Tôi không tìm thấy câu chuyện nào có cốt truyện tương tự như tác phẩm này. Ở các tình tiết riêng lẻ, nó gợi nhớ đến những câu chuyện khác; và ở phần đại cương, kể từ đoạn người anh hùng lên đường tìm kiếm phiêu lưu với sự trợ giúp của chiếc nhẫn thần, câu chuyện thuộc về nhóm “Thử thách cầu hôn”. Trong nhóm này, Von Hahn đã phân biệt ít nhất hai loại (1 : 54, số 23 và 24): ở loại thứ nhất, người anh hùng đánh cược cái đầu của mình để lấy người vợ, và chiến thắng bằng cách vượt qua các thử thách khó khăn; ở loại thứ hai, chàng chiến thắng bằng cách giải các câu đố. Trong câu chuyện của chúng ta, không có màn đánh cược cái đầu nào một cách chính thức từ phía người anh hùng, nhưng việc đảm nhận hai thử thách đầu tiên cũng mang ý nghĩa tương tự. Thử thách thứ ba, như người đọc sẽ nhận thấy, là việc trả lời một câu hỏi hóc búa, điều này phần nào liên kết câu chuyện của chúng ta với loại thứ hai của Von Hahn.

Hai nét đặc trưng trong câu chuyện của chúng ta chính là phần mở đầu và thử thách đầu tiên. Sự độc ác mà người cha của nhân vật chính thể hiện không phải là điều hiếm thấy trong truyện cổ tích, nhưng phương pháp ông dùng để tống khứ con trai mình thì lại khác thường. Lòng tốt của con rắn, vốn không hề được giải thích động cơ, xét về căn nguyên có thể liên quan đến một truyền thống mang tính đạo lý nào đó như đã thấy trong tác phẩm của Somadeva, “Câu chuyện về ba anh em người Bà-la-môn” (Tawney, 1 : 293). Ở đó, hai người anh lớn, nhằm hãm hại người em út vốn bị vợ của họ vu khống (tình huống “vợ của Potiphar”), đã ra lệnh cho cậu đào một tổ kiến nơi một con rắn độc đang sinh sống. Tuy nhiên, nhờ đức hạnh của mình, cậu lại tìm thấy một chiếc vò đầy vàng! Không có chi tiết nào khác trong câu chuyện đó gợi nhớ đến câu chuyện của chúng ta dù là ở mức độ xa vời nhất. Mặc dù Benfey (1 : 214–215, chú thích) đã chỉ ra rằng quan niệm về viên ngọc rắn mang bản chất Ấn Độ — và niềm tin này, dưới hình thức này hay hình thức khác, rất phổ biến ở Philippines — ông cũng cho thấy rằng quan niệm ấy từng tồn tại ở châu Âu từ thời cổ đại; và như ai cũng biết, ý tưởng này vốn là một mô-típ quen thuộc trong văn hóa dân gian. Hiển nhiên là không thể rút ra kết luận nào về nguồn gốc câu chuyện của chúng ta chỉ dựa vào riêng chi tiết này. Thử thách đầu tiên, được thực hiện mà không có sự trợ giúp siêu nhiên mặc dù người anh hùng có xin lời khuyên từ chiếc nhẫn của mình, có thể là một tàn dư của truyền thống; nếu đúng là như vậy, đó phải là truyền thống của Ấn Độ hoặc Mã Lai chứ không phải Philippines, bởi vì loài hổ không có mặt ở các hải đảo này.

[227]