Chuỗi sự kiện chung cho ba câu chuyện này là: Một vị vua tuyên bố sẽ gả con gái cho người nào dâng hiến được cho mình một cỗ xe vô cùng đắt giá hoặc kỳ diệu. Nhờ lòng tốt đối với một cụ già khốn khổ (hoặc một cỗ thi thể), chàng thanh niên nghèo khổ được tặng chiếc xe kỳ diệu ấy. Trên đường đến cung điện để dâng lễ vật, chàng gặp một số người kỳ lạ và kết nạp họ làm bạn đồng hành. Nhận ra xuất thân thấp kém của chàng thanh niên, nhà vua từ chối gả con gái cho đến khi chàng hoàn thành thêm các thử thách. Với sự giúp giúp đỡ của những người đồng hành, chàng đã vượt qua các thử thách đó và cuối cùng kết hôn với nàng công chúa. Nhóm truyện này hầu như chắc chắn được du nhập vào Philippines từ Châu Âu, nơi mà các biến thể tương tự rất phong phú. Tôi không được biết có biến thể phương Đông nào đáng kể. Những điểm tương đồng với một số tình tiết có thể được tìm thấy trong truyền thuyết Mã Lai và Philippines, nhưng toàn bộ chuỗi truyện này rõ ràng không phải là bản địa của quần đảo này.
Theo nghĩa rộng, các câu chuyện của chúng ta thuộc về công thức “Thách cưới” (xem Von Hahn, 1 : 54, Số 23 và 24). Yêu cầu đối với người cầu hôn là phải đoán đúng loại da được dùng làm mặt trống (thường là da chấy) có thể tìm thấy trong văn học Ý (Basile, 1 : 5; so sánh Gonzenbach, Số 22; Schneller, Số 31), Tây Ban Nha (Caballero, bản dịch của J. H. Ingram, “Gù lưng”), Đức (Grimm, 2 : 467, “Con chấy,” nơi công chúa làm một chiếc váy thay vì cái trống từ da của loài côn trùng kỳ diệu này). Chỉ có câu chuyện của Basile là kết hợp mô-típ da chấy với những người bạn đồng hành kỳ diệu,—sự kết hợp được tìm thấy trong truyện “Vua Palmarin” của chúng ta. Tuy nhiên, dường như không có mối liên hệ chặt chẽ nào giữa hai câu chuyện này. Mặc dù thiếu vắng các truyện cổ tích phương Đông xoay quanh mô-típ trống da chấy này, khúc ca tự sự corrido của người Philippines không nhất thiết phải tiếp thu ý tưởng từ Châu Âu: đó vốn là nét đặc trưng của người Mã Lai. Trong danh sách các trân bảo hoàng gia của Jelebu có ghi chép mục này: “Các trống hoàng gia (gendang naubat); được cho là căng bằng da chấy (kulit tuma)” (xem Skeat 2, 27).
Chúng ta đã gặp những người bạn đồng hành kỳ diệu (Số 3; đặc biệt xem biến thể d, “Sandangcal,” kể về cuộc thi giữa người chạy nhanh của chàng trai và sứ giả của nhà vua). Về công thức này, xin xem chú thích của Bolte-Polívka cho truyện số 71 của Grimm. Benfey (Ausland, 1858, tr. 1038 và tiếp theo, 1067 và tiếp theo) tin rằng chuỗi truyện “Những người bạn đồng hành tài nghệ” — như được thể hiện qua các truyện số 71 và 134 của Grimm; số 28 và 36 của Basile; 4 : 1 của Straparola, v.v. — là một dạng phái sinh mang tính trào phúng từ chuỗi truyện mà chúng ta sẽ gọi là “Những người anh em tranh giành” (xem mục tương ứng, Số 12 trong tuyển tập này), và ông đã chỉ ra rằng chuỗi truyện đó đã lan truyền từ Ấn Độ sang Châu Âu. Tuy nhiên, có những khác biệt đáng kể giữa hai nhóm này; và cách xử lý đồng thời cả hai của Benfey gây ra sự nhầm lẫn. Trong chuỗi truyện “Những người bạn đồng hành tài nghệ,” những người kỳ lạ thực chất là tôi tớ của chàng thanh niên, người lên đường và giành lấy tay công chúa. Họ được nhặt dọc đường một cách tình cờ. Mặt khác, trong chuỗi truyện “Những người anh em tranh giành,” ba (hoặc bốn) người anh em lên đường học nghề và tìm kiếm vận may, thường là những vật báu ma thuật; các anh em gặp lại nhau sau đó theo lịch hẹn, kết hợp tài năng của mình để giải cứu một công chúa, rồi tranh cãi xem ai là người xứng đáng với nàng nhất. Trong các câu chuyện thuộc kiểu “Hans mạnh mẽ” (ví dụ: Grimm, số 166) hoặc “John Con Gấu” (Cosquin, số 1), nơi những người bạn đồng hành kỳ diệu cũng xuất hiện, họ hóa ra lại là những kẻ vô lại, phản bội và bỏ rơi chàng trai. Tuy nhiên, trong các câu chuyện của chúng ta, những người có năng lực đặc biệt lại được cung cấp bởi một sinh vật siêu nhiên biết ơn, nhằm giúp đỡ chàng thanh niên tốt bụng chiến thắng trong các cuộc đua tài với vị vua cứng đầu. (Hãy so sánh câu chuyện Sicilia số 74 của Gonzenbach, bao gồm một vị thánh biết ơn, với các đặc điểm của “Người chết biết ơn,” một “Con tàu trên cạn và dưới nước,” và “Những người bạn đồng hành tài nghệ.”)
Tên của các bạn đồng hành trong “Vua Palmarin” và “Juan và sáu người bạn” rõ ràng bắt nguồn từ tiếng Tây Ban Nha. Trong câu chuyện “Cái tai của Lucifer” của Caballero, chúng ta tìm thấy những cái tên sau: Carguin (“người khiêng vác”), Oidin (“người lắng nghe”), Soplin (“người thở hoặc thổi”). Cả ba cái tên này đều xuất hiện trong “Juan và sáu người bạn.” Trong ba câu chuyện của người Philippines, tổng số những người có sức mạnh khác nhau chỉ là bảy, — Biết-Tuốt, Kẻ-Thổi, Mắt-Tinh, Người-Chạy, Thợ-Săn, Kẻ-Khiêng, Tai-Thính. Sự tương đồng sát sao này, khi chúng ta cân nhắc sự đa dạng phong phú được tìm thấy trong các câu chuyện Châu Âu (xem Bolte-Polívka, 2 : 87–94; Panzer, Beowulf, 66–74), cho thấy một nguồn gốc chung duy nhất cho các biến thể của chúng ta. Cụm từ “Soplin Soplon, con trai của vị đại ma vương thổi” (trong “Juan và sáu người bạn”) gần như là bản dịch chính xác của “Soplin Soplon, hijo del buen soplador” (Caballero, “Cái tai của Lucifer”). Cách diễn đạt tương tự trong ngôn ngữ bản địa này cũng được tìm thấy trong truyện cổ tích Tagalog về “Lucas kẻ mạnh.”
Con tàu có thể đi trên cạn thường gặp trong các câu chuyện Châu Âu. Xem R. Köhler, “Orient und Occident,” 2 : 296–299; cũng xem các chú thích của ông cho truyện số 74 của Gonzenbach. Hãy so sánh thêm với sử thi Argonaut; và Bolte-Polívka, 2 : 87–95 đoạn rải rác.
Trong hai câu chuyện của chúng ta, người chạy nhanh của chàng trai suýt bị đánh bại bởi sứ giả của nhà vua, kẻ đã xảo trá sử dụng một chiếc nhẫn ma thuật gây buồn ngủ. Tuy nhiên, một người đồng hành khác đã phát hiện ra mưu chước đó, và thợ săn tài nghệ đánh thức kẻ đang ngủ bằng một phát bắn chuẩn xác. Về kỳ tích này của Xạ thủ, xin xem Gonzenbach, số 74; Grimm, số 71; Meier, số 8; Ey, Harzmärchenbuch, 116.
Trong số các tín ngưỡng bản địa được tìm thấy trong câu chuyện của chúng ta, có hai điều đáng được bình luận. Phương pháp mà Lucas có được sức mạnh to lớn phản ánh một quan niệm được nắm giữ bởi một số người Tagalog lớn tuổi. Một số người đàn ông quanh vùng Calamba, tỉnh Laguna, rạch một đường ở cổ tay và đặt vào đó một khúc xương trắng nhỏ lấy từ phần đuôi của loài sawang bitin (một loài trăn). Vết cắt sau đó được khâu lại. Những ai có bùa hộ mệnh kiểu này tin rằng vào ban đêm nó di chuyển khắp cơ thể và tạo ra sức mạnh phi thường. (Đối với các mê tín tương tự của người Mã Lai, xin xem Skeat 2, 303–304.) Truyền thuyết (trong “Vua Palmarin”) về nguồn gốc của núi Arayat và đầm lầy Candaba chỉ là một trong số rất nhiều truyền thuyết vẫn được kể bởi những người Pampanga lớn tuổi. Việc đưa nó vào một cuốn tiểu thuyết lãng mạn lấy bối cảnh Châu Âu là một ví dụ về sự phớt lờ hoàn toàn hoặc sự thiếu hiểu biết của các nhà văn lãng mạn Philippines đối với sự phù hợp về mặt địa lý.
Tóm lại, có thể lưu ý đến thực tế là mặc dù ba câu chuyện này có cùng một bộ khung cơ bản, mỗi câu chuyện lại mang những biến thể kỳ lạ của riêng mình. Lời khai của người kể chuyện “Juan và sáu người bạn đồng hành,” rằng người cung cấp thông tin cho bà, một phụ nữ lớn tuổi ở Balayan, nói rằng câu chuyện rất phổ biến trong vùng của bà, là một bằng chứng cho thấy câu chuyện này đã được biết đến ở Philippines từ nhiều thập kỷ, có lẽ vậy. Liệu hình thức câu chuyện của bà có bắt nguồn từ một bản in hay không, tôi không thể khẳng định; nhưng tôi nghi ngờ là có; cách dùng từ nghe có vẻ “văn vẻ.” Tuy nhiên, tôi không tìm thấy bằng chứng bên ngoài nào về một bản corrido tiếng Tagalog bàn về câu chuyện mà chúng ta đã ấn bản.
1 Bắt nguồn từ từ corredor trong tiếng Tây Ban Nha (“người chạy”).
2 Bắt nguồn từ từ mirador trong tiếng Tây Ban Nha (“người quan sát, người ngắm cảnh”).
3 Trò chơi đường phố của trẻ em Tagalog, với các vạch được kẻ bằng nước (tubig).
4 Bắt nguồn từ từ puntador trong tiếng Tây Ban Nha (“pháo thủ, xạ thủ”).
5 Bắt nguồn từ từ cargador trong tiếng Tây Ban Nha (“người khiêng vác”).
6 Bắt nguồn từ từ soplador trong tiếng Tây Ban Nha (“quạt, người thổi”).
7 Bắt nguồn từ từ oidor trong tiếng Tây Ban Nha (“người nghe”). Sáu tên riêng này được đưa ra ở đây chính xác như chúng xuất hiện trong bài tường thuật gốc. Nói một cách nghiêm túc, chúng không phải là từ phái sinh từ tiếng Tây Ban Nha: chúng chỉ gợi ý các từ tiếng Tây Ban Nha mà từ đó chúng được tạo ra như các họ.
8 Tuma, tiếng Tagalog, Pampangan, và Mã Lai có nghĩa là “chấy.”
9 Có lẽ bắt nguồn từ tiếng Tây Ban Nha conocer (“biết, hiểu”). Về tên của những người bạn đồng hành khác, xin xem các chú thích cuối trang cho câu chuyện trước.
10 Trong tiếng Tây Ban Nha từ này có nghĩa là “phù thủy, nữ phù thủy.”
