Chính vị tu sĩ đã làm hướng dẫn viên cho chàng ngày hôm trước là người đã đánh thức chàng dậy lúc này. Ông đứng bên cạnh giường, tay cầm một vạc sữa lớn. Khi Ralph ngồi dậy, dụi mắt với sự lười biếng còn vương vấn của tuổi trẻ, vị tu sĩ cười và nói:

– Thật tốt lắm, thưa chúa công, thật tốt lắm! Ta rất thích nhìn thấy một chàng trai ngái ngủ vào buổi sáng; đó là dấu hiệu của sự phát triển; và ta thấy ngài đang lớn mạnh hết mình để chờ ngày quay lại với chúng ta và dẫn dắt đạo quân của chúa công ta ra trận.

– Những ngọn lửa hiệu đâu rồi? – Ralph nói, vẫn chưa hoàn toàn tỉnh ngủ.

– Đâu rồi ư! – vị tu sĩ nói. – Đâu rồi ư! Chúng đã tàn thành tro lạnh từ lâu rồi, giống như bao ước vọng và hy vọng của những kẻ chưa từng gối đầu lên bầu sữa của người mẹ hiền, đó là Thánh Giáo hội. Nào, thưa chúa công, hãy đứng dậy và uống ly rượu ban mai của nhà tu hành; rồi nếu ngài bắt buộc phải lên đường, hãy đi cho sớm, và đi cho nhanh; vì Rừng Hiểm Ngõ đang chờ đón ngay khi ngài bước chân đi; và thật tốt cho ngài nếu đến được Trấn Bốn Ngã Sông trước khi trời tối. Hỡi con trai, có những điều hiểm ác trong khu rừng ấy; và dẫu một số trong đó thuộc về những kẻ vì họ mà Thánh giá Chúa đã được tạo ra, nhưng chúng đã quên mất hỏa ngục, chẳng còn mong cầu thiên đàng, và câu cửa miệng của chúng là: &quot colspan="1">"Ngươi phải chịu thiếu thốn trước khi ta thiếu thốn."</sup> Hơn thế nữa, còn có những sinh linh tồi tệ hơn chúng ở trong rừng—xin Chúa cứu rỗi chúng ta!—nhưng chống lại chúng, ta có một chiếc áo giáp lưới tốt, một cái vành cổ mà ta sẽ trao cho ngài, hỡi con trai, như một vật làm tin rằng ta mong sẽ gặp lại ngài tại ngôi nhà đáng yêu của Đức Mẹ Maria chúng ta.

Ralph đã cầm lấy vạc sữa và đang uống, nhưng chàng liếc qua vành vạc, và thấy vị tu sĩ rút từ trong áo choàng ra một chuỗi hạt, trông giống hệt món quà của Phu nhân Katherine như hai hạt đậu, chỉ khác là ở đầu chuỗi có một chiếc hộp nhỏ hình thánh giá. Ralph vội vã uống cạn vạc sữa, bước xuống giường và ngồi trên mép giường, trần truồng ngoại trừ chiếc vòng cổ của Phu nhân Katherine. Chàng chìa tay nhận chuỗi hạt từ vị tu sĩ và đỏ bừng mặt, như thói quen của chàng mỗi khi phải bắt đầu một cuộc tranh luận bằng lời nói; nhưng chàng nói:

– Con cảm ơn cha; tuy nhiên, Chúa thấu hiểu liệu chuỗi hạt này có nằm ngoan ngoãn bên cạnh chiếc vòng cổ mà con đang mang trên cổ lúc này hay không, vì đó là món quà của một người bạn thân thiết.

Vị tu sĩ làm bộ mặt nghiêm trang và nói:

– Con nói phải, hỡi con trai; rất có thể chuỗi hạt của ta, từng được ban phước bởi thánh Richard ngày trước, không phải là bạn đồng hành thích hợp cho món quà từ một mối tình lãng nhẹt nào đó của con: hoặc thậm chí – ông nói, nhận thấy sắc đỏ trên mặt Ralph đậm thêm và hàng mày cau lại – hoặc thậm chí nếu đó là món quà từ một người có lòng tốt đi nữa, thì rất có thể nó vẫn là một món quà trần tục; do đó, vì hành trình của con đầy hiểm nguy, tốt nhất con nên tháo nó ra và để ta giữ hộ cho đến khi con quay lại.

Lúc bấy giờ, khi nói những lời ấy, ông nhìn chằm chằm đầy vẻ lo âu, phải, có thể nói là thèm thuồng, vào chàng thanh niên. Nhưng Ralph không nói gì; bởi vì trong thâm tâm, chàng quyết định không đổi món quà của người đỡ đầu lấy bất kỳ tín vật nào của một tên thầy tu cạo đầu. Dẫu vậy, chàng không biết làm sao để dùng những lời lẽ non trẻ của mình đối chọi lại sự khôn ngoan của vị cha cố; thế là chàng đứng dậy, với lấy chiếc áo lót của mình, và khi trùm nó qua đầu, chàng cất tiếng hát nhẩm một khúc ca chiều của Ngôi Nhà Lớn Upmeads, với những lời ca đại loại như thế này:

Hỡi chàng trai hay thiếu nữ, ai đang bước qua bãi cỏ dài?

Vì áo ngươi ngắn ngủn, và chẳng thấy râu ngươi đâu,

Và ngọn gió cuối cùng trước lúc trăng mọc đang thổi quanh ngươi.

Ngươi muốn gặp người yêu hay đang tìm kiếm ta đấy?

Trăng giờ đây sáng rực, ta thấy tà áo ngươi dài hơn;

Và sát bên những bụi phỉ, Joan đang gặp người tình của nàng:

Nhưng lòng bàn tay nàng thô ráp, và cú nắm tay trao duyên

Khiến lòng ta hoan hỉ ấy, nào dễ gì mạnh mẽ hơn tay Wat.

Và giờ đây khi ánh nến soi chiếu chúng ta và khắp chốn,

Chân nàng thật đẹp làm sao, dẫu rám nắng trên sàn nhà,

Như những gã thợ mỏ chân trần giữa cánh đồng cỏ ba lá

Khi tiếng chim cuốc đứt quãng và giữa tháng Sáu đã qua.

Ồ, lòng bàn tay ta thô ráp vì trên những luống cày

Ta đã mang lưỡi liềm gặt hái và ra sức vì em;

Và giữa ngọ hè oi ả ta xua đi đám muỗi mòng

Khi em ngủ dưới tán cây đoạn, lười biếng chẳng muốn thức giấc.

Và đôi chân ta giờ rám nắng vì mặt trời thiêu đốt

Tít trên sườn đồi cao giữa bầy cừu đang gặm cỏ,

Và ở đó, trong trũng nhỏ nơi ngọn gió đổi chiều,

Em đã nằm gọn trong lòng ta khi ta hát ru em ngủ.

Hỡi người bạn của đất mẹ, hãy đến gần ta hơn nữa,

Em ngát hương nụ hôn mặt trời như đồng cỏ tháng Năm,

Vượt qua những mỏm đá hoang vu, qua lửa và nước,

Ta sẽ mãi theo em, tình yêu hỡi, cho đến khi cõi đất lụi tàn.

Vị tu sĩ lắng nghe chàng với hàng mày cau lại, như một kẻ không thích lời nói của đồng loại mình, dẫu việc chất vấn nó chẳng khôn ngoan gì: rồi ông bước ra khỏi phòng, nhưng để lại chuỗi hạt nằm trên bệ cửa sổ. Tuy nhiên, Ralph vội vã mặc quần áo, và khi đã y phục chỉnh tề, chàng tiến đến bệ cửa sổ, cầm chuỗi hạt lên tay, tò mò ngắm nghía và lật qua lật lại, nhưng rồi lại để nguyên nó ở đó. Kế đó, chàng cũng bước ra ngoài, đi vào sân trước của tu viện, và tìm thấy ở đó một thiếu sinh quân thuộc đội quân cận vệ cùng với vũ khí và con ngựa của mình, người đã giúp chàng mặc bộ giáp chiến.

Thế rồi, ngay lúc chàng đang đặt chân lên bàn đạp yên ngựa, vị Tu sĩ lại xuất hiện, với khuôn mặt một lần nữa lại rạng rỡ nụ cười và hạnh phúc; và tay trái ông cầm chuỗi hạt, nhưng không đưa lại cho Ralph, mà gật đầu chào chàng một cách thân thiện, rồi nói:

– Giờ đây, thưa chúa công, ta có thể thấy qua khuôn mặt ngài rằng ngài quyết tâm đi khám phá thói đời này, và rất có thể nó sẽ mang lại cho ngài sự hối hận đấy.

Lúc đó, một câu nói bật ra trong miệng Ralph, và chàng nói:

– Cha có thể cho con biết, thói đời này là tác phẩm của ai không?

Vị tu sĩ đỏ mặt, nhưng chẳng đáp lại điều gì, và Ralph lại tiếp lời:

– Phải chăng người thợ cả đã lóng ngóng khi tạo ra nó?

Bấy giờ vị tu sĩ cau mày, nhưng ngay lập tức ông cố gắng cư xử cho vui vẻ, rồi nói:

– Những vấn đề ấy quá tầm đối với lời nói của ta hay của ngài, thưa chúa công; nhưng ta bảo ngài, kẻ nào thấu hiểu, rằng trong Ngôi Nhà này có những người đã nếm trải thói đời và nhận ra nó chẳng ra gì.

Ralph mỉm cười, và ấp úng nói:

– Thưa cha, phải chăng thói đời đã thử thách họ, và biết đâu lại nhận ra họ chẳng ra gì?

Rồi chàng đỏ mặt, và nói:

– Phải chăng tất cả các người trong Ngôi Nhà này đều thực sự như thế này? Vậy thì rốt cuộc ai là kẻ đã tạo ra một lãnh địa đẹp đẽ đến thế, và một sự cai trị tốt lành nhường ấy cho bao nhiêu con người? Các người chẳng biết gì về đường đi nước bước của thế gian này sao!

– Thưa ngài cao quý, – vị tu sĩ nghiêm giọng nói, – những kẻ làm việc cho chúng tôi là làm việc cho Chúa và tất cả các bề tôi của Ngài.

– Phải, – Ralph nói, – sự thể là thế; và liệu Chúa có hài lòng với sự phục vụ của kẻ mà ác quỷ đã ruồng bỏ vì hắn vốn là một kẻ hèn nhát hay không?

Vị tu sĩ chau mày, nhưng đồng thời cũng cười trừ một chút, và nói:

– Thưa ngài, ngài còn trẻ, nhưng sự sắc sảo của ngài lại quá già dặn đối với ta; tuy nhiên, trong Ngôi Nhà này có những kẻ có thể đáp lại ngài một cách khéo léo; những người đã đọc sách của các bậc hiền triết ngoại đạo, và các bậc thầy của Thánh Giáo hội, và ngay lúc này đây đang viết sách để các tu sĩ chép lại.

Bấy giờ giọng ông dịu lại, và ông nói:

– Thưa chúa công thân mến, chúng tôi rất đỗi lưu luyến ngài ở đây, nhưng vì ngài buộc phải đi, hãy đi với lời chúc phúc của ta, và ngài sẽ nhận được gấp đôi lời chúc phúc khi ngài quay lại với chúng tôi.

Bấy giờ Ralph nhớ lại lời hứa với những kẻ chăn cừu, bèn lấy một đồng tiền vàng từ trong túi ra, và nói:

– Thưa cha, con cầu xin cha hãy làm lễ cầu hồn cho những người dân vùng đồi chăn cừu; và đây là tiền dâng lễ.

Vị tu sĩ ca ngợi món quà và lời thỉnh cầu, rồi ôm hôn Ralph, người đang leo lên yên ngựa; và thầy tu phụ trách nhà khách mang cho chàng túi đựng thức ăn với đồ ăn thức uống ngon lành cho dọc đường. Sau đó Ralph giật dây cương, phi ngựa ra khỏi cổng tu viện, mỉm cười với các tu sĩ thế tục và những binh sĩ đang vất vưởng ở đó.

Nhưng chàng thở dài một cách khoan khoái khi thấy mình lại được ở trên con đường phố, và ngắm nhìn các cửa hiệu của thương nhân cùng những gian hàng của các tiểu thủ công nhân, như thợ giày, thợ làm găng tay, thợ làm đồ thiết, thợ đồng, thợ làm đồ sừng và những người tương tự; và những con người mà chàng gặp trên đường khi rạp về phía cổng phía nam trông có vẻ vui tươi, khấm khá, và rất đỗi đẹp mắt. Và chàng thấy thật thú vị khi ngắm nhìn các thiếu nữ trên đường phố, những người vô cùng xinh đẹp và ăn mặc chỉn chu; và có rất nhiều người trong số họ quanh lối đi của chàng lúc bấy giờ, đặc biệt là khi chàng tiến gần đến cánh cổng trước khi những con đường rẽ nhánh: bởi vì dòng người đang đổ từ vùng quê vào mang theo lương thực và các mặt hàng khác cho thị trấn và tu viện; và quả thực khi ngắm nhìn một số thiếu nữ, chàng cho rằng khúc Khúc ca Đại sảnh của Upmeads thực là một khúc ca tuyệt vời.