[Được kể bởi Leopoldo Uichanco, một người Tagalog đến từ Calamba, La Laguna.]
Ngày xửa ngày xưa, vào một đêm trăng sáng, ba chàng thanh niên đang lặng lẽ bước đi trên một con đường đồng quê vắng vẻ. Chẳng ai biết họ đang định đi đâu, nhưng khi đến một ngã ba đường, họ khựng lại như những chiếc đinh bị hút bởi một lực nam châm mạnh mẽ. Ngay tại giao lộ ấy, một cụ già bất lực đang nằm rên rỉ như thể đang chịu đựng cơn đau đớn đến chết đi sống lại. Thấy khách qua đường, cụ cố ngẩng đầu lên nhưng không sao làm nổi. Ba người bạn liền chạy đến, đỡ cụ dậy và chia cho cụ một phần cơm mà họ mang theo.
Cụ già ốm yếu dần hồi sức và cuối cùng đã có thể trò chuyện với họ. Cụ cảm ơn họ, tặng mỗi người một trăm peso, rồi nói: “Mỗi người các cháu hãy đi theo một ngã rẽ này. Cuối đường là một ngôi nhà người ta đang bày bán một thứ. Với một trăm peso ta cho mỗi người, các cháu hãy mua món đầu tiên mà mình nhìn thấy ở đó.” Ba chàng trai nhận tiền và hứa sẽ làm theo chỉ dẫn của cụ già.
Pedro, người rẽ theo hướng bên trái, chẳng mấy chốc đã đến ngôi nhà mà cụ già đã miêu tả. Chủ nhà đang bày bán một chiếc áo mưa.
“Chiếc áo này giá bao nhiêu?” Pedro hỏi chủ nhà.
“Một trăm peso, không hơn không kém.”
“Nó có công dụng gì?” Pedro hỏi.
“Nó sẽ đưa cậu đến bất cứ nơi nào cậu muốn.” Thế là Pedro trả tiền, cầm lấy chiếc áo mưa và quay về.
Diego, người đi theo con đường ở giữa, tới một ngôi nhà khác. Chủ nhân của ngôi nhà này đang bán một cuốn sách. “Cuốn sách của ông giá bao nhiêu?” Diego hỏi người chủ.
“Một trăm peso, không hơn không kém.”
“Nó có công dụng gì?”
“Nó sẽ cho cậu biết mọi chuyện đang diễn ra ở khắp nơi trên thế giới.” Thế là Diego trả tiền, cầm lấy cuốn sách và quay về.
Juan, người đi theo con đường thứ ba, lại đến một ngôi nhà khác nữa. Chủ nhân của ngôi nhà đang bán một chiếc lọ chứa chất lỏng màu tím. “Chiếc lọ này giá bao nhiêu?” Juan hỏi.
“Một trăm peso, không hơn không kém.”
“Nó có công dụng gì?”
“Nó cải tử hoàn sinh,” câu trả lời là vậy. Juan trả tiền, cầm lấy chiếc lọ và quay về.
Ba người lữ hành gặp lại nhau ở đúng nơi họ đã chia tay; nhưng lúc này chẳng tài nào tìm thấy cụ già đâu nữa. Người đầu tiên kể về cuộc phiêu lưu của mình là Diego. “Ồ, nhìn xem tôi có gì này!” cậu ta reo lên khi trông thấy các bạn mình. “Nó kể mọi chuyện đang diễn ra trên thế giới. Để tôi cho các anh xem!” Cậu mở cuốn sách ra và đọc những dòng hiện trên trang giấy: “ ‘Công chúa xinh đẹp xứ Berengena đã qua đời. Cha mẹ, họ hàng và bạn bè vô cùng đau buồn trước sự ra đi của nàng.’ ”
“Hay lắm!” Juan đáp. “Vậy thì đây là dịp để chúng ta thử nghiệm chiếc lọ này. Nó cải tử hoàn sinh cơ mà. Ồ, nhưng vương quốc Berengena ở tận đâu đâu! Công chúa chắc đã được chôn cất từ lâu trước khi chúng ta đến nơi.”
“Thế thì chúng ta sẽ có dịp dùng đến chiếc áo mưa của tôi,” Pedro nói. “Nó sẽ đưa chúng ta đến bất cứ nơi nào chúng ta muốn. Hãy thử xem nào! Chúng ta sẽ nhận được phần thưởng lớn từ nhà vua. Chúng ta sẽ trở Về nhà với một chiếc xuồng đầy ắp tiền. Đến Berengena ngay thôi!” Cả ba cùng quấn chung chiếc áo mưa và ước được đến Berengena. Chỉ trong vài phút, họ đã đặt chân đến đất nước đó. Công chúa đã ở trong nhà thờ, nơi cha mẹ nàng đang khóc thương bên linh cữu. Mọi người trong nhà thờ đều mặc tang phục đậm.
Khi ba người lạ mặt táo bạo bước vào nhà thờ, lính canh ở cửa liền bắt giữ họ, bởi vì họ đang mặc trang phục màu đỏ. Khi Juan phản đối và nói rằng công chúa chưa chết, lính canh lập tức áp giải anh diện kiến nhà vua; nhưng nhà vua, khi nghe những gì Juan nói, liền gọi anh là kẻ ngốc.
“Nàng ấy chỉ đang ngủ thôi,” Juan nói. “Xin hãy để tôi đánh thức nàng dậy!”
“Nó đã chết rồi,” nhà vua giận dữ đáp. “Muốn bảo toàn tính mạng, ngươi đừng có cả gan chạm vào nó!”
“Tôi xin lấy cái đầu của mình ra để bảo đảm cho sự thật trong lời nói của tôi,” Juan nói. “Xin hãy để tôi đánh thức nàng dậy, hay đúng hơn là, xin tha lỗi cho sự mạo phạm bệ hạ, hãy để tôi làm nàng sống lại!”
“Được rồi, ta sẽ để ngươi làm theo ý muốn,” nhà vua nói; “nhưng nếu ngươi mưu sự không thành, ngươi sẽ mất cái đầu. Ngược lại, nếu thành công, ta sẽ gả công chúa cho ngươi, và ngươi sẽ là người thừa kế của ta.”
Bị che mờ bởi tình yêu dành cho vị công chúa xinh đẹp, Juan quả quyết rằng anh sẽ hồi sinh nàng. “Chúc ngươi thành công!” nhà vua phán; rồi cất cao giọng, ngài tiếp lời: “Hết thảy những ai có mặt ở đây hãy làm chứng cho ta rằng ta, Quốc vương xứ Berengena, chính thức xác nhận một thỏa thuận với vị khách lạ mặt vô danh này. Ta cho phép người này thử nghiệm thứ hiểu biết mà hắn tự nhận là có thể hồi sinh công chúa. Nhưng với điều kiện này phải được ghi nhớ: nếu thành công, ta sẽ gả công chúa cho hắn, và hắn sẽ là người thừa kế của ta; nhưng nếu thất bại, cái đầu của hắn sẽ phải đền tội.”
Tuyên bố vừa dứt, Juan được dẫn tới chiếc quan tài. Lúc này anh mới thực sự nhận ra điều mình đang dán thân gánh vác. Lỡ như chiếc lọ là đồ giả thì sao! Lỡ như anh thất bại thì sao! Chẳng phải cái đầu của anh sẽ lủng lẳng trên mấy sợi thừng của giá treo cổ, để rồi bị đám đông hò reo xem như tàn tích của một kẻ đần độn, ngu ngốc và xuẩn ngốc đó sao? Quan tài đã được mở nắp. Mang theo những suy tư ấy trong đầu, Juan run rẩy mở nút chiếc lọ chứa chất lỏng màu tím, rồi đưa nó lại gần mũi công chúa. Anh giữ chiếc lọ ở đó một lúc lâu, nhưng nàng chẳng hề có chút dấu hiệu sự sống nào. Thêm một tiếng đồng hồ nữa trôi qua, vẫn chẳng thấy chút hơi hám sự sống đâu. Sau nhiều giờ chờ đợi, đám đông bắt đầu tỏ ra mất kiên nhẫn. Nhà vua gãi đầu, lính canh sẵn sàng lao vào tóm lấy anh; đoạn đầu đài đang chờ sẵn anh. “Tên lính thủy vô danh kia!” nhà vua gầm lên, đôi mắt hừng hực phẫn nộ, “Vì danh dự của ngươi, hãy nói cho chúng ta sự thật! Ngươi làm được hay không? Nói đi. Ta ra lệnh cho ngươi!”
Juan càng thêm run rẩy. Anh không biết phải nói gì, nhưng vẫn tiếp tục giữ chiếc lọ dưới mũi công chúa. Nếu không vì sợ hãi hậu quả, anh đã bỏ cuộc và cầu xin nhà vua khoan hồng. Anh dán mắt vào cái xác, nhưng không nói năng gì. “Ngươi định đùa cợt chúng ta đấy à?” nhà vua phán, đôi mắt lóe lên giận dữ. “Nói! Ta ra lệnh!”
Đúng lúc Juan chuẩn bị cất lời, anh nhìn thấy bàn tay phải của công chúa chuyển động. Anh liền ra hiệu cho nhà vua chờ đợi. Chẳng mấy chốc, công chúa cử động bàn tay kia và mở mắt ra. Đôi má nàng tươi tắn và hồng hào như trước. Nàng trân trân nhìn xung quanh và ngạc nhiên thốt lên: “Ôi, mình đang ở đâu thế này? Mình đang ở đâu? Mình đang mơ ư? Không, kìa cha tôi, kìa mẹ tôi, kìa anh tôi.” Nhà vua vô cùng mãn nguyện. Ngài ôm chầm lấy con gái, đoạn quay sang Juan mà rằng: “Hỡi người lạ mặt, bây giờ ngài có thể ban ơn cho chúng tôi biết tên tuổi của mình được chăng?”
Với tất cả sự mộc mạc chân chất mà mình biết, Juan đáp lời nhà vua, xưng tên tuổi và cho biết mình chỉ là một tá điền nghèo ở một vùng quê xa xôi. Nhà vua chỉ mỉm cười, rồi ra lệnh thay y phục hoàng tử cho Juan, để lễ cưới của anh với công chúa có thể diễn ra ngay lập tức. “Muôn năm Juan! Muôn năm công chúa!” đám đông hò reo.
Khi Diego và Pedro nghe thấy tiếng hô vang ấy, họ không khỏi cảm thấy mình bị lừa gạt. Họ chen lấn qua đám đông và tâu với nhà vua: “Đại bệ hạ, xin hãy lắng nghe chúng tôi! Nhân danh công lý, xin hãy lắng nghe chúng tôi!”
“Ai gọi thế?” nhà vua hỏi người lính canh đứng gần đó. “Dẫn hắn đến đây!” Lính canh tuân lệnh, áp giải hai người nam nhân đến trước mặt nhà vua.
“Có chuyện gì thế?” nhà vua hỏi hai người.
“Bệ hạ rồi sẽ rõ,” Diego đáp. “Nếu không có cuốn sách của tôi, chúng tôi đã chẳng thể biết rằng công chúa đã qua đời. Nhà chúng tôi ở tận phương xa, và chính nhờ cuốn sách phép thuật của tôi nên chúng tôi mới biết được những sự việc đang diễn ra ở đây.”
“Và bệ hạ cũng nên biết rằng,” Pedro phụ họa, “vận may của Juan có được là nhờ chiếc áo mưa của tôi. Cả cuốn sách của Diego lẫn chiếc lọ của Juan đều chẳng thể làm được gì nếu chiếc áo mưa của tôi không đưa chúng ta đến đây nhanh đến thế. Tôi mới là người xứng đáng được kết hôn với công chúa.”
Nhà vua vô cùng bối rối: ngài chẳng biết phải xử trí thế nào. Cả ba đều có lý do chính đáng, nhưng cả ba không thể cùng kết hôn với công chúa. Ngay cả các vị đại thần của nhà vua cũng không thể đưa ra quyết định về vấn đề này.
Trong lúc họ đang đau đầu suy tính, một cụ già từ trong đám đông khán giả bước vụt ra và tuyên bố rằng ngài sẽ giải quyết rắc rối này. “Hỡi các chàng trai,” ngài nói, hướng về phía Juan, Pedro và Diego, “không ai trong các anh được kết hôn với công chúa cả.—Còn anh, Juan, anh sẽ không được lấy nàng, bởi vì anh đã định đoạt vận may của mình mà bất chấp những người bạn đã giúp anh đạt được nó.—Và các anh, Pedro và Diego, hai anh cũng sẽ không có được công chúa, vì các anh đã không nhẫn nhịn đón nhận bất hạnh và tạ ơn Chúa vì điều đó.—Không ai trong các anh có được nàng cả. Ta sẽ tự mình kết hôn với nàng.”
Công chúa bật khóc. Làm sao mà thiếu nữ đẹp nhất xứ Berengena lại có thể kết hôn với một lão già cơ chứ! “Ngươi lấy quyền gì mà đòi cưới con bé?” nhà vua khinh miệt hỏi.
“Ta chính là người đã chỉ cho ba người bạn này nơi tìm được chiếc lọ, áo mưa và cuốn sách,” cụ già nói. “Ta là người đã tặng mỗi người họ một trăm peso. Ta là nhà tư bản: tiền lãi thuộc về ta.” Cụ già nói hoàn toàn có lý; đám đông vỗ tay rào rào; và công chúa chẳng thể làm gì khác ngoài việc nhượng bộ. Trong tiếng khóc nghẹn ngào, nàng trao tay mình cho cụ già trông có vẻ như ông nội của nàng, và họ được vị linh mục làm lễ cưới. Nhà vua suýt ngất xỉu.
Nhưng đúng lúc ấy, mặt trời bắt đầu ló rạng, những tia nắng dịu dàng len lỏi qua các khung cửa sổ phía đông của nhà thờ. Cặp vợ chồng mới cưới được dẫn khỏi bệ thờ để đưa về cung điện; thế nhưng, vừa lúc họ bước xuống những bậc thềm dẫn từ bệ thờ xuống, toàn bộ nhà thờ bỗng ngập tràn ánh sáng rực rỡ. Tất cả những người có mặt đều chết lặng. Ánh hào quang chói lọi ấy không kéo dài lâu. Khi định thần lại, mọi người bỗng nhận ra công chúa đang sánh bước cùng phu quân của mình, tuy nhiên đó không phải là một lão già, mà là một vị hoàng tử trẻ tuổi tuấn tú. Nhà vua nhận ra chàng. Ngài ôm chớp lấy chàng, bởi họ vốn là những người quen cũ. Tân phu quân của nhà vua không ai khác chính là Hoàng tử Oswaldo, người vừa mới được giải thoát khỏi xiềng xích của phép thuật nhờ cuộc hôn nhân này. Chàng từng là một người cầu hôn công chúa trước kia, nhưng đã bị một phù thủy yểm bùa.
Với nghi lễ vô cùng tráng lệ, phu quân của công chúa được rước về dinh thự hoàng gia. Chàng được ngự trên ngai vàng, vương miện và vương trượng được trao lại cho chàng, và chàng được tôn vinh là Quốc vương Oswaldo của xứ Berengena.
