Do Manuel Reyes, một người Tagalog ở tỉnh Rizal, kể lại. Ông nghe câu chuyện này từ ông nội mình.

Nhiều năm về trước, tại đất nước Campao, có một cậu bé tên là Suan. Khi cậu theo học ở một ngôi trường tư thục, người ta bảo rằng cậu không thể phát âm chuẩn chữ x—cậu thường đọc thành “eket.” Thế là bạn bè đặt cho cậu biệt danh “Suan Eket.”

Cuối cùng, Suan nghỉ học, bởi vì mỗi lần cậu đến lớp, lũ trẻ lại hô vang, “Eket, eket, eket!” Cậu trở về nhà, bảo mẹ mua cho mình một cây bút chì và một tập giấy. “Bây giờ con là đứa thông minh nhất thị trấn rồi,” cậu nói.

Một đêm nọ, Suan trộm chiếc cày của cha rồi giấu nó ở một con lạch gần nhà. Sáng hôm sau, người cha không tài nào tìm thấy cày đâu.

“Con đang tìm gì thế?” Suan hỏi.

“Cái cày của ta,” cha cậu đáp.

“Lại đây nào cha! Con sẽ bói xem nó ở đâu.” Suan cầm bút chì và một mảnh giấy. Trên giấy, cậu vẽ những hình thù kỳ lạ. Cậu ngẩng đầu lên, rồi cất giọng đọc:

“Ararokes, ararokes,

Na na nakawes

Ay na s’imburnales,”—

câu này có ý nghĩa rằng chiếc cày đã bị một kẻ hàng xóm trộm đi và giấu ở dưới lạch. Cha Suan liền ra con lạch gần nhà tìm, quả nhiên thấy chiếc cày ở đó. Vô cùng kinh ngạc, ông thốt lên: “Con trai ta quả thực là đứa bé thông minh nhất thị trấn.” Tiếng đồn lan xa rằng Suan là một thầy bói tài giỏi.

Một hôm, khi Suan đang trèo lên cây ổi, cậu nhìn thấy chú Pedro của mình đang cày ruộng. Đến trưa, Pedro về nhà ăn cơm, để lại cái cày và con trâu ngoài đồng. Suan trèo xuống cây rồi trèo lên lưng trâu. Cậu dẫn nó đến một nơi vô cùng kín đáo trên núi và giấu ở đó. Khi Pedro quay lại, ông không tìm thấy con trâu đâu. Một người đi ngang qua liền nói: “Pedro, anh đang tìm gì thế?”

“Tôi đang tìm con trâu. Chắc có ai trộm mất rồi.” “Hãy đến tìm Suan, cháu anh đi,” người đó bảo. “Nó có thể cho anh biết ai đã dắt trâu của anh đấy.” Thế là Pedro đến nhà Suan, nhờ cậu đoán xem ai đã lấy mất con trâu của mình.

Suan cầm bút chì và một mảnh giấy. Trên giấy, cậu vẽ vài vòng tròn. Cậu ngẩng lên, đoạn cất tiếng:

“Carabaues, carabaues,

Na nanakawes

Ay na sa bundokes,”—

nghĩa là con trâu đã bị kẻ hàng xóm trộm đi và đem giấu trên núi. Pedro lên núi tìm kiếm suốt mấy ngày trời. Cuối cùng, ông cũng tìm thấy nó ở một xó xỉnh vô cùng kín đáo. Ông bèn đến nhà Suan, thông báo rằng con trâu quả thực ở trên núi. Vô cùng kinh ngạc, ông nói: “Cháu ta đích thị là một thầy bói tài ba.”

Vào một ngày Chủ nhật, chiếu chỉ của nhà vua được ban bố. Nội dung như sau: “Nhẫn của công chúa đã bị mất. Kẻ nào tìm ra ai đã trộm nó sẽ được gả con gái trẫm cho; nhưng kẻ nào dám thử mà thất bại sẽ phải mất đầu.”

Khi mẹ Suan nghe tin ấy, bà lập tức vào cung điện, tâu rằng: “Tâu bệ hạ, con trai thần có thể cho ngài biết ai đã lấy trộm nhẫn của công chúa.”

“Được lắm,” nhà vua phán, “Trẫm sẽ cho xa giá đến đón con ngươi vào cung.”

Người phụ nữ vui mừng khôn xiết trở về nhà. Bà vừa bước lên bậc thang đã reo lên: “Suan, Suan ơi, con trai may mắn của ta!”

“Có chuyện gì thế hả mẹ?” Suan hỏi.

“Mẹ đã nói với nhà vua rằng con có thể tìm ra kẻ trộm chiếc nhẫn của công chúa.”

“Mẹ ngốc nghéch quá, mẹ muốn con phải chết chắc?” Suan run lẩy bẩy nói.

Suan vừa dứt lời thì xa giá của nhà vua đã đến nơi. Người đánh xe là một vị cận thần. Hắn ta chính là kẻ thực sự đã ăn cắp chiếc nhẫn của công chúa. Khi đã ngồi trên xe, Suan vô cùng đau khổ kêu lên: “Cái chết cận kề rồi!” Rồi cậu nguyền rủa, lớn tiếng lầm bầm với chính mình: “Phen này ngươi mất mạng rồi.”

Tên đánh xe ngỡ rằng Suan đang nói với mình. Hắn thầm nghĩ: “Ta từng nghe nói gã này là một thầy bói cao tay. Chắc hắn biết chính ta là kẻ trộm nhẫn rồi, nên mới nói rằng cái chết của ta đã kề cận.” Thế là hắn sụp xuống quỳ lạy trước mặt Suan, van xin: “Xin ngài rủ lòng thương! Đừng tâu với nhà vua rằng chính tôi là kẻ đã trộm nhẫn!”

Suan vô cùng ngạc nhiên trước lời tên đánh xe. Sau một thoáng suy nghĩ, cậu hỏi: “Nhẫn đâu?”

“Thưa, ở đây ạ.”

“Được rồi! Lắng nghe đây, ta sẽ bảo ngươi phải làm gì để không bị nhà vua trừng phạt. Đêm nay, ngươi phải bắt một con ngỗng của nhà vua và ép nó nuốt chiếc nhẫn vào bụng.”

Tên đánh xe làm đúng như lời Suan dặn. Hắn bắt một con ngỗng rồi banh miệng nó ra. Sau đó, hắn thả chiếc nhẫn vào, bóp cổ con vật cho đến khi nó nuốt chửng chiếc nhẫn xuống.

Sáng hôm sau, nhà vua cho gọi Suan đến và phán: “Giờ thì hãy nói cho trẫm biết ai đã trộm nhẫn của con gái trẫm.”

“Xin cho thần xin một ngọn nến ạ? Thần không thể bói chuẩn nếu không có nến,” Suan đáp.

Nhà vua liền ban cho cậu một cây. Cậu châm lửa đốt rồi đặt nó lên chiếc bàn tròn. Đoạn, cậu đảo mắt nhìn quanh, đi vòng quanh chiếc bàn mấy bận, miệng lẩm bẩm những từ ngữ bằng tiếng La-tinh. Cuối cùng, cậu cất giọng thật lớn: “Mi domine!”

“Nhẫn đâu?” nhà vua hỏi.

Suan liền đáp:—

“Singsing na nawala

Ninakao ang akala

Ay nas’ ’big ng gansa,”—

nghĩa là chiếc nhẫn không hề bị mất trộm, mà đã bị một con ngỗng nuốt vào bụng. Nhà vua ra lệnh làm thịt toàn bộ bầy ngỗng. Trong diều của một con trong số đó, người ta đã tìm thấy chiếc nhẫn. Vui mừng khôn tả, nhà vua vỗ vai Suan và khen ngợi: “Ngươi quả thực là cậu bé thông minh nhất thế gian.”

Ngày hôm sau, một bữa tiệc lớn được tổ chức, và Suan cùng công chúa chính thức nên duyên vợ chồng.

Ở một đất nước bên kia đại dương có một người giàu có tên là Mayabong. Người này nghe tin Quốc vương Campao có một cậu con rể tài bói toán như thần. Thế là hắn chất đầy một chiếc thuyền casco vàng bạc rồi giương buồm đến Campao. Hắn tiến vào cung điện, cất tiếng: “Tâu bệ hạ, có đúng là con rể ngài là một thầy bói tài giỏi không?”

“Đúng vậy,” nhà vua đáp.

“Ngài có muốn tỷ thí với tôi một trận không? Nếu con rể ngài đoán được trong số dưa hấu tôi mang tới đây có bao nhiêu hạt, tôi sẽ dâng chiếc thuyền casco đầy vàng bạc trên biển kia cho ngài; nhưng nếu hắn thua, ngài phải trao cho tôi số tiền tương đương với số tôi đã mang đến.”

Nhà vua thuận tình. Mayabong hẹn ông ngày mai sẽ gặp nhau ở quảng trường công cộng.

Khi Mayabong đã rời đi, nhà vua cho gọi Suan đến và bảo: “Mayabong đã thách đấu trẫm. Ngươi phải đoán xem những quả dưa hắn mang theo chứa bao nhiêu hạt. Ngươi làm được chứ?” Suan cảm thấy xấu hổ không dám từ chối; thế nên, dẫu thừa biết mình chẳng thể nào đếm được hạt của một quả dưa, cậu vẫn cắn răng đáp: “Thưa được ạ.”

Khi đêm xuống, Suan trằn trọc không sao chợp mắt nổi. Cậu tự hỏi không biết phải tính sao đây. Cuối cùng, cậu quyết định ra biển tự vẫn. Cậu bèn ra bờ biển, trèo lên một cái thùng phuy. “Ta phải chèo ra xa một chút để không ai tìm thấy xác. Nếu họ thấy, họ sẽ bảo rằng ta vốn dĩ chẳng phải là một thầy bói tài ba gì,” cậu tự nhủ. Cậu cứ chèo mãi, chèo mãi cho đến khi kiệt sức. Tình cờ thay, cậu trôi đến nơi neo đậu chiếc thuyền casco của Mayabong. Ở đó, cậu nghe thấy tiếng người đang trò chuyện. “Quả dưa xanh có mấy hạt?” tiếng một kẻ cất lên. “Năm,” người kia đáp. “Quả dưa vàng có mấy hạt?”—“Sáu.”

Khi nghe rõ số hạt trong từng quả dưa, Suan lập tức quay mái chèo bơi thẳng vào bờ rồi trở về nhà.

Sáng hôm sau, Suan gặp Mayabong tại quảng trường như đã hẹn. Mayabong giơ cao một quả dưa xanh và hỏi: “Quả dưa này có bao nhiêu hạt?”

“Năm hạt,” Suan đáp sau khi lầm rầm vài câu tiếng La-tinh.

Quả dưa được bổ ra, và người ta đếm được đúng năm hạt. Nhà vua reo lớn: “Chúng ta đoán trúng rồi!”

Mayabong liền giơ lên một quả dưa khác và thách thức: “Thế quả này có bao nhiêu hạt?”

Nhận ra đó là quả dưa vàng, Suan liền điềm nhiên đáp: “Nó có sáu hạt.”

Khi quả dưa được bổ đôi, người ta thấy Suan lại đoán đúng một lần nữa. Thế là cậu đã giành chiến thắng trong cuộc tỷ thí.

Lần này, Mayabong vẫn ấm ức muốn gỡ gạc lại số tiền. Hắn bèn lấy một cái chai, nhồi đầy phân vào rồi đậy thật kín nắp. Hắn lại thách đấu nhà vua một trận nữa. Nhưng khi Suan kiên quyết từ chối vì hoàn toàn mù tịt về thứ bên trong cái chai, nhà vua liền bảo: “Trẫm đã gả con gái cho ngươi vì tưởng ngươi là một thầy bói tài ba. Giờ thì ngươi phải chứng minh điều đó đi. Nếu ngươi từ chối, ngươi sẽ phải mất mạng.”