Do Pilar Ejercito, người Tagalog ở Pagsanjan, Laguna, kể lại. Bà nghe câu chuyện này từ người dì của mình, người đã được nghe kể khi còn là một cô bé.

Ngày xửa ngày xưa, có một vị vua sinh được ba người con trai tên là Pedro, Diego và Juan. Một ngày nọ, nhà vua ra lệnh cho ba chàng công tử lên đường rời khỏi vương quốc để tìm kiếm vận may cho mình. Ba anh em đi theo những ngã đường khác nhau, nhưng trước khi chia tay, họ đã hẹn gặp nhau tại một địa điểm nhất định trong khu rừng.

Sau nhiều ngày ròng rã bước đi, Don Juan gặp một ông cụ trên đường. Ông cụ ấy trao cho Don Juan một ổ bánh mì và bảo chàng hãy đi đến một cung điện cách đó chừng một dặm. Ông dặn: “Nhưng khi bước qua cổng, con phải chia ổ bánh mì ta vừa cho con lũ khỉ đang canh giữ cổng cung điện; nếu không, con sẽ chẳng thể nào vào được.”

Don Juan nhận lấy ổ bánh mì, và khi đến nơi, chàng làm theo lời ông cụ chỉ dẫn. Vừa bước qua cổng, chàng nhìn thấy một con khỉ lớn. Quá sợ hãi trước hình thù của con vật, Don Juan toan quay đầu bỏ chạy thì nó cất tiếng gọi: “Don Juan, ta biết mục đích con đến đây là để tìm vận may của mình; và ngay lúc này đây, con gái ta là Chonguita sẽ kết hôn với con.” Vị tổng giám mục của bầy khỉ được mời đến, và Don Juan cùng Chonguita cử hành hôn lễ ngay lập tức.

Vài ngày sau, Don Juan xin phép vợ cho đến nơi mà chàng và các anh em đã hẹn gặp nhau. Khi nghe tin Don Juan sắp đi, mẹ của Chonguita bảo chàng rằng: “Nếu con muốn đi, hãy dẫn theo cả Chonguita.” Mặc dù Don Juan cảm thấy vô cùng hổ thẹn khi phải đi cùng Chonguita vì nàng chỉ là một con khỉ, chàng vẫn buộc phải mang vợ theo và cả hai cùng lên đường. Khi Don Juan gặp lại hai người anh cùng những người vợ xinh đẹp của họ tại địa điểm đã hẹn, chàng chết sững không thốt nên lời. Don Diego nhận thấy vẻ mặt ủ rũ của em trai liền cất lời hỏi: “Em bị sao thế? Vợ của em đâu rồi, hả Don Juan?”

Don Juan buồn rầu đáp: “Nàng đây rồi.”

Don Pedro hỏi: “Đâu cơ?”

Don Juan trả lời: “Ở sau lưng em đây.”

Khi Don Pedro và Don Diego nhìn thấy con khỉ, họ vô cùng kinh ngạc. Don Pedro thốt lên: “Ôi trời! Chuyện gì đã xảy ra với chú thế? Chú mất trí rồi à?”

Don Juan chẳng thể thốt lên được lời nào trước câu hỏi ấy. Cuối cùng, không kìm nén được nữa, chàng bật thốt lên: “Chúng ta về nhà thôi! Phụ vương chắc đang ngóng chờ chúng ta đấy.” Nói đoạn, Don Juan quay người bước đi. Don Pedro và Don Diego cùng các bà vợ liền bước theo sau Don Juan. Chonguita thong thả bước đi bên cạnh chồng mình.

Khi tin đoàn tụ của ba hoàng tử được loan báo về triều, nhà vua vội vã ra tận bậc thềm để đón các con. Ngay khi biết tin một trong những người con trai của mình đã lấy vợ là khỉ, nhà vua ngất lịm đi; nhưng khi tỉnh lại, ngài tự nhủ: “Tai ương này là do Thiên ý định đoạt. Ta đành phải nhẫn nhục chịu đựng vậy.” Nhà vua liền ban cho mỗi đôi vợ chồng một ngôi nhà để sinh sống.

Nhưng ngài càng nghĩ về chuyện đó bao nhiêu, nỗi nhục nhã mà đứa con trai út mang lại cho gia đình dường như càng lớn bấy nhiêu. Thế là một ngày nọ, ngài triệu tập ba người con trai lại và phán rằng: “Hãy bảo các bà vợ của các con may cho ta một chiếc áo khoác thêu. Ai không hoàn thành việc này trong vòng ba ngày sẽ bị sử trí tử hình.” Kỳ thực, nhà vua ban ra chiếu lệnh này với hy vọng Chonguita sẽ phải chịu chết, vì ngài đinh ninh rằng nàng chẳng thể nào may nổi chiếc áo; thế nhưng hy vọng của ngài đã tan thành mây khói. Sang đến ngày thứ ba, các nàng dâu đều mang đến tiến cúng những chiếc áo họ tự tay thực hiện, và chiếc áo do một tay Chonguita thêu thùa chính là tác phẩm đẹp nhất trong số đó.

Vẫn nung nấu ý định tống khứ người vợ khỉ đi, nhà vua tiếp tục ra lệnh cho các nàng dâu phải thêu cho ngài một chiếc mũ trong vòng hai ngày, nếu không hoàn thành sẽ phải chịu tội chết. Những chiếc mũ đều được hoàn thiện đúng hạn.

Cuối cùng, khi không còn nghĩ ra cách nào khác để đạt được mục đích của mình, nhà vua cho gọi ba nàng dâu đến và tuyên bố: “Chồng của người nào vẽ được bức tranh đẹp nhất lên tường phòng ngủ của ta trong vòng ba ngày sẽ được kế vị ngai vàng của ta.” Hết thời hạn ba ngày, các bức tranh đã được hoàn tất. Khi nhà vua đi thị sát, ngài nhận ra bức tranh của Chonguita là tác phẩm đẹp hơn hẳn, và thế là Don Juan được tôn lên làm vua.

Một buổi tiệc lớn được tổ chức trong cung điện để chúc mừng vị vua mới. Giữa lúc yến tiệc đang hồi linh đình, Don Juan đâm ra vô cùng tức giận khi người vợ cứ nằng nặc đòi chàng khiêu vũ cùng, nên chàng đã hất mạnh nàng văng vào tường. Trước hành động tàn nhẫn ấy, căn phòng bỗng chốc tối sầm lại; nhưng chỉ một lát sau, ánh sáng lại bừng lên, và Chonguita lúc này đã biến thành một người phụ nữ tuyệt trần.