Tác Phẩm Tuyển Chọn Của Rudyard Kipling

Lượt đọc: 955 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Kẻ Tiêu Diệt Trùng Độc.

❊ ❊ ❊

Thật dễ chịu làm sao cho những vị Thần Thiếc nhỏ nhoi, Khi thần Jove vĩ đại cúi đầu; Nhưng những vị Thần Thiếc nhỏ nhoi lại phạm phải những sai lầm nhỏ Khi bỏ lỡ khoảnh khắc thần Jove vĩ đại tỉnh giấc.

Theo quy luật chung, thật không khôn ngoan chút nào khi nhúng tay vào các vấn đề quốc sự ở một xứ sở mà người ta được trả lương rất cao để lo việc đó thay cho bạn.

Câu chuyện này là một ngoại lệ chính đáng.

Cứ năm năm một lần, như các bạn đã biết, chúng ta lại thỉnh cầu bổ nhiệm một vị Phó vương mới; và mỗi vị Phó vương khi đến đều mang theo, cùng với hành lý của mình, một Viên thư ký riêng — kẻ có thể hoặc không thể chính là vị Phó vương thực sự, tùy theo sự định đoạt của định mệnh. Định mệnh phải chăm lo cho Đế quốc Ấn Độ vì nó quá lớn lao và quá bất lực.

Từng có một vị Phó vương mang theo bên mình một gã Thư ký riêng đầy hống hách — một kẻ cứng rắn với phong thái mềm mỏng và niềm đam mê bệnh hoạn dành cho công việc. Viên thư ký này tên là Wonder — John Fennil Wonder. Vị Phó vương thì chẳng có tên tuổi gì — ngoài một chuỗi các hạt quận và hai phần ba bảng chữ cái đi kèm đằng sau. Ông từng nói trong một phút tâm sự rằng bản thân chỉ là một tấm biển hiệu được mạ điện cho một triều đình bằng vàng, và ông đứng quan sát trong một trạng thái mơ màng, đầy thú vị trước những nỗ lực của Wonder nhằm thâu tóm vào tay mình những vấn đề hoàn toàn nằm ngoài thẩm quyền của y. "Khi tất cả chúng ta cùng trở thành các tiểu thiên sứ," Điện hạ từng nói một lần, "người bạn thân mến và tốt bụng của ta, Wonder, sẽ đứng đầu âm mưu vặt trụi lông đuôi của tổng lãnh thiên thần Gabriel hoặc đánh cắp chìa khóa của thánh Phê-rô. KHI ĐÓ ta sẽ tố cáo hắn."

Nhưng, dẫu vị Phó vương chẳng làm gì để kiềm chế sự xía vào chuyện bao đồng của Wonder, những người khác lại xì xầm những lời khó nghe. Có lẽ các Thành viên Hội đồng là những kẻ khơi mào; nhưng cuối cùng, toàn thể Simla đều đồng ý rằng có "quá nhiều Wonder, và quá ít Phó vương" dưới triều đại đó. Wonder lúc nào cũng mở miệng trích dẫn "ĐIỆN HẠ". Nào là "Điện hạ thế này", "Điện hạ thế nọ", "Theo quan điểm của Điện hạ", cứ thế mà tiếp diễn. Vị Phó vương chỉ mỉm cười; nhưng ông chẳng hề bận tâm.

Ông bảo rằng, chừng nào các lão già của ông còn cãi nhau với người "bạ-n-Wonder thân mến và tốt bụng" của mình, thì họ còn có thể bị thuyết phục để bỏ mặc cái "Phương Đông muôn đời" trong yên bình.

"Chẳng có người khôn ngoan nào lại đi theo đuổi một chính sách cả," vị Phó vương nói. "Chính sách chẳng qua là khoản tiền chuộc mà đám Vô tri phải cống nộp cho Sự bất ngờ. Ta không thuộc vế trước, và ta cũng chẳng tin vào vế sau."

Tôi không hiểu rõ câu này có nghĩa gì, trừ khi nó ám chỉ một Chính sách bảo hiểm. Có lẽ đó là cách nói của vị Phó vương ngầm ý rằng: "Hãy nằm im mà thủ thế."

Mùa ấy, có một kẻ điên rồ mang theo độc một ý tưởng kỳ quặc kéo lên Simla. Đó là những kẻ làm cho mọi thứ xoay vần; nhưng chuyện trò với họ thì chẳng dễ chịu chút nào. Gã này tên là Mellish, và hắn đã sống mười lăm năm trên mảnh đất của riêng mình ở Hạ Bengal để nghiên cứu về bệnh tả. Hắn đinh ninh rằng bệnh tả là một loại trùng độc tự nhân lên khi bay qua bầu không khí ẩm thấp; và bám vào các cành cây như những chùm bông len. Hắn tuyên bố rằng loại trùng độc ấy có thể bị vô hiệu hóa bởi "Thuốc xông vô địch của riêng Mellish" — một loại bột màu tím đen đặc sánh — "kết quả của mười lăm năm nghiên cứu khoa học, thưa ngài!"

Những nhà phát minh dường như rất giống nhau về mặt bản chất. Họ nói lớn tiếng, đặc biệt là khi bàn về "những âm mưu của bọn độc quyền"; họ đập bàn thình thịch bằng nắm đấm; và họ giấu những mảnh vụn từ phát minh của mình trên khắp người.

Mellish cho rằng có một "Bè lũ" Y khoa tại Simla, do Y vụ trưởng đứng đầu, kẻ dường như đang cấu kết với tất cả các Trợ lý Bệnh viện trong toàn Đế quốc. Tôi quên mất hắn đã chứng minh điều đó như thế nào, nhưng nó có dính dáng gì đó đến việc "lén lút kéo lên các Vùng đồi núi"; và điều mà Mellish muốn chính là lời chứng khách quan của vị Phó vương — "Người quản gia của Nữ hoàng Tối cao Nhân từ của chúng ta, thưa ngài." Thế là Mellish cắp tám mươi tư cân thuốc xông đi lên Simla, nhét trong rương của mình, để diện kiến vị Phó vương và trình bày những ưu điểm của phát minh.਼

Nhưng gặp được một vị Phó vương thì dễ hơn là nói chuyện với ông, trừ khi bạn may mắn có tầm vóc quan trọng như Mellishe xứ Madras. Hắn là một nhân vật ăn lương sáu ngàn xu, vĩ đại đến mức các cô con gái của hắn chẳng bao giờ "lấy chồng". Họ "thiết lập quan hệ liên minh". Bản thân hắn thì không được trả lương. Hắn "nhận phụ cấp", và những chuyến đi khắp đất nước của hắn là những "chuyến khảo sát thị sát". Công việc của hắn là chọc khuấy người dân ở Madras bằng một chiếc sào dài — hệt như người ta khuấy tung vũng nước đục — và người dân buộc phải bước ra khỏi lối sống cũ kỹ thoải mái của họ để thốt lên rằng: "Đây là sự Khai sáng và tiến bộ. Tuyệt làm sao!" Sau đó, họ dâng tặng cho Mellishe những bức tượng và vòng hoa nhài, với hy vọng tống khứ được hắn đi.

Mellishe lên Simla "để hội kiến với vị Phó vương". Đó là một trong những đặc quyền của hắn. Vị Phó vương chẳng biết gì về Mellishe ngoài việc hắn là "một trong những vị thần linh trung lưu dường như rất cần thiết cho sự thoải mái về mặt tinh thần ở Thiên đường của tầng lớp trung lưu này", và rằng, rất có thể, hắn đã "đề xuất, thiết kế, thành lập và tài trợ cho mọi tổ chức công cộng ở Madras." Điều đó chứng tỏ rằng Điện hạ, dù mang tính cách mơ màng, vẫn rất rành rỏi những chiêu trò của đám người ăn lương sáu ngàn xu.

Tên của Mellishe là E. Mellishe còn tên của Mellish là E. S. Mellish, và cả hai người đều đang trọ cùng một khách sạn, và định mệnh cai quản Đế quốc Ấn Độ đã sắp đặt để Wonderngớ ngẩn bỏ quên chữ "e" ở tận cùng; để tên Chaprassi giúp tay hắn, và để tấm thiệp với nội dung: "Thưa ông Mellish. — Ông có thể gác lại các cuộc hẹn khác và dùng bữa trưa với chúng tôi vào lúc hai giờ ngày mai không? Điện hạ sẽ dành cho ông một khoảng thời gian lúc đó," lại được trao nhầm cho Mellish cùng với gói thuốc xông. Hắn gần như bật khóc vì kiêu hãnh và sung sướng, rồi đến giờ hẹn liền phi ngựa như bay đến Peterhoff, giắt đầy một túi giấy to đựng thuốc xông trong túi áo đuôi tôm. Hắn đã có cơ hội trong tay, và hắn định tận dụng nó triệt để. Mellishe xứ Madras đã tỏ ra vô cùng nghiêm trọng về cái gọi là "cuộc hội kiến" của lão, đến mức Wonder đã sắp xếp một bữa trưa riêng tư — không có quan chức tùy viên, không có Wonder, chẳng có ai ngoài vị Phó vương, kẻ đã phàn nàn đầy ngao ngán rằng ông sợ bị để lại một mình với những kẻ độc tài không rọ mõm như ngài Mellishe vĩ đại xứ Madras.

Nhưng vị khách của ông chẳng hề làm vị Phó vương cảm thấy tẻ nhạt. Ngược lại, hắn còn mang lại cho ông không ít niềm vui. Mellish vì quá hồi hộp nên cứ chực đi thẳng vào chuyện thuốc xông, và nóiuyênuyên thuyên lung tung cho đến khi bữa trưa kết thúc và Điện hạ mời hắn hút thuốc. Vị Phó vương rất hài lòng về Mellish vì hắn không hề bàn chuyện "làm ăn".[chỗ này 'shop' dịch thoáng là công việc/làm ăn]

Ngay khi những điếu xì gà được châm lên, Mellish cất lời như một trang nam nhi; bắt đầu bằng lý thuyết về bệnh tả của mình, điểm lại mười lăm năm "lao động khoa học", những âm mưu của "Bè lũ Simla", và sự xuất sắc của loại thuốc xông do hắn chế tạo, trong khi vị Phó vương nheo đôi mắt nhìn hắn và thầm nghĩ: "Rõ ràng, đây là con hổ nhầm chuồng; nhưng quả là một sinh vật độc đáo." Tóc của Mellish dựng đứng cả lên vì quá phấn khích, và hắn nói lắp bắp. Hắn bắt đầu thọc tay vào túi áo đuôi tôm và, trước khi vị Phó vương kịp hiểu chuyện gì sắp xảy ra, hắn đã dốc nguyên cả túi bột của mình vào chiếc gạt tàn bạc cỡ lớn.

"T-t-tự mình phán xét đi, thưa ngài!" Mellish nói. "Điện hạ sẽ tự mình phán xét! Tuyệt đối không thể sai được, xin lấy danh dự của tôi ra đảm bảo."

Hắn cắm phần đầu đang cháy đỏ của điếu xì gà vào đống bột, thứ bắt đầu bốc khói nghi ngút như một ngọn núi lửa, tuôn ra những cuộn khói màu đồng đặc quánh, nhờ nhờ. Chỉ trong vòng năm giây, căn phòng đã tràn ngập một thứ mùi hôi thối nồng nặc và buồn nôn đến cực điểm — một thứ hơi độc bám chặt lấy cuống họng khiến người ta nghẹt thở. Sau đó đống bột bắt đầu xì xèo, kêu phèo phèo, phóng ra những tia lửa xanh và đỏ, rồi khói bốc lên mịt mù đến mức chẳng thể nhìn thấy, thở nổi hay há hốc miệng mà hít không khí. Tuy nhiên, Mellish thì đã quen với điều đó.

"Nitrat stronti," hắn hét lớn; "bari, bột xương, vân vân và vân vân! Một nghìn thước khối khói trên mỗi inch khối. Không một mầm bệnh nào có thể sống nổi — không một mầm bệnh nào, thưa Điện hạ!"

Nhưng Điện hạ đã chuồn từ đời nào, đang đứng ho khù khụ ở chân cầu thang, trong khi toàn bộ tòa nhà Peterhoff râm ran như một tổ ong vò vẽ. Đội Kỵ binh Đỏ xông vào, Trưởng ty Chaprassi, người biết nói tiếng Anh, xông vào, những kẻ mang gậy xông vào, và các quý bà chạy bán sống bán chết xuống cầu thang thét lên "cháy"; bởi vì khói đang luồn lách khắp ngôi nhà, rỉ ra qua các khung cửa sổ, cuồn cuộn dọc theo các hành lang, rồi vặn vẹo uốn lượn khắp khu vườn. Chẳng ai có thể bước chân vào căn phòng nơi Mellish đang say sưa thuyết trình về loại thuốc xông của mình, cho đến khi thứ bột kinh khủng ấy cháy rụi hoàn toàn.

Lúc đó, một Sĩ quan Tùy viên, kẻ đang khao khát giành huân chương Chữ thập Victoria, liền lao qua những đám khói cuồn cuộn và lôi xềnh xệch Mellish ra ngoài sảnh. Vị Phó vương cười đến mức kiệt sức, ngả ngớn vẫy vẫy đôi tay yếu ớt về phía Mellish, kẻ vẫn đang chìa một túi bột mới ra lắc lắc trước mặt ông.

"Tuyệt vời! Thật tuyệt vời!" Điện hạ nấc lên. "Đúng như ngài vừa nhận xét, không một mầm bệnh nào có thể tồn tại! Ta có thể thề về điều đó. Một thành công vang dội!"

Rồi ông cười đến chảy cả nước mắt, và Wonder, kẻ vừa túm được tên Mellishe thực sự đang hằm hằm trút giận trên con đường Mall, bước vào và tỏ ra vô cùng sốc trước cảnh tượng trước mắt. Nhưng vị Phó vương lại vô cùng phấn khích, bởi vì ông thấy rõ rằng chẳng mấy chốc Wonder sẽ phải cuốn xéo. Mellish cùng với lọ thuốc xông cũng vô cùng đắc ý, bởi vì hắn cảm thấy mình đã đập tan cái gọi là "Bè lũ" Y khoa Simla..........

Ít ai có thể kể chuyện hay bằng vị Phó vương khi ông chịu khó mở miệng, và câu chuyện về "người bạn mang theo bột thuốc của gã Wonder thân mến và tốt bụng của ta" đã lan truyền khắp Simla, khiến đám người ba hoa làm cho Wonder phải khốn khổ vì những lời châm chọc của họ.

Nhưng Điện hạ đã kể câu chuyện ấy quá một lần — đối với Wonder. Đúng như ý đồ của ông. Đó là trong một buổi dã ngoại Seepee. Wonder đang ngồi ngay phía sau vị Phó vương.

"Và quả thực có lúc ta đã nghĩ," vị Phó vương kết lại, "rằng gã Wonder thân mến và tốt bụng của ta đã thuê một thích khách để dọn đường cho hắn bước lên ngai vàng!"

Mọi người đều cười lớn; nhưng ẩn chứa trong giọng điệu của vị Phó vương là một âm hưởng tế nhị mà Wonder hoàn toàn hiểu rõ. Hắn nhận ra sức khỏe của mình đang có vấn đề; và vị Phó vương đã cho phép hắn từ chức, đồng thời ban cho hắn một lá thư "giới thiệu" hoa mỹ để dùng khi về Chính quốc diện kiến các nhân vật tai to mặt lớn.

"Hoàn toàn là lỗi của ta," Điện hạ thường nói vào những mùa sau đó, với một tia chớp tinh nghịch trong ánh mắt. "Sự bất nhất của ta chắc chắn lúc nào cũng gây khó chịu cho một kẻ tài cao mãn cấp như thế."

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 21 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.