Thế rồi, một dạo, họ đấu nhau sòng phẳng—
Nàng và cô em họ của chàng—
Khéo léo, tài hoa, phong nhã,
Họ là những đối thủ đoan trang;
Nhưng chiến trận của đàn ông sao bì kịp
Cuộc chiến không khoan nhượng của đàn bà.
—Hai và Một.
Bà Hauksbee đôi khi cũng rất tử tế với những người cùng phái. Dưới đây là câu chuyện chứng minh điều đó; và anh muốn tin đến đâu thì tùy.
Pluffles là một sĩ quan cấp úy trong trung đoàn “Những kẻ không thể gọi tên.” Cậu ta quá ngây ngô, ngay cả đối với chuẩn mực của một sĩ quan cấp úy. Cậu ngây ngô toàn tập—giống như một con chim hoàng yến chưa mọc đủ lông cánh. Tệ nhất là cậu ta có nhiều tiền gấp ba mức vừa đủ cho một người; bố của Pluffles là một người giàu có và Pluffles lại là con một. Mẹ của Pluffles thì cưng chiều cậu hết mực. Bà chỉ kém ngây ngô hơn Pluffles một chút xíu và tin sái cổ mọi điều cậu nói.
Điểm yếu của Pluffles là không chịu tin lời người khác. Cậu thích cái gọi là “tin tưởng vào phán đoán của chính mình.” Mà phán đoán của cậu ta thì cũng chẳng hơn gì khả năng cưỡi ngựa hay tề gia trị quốc của cậu; chính sở thích này đã đẩy cậu vào rắc rối hết lần này đến lần khác. Nhưng rắc rối lớn nhất mà Pluffles từng gây ra lại diễn ra tại Simla—vài năm trước, khi cậu mới tròn đôi mươi.
Cậu bắt đầu bằng việc tin vào phán đoán của chính mình, như thường lệ, và kết quả là sau một thời gian, cậu bị trói tay trói chân vào bánh xe chiếc xe kéo của bà Reiver.
Chẳng có điểm gì tốt đẹp ở bà Reiver, ngoại trừ bộ váy của bà ta.
Bà ta xấu từ mái tóc—vốn bắt nguồn từ đầu của một cô gái vùng Brittany—cho đến gót bốt, cao đúng hai inch ba phần tám. Bà ta không hề tai quái một cách bộc trực như bà Hauksbee; bà ta hiểm độc một cách đầy tính toán thực dụng.
Chưa từng có tai tiếng nào xảy ra—bà ta không đủ sự phóng khoáng để có được điều đó. Bà ta chính là ngoại lệ chứng minh cho quy tắc rằng các quý bà Anglo-Indian hoàn toàn đáng yêu chẳng kém gì những người chị em của họ ở quê nhà.
Bà ta dành cả đời để chứng minh quy tắc đó.
Bà Hauksbee và bà ta căm ghét nhau cay đắng. Họ nghe ngóng quá nhiều điều để có thể đụng độ trực diện; nhưng những lời họ nói về nhau thật đáng sợ—nếu không muốn nói là rất độc đáo. Bà Hauksbee rất thẳng thắn—thẳng thắn như chính hàm răng cửa của bà—và nếu không vì sở thích gây rắc rối, bà đã có thể là một người phụ nữ được phái nữ yêu mến. Còn ở bà Reiver thì chẳng có chút thành thật nào; tất cả chỉ là sự ích kỷ. Và vào đầu mùa xã giao, tội nghiệp cho tiểu công tử Pluffles, cậu đã rơi vào tròng của ả. Ả đã giăng bẫy sẵn sàng cho cái đích đó, và Pluffles là ai mà dám kháng cự? Cậu vẫn tiếp tục tin tưởng vào phán đoán của mình, và thế là cậu bị phán xử.
Tôi từng thấy Hayes tranh chấp với một con ngựa chứng—tôi từng thấy một kẻ đánh xe tonga khuất phục một con ngựa lùn bướng bỉnh—tôi từng thấy một con chó săn hỗn láo được thuần hóa bởi một tay quản khuyển cứng cỏi—nhưng việc thuần hóa Pluffles thuộc trung đoàn “Những kẻ không thể gọi tên” thì vượt xa tất cả những điều đó. Cậu ta học cách chạy đi và mang đồ về như một chú chó, rồi cũng học cách đứng chờ lệnh từ bà Reiver như một chú chó. Cậu học cách tuân thủ những cuộc hẹn mà bà Reiver vốn chẳng có ý định đến dự. Cậu học cách đón nhận với vẻ biết ơn những điệu nhảy mà bà Reiver chẳng hề có ý định ban phát cho cậu. Cậu học cách đứng run lẩy bẩy suốt một tiếng rưỡi đồng hồ ở phía đón gió của đồi Elysium trong lúc bà Reiver đang thong thả quyết định xem có đi dạo không. Cậu học cách đi tìm một chiếc xe kéo, trong bộ đồ dạ hội mỏng manh dưới trời mưa tầm tã, và lủi thủi bước bên cạnh chiếc xe đó sau khi đã tìm thấy. Cậu học được cảm giác bị nói chuyện hệt như một tên phu phen và bị sai bảo như một kẻ hầu bếp. Cậu đã học được tất cả những điều này cùng rất nhiều thứ khác nữa. Và cậu phải trả học phí cho những bài học đó.
Có lẽ, trong một góc khuất mơ hồ nào đó, cậu tưởng rằng điều này thật oai phong và ấn tượng, rằng nó mang lại cho cậu một địa vị nhất định giữa chốn nam nhi, và đó mới chính là phong cách thời thượng. Chẳng việc quái gì phải cảnh báo Pluffles rằng cậu ta đang hành động dại dột. Nhịp sống mùa xã giao năm đó quá cuồng nhiệt để mà bận tâm tìm hiểu; và việc nhúng tay vào sự ngu ngốc của kẻ khác luôn là một công việc chẳng mang lại chút ơn huệ nào.
Đáng lẽ Đại tá của Pluffles phải ra lệnh cho cậu quay về trung đoàn khi ông nghe ngóng được tình hình lúc bấy giờ. Nhưng ngặt một nỗi Pluffles đã đính ước với một cô gái ở nước Anh trong chuyến về thăm nhà gần nhất; và nếu có một điều gì mà vị Đại tá căm ghét hơn tất thảy, thì đó chính là một sĩ quan cấp úy đã có gia đình. Ông đã cười khà khà khi nghe tin về quá trình "giáo dục" Pluffles, và bảo rằng đó là "buổi rèn luyện tốt cho cậu ta." Nhưng thực ra đó chẳng phải là buổi rèn luyện tốt lành gì cho cam. Nó đẩy cậu ta vào việc tiêu xài vượt quá khả năng tài chính vốn dĩ rất khá giả của mình: tồi tệ hơn nữa, nền giáo dục ấy đã hủy hoại một chàng trai bình thường và biến cậu ta thành một kẻ hạng bét đầy gớm ghiếc. Cậu la cà vào một đám bạn xấu, và khoản nợ nhỏ của cậu tại cửa hàng Hamilton là một điều khiến người ta phải kinh ngạc.
Thế rồi bà Hauksbee đứng ra gánh vác tình hình. Bà chơi ván bài của chính mình, dẫu thừa biết người ta sẽ đàm tiếu ra sao về bà; và bà chơi vì lợi ích của một cô gái mà bà chưa từng gặp mặt. Vị hôn thê của Pluffles sẽ sang đây dưới sự dìu dắt của một người cô vào tháng Mười, để làm đám cưới với Pluffles.
Vào đầu tháng Tám, bà Hauksbee phát hiện ra đã đến lúc phải nhúng tay vào cuộc. Một người hay cưỡi ngựa thừa biết chính xác một con ngựa sắp làm gì tiếp theo trước khi nó hành động. Tương tự như vậy, một phụ nữ dày dạn kinh nghiệm như bà Hauksbee hiểu rõ một chàng trai trẻ sẽ cư xử ra sao trong những hoàn cảnh nhất định—đặc biệt là khi cậu ta đang say mê một ả đàn ông cốt cách như bà Reiver. Bà nói rằng sớm muộn gì thì tiểu công tử Pluffles cũng sẽ hủy hôn ước vì một lý do ngớ ngẩn nào đó—chỉ để làm vui lòng bà Reiver, kẻ mà đổi lại, sẽ tiếp tục bắt cậu quỳ rạp dưới chân và sai bảo chừng nào ả còn thấy điều đó có ích.
Bà bảo rằng bà nắm rõ những dấu hiệu của trò đời này. Nếu bà không biết, thì chẳng còn ai khác biết được nữa.
Thế rồi bà xông trận để tước đoạt Pluffles ngay dưới làn đạn của kẻ thù; y như cách bà Cusack-Bremmil từng cướp lấy Bremmil ngay trước mắt bà Hauksbee vậy.
Trận chiến đặc biệt này kéo dài bảy tuần lễ—chúng tôi gọi đó là Cuộc chiến Bảy tuần—và diễn ra giằng co từng tấc đất ở cả hai phía. Một bản tường thuật chi tiết sẽ phải dày cộm cả một cuốn sách, mà khi ấy vẫn chưa thể gọi là trọn vẹn.
Bất cứ ai rành mạch về những chuyện này đều có thể tự mình chắp nối các chi tiết. Đó là một trận chiến tuyệt diệu—sẽ chẳng bao giờ có một trận đấu nào khác bì kịp chừng nào ngọn đồi Jakko còn đứng vững—và Pluffles chính là chiến lợi phẩm của chiến thắng.
Thiên hạ bàn tán những điều cay nghiệt về bà Hauksbee. Họ chẳng hề hay biết mục đích thực sự của bà là gì. Bà Reiver chiến đấu, một phần vì Pluffles còn hữu dụng với ả, nhưng chủ yếu là vì ả căm ghét bà Hauksbee, và vấn đề này trở thành một cuộc thử lửa xem ai mạnh thế hơn ai. Chẳng ai biết Pluffles nghĩ gì trong bụng. Ngay cả vào lúc phong độ nhất, cậu ta cũng chẳng có mấy ý tưởng trong đầu, và vài ý thức eo hẹp mà cậu sở hữu chỉ càng làm cậu thêm kiêu ngạo. Bà Hauksbee tuyên bố:—“Cậu nhóc này phải được thu phục; và cách duy nhất để thu phục nó là đối xử thật tử tế với nó.”
Thế là bà đối xử với cậu như một người từng trải và sành sỏi đường đời chừng nào kết quả còn bỏ ngỏ. Từng chút một, Pluffles xa rời lòng trung thành cũ và quay sang phe bên kia, được ả ta cưng chiều hết mực. Cậu không bao giờ phải đi làm nhiệm vụ canh gác xe kéo nữa, chẳng còn phải nhận những điệu nhảy hụt chưa từng thành hiện thực, và những khoản tiền rút hầu bao chu cấp cho ả cũng chấm dứt. Bà Hauksbee nắm chặt dây cương của cậu; và sau những gì cậu phải nếm trải dưới tay bà Reiver, cậu biết trân trọng sự thay đổi đó.
Bà Reiver đã bẻ gãy thói quen tự cao tự đại của Pluffles, buộc cậu chỉ được phép ca tụng những ưu điểm của chính ả. Bà Hauksbee thì hành xử ngược lại, và giành được lòng tin của cậu, cho đến khi cậu nhắc đến chuyện đính ước với cô gái ở quê nhà, nói về nó bằng một giọng điệu bề trên ra điều đó chỉ là “một phút bồng bột của tuổi trẻ.” Đó là lúc cậu đang uống trà cùng bà vào một buổi chiều, và huyên thuyên bằng cái giọng mà cậu cho là vui tươi và đầy quyến rũ.
Bà Hauksbee từng chứng kiến thế hệ đàn ông đi trước của cậu nảy chồi, đơm hoa, rồi tàn lụi thành những ông Đại úy phì nhiêu và những lão Thiếu tá bụng phệ.
Tính sơ sơ thì nhân cách của người phụ nữ ấy cũng có khoảng hai mươi ba khía cạnh. Vài người đàn ông còn cho là nhiều hơn thế. Bà bắt đầu trò chuyện với Pluffles theo kiểu một người mẹ, và cứ như thể giữa họ có khoảng ba trăm năm cách biệt chứ không phải mười lăm năm. Bà cất lời với một thứ âm vực rung nhẹ trong cổ họng mang lại hiệu giác êm dịu, dẫu cho những điều bà thốt ra chẳng hề êm dịu chút nào. Bà chỉ rõ sự ngu ngốc đến cùng cực, nếu không muốn nói là ti tiện, trong cách hành xử của Pluffles, cùng với tầm nhìn eo hẹp của cậu. Sau đó, cậu ta lắp bắp đôi lời về việc “tin tưởng vào phán đoán của bản thân như một người từng trải;” và điều này đã dọn đường cho những gì bà muốn nói tiếp theo. Nó hẳn đã làm Pluffles héo tàn tâm can nếu thốt ra từ miệng bất kỳ người phụ nữ nào khác; nhưng với phong cách ru hời dịu dàng mà bà Hauksbee sử dụng, nó chỉ khiến cậu cảm thấy rũ rượi và ân hận—như thể cậu vừa bước vào một chốn thánh đường tôn nghiêm nào đó. Từng chút một, rất nhẹ nhàng và dễ chịu, bà bắt đầu gỡ bỏ lớp vỏ kiêu ngạo của Pluffles, giống như cách người ta rút từng chiếc gọng ra khỏi cây ô trước khi đem đi lợp lại lớp vải mới. Bà cho cậu biết bà nghĩ gì về bản thân cậu, về phán đoán và sự hiểu biết của cậu về thế giới; và cách thức những trò hề của cậu đã biến cậu thành kẻ nực cười trong mắt người khác; cùng với việc cậu từng có ý định tán tỉnh chính bà nếu bà tạo cơ hội cho cậu. Sau đó, bà nói rằng hôn nhân sẽ giúp cậu trưởng thành; và vẽ ra một bức tranh nhỏ xinh đẹp—ánh lên sắc hồng và ngọc opal—về bà Pluffles trong tương lai, một người bước đi qua cuộc đời nhờ dựa dẫm vào "phán đoán" và "sự hiểu biết thế sự" của một người chồng chẳng có gì phải hổ thẹn với lương tâm. Làm sao bà dung hòa được hai lời tuyên bố trái ngược ấy thì chỉ có một mình bà biết. Nhưng chúng chẳng hề mâu thuẫn trong tâm trí Pluffles chút nào.
Đó là một bài giáo lý hoàn hảo—hay hơn bất kỳ bài giảng nào của các mục sư—và nó kết thúc bằng những lời gợi nhắc đầy cảm xúc về thân mẫu và phụ thân của Pluffles, cũng như sự khôn ngoan khi đưa người vợ chưa cưới về quê nhà.
Rồi bà bảo Pluffles đi dạo một lát để ngẫm nghĩ về những điều bà vừa nói. Pluffles rời đi, sụt sịt mũi thật mạnh và ưỡn ngực thật thẳng. Bà Hauksbee bật cười.
Chính xác thì Pluffles đã định làm gì đối với hôn ước đó thì chỉ có bà Reiver biết, và ả giữ kín bí mật ấy cho đến tận lúc chết. Tôi mường tượng rằng ả hẳn sẽ rất thích thú nếu nó bị phá hỏng như một cách để nịnh nọt ả.
Pluffles có thêm nhiều buổi trò chuyện thú vị với bà Hauksbee trong suốt những ngày tiếp theo. Tất cả đều hướng về cùng một mục đích, và chúng nâng bước Pluffles trên con đường Đức hạnh.
Bà Hauksbee muốn giữ cậu dưới đôi cánh của mình cho đến phút chót.
Thế nên bà phản đối việc cậu xuống Bombay để kết hôn.
“Trời mới biết chuyện gì có thể xảy ra dọc đường!” bà nói. “Pluffles mang cái lời nguyền của Reuben, và Ấn Độ không phải là nơi thích hợp cho cậu ta!”
Cuối cùng thì vị hôn thê cũng cập bến cùng người cô của mình; và Pluffles, sau khi thu xếp ổn thỏa các rắc rối của bản thân—lại một lần nữa nhờ sự giúp đỡ của bà Hauksbee—đã làm đám cưới.
Bà Hauksbee thở phào nhẹ nhõm khi cả hai tiếng “Tôi đồng ý” đã được thốt lên, rồi lặng lẽ bước đi con đường của mình.
Pluffles đã nghe theo lời khuyên của bà về việc trở về Quê hương. Cậu đã xuất ngũ, và giờ đây đang chăn nuôi những giống gia súc đốm đếm bên trong những hàng rào sơn xanh đâu đó tại quê nhà. Tôi tin rằng cậu làm công việc đó rất khôn ngoan và chu đáo. Chứ còn ở lại đây thì cậu ta đã sớm chuốc lấy đại họa rồi.
Vì những lý do đó, nếu có ai buông lời cay nghiệt hơn mức bình thường về bà Hauksbee, hãy kể cho người đó nghe câu chuyện về Cuộc giải cứu Pluffles.