Một trường đua ngựa bị bỏ hoang ở ngoại ô Chicago, một khu đất tuyệt vời để xây nhà máy, sắp được đem bán, và Jake Offut nhờ Babbitt trả giá hộ ông ta. Sự căng thẳng của thương vụ Street Traction và nỗi thất vọng với Stanley Graff đã khiến Babbitt chao đảo đến mức ông thấy khó mà ngồi vào bàn làm việc và tập trung được. Ông đề nghị với gia đình: “Này cả nhà! Mọi người có biết ai sắp sửa phi lên Chicago vài hôm không—chỉ cuối tuần thôi; không mất quá một ngày học đâu—biết ai sắp đi cùng đại sứ thương mại lừng danh, George F. Babbitt không? Chào ông, ông Theodore Roosevelt Babbitt!”

“Hô-ray!” Ted reo lên, và “Ôi, biết đâu cha con nhà Babbitt lại chẳng làm cho cái thị trấn nhỏ bé ấy một phen ra trò!”

Và một khi đã thoát khỏi những ràng buộc quen thuộc ở nhà, họ trở thành hai người đàn ông cùng đồng hành. Ted chỉ trẻ con ở cái vẻ cố tỏ ra người lớn, và những lĩnh vực duy nhất mà Babbitt có kiến thức rộng hơn và trưởng thành hơn Ted có lẽ chỉ là chi tiết về bất động sản và những cụm từ chính trị. Khi những bậc hiền triết khác trong toa hút thuốc của tàu Pullman đã để mặc họ cho nhau, giọng của Babbitt không rơi vào tông điệu cợt nhả và khó chịu thường thấy khi người lớn nói chuyện với trẻ con, mà tiếp tục cái âm hưởng ồm ồm áp đảo và đơn điệu, và Ted cố gắng bắt chước theo bằng giọng nam cao chói lói của mình:

“Chà, bố, bố thực sự đã cho gã dốt đó một bài học khi hắn bắt đầu ba hoa về Hội Quốc Liên!”

“Ừ, vấn đề với nhiều gã như vậy là chúng chẳng biết mình đang nói cái gì đâu. Chúng không đi vào thực tế... Còn con nghĩ gì về Ken Escott?”

“Con nói cho bố biết nhé: con thấy Ken là một chàng trai tốt; chẳng có lỗi lầm gì đặc biệt ngoại trừ việc hắn hút thuốc quá nhiều; nhưng hắn chậm chạp lắm, Chúa ơi! Nếu chúng ta không thúc cho một cái thì cái gã đần độn tội nghiệp đó chẳng bao giờ chịu ngỏ lời đâu! Mà Rone cũng thế. Chậm rì.”

“Ừ, bố nghĩ con đúng. Chúng chậm thật. Cả hai đứa đều chẳng có lấy chút năng nổ như cha con mình.”

“Đúng thế. Chúng chậm. Con thề đấy, bố, con không hiểu sao Rone lại lọt vào gia đình mình! Con cá là, nếu sự thật được phơi bày, thì hồi còn bé bố cũng là một gã rắc rối đấy!”

“Chà, bố cũng đâu có chậm chạp thế!”

“Con cá là bố không hề! Con cá là bố chẳng bỏ lỡ mấy trò hay ho!”

“Chà, hồi bố còn đi tán gái, bố đâu có dành hết thời gian để kể cho họ nghe về cuộc đình công trong ngành dệt kim!”

Họ cùng cười vang, và cùng châm xì gà.

“Chúng ta phải làm gì với bọn họ đây?” Babbitt hỏi ý kiến.

“Trời, con cũng không biết nữa. Thề có chúa, nhiều lúc con chỉ muốn kéo Ken ra một chỗ, tống cho hắn một trận và nói: ‘Này chàng trai trẻ, anh định cưới Rone hay là định tán tỉnh cho đến chết hả? Anh cũng gần ba mươi rồi, mà chỉ kiếm được hai mươi, hai lăm đô một tuần. Khi nào anh mới chịu phát triển tinh thần trách nhiệm và xin tăng lương đây? Nếu George F. hay con có thể giúp gì, cứ bảo, nhưng ít nhất cũng phải tỏ ra nhanh nhẹn chút đi!’”

“Ừ, nói đi cũng phải nói lại, nếu con hoặc bố nói chuyện với cậu ta thì cũng chẳng tệ, chỉ sợ cậu ta không hiểu được. Nó thuộc cái loại trí thức rởm. Nó không thể đi thẳng vào vấn đề, lật bài ngửa trên bàn và nói thẳng thắn như cha con mình được.”

“Đúng thế, hắn cũng giống tất cả bọn trí thức rởm đó thôi.”

“Phải rồi, giống hệt bọn chúng.”

“Đúng là thế.”

Họ thở dài, rồi im lặng, trầm tư và hạnh phúc.

Người soát vé đi ngang qua. Trước đây ông ta từng ghé văn phòng Babbitt để hỏi về nhà cửa. “Chào ông Babbitt! Chúng ta sẽ có ông đồng hành đến Chicago chứ? Đây là con trai ông à?”

“Vâng, đây là con trai tôi, Ted.”

“Chà, anh biết gì không! Tôi cứ tưởng chính ông cũng là một thanh niên, chẳng quá bốn mươi tuổi là cùng, vậy mà đã có một chàng trai lớn tướng thế này rồi!”

“Bốn mươi ư? Trời đất, người anh em ạ, tôi làm sao mà thấy lại cái tuổi bốn lăm nữa!”

“Thật sao! Khó mà tin được!”

“Vâng, thưa ông, thật là một cú lộ tẩy cho ông già này khi phải đi cùng một gã thanh niên vạm vỡ như Ted đây!”

“Ông nói đúng đấy.” Quay sang Ted: “Tôi đoán cháu đang học đại học rồi.”

Ted tự hào đáp: “Dạ không, phải đến mùa thu tới mới bắt đầu ạ. Cháu chỉ đang đi thăm dò các trường đại học một lượt thôi.”

Khi người soát vé tiếp tục đi làm việc của mình với vẻ niềm nở, chiếc dây xích đồng hồ to tướng khẽ kêu leng keng trên bộ ngực màu xanh, Babbitt và Ted nghiêm túc bàn luận về các trường đại học. Họ đến Chicago vào đêm muộn; sáng ra, họ nằm ườn trên giường, hân hoan: “Sướng thật khi không phải dậy sớm để đi ăn sáng, nhỉ?” Họ trọ tại khách sạn Eden khiêm tốn, vì các doanh nhân Zenith luôn ở Eden, nhưng họ dùng bữa tối tại Phòng Versailles đầy gấm vóc và pha lê của khách sạn Regency. Babbitt gọi hàu Blue Point với nước sốt cocktail, một miếng bít tết khổng lồ với một đĩa khoai tây chiên kiểu Pháp khổng lồ, hai ấm cà phê, bánh táo với kem cho cả hai và, cho Ted, thêm một miếng bánh nhân thịt băm.

“Đã đời! Bữa ăn ra trò đấy chứ, chàng trai!” Ted tán thưởng.

“Hừ! Cứ đi theo bố, ông bạn già, bố sẽ cho con biết thế nào là hưởng thụ!”

Họ đi xem một vở hài kịch ca nhạc và huých tay nhau khi nghe những câu đùa về hôn nhân và luật cấm rượu; giữa các màn, họ dạo bước ở sảnh, khoác tay nhau, và trong niềm vui sướng khi lần đầu tiên được giải tỏa khỏi nỗi ngượng ngùng ngăn cách cha và con, Ted cười khúc khích: “Bố, bố đã bao giờ nghe câu chuyện về ba cô thợ làm mũ và ông thẩm phán chưa?”

Khi Ted trở về Zenith, Babbitt cảm thấy cô đơn. Vì ông đang cố gắng thiết lập liên minh giữa Offutt và một số nhóm lợi ích ở Milwaukee đang muốn khu đất trường đua, nên phần lớn thời gian ông dành cho việc chờ các cuộc điện thoại... Ngồi bên mép giường, cầm chiếc điện thoại di động, mệt mỏi hỏi: “Ông Sagen chưa đến à? Ông ấy không để lại lời nhắn gì cho tôi sao? Được rồi, tôi sẽ chờ máy.” Nhìn chằm chằm vào một vết bẩn trên tường, suy ngẫm rằng nó giống một chiếc giày, và cảm thấy chán ngán với lần khám phá thứ hai mươi rằng nó giống một chiếc giày. Châm một điếu thuốc; rồi, vì bị buộc vào dây điện thoại mà không có gạt tàn trong tầm tay, ông băn khoăn không biết phải làm gì với mối đe dọa đang cháy rực này và lo lắng cố ném nó vào phòng tắm lát gạch. Cuối cùng, qua điện thoại: “Không có tin nhắn sao? Được rồi, tôi sẽ gọi lại sau.”

Một buổi chiều, ông lang thang qua những con phố đầy vết xe trượt tuyết mà ông chưa từng nghe tên, những con phố của các khu chung cư nhỏ, những căn nhà cho hai hộ gia đình và những ngôi nhà tranh trơ trọi. Ông chợt nhận ra mình chẳng có việc gì để làm, và cũng chẳng có gì ông muốn làm. Buổi tối, ông cảm thấy cô đơn lạnh lẽo khi dùng bữa một mình tại khách sạn Regency. Sau đó, ông ngồi trong sảnh, trên chiếc ghế bọc nhung trang trí huy hiệu Saxe-Coburg, châm một điếu xì gà và tìm kiếm ai đó đến chơi cùng để cứu ông khỏi những suy nghĩ vẩn vơ. Ở chiếc ghế bên cạnh (có huy hiệu Lithuania) là một người đàn ông trông quen quen, một người đàn ông lớn con, mặt đỏ gay với đôi mắt lồi và bộ ria mép vàng hoe thưa thớt. Ông ta có vẻ tử tế và tầm thường, cũng cô đơn y như Babbitt. Ông ta mặc bộ đồ vải tuýt và chiếc cà vạt màu cam miễn cưỡng.

Một ý nghĩ ập đến với Babbitt như một tiếng sét ngang tai. Người lạ mặt u sầu đó chính là Sir Gerald Doak.

Theo bản năng, Babbitt đứng dậy, ập à ập ừ: “Ông khỏe không, Sir Gerald? Nhớ chúng ta đã gặp nhau ở Zenith, chỗ Charley McKelvey không? Babbitt là tên tôi—bất động sản.”

“Ồ! Chào ông.” Sir Gerald bắt tay một cách nhũn nhẽo.

Ngượng ngùng đứng đó, tự hỏi làm sao để rút lui, Babbitt lẩm bẩm: “Vâng, tôi cho là ông đã có một chuyến đi tuyệt vời kể từ khi chúng tôi gặp ông ở Zenith.”

“Khá ổn. British Columbia, California và khắp nơi,” ông ta nói một cách hoài nghi, nhìn Babbitt vô hồn.

“Ông thấy tình hình kinh doanh ở British Columbia thế nào? Hoặc tôi đoán có lẽ ông không tìm hiểu về chúng. Chỉ ngắm cảnh và thể thao thôi chứ?”

“Ngắm cảnh ư? Ồ, tuyệt vời. Nhưng tình hình kinh doanh thì... Ông biết đấy, ông Babbitt, ở đó họ cũng gần như thất nghiệp nhiều như chúng ta vậy.” Sir Gerald lúc này đang nói một cách nồng nhiệt hơn.

“Thế ư? Tình hình kinh doanh không được ngon lành lắm, hử?”

“Không, tình hình kinh doanh hoàn toàn không như tôi mong đợi.”

“Không tốt, hử?”

“Không, không—thực sự là không tốt.”

“Đáng tiếc thật. Vâng... Tôi đoán ông đang đợi ai đó đưa ông đi dự tiệc tùng linh đình nào đó, Sir Gerald.”

“Tiệc tùng? Ồ. Tiệc tùng. Không, nói thật với ông, tôi đang tự hỏi tối nay mình có thể làm cái quái gì đây. Chẳng quen biết ai ở Chicago cả. Tôi tự hỏi liệu ông có biết ở thành phố này có rạp hát nào hay không?”

“Hay á? Sao lại không, họ đang diễn opera hoành tráng đấy! Tôi đoán có lẽ ông sẽ thích.”

“Hử? Hử? Đã xem opera một lần ở London. Kiểu Covent Garden ấy. Chán chết! Không, tôi đang tự hỏi liệu có rạp chiếu phim nào hay không—phim điện ảnh ấy.”

Babbitt ngồi xuống, kéo ghế lại gần, hét lên: “Phim điện ảnh ư? Này Sir Gerald, tôi cứ tưởng đương nhiên là ông phải có hàng tá quý cô đang đợi để dẫn ông đi dự dạ tiệc nào đó—”

“Chúa cấm!”

“—nhưng nếu không có, ông nghĩ sao nếu tôi và ông cùng đi xem phim? Có một bộ phim cực hay ở rạp Grantham: Bill Hart đóng trong một bộ phim về cướp bãi.”

“Được thôi! Chờ tôi một chút để lấy áo khoác.”

Phổng mũi vì hãnh diện, lại hơi sợ rằng dòng máu quý tộc Nottingham kia đổi ý và bỏ mặc mình ở một góc phố nào đó, Babbitt diễu hành cùng Sir Gerald Doak đến cung điện điện ảnh và ngồi cạnh ông ta trong sự hạnh phúc thầm lặng, cố gắng không tỏ ra quá phấn khích, kẻo vị hiệp sĩ khinh thường sự ngưỡng mộ của ông dành cho những khẩu súng lục và ngựa hoang. Đến cuối buổi, Sir Gerald lẩm bẩm: “Phim hay phết. Ông thật tử tế khi đưa tôi đi. Đã hàng tuần nay tôi không được vui vẻ thế này. Mấy bà chủ tiệc này—họ chẳng bao giờ để cho ông đi xem phim!”

“Quỷ tha ma bắt chúng đi!” Giọng Babbitt đã mất đi vẻ tinh tế và tất cả những âm A kéo dài mà ông đã cố tô vẽ, trở nên chân thành và tự nhiên. “Vâng, tôi mừng chết đi được khi ông thích nó, Sir Gerald.”

Họ lách qua đầu gối của những người phụ nữ béo vào lối đi; họ đứng ở sảnh vẫy tay thực hiện nghi thức mặc áo khoác. Babbitt gợi ý: “Này, làm chút gì đó để ăn thì sao? Tôi biết một chỗ có món bánh mì nướng phô mai tuyệt hảo, và chúng ta có thể kiếm chút đồ uống—nếu ông có dùng.”

“Chứ sao nữa! Nhưng tại sao ông không đến phòng tôi? Tôi có chút rượu Scotch—không tệ chút nào.”

“Ồ, tôi không muốn dùng hết rượu của ông đâu. Ông thật tử tế, nhưng... Ông chắc là muốn đi ngủ rồi.”

Sir Gerald thay đổi hẳn. Ông ta khao khát một cách thô lỗ: “Ồ thực sự, bây giờ thì; đã lâu rồi tôi không có một buổi tối tử tế! Phải đi đến tất cả những buổi khiêu vũ này. Chẳng có cơ hội để thảo luận về kinh doanh và mấy thứ đại loại thế. Hãy là người anh em tốt và đi cùng tôi đi. Được không?”

“Tôi đi chứ? Đương nhiên! Tôi chỉ nghĩ có lẽ... Này, lạy chúa, đúng là một người được ngồi trò chuyện về tình hình kinh doanh, sau khi đã đi dự hết các buổi dạ hội, lễ hội hóa trang, tiệc tùng và mấy thứ xã giao nhảm nhí kia, thì thật là tốt, phải không nào? Tôi thường cảm thấy thế ở Zenith. Chắc chắn, tôi chắc chắn sẽ đến.”

“Ông thật tốt quá.” Họ rạng rỡ bước dọc theo con phố. “Này anh bạn, ông có thể cho tôi biết, các thành phố Mỹ lúc nào cũng giữ nhịp sống xã hội kinh khủng thế này sao? Tất cả những bữa tiệc tráng lệ này?”

“Thôi đi, đừng đùa nữa! Trời, với các buổi dạ hội cung đình và các nghi lễ đủ loại mà ông có...”

“Không, thực sự đấy, anh bạn! Mẹ tôi—ý tôi là Lady Doak, chúng tôi thường chơi một ván bài bezique và đi ngủ lúc mười giờ. Lạy Chúa, tôi không thể theo kịp nhịp độ kinh khủng của các ông! Và cả nói chuyện nữa! Tất cả phụ nữ Mỹ của các ông, họ biết quá nhiều—văn hóa và những thứ đại loại thế. Bà McKelvey này—bạn của ông—”

“À, Lucile ấy hả. Cô nhóc tốt.”

“—bà ấy hỏi tôi thích phòng trưng bày nào nhất ở Florence. Hay đó là ở Firenze? Tôi chưa bao giờ đặt chân đến Ý! Và cả các tác phẩm sơ khai nữa. Tôi có thích các tác phẩm sơ khai không. Ông có biết quái gì là tác phẩm sơ khai không?”

“Tôi ấy à? Còn lâu! Nhưng tôi biết chiết khấu tiền mặt là gì.”

“Chứ sao! Tôi cũng vậy, lạy Chúa! Nhưng các tác phẩm sơ khai!”

“Ừ! Các tác phẩm sơ khai!”

Họ cười vang như tiếng cười trong buổi tiệc trưa của các thành viên Boosters.

Phòng của Sir Gerald, ngoại trừ những chiếc túi Anh to lớn và bền bỉ của ông ta, cũng rất giống phòng của George F. Babbitt; và hoàn toàn theo phong cách của Babbitt, ông ta lấy ra một chiếc bình rượu whisky lớn, trông đầy tự hào và hiếu khách, rồi cười khúc khích: “Nói đi, anh bạn già.”

Sau ly thứ ba, Sir Gerald tuyên bố: “Làm sao các ông có cái ý nghĩ rằng những gã viết lách như Bertrand Shaw và Wells này đại diện cho chúng tôi? Giới kinh doanh thực sự ở Anh, chúng tôi nghĩ những gã đó là kẻ phản bội. Cả hai đất nước chúng ta đều có Tầng lớp Quý tộc Cũ hài hước—ông biết đấy, các gia đình cũ ở hạt, những người chuyên săn bắn và mấy thứ đại loại thế—và cả hai đều có những lãnh đạo công đoàn đáng ghét, nhưng cả hai đều có xương sống là những doanh nhân tử tế điều hành toàn bộ công việc.”

“Đúng thế. Cạn ly vì những gã thực thụ!”

“Tôi nhất trí! Cạn ly vì chính chúng ta!”

Sau ly thứ tư, Sir Gerald khiêm tốn hỏi: “Ông nghĩ gì về các khoản thế chấp ở Bắc Dakota?”, nhưng phải đến sau ly thứ năm, Babbitt mới bắt đầu gọi ông ta là “Jerry”, và Sir Gerald tâm sự: “Này, ông có phiền nếu tôi cởi giày ra không?” và sung sướng duỗi những đôi chân hiệp sĩ của mình, đôi chân tội nghiệp, mệt mỏi, nóng ran và sưng vù của ông ta ra trên giường.

Sau ly thứ sáu, Babbitt đứng dậy một cách không vững vàng. “Vâng, tôi tốt hơn nên chuồn thôi. Jerry, ông đúng là một con người bằng xương bằng thịt! Tôi ước gì chúng ta đã thân nhau hơn ở Zenith. Nhìn này. Ông không thể quay lại và ở với tôi một thời gian sao?”

“Rất tiếc—ngày mai phải đi New York. Rất tiếc, anh bạn già. Tôi đã không có một buổi tối vui vẻ như thế này kể từ khi đến Mỹ. Nói chuyện thật sự. Không phải tất cả những thứ nhảm nhí xã hội kia. Tôi sẽ không bao giờ để họ trao cho tôi cái danh hiệu chết tiệt đó—mà tôi đâu có giành được nó miễn phí, phải không?—nếu tôi biết mình sẽ phải nói chuyện với phụ nữ về các tác phẩm sơ khai và môn polo! Dù sao thì có nó ở Nottingham cũng tốt; ông thị trưởng đã rất khó chịu khi tôi nhận được nó; và tất nhiên là bà xã thì thích. Nhưng không ai gọi tôi là ‘Jerry’ bây giờ nữa—” Ông ta gần như bật khóc. “—và không ai ở Mỹ đối xử với tôi như một người bạn cho đến tận đêm nay! Tạm biệt, anh bạn già, tạm biệt! Cảm ơn rất nhiều!”

“Đừng nhắc đến nó, Jerry. Và hãy nhớ bất cứ khi nào đến Zenith, cửa nhà tôi luôn rộng mở.”

“Và đừng quên, anh bạn già, nếu ông có đến Nottingham, Mẹ tôi và tôi sẽ rất vui khi được gặp ông. Tôi sẽ kể cho mấy gã ở Nottingham nghe những ý tưởng của ông về Tầm nhìn và Những gã Thực thụ—tại buổi tiệc trưa Câu lạc bộ Rotary tiếp theo của chúng tôi.”