[TIÊU ĐỀ CHƯƠNG]: III

Việc đỗ xe trước khi bước vào văn phòng cũng mang tính kịch tính chẳng kém gì việc khởi động chiếc xe. Khi vừa rẽ từ Đại lộ Oberlin vào Phố Third Đông Bắc, ông liền đảo mắt tìm kiếm một chỗ trống giữa dãy xe đang đậu. Một tài xế khác nhanh hơn đã lách vào ô trống ngay sát trước mũi xe khiến ông giận tím mặt. Nhìn lên phía trước, một chiếc xe khác đang rời khỏi lề đường, Babbitt liền giảm tốc độ, giơ tay ra hiệu với những chiếc xe đang bám sát phía sau, quýnh quáng ra hiệu cho một bà cụ đi tiếp, đồng thời tránh một chiếc xe tải đang lao tới từ bên hông. Với phần bánh trước suýt chạm vào cản thép của chiếc xe phía trước, ông dừng lại, cuống cuồng đánh lái, lùi vào khoảng trống và xoay xở để đậu xe song song với lề đường trong một không gian chỉ hẹp hơn xe vỏn vẹn bốn mươi phân. Đó là một cuộc phiêu lưu đầy nam tính được thực hiện một cách tài tình. Với vẻ đầy mãn nguyện, ông khóa chặt chiếc nẹp thép chống trộm vào bánh trước rồi băng qua đường để đến văn phòng bất động sản của mình nằm ở tầng trệt Tòa nhà Reeves.

Tòa nhà Reeves kiên cố như núi đá và làm việc hiệu quả chẳng khác gì một cỗ máy đánh chữ; cao mười bốn tầng với mặt tiền ốp gạch vàng ép, những đường nét ngăn nắp, thẳng tắp và không hề chạm trổ rườm rà. Nơi đây tập trung văn phòng của các luật sư, bác sĩ, đại lý phân phối máy móc, đá mài, lưới thép và cổ phiếu mỏ. Tên của họ bằng chữ mạ vàng lấp lánh trên các ô cửa sổ. Lối vào quá hiện đại nên không hề có những hàng cột phô trương; nó mang vẻ tĩnh lặng, khôn ngoan và gọn gàng. Dọc theo phía Phố Third là một Văn phòng Điện tín Western Union, Cửa hàng Kẹo Blue Delft, Cửa hàng Văn phòng phẩm Shotwell và Công ty Bất động sản Babbitt-Thompson.

Babbitt hoàn toàn có thể bước vào văn phòng trực tiếp từ mặt đường giống như các khách hàng khác, nhưng việc đi qua hành lang tòa nhà rồi vào từ cửa sau lại mang đến cho ông cảm giác mình là người trong cuộc. Nhờ thế, ông được những người "dân làng" chào đón.

Những con người nhỏ bé vô danh sinh sống dọc các hành lang Tòa nhà Reeves — từ nhân viên điều khiển thang máy, người điều phối, kỹ sư, quản lý, cho đến người đàn ông thọt chân với vẻ mặt đáng ngờ trông coi quầy báo và xì gà — hoàn toàn chẳng mang phong vị của cư dân thành thị chút nào. Họ giống như những kẻ nhà quê sống trong một thung lũng chật hẹp, chỉ quan tâm lẫn nhau và quan tâm đến Tòa nhà. "Phố chính" của họ chính là sảnh vào với sàn lát đá, trần cẩm thạch uy nghiêm và những ô cửa sổ hướng vào trong của các cửa hàng. Nơi nhộn nhịp nhất trên con phố ấy là Tiệm hớt tóc Tòa nhà Reeves, nhưng đây cũng đồng thời là nỗi hổ thẹn duy nhất của Babbitt. Bản thân ông thì hay lui tới Tiệm hớt tóc Pompeian lấp lánh ở Khách sạn Thornleigh, và mỗi khi đi ngang qua tiệm của tòa nhà Reeves — một ngày mười bận, trăm bận — ông lại cảm thấy có lỗi với "làng xóm" của mình.

Giờ đây, với tư cách là một thành viên của tầng lớp địa chủ, được chào đón bằng những câu chào kính cẩn từ những người hàng xóm, ông bước hiên ngang vào văn phòng trong sự bình yên và đường bệ ngập tràn, mọi âm thanh chói tai buổi sáng đều bị gạt bỏ.

Rồi những âm thanh ấy lại vang lên, ngay tức khắc.

Stanley Graff, nhân viên kinh doanh thị trường, đang nói chuyện điện thoại với một vẻ thiếu hẳn phong thái kiên quyết vốn có thể rèn giũa khách hàng: “Ừ thì, ừ, tôi nghĩ tôi có đúng căn nhà rất hợp với anh đấy—căn Percival ở Linton... Ồ, anh thấy rồi à. Thế anh thấy nó thế nào?... Hả?... Ồ,” giọng đầy lưỡng lự, “ừ, tôi hiểu rồi.”

Khi Babbitt bước vào phòng riêng của mình—một ô chuồng ngựa ngăn vách bằng gỗ sồi và kính mờ nằm ở tận cùng văn phòng—ông thầm ngẫm nghĩ sao mà kiếm được nhân viên có chung niềm tin mãnh liệt rằng mình sắp chốt được hợp đồng với ông lại khó đến thế.

Văn phòng có chín nhân viên, chưa kể Babbitt và đối tác kiêm bố vợ ông là Henry Thompson, người hiếm khi ghé qua văn phòng. Chín người đó gồm có: Stanley Graff, nhân viên kinh doanh thị trường—một thanh niên trẻ tuổi hay hút thuốc lá và đánh bida; cụ già Mat Penniman, nhân viên tạp vụ kiêm người thu tiền nhà và bán bảo hiểm—đã gầy mòn, trầm mặc, tóc bạc trắng; một nhân vật bí ẩn từng có tiếng là tay môi giới bất động sản "cừ khôi" có công ty riêng ở khu Brooklyn kiêu kỳ; Chester Kirby Laylock, nhân viên kinh doanh thường trú tại khu đất nền phát triển Glen Oriole—một con người nhiệt huyết với bộ ria mép mượt như tơ và đông con; cô Theresa McGoun, nữ nhân viên đánh máy nhanh nhẹn và khá xinh xắn; cô Wilberta Bannigan, nữ kế toán kiêm nhân viên lưu trữ mập mạp, chậm chạp và cần cù; cùng bốn nhân viên kinh doanh tự do làm việc bán thời gian hưởng hoa hồng.

Nhìn từ chiếc "chuồng cọp" của mình ra căn phòng lớn, Babbitt thầm than thở: “McGoun làm văn thư thì giỏi thật, nhanh như cắt, nhưng còn Stan Graff với mấy tên vô tích sự kia thì...” Niềm hứng khởi của buổi sáng mùa xuân đã bị bóp nghẹt giữa bầu không khí tù túng của văn phòng.

Thông thường, ông rất ngưỡng mộ văn phòng của mình, đi kèm với niềm ngạc nhiên thích thú vì chính tay ông đã tạo nên một cơ ngơi tuyệt đẹp và chắc chắn này; thông thường, ông bị kích thích bởi sự mới mẻ tinh tươm và bầu không khí tất bật nơi đây; nhưng hôm nay mọi thứ bỗng trở nên tẻ nhạt—từ chiếc sàn lát gạch men trông giống như phòng tắm, trần kim loại màu vàng đất, những tấm bản đồ phai màu trên bức tường trát vữa cứng, những chiếc ghế bằng gỗ sồi nhạt đánh vecni, cho đến bàn làm việc và tủ hồ sơ bằng thép sơn màu xanh ô-liu. Nơi đây chẳng khác gì một cái hầm mộ, một nhà nguyện bằng thép nơi sự lười biếng và tiếng cười cợt là những tội lỗi tày đình.

Ông thậm chí chẳng thấy chút thỏa mãn nào ở chiếc máy lọc nước mới! Ấy thế mà đó lại là chiếc máy lọc nước tốt nhất, tối tân, khoa học và cực kỳ tân tiến. Nó tốn rất nhiều tiền (bản thân điều đó đã là một ưu điểm). Nó sở hữu một thùng đựng nước đá bằng sợi thủy tinh cách nhiệt, một bình nước bằng sứ (được cam kết đảm bảo vệ sinh), một vòi nước vệ sinh chống tắc nghẽn không nhỏ giọt, cùng những họa tiết trang trí sơn máy bằng hai tông màu vàng. Ông đảo mắt nhìn khoảng sàn lát gạch dài dằng dặc dẫn đến chiếc máy lọc nước, tự nhủ rằng chẳng có người thuê nào ở Tòa nhà Reeves sở hữu một chiếc máy đắt tiền hơn thế, thế nhưng ông chẳng tài nào lấy lại được cảm giác bề thế xã hội mà nó từng mang lại cho mình. Ông bất giác làu bàu: “Ước gì chuồn được vào rừng ngay lúc này. Lười biếng cả ngày. Tối nay lại đến quán Gunch, chơi bài xì phách, chửi thề cho bõ tức và nốc một trăm linh chín ngàn chai bia.”

Ông thở dài; đọc qua thư từ; quát lớn “Msgoun,” ý chỉ “Cô McGoun”; rồi bắt đầu đọc cho chép.

Đây là bức thư đầu tiên theo cách diễn đạt của riêng ông:

“Gửi Omar Gribble, chuyển tới văn phòng của ông ta nhé cô McGoun, nhận được thư ngày hai mươi của ông và xin đáp lại rằng này ông Gribble, tôi thực sự e rằng nếu chúng ta cứ chần chừ do dự thế này thì có trời mới cứu kịp vụ bán căn nhà của Allen, tôi đã gọi Allen lên tra khảo vào hôm kia và giải quyết dứt điểm vấn đề rồi, tôi tin mình có thể cam đoan với ông rằng—ừ, ừ, không, sửa lại câu này đi: mọi kinh nghiệm của tôi đều cho thấy ông ấy là người đàng hoàng, có ý chí làm ăn, tôi đã xem xét lý lịch tài chính của ông ấy và thấy rất ổn—câu này có vẻ hơi lủng củng đấy cô McGoun ạ; cứ tách thành vài câu nếu cô thấy cần thiết, chấm, xuống dòng mới.

“Ông ấy hoàn toàn sẵn sàng chia đều khoản tiền đóng góp đặc biệt và tôi rất chắc chắn, xin khẳng định là sẽ chẳng gặp chút khó khăn nào trong việc ép ông ấy trả tiền bảo hiểm quyền sở hữu cả, thế nên vì chúa, giờ chúng ta hãy xắn tay áo lên nào—không, sửa thành: thế nên giờ chúng ta hãy lao vào việc và giải quyết dứt điểm—thôi, thế đủ rồi—cô có thể trau chuốt lại mấy câu đó cho mượt mà hơn khi đánh máy nhé cô McGoun—thân ái, vân vân.”

Còn đây là phiên bản bức thư mà ông nhận lại sau khi được đánh máy hoàn chỉnh từ cô McGoun vào chiều hôm đó:

CÔNG TY BẤT ĐỘNG SẢN BABBITT-THOMPSON

Mái ấm cho mọi gia đình

Tòa nhà Reeves, Đại lộ Oberlin & Phố 3 Đông Bắc

Zenith

Kính gửi: Omar Gribble, Esq.,

Số 576 Tòa nhà Bắc Mỹ,

Zenith.

Ông Gribble thân mến:

Chúng tôi đã nhận được thư ngày 20 của ông. Tôi phải thành thật nói rằng tôi vô cùng e ngại nếu chúng ta cứ tiếp tục chần chừ do dự như thế này thì thương vụ bán nhà cho Allen sẽ đổ bể mất thôi. Tôi đã gọi Allen lên chất vấn vào hôm trước và đã giải quyết dứt điểm vấn đề. Mọi kinh nghiệm của tôi đều cho thấy ông ấy thực sự có thiện chí làm ăn. Tôi cũng đã điều tra kỹ lưỡng hồ sơ tài chính của ông ấy, và mọi thứ đều hoàn hảo.

Ông ấy hoàn toàn sẵn sàng chia đều khoản đóng góp đặc biệt và chắc chắn sẽ chẳng có chút khó khăn nào trong việc thuyết phục ông ấy chi trả cho khoản bảo hiểm quyền sở hữu.

Thế nên, chúng ta hãy hành động thôi!

Thân ái,

Khi đọc và ký tên bằng nét chữ viết tay uốn lượn chuẩn mực theo kiểu nhà trường thương mại của mình, Babbitt thầm nghĩ: “Đấy, đây mới là một bức thư đanh thép và sáng sủa làm sao. Mà sao cái quái gì thế này—tôi có bao giờ bảo cô McGoun chèn thêm đoạn thứ ba vào đây đâu nhỉ! Ước gì cô ấy đừng có cố tỏ ra thông minh hơn khi tôi đọc thư cho chép! Nhưng điều làm tôi không tài nào hiểu nổi là: sao Stan Graff hay Chet Laylock lại chẳng bao giờ viết nổi một bức thư ra hồn thế này cơ chứ? Đầy sức nặng! Tràn đầy sinh lực!”

Công việc quan trọng nhất mà ông đọc cho chép vào buổi sáng hôm đó chính là bức thư mẫu định kỳ, dùng để in nhân bản rồi gửi tới hàng ngàn "khách hàng tiềm năng". Nó là sản phẩm sao chép đầy miệt mài những khuôn mẫu văn chương xuất sắc nhất thời bấy giờ; từ các mẩu quảng cáo mang phong cách tâm sự sẻ chia, những bức thư "hút khách", các bài luận về "sự phát triển của Ý chí", cho đến những ấn phẩm nội bộ đon đả, được trào dâng vô tận bởi trường phái Thơ ca Thương mại mới. Ông đã chật vật viết nháp sẵn một bản, và giờ đây ông cất giọng ngâm nga nó lên như một nhà thơ đầy nhạy cảm và ngơ ngẩn:

Này anh bạn thân mến!

Tôi chỉ muốn biết liệu tôi có thể làm cho anh một ơn to lớn tợ cá voi không? Thật đấy! Không đùa đâu! Tôi biết anh đang muốn tìm mua một ngôi nhà, chứ không phải đơn thuần chỉ là một cái chốn để treo chiếc mũ rách qua ngày, mà là một tổ ấm tràn ngập tình yêu dành cho vợ và lũ trẻ—và có lẽ còn cho cả chiếc xe hơi phò phạch đỗ tít tận phía sau (nhớ đánh vần từ đó là b-e-y-a-n-t đấy nhé, cô McGoun) khu vườn trồng khoai tây nữa chứ. Này, có bao giờ anh dừng lại và suy nghĩ rằng chúng tôi có mặt ở đây là để gánh vác rắc rối thay cho anh không? Chúng tôi kiếm sống bằng cách đó đấy—thiên hạ có trả tiền vì nhan sắc kiều diễm của chúng tôi đâu nào!

Giờ thì hãy ngắm nghía xem sao:

Hãy ngồi ngay xuống chiếc bàn viết bằng gỗ gụ chạm khắc láng coóng và gửi ngay cho chúng tôi một dòng mô tả chính xác những gì anh đang mong muốn, nếu tìm thấy, chúng tôi sẽ nhảy cẫng lên chạy đến tận ngõ nhà anh mang theo tin vui, còn nếu không, chúng tôi sẽ chẳng làm phiền anh đâu. Để tiết kiệm thời gian cho anh, xin hãy điền vào mẫu đơn đính kèm nhé. Nếu có yêu cầu, chúng tôi cũng sẽ gửi kèm các mẫu đơn về mặt bằng cửa hàng tại Floral Heights, Silver Grove, Linton, Bellevue và tất cả các khu dân cư ở phía Đông.

Tận tâm phục vụ anh,

Tái bút—Xin hé lộ đôi chút về những món hời béo bở mà chúng tôi có thể săn hộ anh—những cơ hội mua bán chính hiệu vừa cập bến ngày hôm nay:

Silver Grove.—Căn bungalow kiểu California bốn phòng cực kỳ xinh xắn, đầy đủ tiện nghi, gara ô tô, cây bóng mát tuyệt vời, khu dân cư sang trọng, gần tuyến xe buýt. Giá 3.700 đô la, trả trước 780 đô la phần còn lại trả góp linh hoạt theo điều kiện của Babbitt-Thompson, rẻ hơn đi thuê nhà.

Dorchester.—Một siêu phẩm! Căn nhà hai hộ ở mang phong cách nghệ thuật, toàn bộ ốp gỗ sồi, sàn lát parquet, lò sưởi giả chạy gas tuyệt đẹp, hiên nhà rộng rãi, kiểu kiến trúc thuộc địa, Gara để xe thông minh chống chọi mọi thời tiết, một món hời với giá 11.250 đô la.

Công việc đọc thư kết thúc, với nhu cầu phải ngồi yên một chỗ suy ngẫm thay vì chạy đôn chạy đáo tạo ra tiếng ồn và làm cái gì đó thực sự thiết thực, Babbitt ngả người kêu kẽo kẹt ra phía sau chiếc ghế xoay văn phòng và nhìn cô McGoun với ánh mắt rạng rỡ. Ông cảm nhận rõ sự nữ tính của cô, với mái tóc ngắn ôm lấy đôi má đoan trang. Một nỗi khát khao chẳng khác nào sự cô đơn đang làm ông suy kiệt. Trong lúc cô đang đứng chờ, gõ nhịp đầu bút chì dài và chuẩn bị sẵn sàng lên tấm bảng nhỏ trên bàn, ông lờ mờ liên tưởng cô với người thiếu nữ kỳ diệu trong những giấc mơ của mình. Ông mường tượng ra ánh mắt họ chạm nhau với một sự nhận diện đầy hoảng sợ; tưởng tượng ra việc chạm vào đôi môi cô với nỗi cung kính đầy sợ hãi và—Cô đang tíu tít cất lời: “Còn gì nữa không thưa sếp Babbitt?” Ông cục cằn đáp: “Chắc thế là hết rồi đấy,” rồi nặng nề quay mặt đi.

Dẫu tâm trí có đi hoang đến đâu chăng nữa, giữa họ chưa bao giờ vượt qua ranh giới này. Ông vẫn thường tự nhủ: “Đừng bao giờ quên lời cụ già Jake Offutt từng dạy rằng một kẻ khôn ngoan chẳng bao giờ đi tán tỉnh trong chính văn phòng hay ngôi nhà của mình cả. Chỉ rước họa vào thân thôi. Chắc chắn là thế. Nhưng mà—”

Trong suốt hai mươi ba năm chung sống gia đình, ông đã từng lén lút liếc nhìn biết bao cổ chân thon thả, biết bao bờ vai mềm mại; trong tâm tưởng, ông đã trân trọng cất giữ tất cả; thế nhưng chưa một lần nào ông dám mạo hiểm danh tiếng của mình cho những cuộc phiêu lưu tình ái. Giờ đây, khi đang tính toán chi phí để dán lại giấy tường cho căn nhà của gia đình Styles, ông lại cảm thấy bồn chồn đứng ngồi không yên, bất mãn về đủ thứ trên đời lẫn chẳng vì cái gì cả, lại thấy hổ thẹn vì chính sự bất mãn đó, và cảm thấy cô đơn vì nỗi nhớ mong người thiếu nữ trong mộng.