“Ted là một đứa con ngoan,” ông nói với bà Babbitt.

“Ôi, nó ngoan thật đấy chứ!”

“Mấy đứa con gái mà nó định đón đi cùng là ai thế? Có phải những tiểu thư tử tế, đàng hoàng không em?”

“Em chịu. Trời ạ, Ted chẳng bao giờ chịu kể với em điều gì nữa cả. Em không tài nào hiểu nổi lũ trẻ thế hệ này bị làm sao nữa rồi. Ngày trước em có bất cứ chuyện gì cũng phải thưa với tớ bố mẹ, chứ còn bọn trẻ bây giờ thì có vẻ như vượt khỏi mọi sự quản lý rồi còn đâu.”

“Anh chỉ mong chúng nó là những cô gái đàng hoàng. Dĩ nhiên Ted giờ cũng chẳng còn là đứa trẻ con nữa, và anh thì không muốn nó, ừm, vướng vào mấy rắc rối nhăng nhít rồi mọi thứ lại lôi thôi.”

“George này: Em tự hỏi không biết có nên kéo nó ra một góc rồi nói cho nó nghe về— Mấy chuyện đó không!” Bà đỏ bừng mặt và hạ mi mắt xuống.

“Thôi, anh cũng chẳng biết nữa. Theo cách anh suy tính thì thế này, Myra, chẳng có lý gì lại đi gợi ý vẽ đường cho hươu chạy vào đầu một thằng con trai cả. Tự nó khắc nghĩ ra đủ thứ trò quỷ quái thôi. Nhưng mà anh tự hỏi— Quả là một câu hỏi hắc búa. Không biết Littlefield nghĩ sao về chuyện này nhỉ?”

“Dĩ nhiên là bố cũng đồng tình với anh rồi. Bố bảo tất cả những thứ—Giáo dục giới tính này—là— Bố bảo thế là không đàng hoàng.”

“Ồ, bố bảo thế cơ à! Này, để anh nói cho em hay, bất kể Henry T. Thompson nghĩ gì—ý anh là về mặt đạo đức ấy, dù rằng dĩ nhiên ông già cứng nhắc ấy có vài điểm không chê vào đâu được—”

“Ơ hay, sao anh lại ăn nói về bố kiểu đấy!”

“—nhưng quả thật không tài nào bì kịp ông ta khoản chớp lấy thời cơ ngay từ bước đầu trong một thương vụ, thế nhưng để anh nói cho em biết, hễ cứ lúc nào ông ta bày đặt ra dăm ba cái tư tưởng về chuyện cao cả với lại giáo dục, thì khi ấy anh biết chắc là mình phải suy nghĩ ngược lại hoàn toàn. Em có thể không coi anh là một bộ óc lớn lao gì cho cam, nhưng tin anh đi, so với Henry T. thì anh chẳng khác nào một vị hiệu trưởng đại học cả đấy! Ừ, thề có Chúa, anh sắp tới sẽ lôi Ted ra một góc và giảng cho nó nghe lý do tại sao anh lại sống một cuộc đời vô cùng chuẩn mực về đạo đức.”

“Ôi, anh sẽ làm thế thật chứ? Khi nào cơ?”

“Khi nào? Khi nào cái nỗi gì? Sao cứ phải ép anh vào góc tường bằng mấy câu Khi nào, Tại sao, Ở đâu, Bằng cách nào thế hả? Đấy chính là cái dở của đàn bà, thảo nào họ chẳng bao giờ làm được những nhà quản lý tầm cỡ; họ hoàn toàn chẳng có tí năng khiếu ngoại giao nào cả. Khi nào thời cơ và cơ hội thích hợp đến một cách tự nhiên, thì lúc ấy anh sẽ có một buổi trò chuyện thân mật với nó và—và— Có phải con Tinka đang gọi với lên từ dưới nhà đấy không? Nó lẽ ra phải đi ngủ từ đời thủa nào rồi chứ.”

Ông thong thả bước qua phòng khách, rồi đứng ngây ra ở phòng kính đón nắng, căn phòng có những chiếc ghế mây và chiếc ghế xích đu mà họ vẫn thường nằm dài nghỉ ngơi vào mỗi buổi chiều Chủ nhật. Bên ngoài, chỉ có những ánh đèn từ nhà Doppelbrau và bóng dáng mập mờ của cây du yêu thích của Babbitt làm xé toạc sự êm đềm của đêm tháng Tư.

“Buổi nói chuyện với thằng bé khá ổn đấy chứ. Đã bớt bẳn tính đi rồi, không còn cáu kỉnh như hồi sáng nay nữa. Lại còn thấy bứt rứt không yên nữa chứ. Dù rằng, thề có Chúa, anh sẽ dành ra vài ngày sống độc thân với Paul ở Maine cho mà xem!... Cái mụ quỷ quái Zilla ấy!... Nhưng mà.... Thằng Ted không sao cả. Cả nhà đều ổn cả. Việc làm ăn cũng tốt. Mấy ai kiếm được bốn trăm rưỡi đô la, tính ra gần bằng một nghìn đô la, dễ dàng như anh ngày hôm nay cơ chứ! Biết đâu khi tất cả chúng ta cãi vã, lỗi cũng một phần do anh chứ chẳng riêng gì họ. Lẽ ra không nên cáu gắt vẩn vơ như thế. Nhưng mà— Giá như mình được làm một nhà thám hiểm khai hoang, giống như ông nội vậy. Mà nghĩ lại thì, nếu thế thì chẳng có nổi một ngôi nhà thế này. Anh— Ồ, trời ạ, anh chẳng biết đường nào mà lần nữa!”

Ông thẫn thờ nghĩ về Paul Riesling, về quãng thời gian tuổi trẻ họ từng gắn bó bên nhau, về những cô gái mà họ từng quen biết.

Khi Babbitt tốt nghiệp Đại học Tiểu bang, cách đây hai mươi tư năm về trước, ông từng có ý định trở thành luật sư. Hồi học đại học, ông là một tay hùng biện có sừng có sỏ; ông tự thấy mình là một nhà diễn thuyết tài ba; ông mường tượng ra cảnh mình sẽ bước lên làm thống đốc bang. Trong lúc dùi mài kinh sử ngành luật, ông tranh thủ làm nhân viên môi giới bất động sản. Ông dành dụm tiền, ở trọ trong một nhà cho thuê, tối đến chỉ ăn qua quýt món trứng chần với thịt băm xào khoai tây. Anh chàng Paul Riesling hoạt bát (người mà chắc chắn sẽ sang châu Âu học vĩ cầm vào tháng tới hoặc năm tới) chính là chốn nương náu của ông, cho đến khi Paul bị hớp hồn bởi Zilla Colbeck—một ả luôn cười cợt, nhảy múa và sai khiến đàn ông theo cái ngón tay mập mạp nhún nhảy đầy vẻ đong đưa của ả.

Những buổi tối của Babbitt khi ấy thật tẻ nhạt, và ông chỉ tìm thấy sự an ủi ở người họ hàng đời thứ hai của Paul là Myra Thompson, một cô gái điềm đạm, mượt mà, người đã chứng tỏ sự khôn ngoan của mình bằng cách đồng tình với chàng thanh niên Babbitt đầy nhiệt huyết rằng dĩ nhiên sau này thế nào anh cũng sẽ làm thống đốc. Nếu như Zilla chế giễu ông chỉ là một tên nhà quê, thì Myra lại phẫn nộ bênh vực rằng ông chững chạc hơn hẳn so với mấy gã công tử bột sinh ra ngay tại thành phố lớn Zenith—một khu định cư lâu đời từ năm 1897, tính đến nay đã tròn một trăm linh năm tuổi, với dân số hai trăm nghìn người, được coi là nữ hoàng và là kỳ quan của cả bang, và đối với cậu bé quê mùa Catawba George Babbitt mà nói, nơi đây thật lớn lao, hoành tráng và xa hoa đến mức ông lấy làm hãnh diện khi được quen biết một cô gái mang vinh dự sinh ra ở Zenith.

Chuyện yêu đương chưa từng được nhắc đến giữa hai người. Ông thừa biết rằng nếu còn mải miết học luật thì ông không thể lấy vợ trong nhiều năm trời; và Myra đích thực là một Tiểu thư Đàng hoàng—người ta không hôn cô, người ta không “nghĩ về cô theo hướng đó” trừ khi định kết hôn với cô. Nhưng cô là một người bạn đồng hành vô cùng đáng tin cậy. Cô luôn sẵn sàng cùng ông đi trượt băng, đi dạo; luôn kiên nhẫn lắng nghe ông diễn van về những việc lớn lao mà ông dự định sẽ làm, về những người nghèo khổ bất hạnh mà ông sẽ đứng lên bênh vực trước tầng lớp Địa chủ Bất công, về những bài điếu văn ông sẽ đọc trong các Bữa tiệc, hay những điều hời hợt trong nhận thức đại chúng mà ông sẽ đính chính lại.

Vào một buổi tối nọ, khi ông đang mệt mỏi và mềm lòng, ông chợt nhận ra cô vừa mới khóc xong. Cô đã bị gạt ra khỏi một bữa tiệc do Zilla tổ chức. Chẳng biết bằng cách nào mà đầu cô đã tựa lên vai ông và ông đang hôn cạn những giọt nước mắt ấy—rồi cô ngẩng đầu lên, đầy tin tưởng mà thốt rằng, “Giờ thì chúng ta đính hôn rồi, mình sẽ cưới nhau sớm hay đợi thêm một thời gian nữa anh nhỉ?”

Đính hôn ư? Đó là lần đầu tiên ông nghe tới chuyện này! Tình cảm ông dành cho sinh linh dịu dàng, tóc nâu này bỗng chốc trở nên lạnh ngắt và đầy sợ hãi, nhưng ông không nỡ tổn thương cô, không thể phụ lòng tin tưởng của cô. Ông lẩm bẩm vài câu về việc chờ đợi, rồi tìm cách chuồn biến. Ông đi bộ suốt một tiếng đồng hồ, cố tìm cách nói cho cô biết rằng đây là một sự nhầm lẫn. Suốt cả tháng trời sau đó, có những lúc ông tưởng như đã sắp nói ra lời thật lòng, nhưng ngặt nỗi được ôm một cô gái trong vòng tay thì thật dễ chịu biết bao, và ông lại càng không thể nhẫn tâm thốt lên phũ phàng rằng mình không hề yêu cô. Bản thân ông thì chẳng mảy nghi ngờ điều đó. Buổi tối trước ngày cưới là một chuỗi ngày dằn vặt đau đớn, và buổi sáng hôm đó thì ngập tràn nỗi khao khát chỉ muốn bỏ trốn.

Cô đã làm vợ ông theo đúng định nghĩa về một Người Vợ Tốt. Cô tận tụy, siêng năng, và đôi khi cũng vui vẻ vào những dịp hiếm hoi. Từ chỗ cảm thấy hơi ghê cổ trước những cử chỉ thân mật quá đà, cô dần chuyển sang thứ tình cảm có vẻ như vô cùng nồng nhiệt, nhưng rồi nó cũng lụi tàn thành một lối mòn nhàm chán. Mặc dù vậy, cô chỉ tồn tại vì ông và vì lũ trẻ, và cô cũng cảm thấy buồn bã, lo lắng hệt như ông khi ông quyết định từ bỏ con đường luật sư để chôn chân vào lối mòn làm nghề môi giới nhà đất.

“Tội nghiệp cô ấy, cuộc đời vợ tôi chẳng lấy gì làm sung sướng hơn tôi là mấy,” Babbitt thầm nghĩ, khi đang đứng trong căn phòng kính tối lờ mờ. “Nhưng mà— Giá như mình có thể một phen tung hoành với nghề luật và chính trị. Xem bản thân làm được những gì. Thôi thì— Biết đâu làm thế này mình lại kiếm được nhiều tiền hơn ấy chứ.”

Ông quay trở lại phòng khách, nhưng trước khi ngồi xuống, ông dịu dàng vuốt tóc vợ, và cô ngước lên nhìn ông, nét mặt vừa hạnh phúc lại vừa có chút ngạc nhiên.