Hỡi người muốn chiêm ngưỡng vẻ đẹp kiều diễm hòa quyện nhịp nhàng cùng nét hoang sơ trên gương mặt Tạo Hóa, hãy bước lên những ngọn núi đá của chúng tôi. Đừng để đôi chân bạn chùn bước vì mệt mỏi, bởi trên đỉnh cao kia, vẻ đẹp và sự uy nghiêm của đất trời trải rộng phía dưới sẽ khiến bạn quên đi con đường dốc đầy gian khó. Ở đó, khi đứng nhìn xuống chốn nhân gian nằm dưới chân và bao quanh là những đỉnh núi, trái tim bạn sẽ rộng mở, cảm thấy sự đồng điệu với thế giới cao xa mà bạn đã đặt chân đến, và tầm nhìn của bạn cũng được mở mang. Bạn sẽ nhìn xuống những tán rừng xanh mướt đang nhấp nhô, nhìn thấu những bí ẩn của các thung lũng và những dòng suối đang gắng sức ẩn mình dưới những bụi cây ven bờ. Bạn sẽ đồng thời ngắm nhìn những ngôi làng trắng, những cánh đồng cày cấy, những đàn gia súc, những con đường tấp nập, và rồi hướng về phía những chốn cô liêu chỉ văng vẳng tiếng thác đổ, tiếng gió ngàn và tiếng chim ưng gào thét.
Có một vách đá trông như mảnh vụn của một bức tường thành vĩ đại, được dựng nên bởi bàn tay đã nhào nặn thế giới cổ xưa để chia cắt các quốc gia, rồi đổ sụp xuống khi cơn đại hồng thủy nhấn chìm tất cả. Về phía bắc, một con đường dẫn lối bạn lên bờ thành hẹp. Phía tây dốc đứng, xù xì và hoang dại với những hàng cây phủ rêu, những chỏm đá lửa cùng vô vàn vách đá cheo leo. Nhưng ở phía đông, những vách đá cổ trơ trọi đổ thẳng xuống thung lũng—như những cột trụ khổng lồ nâng đỡ bầu trời ở khoảng không trung, ở đây thì sẫm màu với lớp rêu dày hàng thế kỷ, chỗ kia lại trắng màu đá phấn nơi những tia sét đã đánh nứt vỡ. Thật đáng sợ khi đứng trên bờ vực dựng đứng, nhìn thấy nơi những cơn bão và tia chớp đã làm đổ những khối đá xám khổng lồ xuống từ bức tường lớn, nghiền nát chúng thành những mảnh vụn nơi chân núi; rồi ghé tai sát xuống vực sâu chóng mặt, lắng nghe âm thanh của những cơn gió đang vật lộn cùng cánh rừng phía dưới, vọng lên như tiếng rì rào của đại dương.
Nhưng quang cảnh xung quanh thật đáng yêu; một dòng sông xinh đẹp uốn lượn giữa những đồng cỏ tươi tốt, một thiên đường mà chính nó đã tạo ra cho riêng mình, miệt mài bồi đắp đất đai qua bao thời đại. Mỗi bên, những cánh đồng trào dâng lên những ngọn đồi; xa hơn nữa, bên trên những ngọn đồi, trong khoảng xanh thẳm xa xăm, trỗi dậy những cột trụ hùng vĩ mà trái đất dùng để chống đỡ bầu trời. Có một câu chuyện về những tảng đá đáng kính này, một truyền thuyết buồn về mối tình bất hạnh, về những nỗi đau đã chịu đựng và kết thúc từ rất lâu, khi những người man di còn tìm kiếm thú rừng trong những cánh rừng rậm rạp trên những thung lũng tươi đẹp này.
Có một thiếu nữ, người đẹp nhất trong số các cô gái da đỏ, với đôi mắt sáng ngời, mái tóc đen như gỗ mun, dáng hình mảnh mai và trái tim vui vẻ. Quanh cửa lều của nàng, những cánh rừng già bao la vang vọng tiếng hát và tiếng cười trong trẻo suốt ngày hè. Nàng yêu người anh họ của mình; một tình yêu như vậy, theo quy tắc đạo đức của những bộ tộc nghiêm khắc thời bấy giờ, bị coi là loạn luân. Nàng đã đấu tranh quyết liệt và lâu dài với tình cảm của chính mình, cố gắng dùng lý trí để thuyết phục con tim, như bất kỳ cô gái da đỏ ngây thơ nào cũng sẽ làm. Nhưng tất cả đều vô ích.
Rồi đôi mắt nàng mất đi vẻ rạng rỡ, bước chân chẳng còn nhẹ nhàng, và những người đàn ông tóc bạc đi ngang qua nơi nàng ở đều lấy làm lạ vì không còn nghe thấy tiếng hát, tiếng cười quen thuộc của nàng—người mà họ từng ví như nụ cười tươi tắn của Mùa Xuân giữa Mùa Đông già cỗi. Nàng đã đi khóc ở nơi không ai nhìn thấy, và chẳng bao giờ có mặt khi đám con gái tụ tập nhảy múa, khi những tay thợ săn của bộ tộc đổ ra ngoài; cũng chẳng xuất hiện khi họ cùng nhau tách vỏ những bắp ngô vàng óng; hay khi họ bên bờ sông, hái nho và làm xao động những bóng râm hoang dã bằng những âm thanh vui vẻ. Những người đàn bà da đỏ tinh mắt sẽ thì thầm với nhau khi thấy thân hình héo hon của nàng, và nói rằng cô gái này rồi sẽ chết.
Một ngày nọ, nàng trút hết nỗi lòng với một người bạn, một người bạn cùng chơi thuở thiếu thời ngây thơ. "Bạn biết đấy, và chỉ có bạn thôi," nàng nói, "vì tôi đã kể cho bạn nghe tất cả tình yêu, tội lỗi và nỗi buồn của mình. Tôi đã chán sống rồi. Suốt đêm tôi khóc trong bóng tối, và buổi sớm mai lại chói lòa chiếu vào tôi, như chiếu vào một vật bị nguyền rủa, không còn chỗ đứng trên thế gian này. Tôi căm ghét những trò tiêu khiển và công việc vui vẻ mà ngày trước tôi từng yêu thích; những giọng nói tươi vui của bạn bè giờ đây nghe thật kinh khủng một cách lạ thường trong tai tôi. Trong những giấc mơ, mẹ tôi từ vùng đất của những linh hồn gọi tôi và quở trách tôi. Tất cả những ai nhìn tôi dường như đều biết sự xấu hổ của tôi; tôi không thể chịu đựng được ánh mắt của họ; tôi không thể nhổ bỏ khỏi trái tim mình mối tình đang giày vò này, và tôi phải chết."
Đó là một buổi sáng mùa hè, và họ cùng nhau đi đến vách đá cổ xưa này. Quanh những vách đá là những vòng hoa, những bắp ngô, những bộ da xù xì của sói và gấu—những lễ vật của bộ tộc dâng lên Đấng Tối Cao, vì họ tin rằng, giống như những tín đồ thời cổ xưa, rằng Thiên Chúa đi dạo trên những nơi cao và yêu mến những ngọn núi nhìn xuống thế gian. Nàng khoác lên mình những món trang sức mà cha nàng yêu quý, vẫn thường dùng để điểm tô cho vẻ đẹp của cô con gái mắt sáng, và dặn nàng đeo khi có những chiến binh lạ đến làm khách. Ở đây, hai người bạn ngồi xuống, ca hát suốt cả ngày những bài ca cũ về tình yêu và cái chết, điểm tô cho mái tóc của nạn nhân xanh xao khốn khổ những đóa hoa, và cầu nguyện cho hành trình của nàng đến thế giới nắng ấm yên bình được an toàn và nhanh chóng, nơi không còn nỗi đau nào làm nặng trĩu trái tim và làm đỏ hoe đôi mắt.
Vùng đất của bộ tộc nàng nằm tuyệt đẹp phía dưới—những dòng nước nghỉ ngơi trong vòng tay của khu rừng bao la, và những trảng đất trồng ngô mở ra giữa vùng hoang dã rợp bóng cây. Nàng nhìn xuống thật lâu, và khi nhìn thấy ngôi làng của chính mình thấp thoáng qua những rặng cây, thấy ngôi nhà của mình, và mái lều của người mà nàng yêu bằng một tình yêu không được phép, người mà nàng đã tìm đến cái chết vì chàng, một dòng nước mắt ấm nóng trào ra từ mắt nàng. Nhưng khi mặt trời xuống thấp và bóng đồi trải dài, nàng gieo mình từ vách đá cheo leo xuống và bỏ mạng. Trên sườn phía nam của ngọn núi, một ngôi mộ đã được đào lên; và họ đặt nàng nằm ở đó, trong chính bộ trang phục mà cô thiếu nữ đã tự điểm tô cho cái chết của mình, với những đóa hoa dại đang héo rũ trên mái tóc.
Và trên lớp đất phủ lên nàng, bộ tộc đã dựng một đài tưởng niệm đơn sơ, một hình nón bằng những viên đá nhỏ rời rạc. Kể từ đó, tất cả những ai đi ngang qua, từ thợ săn, đàn bà, đến những cô gái trẻ, đều lặng lẽ đặt một viên đá lên đống đá ấy. Nó vẫn còn ở đó đến tận bây giờ. Và những người da đỏ từ phương Tây xa xôi đến thăm nơi chôn cất xương cốt cha ông mình, vẫn kể lại câu chuyện đau buồn ấy, và đến tận ngày nay, ngọn núi nơi cô gái bất hạnh qua đời được gọi là Núi Tưởng Niệm.
