Myra Babbitt—vợ của George F. Babbitt—đã thực sự bước vào tuổi trung niên. Khóe miệng bà hằn những nếp nhăn kéo dài xuống tận cằm, và phần cổ đẫy đà bắt đầu chùng xuống. Nhưng điều đánh dấu rõ ràng nhất việc bà đã đi qua bên kia sườn dốc cuộc đời là việc bà không còn giữ ý trước mặt chồng nữa, và cũng chẳng bận tâm về việc mình không còn giữ ý. Giờ đây, bà mặc chiếc áo lót trong và chiếc áo chấn thủy phình ra những ngấn mỡ, hoàn toàn thản nhiên để lộ chúng mà chẳng mảy may hay biết. Bà đã quen thuộc với đời sống hôn nhân đến mức tẻ nhạt, để rồi trong vóc dáng đậm đà của một người phụ nữ mãn khai, bà trở nên vô tính chẳng khác nào một nữ tu thiếu máu. Bà là một người vợ hiền hậu, tử tế và chăm chỉ, nhưng chẳng một ai, ngoại trừ có lẽ là con bé Tinka mười tuổi, thèm quan tâm đến bà hay hoàn toàn ý thức được sự tồn tại của bà.

Sau một hồi bàn thảo khá kỹ lưỡng về mọi khía cạnh gia đình lẫn xã hội của khăn tắm, bà liền cất lời xin lỗi Babbitt vì chứng đau đầu do rượu của ông; và thế là ông đã hồi phục đủ để chịu đựng công việc tìm kiếm chiếc áo lót ba lỗ nhãn hiệu B.V.D. mà, theo như ông chỉ trích, đã bị ai đó cố tình giấu đi giữa đống đồ ngủ sạch sẽ của mình.

Ông tỏ ra khá niềm nở trong buổi hội ý về bộ âu phục màu nâu.

“Em nghĩ sao, Myra?” Ông vừa lật tung đống quần áo đang vo tròn trên chiếc ghế trong phòng ngủ, vừa lö lửng đi lại, lúc thì chỉnh sửa, lúc thì vỗ về chiếc áo lót của mình, trong khi dưới con mắt đầy ác cảm của ông, dường như bà chẳng bao giờ chịu thay đồ xong xuôi. “Thế nào nhỉ? Anh có nên mặc bộ màu nâu thêm một ngày nữa không?”

“À, trông anh mặc đẹp lắm chứ bộ.”

“Anh biết chứ, nhưng lạy chúa, nó cần được là lượt rồi.”

“Thế à. Có lẽ vậy thật.”

“Đúng là nó rất cần được là đấy, được chưa.”

“Ừ, có lẽ mang đi là thì cũng chẳng hại gì đâu.”

“Nhưng trời ạ, cái áo khoác thì có cần là đâu. Chẳng có lý do gì phải mang là cả bộ rách việc ấy, trong khi cái áo khoác có cần quái gì đâu cơ chứ.”

“Thế à.”

“Nhưng cái quần thì đúng là cần là lắm rồi. Em nhìn chúng nó mà xem—nhìn mấy nếp nhăn kìa—cái quần rõ ràng là cần phải là.”

“Thế à. Ồ, Georgie, sao anh không mặc chiếc áo khoác màu nâu với cái quần màu xanh nhỉ, bộ quần đó tụi mình cứ băn khoăn không biết làm gì với nó ấy?”

“Chúa tôi! Từ trước đến nay em đã bao giờ thấy anh mặc áo của bộ này mà lại đi quần của bộ khác chưa? Em tưởng anh là ai hả? Một tay kế toán khánh kiệt chắc?”

“Thế sao hôm nay anh không mặc bộ xám đậm, rồi ghé qua tiệm thợ may gửi lại chiếc quần nâu?”

“Ừ, chúng đúng là cần— Mà cái quái quỷ gì thế, cái bộ xám đâu rồi? Ồ, được rồi, đây rồi.”

Cuối cùng ông cũng vượt qua được những khủng hoảng khác trong công cuộc thay quần áo với một chút sự kiên quyết và bình tĩnh tương đối.

Món trang sức đầu tiên của ông là chiếc áo lót không tay bằng vải cotton mềm nhãn hiệu B.V.D., khoác lên người trông ông chẳng khác nào một chú bé ngây ngô đang mặc chiếc áo tế bằng vải thô trong một buổi lễ hội công cộng. Ông chẳng bao giờ xỏ chân vào chiếc áo B.V.D. mà lại không thầm tạ ơn Thượng đế của Sự tiến bộ vì mình không phải mặc những thứ đồ lót chật chội, dài lê thê và cổ lỗ sĩ giống như bố vợ kiêm đối tác làm ăn của ông, Henry Thompson. Món tôn tạo thứ hai là việc chải chuốt và vuốt ngược mếp tóc ra phía sau. Việc này giúp ông có một chiếc vương trán đồ sộ, nhô cao hẳn lên hai inch so với đường chân tóc cũ. Nhưng kỳ diệu nhất trong tất cả chính là việc đeo cặp kính vào.

Đeo kính cũng thể hiện cá tính đấy—nào là gọng đồi mồi ra vẻ ta đây, nào là kính kẹp mũi nhún nhường của cô giáo làng, hay cặp kính gọng bạc vẹo vọ của ông lão hàng xóm. Kính của Babbitt sở hữu tròng kính khổng lồ, tròn vo, không viền được làm bằng thứ thủy tinh tuyệt hảo nhất; gọng kính vòng qua tai là những thanh vàng mỏng manh. Mang chúng vào, ông lập tức biến thành một thương gia thời hiện đại; một kẻ chuyên ra lệnh cho nhân viên, lái xe ô tô, thỉnh thoảng đánh gôn và uyên bác về bộ môn Nghệ thuật Bán hàng. Khuôn mặt ông bỗng chốc không còn vẻ non nớt mà trở nên đầm đắn, trọng lượng hơn, và người ta có thể nhận ra chiếc mũi dày và cùn, cái miệng thẳng cùng đôi môi dày dài, cái cằm hơi mọng mỡ nhưng vô cùng rắn rỏi; bạn sẽ phải kính cẩn nhìn ông khoác lên mình phần còn lại của bộ đồng phục mang tên Một Công Dân Kiên Định.

Bộ âu phục màu xám được cắt may khéo léo, chất liệu tốt nhưng hoàn toàn nhạt nhòa chẳng có gì nổi bật. Đó là một bộ đồ tiêu chuẩn. Viền trắng ở phần cổ chữ V của chiếc áo ghi-lê mang lại chút hương vị của luật pháp và học thức. Giày của ông là bốt da buộc dây màu đen, những đôi bốt tốt, những đôi bốt chân chất, tiêu chuẩn, và vô cùng tẻ nhạt. Điểm phù phiếm duy nhất nằm ở chiếc khăn quàng cổ dệt kim màu tím. Kèm theo rất nhiều lời lải nhải về vấn đề này với bà Babbitt (người đang bận uốn dẻo gài cái ghim băng đằng sau áo blouse vào chân váy nên chẳng nghe lọt tai câu nào ông nói), ông đắn đo lựa chọn giữa chiếc khăn tím và một chiếc khăn dệt hoa văn thảm cỏ với những cây đàn hạc nâu không dây ẩn hiện giữa những tán cọ bồng bềnh, rồi ghim vào đó chiếc trâm cài hình đầu rắn với đôi mắt bằng đá mắt mèo.

Một sự kiện động trời chính là việc chuyển đổi đồ đạc trong các túi áo từ bộ màu nâu sang bộ màu xám. Ông cực kỳ nghiêm túc đối với mấy thứ đồ vật này. Chúng mang tầm quan trọng vĩnh cửu, tựa như bóng chày hay Đảng Cộng hòa vậy. Chúng bao gồm một cây bút máy và một cây bút chì bạc (lúc nào cũng thiếu ngòi mới) được đặt nghiêm ngắn trong túi áo ghi-lê phía trên bên phải. Thiếu chúng, ông sẽ cảm thấy trống trải khôn cùng. Trên dây đồng hồ của ông có một con dao dọc giấy bằng vàng, một cái cắt xì-gà bằng bạc, bảy chiếc chìa khóa (mà ông đã quên bén công dụng của hai chiếc), và tiện thể có cả một chiếc đồng hồ xịn. Tòng teng trên sợi dây ấy là một chiếc răng nai sừng tấm to đản thể, ngả màu ngà vàng—tuyên ngôn cho tư cách hội viên của ông trong Hội Huynh đệ Bảo vệ Nai sừng tấm. Đáng kể nhất trong số đó chính là cuốn sổ tay bỏ túi có thể tháo rời các trang, thứ sổ tay hiện đại và hiệu quả chứa đựng địa chỉ của những kẻ mà ông đã quên bén, những mẩu ghi nhớ cẩn trọng về mấy tấm bưu phiếu chuyển tiền đã đến đích từ nhiều tháng trước, những con tem đã ráo hết keo, những mẩu thơ cắt ra từ trang báo của T. Cholmondeley Frink cùng mấy bài xã luận báo chí mà từ đó Babbitt thu lượm quan điểm và vốn từ dài ngoằn ngoèo của mình, những mẩu giấy nhớ để chắc chắn phải làm những việc mà thực ra ông chẳng đời nào làm, và một dòng chữ kỳ lạ—D.S.S.D.M.Y.P.D.F.

Nhưng ông lại chẳng có nổi một chiếc hộp đựng thuốc lá. Chưa từng có ai tặng ông món quà ấy, thế nên ông chẳng thành thói quen, và những kẻ mang theo hộp đựng thuốc lá đều bị ông coi là đám đàn bà yếu đuối.

Cuối cùng, ông cài lên ve áo chiếc huy hiệu của Câu lạc bộ Boosters. Với sự súc tích của một tác phẩm nghệ thuật vĩ đại, chiếc huy hiệu chỉ trưng bày nhõm hai từ: “Boosters—Pep!”. Nó khiến Babbitt cảm thấy lòng trung thành và tầm vóc của mình được nâng cao. Nó gắn kết ông với Những Người Bạn Tốt, với những con người tử tế, gần gũi và có tiếng nói trong giới kinh doanh. Đối với ông, nó chính là Huân chương Chữ thập Victoria, là dải băng Bắc Đẩu Bội tinh, là chiếc chìa khóa danh giá Phi Beta Kappa.

Song hành cùng những sự tinh tế khi mặc quần áo ấy là những nỗi bực dọc phức tạp khác. “Anh thấy trong người hơi oải vào sáng nay,” ông lên tiếng. “Anh nghĩ tối qua mình ăn hơi nhiều bữa tối. Em không nên dọn món bánh chuối rán đặc ngấy đó mới phải.”

“Nhưng chính anh là người bảo em làm vài cái còn gì.”

“Anh biết, nhưng mà— Anh nói thật đấy, khi một người đàn ông đã qua tuổi bốn mươi thì phải biết lo cho cái dạ dày của mình. Có khối kẻ chẳng thèm chăm sóc bản thân cho đàng hoàng. Anh bảo này, ở tuổi bốn mươi, một là gã đàn ông tự biến mình thành kẻ ngốc, hai là tự làm bác sĩ cho chính mình— ý anh là vậy. Người ta cứ không chịu chú ý đúng mức đến chuyện ăn kiêng khem. Giờ thì anh nghĩ— Dĩ nhiên là một người đàn ông cần phải có một bữa ăn thịnh soạn sau một ngày làm việc vất vả, nhưng sẽ tốt hơn cho cả hai chúng ta nếu ăn trưa nhẹ nhàng lại.”

“Nhưng Georgie, ở nhà mình lúc nào em chẳng làm bữa trưa đạm bạc.”

“Ý em là anh biến mình thành con lợn khi ăn ở ngoài phố chứ gì? Ừ, chắc chắn rồi! Em cứ thử phải ăn cái đống đồ ăn mà tay quản lý mới dọn ra cho tụi anh ở Câu lạc bộ Thể thao xem, lúc đấy tha hồ mà tận hưởng nhé! Nhưng sáng nay quả thực anh thấy người ngộ lắm. Lạ thật, anh bị đau nhói ở đây này, phía bên trái—nhưng mà không, chắc không phải đau ruột thừa đâu nhỉ? Tối qua lúc lái xe sang nhà Verg Gunch, anh cũng thấy đau ở bụng. Ngay chỗ này này—kiểu như nhói buốt lên ấy. Anh— Cái đồng xu mười xu đâu mất rồi? Sao em không dọn nhiều mận khô hơn vào bữa sáng hả? Dĩ nhiên là tối nào anh cũng ăn một quả táo—mỗi ngày một quả táo sẽ đuổi được bác sĩ đi—nhưng dẫu sao thì em cũng phải chuẩn bị nhiều mận khô hơn chứ, đừng có bày vẽ mấy thứ đồ chơi hoa hòe hoa sói này.”

“Lần gần đây nhất em làm mận khô thì anh có thèm đụng đũa đâu.”

“Thì, chắc tại lúc đó anh không thấy thèm ăn. Thực ra thì, anh nghĩ là mình cũng có ăn vài quả mà. Dù sao đi nữa— Anh bảo này, chuyện này cực kỳ quan trọng để— Lúc tối hôm qua anh vừa nói với Verg Gunch đấy, hầu hết mọi người đều chẳng chịu chú ý đầy đủ đến hệ tiê—”

“Tuần tới chúng ta mời vợ chồng Gunches đến ăn tối nhé?”

“Ơ hay, tất nhiên rồi; chắc chắn luôn.”

Này nghe đây, George: Em muốn tối hôm đó anh phải mặc chiếc áo vét-tông dự tiệc lịch sự vào đấy nhé.

“Nhảm nhí! Mấy người còn lại có thèm mặc chỉnh tề đâu cơ chứ.”

“Tất nhiên là họ sẽ mặc rồi. Anh còn nhớ cái hồi anh không chịu ăn vận chỉnh tề trong bữa tiệc tối nhà Littlefields, trong khi tất cả những người khác đều mặc, và anh đã ngượng ngùng thế nào không.”

Ngượng cái con khỉ khô ấy! Anh có ngượng chút nào đâu. Ai mà chẳng biết là anh hoàn toàn có khả năng sắm một bộ Tuxedo đắt đỏ chẳng kém ai, và anh thèm vào khối bận tâm nếu lỡ có lúc không mặc nó. Dù sao thì cũng phiền phức chết đi được. Phụ nữ suốt ngày hú hí trong nhà thì hợp, chứ khi một gã đã làm việc vất vả đầu bù tóc rối cả ngày rồi, thì người ta chẳng muốn phải lao đầu vào việc ních thân vào cái bộ đồ cánh cụt ấy để gặp gỡ một đám người mà chính ngày hôm đó gã đã gặp trong những bộ quần áo bình thường thường ngày rồi.”

“Anh biết thừa là anh rất thích được người ta nhìn thấy mình trong bộ đồ đó mà. Tối nọ chính miệng anh đã thừa nhận là anh thấy mừng vì em cứ khăng khăng bắt anh ăn vận như thế cơ mà. Anh bảo là nhờ thế mà người khỏe ra nhiều cơ mà. Và ôi, Georgie, em thật tình không muốn anh gọi nó là ‘Tux.’ Phải gọi là ‘dinner-jacket’ chứ.”

“Xàm ghê, khác mẹ gì nhau đâu chứ?”

“Thì đó là cách gọi của tất cả những người tao nhã mà. Lỡ Lucile McKelvey nghe thấy anh gọi nó là ‘Tux’ thì sao.”

“Thế thì đã sao nào! Lucile McKelvey chẳng thể nào với tới được anh đâu nhé! Nhà cô ta tầm thường như bùn vữa ấy, cho dù chồng cô ta hay bố cô ta có là triệu phú đi chăng nữa! Chắc em lại đang cố giở thói khoe mẽ cái địa vị xã hội cao sang của mình lên chứ gì! Vậy thì để anh nói cho em hay, cái vị tổ phụ đáng kính bên dòng họ nhà em, Henry T., thậm chí còn chẳng gọi nó là ‘Tux’! Ổng gọi nó là ‘cái áo đuôi cụt dành cho con khỉ đuôi vòng,’ và em có dùng cả thuốc mê thì cũng đừng mong bắt ổng mặc nổi một lần!”

“Thôi nào, đừng có khó chịu thế chứ, George.”

“Ừ, anh chẳng muốn khó chịu đâu, nhưng lạy Chúa! Em ngày càng õng ẹo hệt như con Verona. Kể từ lúc nó bước chân ra khỏi cổng trường đại học là cái thói ngổ ngáo chẳng tài nào chung sống nổi—chẳng biết nó muốn cái quá quái gì nữa—ừ, anh biết thừa nó muốn gì chứ!—tất cả những gì nó muốn là lấy một gã triệu phú, sang châu Âu sinh sống, nắm tay mấy gã mục sư, mà đồng thời lại vừa muốn bám trụ ngay cái đất Zenith này để làm một mụ nhà hoạt động xã hội xã hội chủ nghĩa chết tiệt nào đó hoặc trùm làm từ thiện hay quái quỷ gì đó! Chúa ơi, mà thằng Ted cũng tệ chẳng kém! Nó muốn học đại học, mà lại cũng chẳng muốn học đại học. Đứa duy nhất trong ba đứa biết rõ mình muốn gì chính là con Tinka. Anh đơn giản là không tài nào hiểu nổi sao mình lại có thể đẻ ra một cặp con cái ba phải như con Rone và thằng Ted cơ chứ. Anh có thể chẳng phải là Rockefeller hay James J. Shakespeare gì cho cam, nhưng anh chắc chắn biết rõ bản thân mình muốn gì, và anh vẫn cứ cặm cụi làm việc ở văn phòng và— Em có biết tin mới nhất chưa? Theo như những gì anh suy đoán thì ý tưởng điên rồ mới nhất của thằng Ted là nó muốn làm tài tử điện ảnh và— Thế mà anh đã bảo nó cả trăm lần rồi, nếu nó chịu khó học đại học rồi học luật và làm ăn đàng hoàng, anh sẽ dựng vợ gả chồng cho nó ra làm ăn riêng và— Con Verona cũng y hệt như thế. Chẳng biết nó muốn cái khỉ gì cả. Nào nào, mau lên! Em đã sửa soạn xong chưa đấy? Con nhỏ hầu bàn đã bấm chuông từ ba phút trước rồi kìa.”