Do José P. Caedo, một người Tagalog đến từ Batangas, Batangas, kể lại.
Ngày xửa ngày xưa, có một cặp vợ chồng kết hôn đã lâu nhưng vẫn chưa có con. Chủ nhật nào họ cũng đến nhà thờ cầu xin Chúa ban cho một đứa con trai. Họ thậm chí còn hỏi cả các mụ phù thủy trong làng vì sao Chúa lại không cho họ con cái. Các phù thủy bảo rằng họ sẽ sinh được một đứa sau một năm nữa, nhưng khi sinh ra, đứa trẻ sẽ chưa dài quá một gang tay. Dù vậy, hai vợ chồng vẫn tỏ lòng biết ơn.
Một năm sau, họ sinh được một con trai. Cậu bé rất nhỏ bé như các phù thủy đã tiên đoán, nhưng lại khỏe mạnh hơn bất cứ ai có thể tưởng tượng ở một đứa trẻ tí hon như vậy. “Thật kỳ lạ,” một người hàng xóm nói. “Sao chứ, nó ăn nhiều thức ăn hơn cả sức chứa của cái dạ dày nữa.” Cậu bé ngày càng lớn lên, và lượng thức ăn cậu tiêu thụ cũng ngày một nhiều hơn. Khi cao được bốn thước, nhu cầu hàng ngày của cậu là một cavan lúa cùng hai mươi lăm cân thịt và cá. “Tôi không thể hình dung nổi một người nhỏ bé thế lại có thể ăn nhiều đến vậy,” người mẹ nói với chồng. “Nó giống như một con châu chấu: lúc nào cũng ăn.”
Carancal, tên cậu bé, rất khỏe mạnh và tốt bụng. Cậu là thủ lĩnh của lũ trẻ trong làng, bởi cậu có thể đánh bại tất cả chúng trong môn đấu vật.
Chỉ vài năm sau, tài sản trong nhà đã bán sạch để mua thức ăn cho cậu con trai. Ngày qua ngày, họ càng trở nên nghèo túng hơn, vì cha của Carancal chẳng có nghề gì ngoài việc đánh cá. Thế rồi, vào một ngày nọ khi Carancal đi chơi vắng, người vợ liền bảo chồng: “Chúng ta phải làm gì với con Carancal đây? Nó sẽ khiến gia đình ta nghèo rớt mồng tơi mất thôi. Tốt hơn là nên giục nó đi tự kiếm sống, vì nó cũng đã đủ tuổi làm việc rồi.”
“Không, đuổi nó đi thì xấu hổ lắm,” người cha đáp, “vì dẫu sao ta cũng đã cầu xin Chúa ban nó cho mình. Tôi sẽ đưa nó vào rừng rồi giết quách nó ở đó; và nếu hàng xóm hỏi vì sao nó chết, ta sẽ bảo nó gặp tai nạn lúc đốn củi.”
Sáng sớm hôm sau, người cha dẫn Carancal vào rừng, và hai cha con bắt đầu đốn một cái cây rất lớn. Khi cây sắp đổ, cha Carancal bảo con đứng vào phía thân cây nghiêng sang; để khi cây ngã, Carancal sẽ bị chôn vùi hoàn toàn. Người cha lập tức quay về nhà, đinh ninh rằng con trai mình chắc chắn đã mạng vong; nhưng khi ông và vợ đang trò chuyện, Carancal liền bước về nhà với cái cây lớn vác trên vai.
“Cha ơi, cha ơi, sao lại bỏ con lại một mình trong rừng thế ạ?” cậu con trai ngoan ngoãn hỏi.
Người cha không thể nhúc nhích hay cất lời vì quá xấu hổ. Ông đành giúp con trút bỏ gánh nặng trên vai. Người mẹ cũng chẳng nói nên lời, vì sợ Carancal có thể ngờ vực ý đồ xấu của họ đối với mình. Thế là hai vợ chồng lại bàn mưu tính kế khác.
Hôm sau, Carancal được cha rủ đi đánh cá. Họ chèo thuyền ra tận ngoài khơi xa thẳm. Rồi họ thả lưới xuống nước. “Carancal, con lặn xuống xem lưới của chúng ta có bị rách không nào,” người cha bảo. Carancal vâng lời. Chỉ khoảng một phút sau, làn nước bỗng đỏ rực lên và sủi bọt trắng xóa. Cảnh tượng ấy khiến ông lão nghĩ rằng con trai mình đã bị cá lớn nuốt chửng, bèn vội vã chèo thuyền quay về. Về đến nhà, người vợ lo lắng hỏi xem Carancal đã chết chưa; người chồng liền đáp: “Rồi.” Họ liền nấu nướng và bắt đầu ăn. Nhưng bữa tối còn chưa ăn được nửa chừng thì Carancal đã bước vào, mang theo một con cá sấu lớn. Cậu lại hỏi cha vì sao lại bỏ mặc mình ở lại để rồi phải mang một vật nặng thế này. Người cha nói: “Ta tưởng con đã bị con cá lớn ăn thịt rồi.” Carancal bấy giờ bảo mẹ nấu cho mình một cavan lúa, vì cậu đã mệt lử sau khi bơi một quãng đường dài.
Lúc này cặp vợ chồng đã hoàn toàn nhụt chí; họ chẳng thể nghĩ ra cách nào khác để tống khứ Carancal đi. Cuối cùng, người đàn bà mất kiên nhẫn lên tiếng: “Carancal, con mau ra ngoài xã hội xem thế nào để tự kiếm sống đi thôi. Con biết gia đình ta ngày càng túng quẫn rồi đấy.” . . .
“Mẹ ơi,” cậu bé ngắt lời, “thực lòng con chẳng hề muốn rời xa cha mẹ; nhưng nay cha mẹ đã xua đuổi con như thể con không phải là con ruột, con đành phải đi.” Cậu dừng lại giây lát để lau những giọt nước mắt trên má. “Cha mẹ biết con yêu quý cha mẹ nhường nào; nhưng ngược lại, cha mẹ lại ghét con. Con phải làm sao đây? Con là con của cha mẹ, nên con không thể trái lời. Nhưng trước khi lên đường, cha mẹ ơi, xin hãy cho con một con dao rựa, một con dao rựa thật lớn, để con phòng thân khi gặp nguy hiểm.”
Cha mẹ cậu vui vẻ hứa sẽ làm cho một con, và hai ngày sau, một con dao rựa khổng lồ dài tới năm thước đã hoàn thành. Carancal cầm lấy nó, hôn tay cha mẹ, rồi nặng trĩu cõi lòng bước đi.
Khi đã bỏ lại ngôi làng nhỏ phía sau, cậu chẳng biết phải đi hướng nào. Cậu giống như con tàu không bánh lái. Cậu cứ đi mãi, đi mãi cho đến khi vào một khu rừng, nơi cậu gặp Bugtongpalasan. Carancal hỏi hắn đang đi đâu; Bugtongpalasan đáp: “Ta đang lang thang nhưng chẳng biết đi về đâu. Ta đã mất cha mẹ, và họ chẳng để lại cho ta chút tài sản thừa kế nào cả.”
“Anh có muốn đi cùng tôi không?” Carancal hỏi.
“Có chứ,” Bugtongpalasan đáp.
“Thế thì chúng ta đấu vật trước đã, ai thua sẽ phải vác dao rựa giúp tôi,” Carancal thách thức. Họ vật lộn với nhau; và Bugtongpalasan bị đánh bại, đành phải mang theo cây dao rựa lớn.
Rồi họ tiếp tục hành trình cho đến khi gặp Tunkodbola, kẻ cũng bị Carancal thách đấu vật. Tunkodbola cười nhạo Carancal và bảo: “Nhìn đây này!” Hắn bẻ thốc một cái cây gần đó và ném văng đi mất hút.
“Được rồi. Hãy đấu vật xem anh có bẻ gãy nổi tôi không,” Carancal lạnh lùng khinh bỉ nói. Thế là họ bước vào trận đấu. Mặt đất rung chuyển, cây cối bật gốc, những hòn đá lớn lăn lóc khắp nơi; nhưng cuối cùng Tunkodbola vẫn bị đánh bại.
“Này, cầm lấy con dao này mà vác đi!” Carancal hân hoan nói; rồi họ lại tiếp tục cuộc hành trình.
Khi lên đến đỉnh núi, họ nhìn thấy một người đàn ông to lớn. Đó chính là Macabuhalbundok. Carancal thách đấu hắn; nhưng Macabuhalbundok chỉ cười khẩy, rồi đẩy văng cả một ngọn đồi lên. Khi ngọn đồi sụp xuống, hắn bảo: “Nhìn ngọn đồi này xem! Ta chỉ đẩy nhẹ một cái là nó đã bị san bằng rồi đấy.”
“Chà, tôi không phải là ngọn đồi,” Carancal nói. “Tôi biết cách giữ thăng bằng đấy.” Họ lao vào đấu vật, và một lần nữa Carancal lại là người chiến thắng.
Bốn người bạn đồng hành giờ đây cùng nhau bước đi. Tất cả bọn họ đều đang lang thang, chẳng biết phải đi về đâu. Khi đang đi giữa một khu rừng rậm, họ đâm ra đói bụng; vì thế Carancal, vị thủ lĩnh của họ, bèn ra lệnh cho một người trèo lên cây cao xem có nhà nào gần đó không. Bugtongpalasan liền làm theo, và hắn thấy một ngôi nhà lớn nằm gần bìa rừng. Tất cả liền kéo nhau đến đó để xin ít đồ ăn.
Đó là một ngôi nhà rất lớn; nhưng mọi khung cửa sổ đều đóng kín và có vẻ như không có người ở. Họ gõ cửa nhưng chẳng ai trả lời. Họ bèn bước vào và phát hiện một chiếc bàn bày la liệt những món ăn ngon lành; vì đang đóiả mềm người, họ không chừng trừ giây phút nào mà ngấu nghiến ngay những thứ có vẻ như đã được chuẩn bị sẵn cho mình. Sau khi ăn no nê, ba người kéo nhau đi săn, để lại Bugtongpalasan ở nhà nấu thêm thức ăn chuẩn bị cho họ lúc trở về.
Khi Bugtongpalasan đang nấu nướng, hắn cảm thấy mặt đất rung chuyển, và chỉ ít phút sau, hắn thấy một tên khổng lồ lực lưỡng bước lên bậc thềm ngôi nhà, miệng lẩm bẩm: “Ho, bajo tao cainco,” có nghĩa là “Ta ngửi thấy mùi con người và ta sẽ ăn thịt hắn.” Bugtongpalasan quay lại đối mặt với kẻ thù, nhưng một con người thì làm sao chống lại được tên khổng lồ to lớn chứ? Con quái vật bứt một sợi tóc trên đầu trói nghiến Bugtongpalasan vào cột nhà. Sau đó hắn tự nấu bữa ăn cho mình. Ăn xong, hắn bỏ đi, để lại người tù binh trong nhà.
Khi ba người kia trở về, họ vô cùng tức giận Bugtongpalasan vì chẳng có bữa ăn nào được chuẩn bị sẵn; nhưng họ vẫn cởi trói cho hắn và bắt hắn tiếp tục nấu nướng. Tunkodbola là người tiếp theo phải ở lại trông nhà nấu ăn trong khi những người khác đi săn, nhưng hắn cũng gặp phải đúng cái kết cục y hệt Bugtongpalasan. Rồi đến lượt Macabuhalbundok; và điều tương tự cũng xảy ra với hắn.
Bây giờ đến lượt Carancal thử tài trí, sức mạnh và vận may của mình. Trước khi ba người kia rời đi, cậu bảo họ cạo trọc đầu cho mình. Khi tên khổng lồ đến và thấy đầu Carancal trắng phau, hắn liền bật cười. “Cái đầu trắng thế này trông hay phết chứ nhở,” tên khổng lồ nói. “Cũng cạo đầu ta cho trắng đi.”
“Muốn trắng thì đầu phải được cạo,” Carancal bảo, “mà cạo đầu là một việc vô cùng khó khăn đấy.”
“Mặc kệ chứ! Ta muốn cạo đầu cơ,” tên khổng lồ sốt sắng giục giã.
Carancal liền kiếm một ít dây thừng và sáp. Cậu trói chặt tên khổng lồ vào cột, rồi bôi sáp khắp người hắn. Tiếp đó, cậu lấy một que diêm châm lửa đốt cháy thân thể tên khổng lồ. Cứ thế, tên quái vật bị tiêu diệt, và bốn người sinh sống trong ngôi nhà ấy cứ như thể đó là cơ ngơi của chính mình.
Chẳng bao lâu sau, một lời đồn đại bay đến tai họ. Đại loại là ở một vương quốc nọ phía bên kia đại dương có một vị vua muốn dời một tảng đá khổng lồ ra khỏi vị trí của nó. Tảng đá này to đến mức chiếm diện tích cả một vùng đất rộng lớn. Phần thưởng dành cho kẻ nào dịch chuyển được nó chính là bàn tay của cô công chúa xinh đẹp nhất nhà vua.
Bốn người lên đường để thử sức. Lúc bấy giờ chẳng có chiếc thuyền nào để đi, nên họ buộc phải bơi. Sau ba tuần bơi lội, họ đặt chân lên một mỏm đất tựa hòn đảo giữa biển để nghỉ ngơi. Mặt đất nhẵn nhụi và trơn trượt khiến họ tự hỏi không biết đó là cái gì. Carancal liền rút dao rựa đâm phập xuống hòn đảo. Hòn đảo chuyển động nhanh làm sao ngay sau nhát đâm ấy! Hóa ra đó chẳng phải hòn đảo nào cả, mà là một con cá vô cùng lớn. May mắn thay, con quái vật đã chở những vị lữ khách đến sát bờ biển của vương quốc mà họ đang tìm kiếm.
Khi đến nơi, bốn người lập tức yết kiến nhà vua và thưa rằng họ muốn thử dịch chuyển tảng đá. Nhà vua liền ra lệnh cho một binh sĩ dẫn họ ra chỗ tảng đá. Rất đông người dân đã tề tựu ở đó để chứng kiến bốn tráng sĩ thể hiện.
Người thử sức đầu tiên là Bugtongpalasan. Hắn hầu như chẳng thể lay chuyển nổi nó. Tiếp đến là Tunkodbola, nhưng hắn cũng chỉ nhích được vài thước. Khi đến lượt Macabuhalbundok, hắn đẩy được tảng đá lớn đi nửa dặm; thế nhưng nhà vua bảo vẫn chưa đạt yêu cầu. Lúc bấy giờ Carancal mới nắm lấy sợi dây thừng buộc vào tảng đá và vung tay ném một cái. Chỉ trong chớp mắt, tảng đá lớn đã bay đi mất hút.
Nhà vua vô cùng hài lòng, bèn ngỏ ý muốn Carancal chọn một nàng công chúa làm vợ. “Thưa bệ hạ, con còn quá trẻ để kết hôn,” Carancal buồn bã đáp (sic!). “Tuy nhiên, nếu bệ hạ ưng thuận, con sẽ để một người bạn đồng hành của con kết duyên cùng công chúa.” Nhà vua đồng ý, và Bugtongpalasan được phong làm hoàng tử.
Ba người đàn ông chưa vợ tiếp tục sống cùng Bugtongpalasan. Lúc này tên tuổi của họ không chỉ nổi danh khắp vương quốc họ đang ở mà còn lan sang cả những xứ sở khác. Họ chưa hưởng trọn một năm hiếu khách tại dinh thự của Bugtongpalasan thì một bức thư gửi cho cả bốn người được chuyển đến. Nội dung như sau:
Ta nghe nói các ngươi sở hữu sức mạnh phi thường, thứ mà ta đang vô cùng cần đến lúc này. Khoảng một tuần trước, một con cá quái vật đã trôi dạt vào bờ biển nước ta. Nó đang phân hủy và tỏa ra thứ mùi vô cùng xú uế. Các bề tôi của ta đã thử mọi cách nhưng vẫn không thể kéo con cá ra giữa biển khơi. Ta viết thư này để thông báo rằng nếu các ngươi có thể giúp ta trừ khử nó, ta sẽ gả cô công chúa xinh đẹp nhất cho một trong các ngươi.
Vua Walangtacut.
Đọc xong bức thư, Carancal lập tức nhớ lại con cá từng giúp đỡ họ trong chuyến hải trình xưa. Ba người bạn chuẩn bị sẵn sàng, chào tạm biệt Bugtongpalasan và lên đường đến vương quốc của Walangtacut. Họ đi bộ, bởi quãng đường cũng không quá xa xôi.
Ở mỗi thị trấn họ đi qua, người dân lại reo hò: “Hoan hô các tráng sĩ!” Nhà vua tiếp đón họ bằng một bữa yến tiệc linh đình, và khắp các ngôi nhà trong trấn đều treo cờ hoa rực rỡ. Nói tóm lại, ai nấy đều nhiệt liệt chào đón họ.
Sau bữa tiệc, ba người cùng nhà vua cùng toàn bộ các triều thần, hiệp sĩ, công tước và dân chúng tiến ra chỗ con cá đang phân hủy. Trong thử thách lần này, Carancal lại tiếp tục là người duy nhất thành công. Một lần nữa cậu lại từ chối chuyện kết hôn; nhưng vì công chúa rất mong mỏi có được một người chồng tráng kiện, Tunkodbola đã được Carancal chọn để trở thành phò mã.
Tiếng tăm của các tráng sĩ giờ đây đã vang dội khắp muôn nơi. Tất cả các vị vua chúa vùng lân cận đều cử sứ giả đến chúc mừng. Các anh hùng nhận được không ít lời cầu hôn từ nhiều giai nhân tuyệt sắc ở các vương quốc láng giềng.
Một ngày nọ khi Carancal và Macabuhalbundok đang trò chuyện, một người gợi ý họ nên làm một chuyến phiêu lưu nữa. Người kia đồng ý, và cả hai bắt tay chuẩn bị. Thế nhưng khi họ chuẩn bị lên đường, một bức thư từ một vị vua khác gửi đến cho riêng Carancal. Nhà vua viết trong thư rằng có một tảng đá lớn đã rơi xuống khu vườn thượng uyển của ngài. “Nó to đến mức ta cứ tưởng bầu trời vừa sụp xuống,” ngài viết. “Ta sẵn sàng gả cô con gái út cho ngươi nếu ngươi dời được nó khỏi chỗ cũ,” nhà vua hứa hẹn.
Hai người bạn chấp nhận lời mời và lập tức lên đường. Họ bôn ba qua bao ngày đường bộ lẫn đường thủy. Cuối cùng họ cũng đến nơi và tìm thấy chính là tảng đá mà họ từng dịch chuyển trước đây. Vì biết mình không thể đẩy nó đi xa được nên Macabuhalbundok chẳng thèm thử sức: Carancal lại là người ra tay giải quyết công việc ấy.
Lại một lần nữa Carancal từ chối chuyện hôn sự. “Con vẫn còn quá trẻ để lấy vợ,” cậu thưa với nhà vua. “Con xin nhường vinh hạnh ấy cho người bạn đồng hành của con.” Thế là Macabuhalbundok nên duyên vợ chồng.
Carancal vẫn cứ độc thân mãi, bởi cậu chẳng có ý định lập gia đình. Ba vị hoàng tử đều coi cậu như cha đẻ, dù tuổi đời cậu trẻ hơn bất cứ ai trong số họ. Suốt một thời gian dài, Carancal lần lượt luân phiên sống cùng mỗi người bọn họ mỗi năm một lần. Không lâu sau khi Macabuhalbundok kết hôn, nhạc phụ của Bugtongpalasan qua đời, thế là Bugtongpalasan lên nối ngôi vua. Rồi năm tiếp theo, nhạc phụ của Tunkodbola cũng tạ thế, và Tunkodbola lên làm vua. Nhiều năm sau nữa, nhạc phụ của Macabuhalbundok qua đời, và Macabuhalbundok cũng kế vị ngai vàng. Cứ thế, Carancal chính là ân nhân của cả ba vị vua.
Một hôm, Carancal chợt nghĩ đến việc về thăm cha mẹ độc ác và đón họ về phụng dưỡng. Thế là cậu lên đường, mang theo rất nhiều tiền tài do ba vị vua ban tặng. Lần này cha mẹ cậu không hề xua đuổi, bởi cậu đã trở thành một người giàu có. Carancal lại được sống quây quần bên cha mẹ, và trong tay cậu lúc ấy đang có tới ba vị vua làm bề tôi.
