Truyện Dân Gian Philippines

Lượt đọc: 307 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Notes.

❊ ❊ ❊

Câu chuyện này là một biến thể của truyện Grimm số 101, “Bộ da gấu,” bám sát cốt truyện gốc kể từ đoạn nhân vật chính lập giao ước với Quỷ dữ. Thư mục của chu kỳ truyện này đã được trình bày đầy đủ trong công trình của Bolte-Polívka (tập 2, trang 427–435), và bản thân tôi không có gì để bổ sung ngoài chính câu chuyện này! Phiên bản của chúng ta cho đến nay là trường hợp duy nhất được ghi nhận ở phương Đông, và chắc chắn rằng nó được du nhập trực tiếp từ châu Âu. Ralston và Moe dường như tìm thấy mối liên hệ giữa chu kỳ truyện này với một sử thi Ấn Độ từng được dịch sang tiếng Trung vào thế kỷ thứ bảy, rồi từ tiếng Trung dịch sang tiếng Pháp vào giữa thế kỷ thứ mười chín bởi học giả phương Đông người Pháp Stanislas Julien; tuy nhiên, Bolte lại cho rằng (trang 435) có lẽ không có mối liên hệ nào giữa hai tác phẩm này. Dù thế nào đi nữa, nếu đánh giá qua các dị bản đã được ghi nhận, câu chuyện Tagalog này là một sản phẩm nhập khẩu từ phương Tây.

Thế nhưng, phiên bản của chúng ta vẫn có không ít điểm khác biệt so với chuẩn mực, nếu như câu chuyện của Grimm được coi là đại diện tiêu biểu cho chu kỳ này. Quan trọng nhất trong số đó là phần mở đầu, vốn thuộc về một dạng thức mở đầu của mô típ “Đứa trẻ được hứa hẹn” (xem Macculloch, từ trang 415 trở đi). Công thức này kể về một cặp vợ chồng hiếm muộn, trong cơn tuyệt vọng, cuối cùng đành hứa dâng con mình cho cả Quỷ dữ để đổi lấy một mầm mống sinh linh, hoặc chấp nhận một đứa con hình thù loài vật hay quái dị nào đó. Đây là một mô típ rất được ưa chuộng trong truyện cổ tích Philippines (so sánh các truyện số 3 và các dị bản, số 19 và dị bản, cùng số 23), và việc sử dụng nó ở đây có thể đã chịu ảnh hưởng từ phần mở đầu của câu chuyện tiếp theo.

Những điểm khác biệt khác có thể kể đến một cách ngắn gọn: (1) Giao ước được ký kết giữa người anh hùng và Quỷ dữ không bao gồm những điều cấm kỵ đặc trưng trong các phiên bản châu Âu; cụ thể là việc người anh hùng không được chải tóc, tắm rửa, tỉa râu,... trong suốt bảy năm lang thang. Quỷ dữ dường như chỉ dựa vào bộ da gấu mà hắn bắt người anh hùng mặc để tạo ra những thử thách bất khả vượt qua. Có lẽ những điều cấm kỵ kể trên đã được lược bỏ vì chúng liên quan đến những điều kiện hoàn toàn xa lạ với quan niệm của người Philippines. Người bản địa rất tự hào về mái tóc của mình và luôn chăm chút cẩn thận, giữ gìn vệ sinh cá nhân rất kỹ lưỡng, và họ vốn không có râu! Tôi không thể tìm thấy điểm tương đồng nào trong truyện dân gian cho điều kiện được thay thế vào đây; nghĩa là, nếu kẻ lang thang dùng tiền làm việc thiện, Quỷ dữ sẽ không có quyền lực gì đối với anh ta sau thời hạn bảy năm, còn nếu anh ta tiêu xài hoang phí và ngu ngốc, anh ta sẽ xuống địa ngục. Có lẽ chẳng cần phải tìm kiếm đâu xa ngoài những trải nghiệm thực tế đời thường. (2) Người anh hùng được cung cấp tiền từ một chiếc túi lớn mà Quỷ dữ đưa cho, chứ không phải từ những chiếc túi áo khoác xanh kỳ diệu với nguồn tiền vô tận như trong truyện Grimm. Nhân tiện, việc nhắc đến bộ đồ lính của người anh hùng — trong khi trước đó câu chuyện chưa hề đả động gì đến việc anh ta từng theo nghiệp binh nghiệp — có lẽ là một hồi ức sót lại từ phần mở đầu đặc trưng của các phiên bản châu Âu, nơi nhân vật trải qua chuyến phiêu lưu với Quỷ dữ vốn là một người lính nghèo. (3) Người được người anh hùng chuộc về trong câu chuyện của chúng ta là một bà lão thay vì một ông lão. (4) Hai người chị em thất vọng không tự sát, và do đó Quỷ dữ không xuất hiện trở lại vào cuối câu chuyện — như trong bản của Grimm — để nói rằng: “Ta nay đã có hai linh hồn thay cho chỗ của một mình ngươi!”

Chi tiết nhận diện qua chiếc nhẫn bị bẻ gãy khi trở về nhà là một đặc điểm mà tôi tin rằng không xuất hiện ở bất kỳ câu chuyện dân gian Philippines nào khác, nhưng lại không hiếm gặp trong các sagas và truyện kể châu Âu (so sánh Köhler-Bolte, trang 117, 584; xem thêm Bolte-Polívka, tập 1, trang 234; tập 2, trang 348).

1 Novena (tuần cửu nhật): một nghi thức sùng kính bao gồm các lời cầu nguyện diễn ra trong chín ngày liên tiếp để cầu xin một ơn phước đặc biệt.

2 Novenario: hành động cử hành hoặc tiến hành một tuần cửu nhật.

3 Dường như có một điểm mâu thuẫn ở đây — Clara là mẹ của Idó — hoặc, nếu không phải là mâu thuẫn (vì có thể có hai người tên Clara), thì ít nhất đây cũng là một sự lặp lại tên gọi vô ích và gây nhầm lẫn.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 15 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

1 Trong Tổng Số 2 tác phẩm của Plutarch

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.