Kể bởi José L. Gomez, một người Tagalog đến từ tỉnh Rizal.
Ngày xửa ngày xưa, tại thị trấn Pasig có hai người đàn ông lương thiện vốn là bạn thân của nhau. Họ được gọi là Mayaman và Mahirap, bởi vì một người giàu hơn người kia rất nhiều.
Vào một buổi chiều đẹp trời, hai người quyết định đi dạo một quãng đường dài vào khu rừng lân cận. Tại đây, trong lúc họ đang vui vẻ trò chuyện về vận mệnh của mỗi người, họ nhìn thấy đằng xa một tiều phu nghèo đang bận rộn đốn và gom củi để đem bán. Người tiều phu này sống trong một căn lều tồi tàn ở ngoại vi một thị trấn nhỏ nằm bên bờ kia hồ, và anh kiếm sống qua ngày bằng việc bán nhữnghúc củi nhặt được từ khu rừng này.
Khi nhìn thấy người nghèo khổ, Mayaman nói với bạn mình rằng: "Nào, thử đó xem ai trong chúng ta có thể làm cho bác tiều phu kia trở nên giàu có?"
"Chà, dẫu tôi nghèo hơn anh rất nhiều," Mahirap đáp, "tôi vẫn có thể làm anh ta giàu lên chỉ với vài xu lẻ trong túi."
Tuy nhiên, họ đồng ý rằng Mayaman sẽ là người đầu tiên thử làm cho người nghèo giàu lên. Thế là Mayaman gọi lớn người tiều phu và nói: "Này bác tốt bụng, bác có muốn trở nên giàu có không?"
"Dạ thưa ngài, chắc chắn là tôi rất muốn giàu có, để gia đình tôi không phải thiếu thốn thứ gì," người tiều phu đáp.
Chỉ tay về phía ngôi nhà lớn của mình ở đằng xa, Mayaman bảo: "Được rồi. Chiếu tối nay trên đường về nhà, bác hãy ghé qua nhà tôi, tôi sẽ cho bác bốn túi tiền. Nếu chừng đó vẫn chưa giúp bác giàu lên được, hãy quay lại, tôi sẽ cho thêm."
Người tiều phu vô cùng mừng rỡ trước vận may của mình, và đến tối, anh đi đến nhà Mayaman để nhận tiền. Anh đặt các túi tiền xuống đáy chiếc xuồng ba-ca của mình rồi chèo thuyền về nhà. Khi về đến căn lều nhỏ, anh bày toàn bộ số tiền vàng và tiền bạc lên sàn nhà. Anh vô cùng sung sướng vì sở hữu khối tài sản lớn như vậy, và trước hết quyết định dùng nó để mua sắm vật dụng gia đình; nhưng một số tên hàng xóm bất lương, sau khi nhanh chóng phát hiện ra người tiều phu có rất nhiều tiền trong nhà, đã lén lút trộm mất các túi tiền.
Lúc ấy, người tiều phu nhớ lại lời hứa của người giàu, bèn vội vã chuẩn bị xuồng và chèo qua Pasig. Khi Mayaman nhìn thấy người tiều phu, ông liền hỏi: "Bác đã giàu lên chưa, người anh em tốt?"
"Ôi thưa chủ nhân nhân hậu!" người tiều phu nói, "Tôi vẫn chưa giàu, vì có kẻ đã trộm mất các túi tiền của tôi rồi."
"Được rồi, đây là bốn túi nữa. Hãy cẩn thận giữ gìn chúng cho tốt hơn."
Người tiều phu trở về nhà an toàn với khối tài sản mới này; nhưng ngặt nỗi nó lại bị trộm mất lần nữa vào ban đêm.
Thêm ba lần nữa anh tìm gặp Mayaman, và lần nào cũng nhận được bốn túi tiền; nhưng lần nào anh cũng bị hàng xóm trộm sạch.
Cuối cùng, trong lần cầu cứu thứ sáu, Mayaman không tặng tiền cho người tiều phu nữa, mà trao cho anh một chiếc nhẫn đẹp tuyệt trần. "Chiếc nhẫn này sẽ bảo vệ bác khỏi mọi tai ương," ông nói, "và sẽ ban cho bác mọi điều bác cầu xin. Nhờ nó, bác có thể trở thành người giàu nhất thị trấn; nhưng hãy cẩn thận kẻo làm mất nó!"
Trên đường chèo thuyền về nhà chiều hôm đó, người tiều phu nghĩ bụng sẽ thử nghiệm chiếc nhẫn bằng cách xin một ít thức ăn. Thế là anh cất lời: "Nhẫn đẹp ơi, hãy cho ta thức ăn! Vì ta đang đói." Chỉ trong chớp mắt, mười hai món ăn khác nhau xuất hiện trên chiếc xuồng, và anh ăn một cách ngon lành. Nhưng sau khi ăn xong, gió bỗng lặng đi; anh bèn bảo chiếc nhẫn: "Ôi chiếc nhẫn đẹp đẽ! Hãy thổi cho chiếc xuồng của ta đi thật nhanh, để ta sớm về đến nhà." Anh vừa dứt lời thì gió bỗng nổi lên dữ dội. Buồm và cột buồm trên chiếc thuyền nhỏ của anh bị thổi bay mất, và bản thân chiếc xuồng thì chìm nghỉm. Quên bẵng đi chiếc nhẫn, bất đắc dĩ người đàn ông khốn khổ phải bơi lội để giữ tính mạng. Anh lên bờ an toàn, nhưng vô cùng đau khổ khi phát hiện ra mình đã đánh mất chiếc nhẫn quý giá. Thế là anh quyết định quay lại gặp Mayaman để kể hết sự tình về nỗi mất mát của mình.
Hôm sau, anh mượn một chiếc xuồng rồi chèo sang Pasig; nhưng khi Mayaman nghe xong câu chuyện, ông liền bảo: "Này bác tốt bụng, tôi không còn gì để cho bác nữa đâu." Đoạn, Mayaman quay sang người bạn Mahirap và nói: "Đến lượt anh đấy, Mahirap. Hãy xem anh có thể làm gì để giúp người nghèo này trở nên giàu có." Mahirap liền trao cho người tiều phu nghèo năm xu — tất cả số tiền anh có trong túi — và bảo anh ra chợ mua một con cá để ăn tối.
Người tiều phu cảm thấy thất vọng vì nhận được số tiền quá ít ỏi và chèo thuyền trở về với tâm trạng vô cùng ủ rột; nhưng khi về đến thị trấn của mình, anh đi thẳng ra chợ. Trong lúc đang rảo bước quanh các hàng bán cá, anh nhìn thấy một con cá rất béo và ngon. Anh liền hỏi người bán hàng: "Tôi phải trả bao nhiêu cho con cá béo kia?"
"Chà, năm xu là giá duy nhất tôi bán cho anh đấy," cô ta đáp.
"Ồ, tôi chỉ có đúng năm xu; mà nếu đưa hết cho cô, tôi sẽ chẳng còn tiền để mua gạo nữa. Xin hãy để lại cho tôi con cá với giá ba xu thôi!" người tiều phu nài nỉ. Nhưng người bán hàng nhất định không chịu bán cá với giá ba xu; và người tiều phu đành phải dốc hết số tiền mình có để mua, bởi con cá quá tươi ngon và béo tốt khiến anh không sao rời mắt được.
Khi về nhà và mổ bụng cá để làm sạch, đố bạn biết anh đã tìm thấy gì bên trong? Chẳng có gì khác ngoài chiếc nhẫn quý giá mà anh đã đánh mất dưới hồ!
Anh vui mừng khôn xiết vì tìm lại được báu vật của mình, bèn đi đi lại lại khắp các con phố, lớn tiếng nói với chiếc nhẫn rằng:—
Ha, ha, ha, ha!
Ta đã tìm thấy ngươi rồi;
Ngươi ở ngay đây, chứ chẳng ở đâu xa.
Khi những tên hàng xóm từng trộm các túi tiền nghe được những lời này, chúng tưởng rằng người tiều phu đã phát hiện ra chúng chính là những kẻ trộm và đang dùng những lời lẽ đó để ám chỉ chúng. Chúng vội vã chạy đến chỗ anh, mang theo tất cả các túi tiền và van xin: "Ôi bác tiều phu ơi! Xin hãy tha thứ cho việc làm sai quấy của chúng tôi! Đây là toàn bộ các túi tiền mà chúng tôi đã trộm của bác đây."
Với số tiền của mình cùng chiếc nhẫn trong tay, người tiều phu chẳng mấy chốc đã trở thành người giàu nhất thị trấn. Anh sống hạnh phúc bên người vợ trong suốt quãng đời còn lại và để lại một gia tài kếch xù cho các con.
Thế là Mahirap, chỉ với vỏn vẹn năm xu, đã thành công trong việc giúp người tiều phu trở nên giàu có.
