, về câu chuyện thuyền galley đó thì sao nhỉ? — tôi nói, càng vui vẻ hơn trong một khoảng lặng giữa tràng lời nói tuôn trào.

Charlie ngẩng đầu lên hệt như vừa bị đánh trúng một đòn. — Thuyền galley—thuyền galley nào cơ chứ? Ôi trời ạ, đừng đùa nữa anh bạn! Đây là chuyện nghiêm túc đấy! Anh không biết nó nghiêm túc đến mức nào đâu!

Grish Chunder đã nói đúng. Charlie đã nếm trải tình yêu của người đàn bà—thứ tình yêu giết chết ký ức—và “câu chuyện hay nhất” trên đời sẽ không bao giờ được viết ra nữa.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 21 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.