Sáng hôm sau, Blaise đi lo việc buôn bán và thăm hỏi các thương nhân ở tòa thị sảnh. Hắn giục Ralph đi cùng, nhưng chàng không chịu, mà ở lại sảnh của quán trọ, ngồi thẫn thờ ngẫm nghĩ trong lúc người qua kẻ lại; song chàng chẳng nghe được mảy may lời bàn tán nào về Giếng tận cùng thế giới. Ngày hôm sau và ngày tiếp theo cũng trôi qua như thế, chỉ có điều Richard là một trong số những người tới sảnh, và thỉnh thoảng ông lại trò chuyện hồi lâu với Ralph; nghĩa là ông nói, còn Ralph ra điều lắng nghe.

Giờ thì như đã nói, Richard lớn tuổi và khôn ngoan, ông rất mực yêu mến Ralph, có lẽ còn hơn cả lãnh chúa Blaise, chủ nhân trực tiếp của ông, bởi ông vốn chẳng màng gì đến chuyện buôn bán hay những thứ dính dáng đến nó. Thế nên, ông để ý đến Ralph và thấy chàng chán chường, mệt mỏi; vậy là vào ngày thứ sáu họ trọ lại Whitwall, vào buổi sáng khi tất cả các thương gia đã tỏa đi lo việc buôn bán, còn ông và Ralph ở lại một mình trong Sảnh lớn, ông cất lời bảo Ralph rằng: "Đây đâu phải ngục tù, thưa ngài." "Phải vậy không," Ralph đáp. "Này, nếu ngài còn ngờ vực," Richard nói, "hãy ra cửa xem họ có khóa trái và cài then nhốt chúng ta lại không."

Ralph cười nhạt, đứng dậy và bảo: "Ta sẽ đi cùng ông nếu ông muốn, nhưng nói thật lòng, hôm nay ta sẽ là kẻ đồng hành tẻ nhạt của ông đấy." Richard liền đáp: "Hôm qua hay hôm kia ngài có khá hơn không, thưa ngài?" "Không," Ralph đáp. "Thế ngày mai ngài sẽ khá hơn chứ?" Richard hỏi. Ralph lắc đầu. Richard nói: "Ừ thì, rồi ngài sẽ khá hơn, bằng không ngài cứ gọi ta là đồ ngốc." "Ông thật tốt bụng, Richard," Ralph nói; "và ta sẽ đi với ông, làm bất cứ điều gì ông bảo; nhưng ta phải nói thật với ông rằng lòng ta đang vô cùng tơi tả." "Đúng vậy," Richard đáp, "và ngài chẳng cần phải nói với ta điều ấy đâu, chàng thiếu niên quý mến; ai chạy qua cũng có thể đọc được điều đó trên người ngài. Nhưng thôi, chúng ta ra ngoài đi."

Thế là họ bước ra đường, Richard dẫn Ralph ra khu chợ, chỉ cho chàng chỗ quầy hàng của Blaise (vì hắn đang làm ăn rất phất), nhưng Ralph chẳng muốn bén mảng tới gần vì sợ người anh trai sẽ lôi kéo mình vào chuyện trò. Họ đi vào Tòa thị sảnh vừa rộng lớn lại vừa đẹp đẽ, và mùi gỗ sồi mới đẽo (vì phần mái vẫn chưa được sơn) đã gợi nhớ cho Ralph về những ngày thơ ấu khi chàng hay la cà quanh công trình xây nhà mới của quan quản lý sông ngòi ở Upmeads. Sau đó, họ bước vào Đại giáo đường và dự một thánh lễ tại bàn thờ Thánh Nicholas, người bạn chí thân của Ralph. Ngôi thánh đường ấy quả thực rất lớn và vô cùng uy nghi, lại hãy còn khá mới mẻ, bởi thời kỳ thịnh vượng của Whitwall mới chỉ bắt đầu cách đó chưa lâu; và bàn thờ của các nhà nguyện trong đó đẹp đến mức vượt ngẩt mọi thứ mà Ralph từng thấy, ngoại trừ ở Higham trên tuyến đường đi.

Nhưng khi họ bước ra khỏi nhà thờ, Ralph nhìn Richard với vẻ mặt ngẩn ngơ và mệt mỏi, như muốn nói rằng: "Giờ thì làm gì nữa đây?" Và quả thực trông chàng thảm hại đến mức Richard, dẫu vô cùng xót xa và lo lắng cho chàng, cũng suýt phì cười. Tuy nhiên, ông bảo: "Thôi nào, con nuôi của ta (vì ngài cũng gần như là con nuôi của ta vậy), chả là thị trấn xinh đẹp này chẳng làm ngài vui lòng mấy, hay là chúng ta đi xa hơn chút nữa xem sao."

Nói rồi, ông dẫn chàng rời khỏi khu chợ, đưa đến cổng phía đông của thị trấn gọi là Petergate Bar, rồi họ bước thẳng ra những đồng cỏ nằm dưới chân thành, và dừng chân tại một cây cầu nhỏ bắc qua một dòng suối, bởi đây là vùng đất của rất nhiều sông ngòi. Tại đó, họ ngồi xuống một góc khuất, và Richard cất lời bảo Ralph rằng:

"Thưa lãnh chúa Ralph, thật tệ hại biết bao nếu dòng tộc Upmeads lụi tàn, hay thậm chí chẳng còn lại là bao. Giờ thì nói về chủ nhân Blaise của tôi đi, nếu ngài thấy vừa lòng, hắn có tố chất của một thương gia hào hiệp, chứ không phải của một hiệp sĩ cao quý; dẫu hắn tự khoe rằng khi đã thực sự giàu có, hắn sẽ vứt bỏ mọi chuyện buôn bán—chuyện đó hắn sẽ chẳng đời nào làm đâu. Còn về những người khác, lãnh chúa Gregory chẳng khá hơn, hay đúng hơn là tệ đi, chỉ có điều hắn sẽ chẳng bao giờ giàu nổi, vì chẳng thể làm chủ được bản thân; trong khi lãnh chúa Hugh thì dễ bị đâm chết trong một cuộc ẩu đả vớ vẩn nào đó, trừ khi hắn sớm quay về Upmeads."

"Ừ thì sao chứ," Ralph nói, "ta đâu đến đây để nghe ông nói xấu các anh ta." Nhưng Richard vẫn nói tiếp: "Còn về phần ngài, thưa lãnh chúa Ralph, tôi từng trông đợi ở ngài rất nhiều; nhưng giờ thì tôi chẳng thể nói trước điều gì nữa; bởi trái tim trong lồng ngực ngài dường như đã chết lặng; và ngài phải cẩn thận kẻo thể xác này cũng chết theo đấy." "Mặc kệ nó!" Ralph đáp.

Richard liền nói: "Ta nay đã già, nhưng ta từng trẻ tuổi, và đã chứng kiến cũng như nếm trải biết bao điều trước khi đến được Upmeads. Ta già rồi, và không còn cảm nhận những nỗi niềm hy vọng hay đau khổ một cách mãnh liệt như người trẻ tuổi; dẫu vậy, ta đã phải trả một cái giá không nhỏ để thấu hiểu chúng, và ta chưa từng quên. Nhờ thế, ta thừa biết rằng nỗi sầu muộn của ngài bắt nguồn từ một người phụ nữ. Chẳng phải vậy sao?" "Đúng thế," Ralph đáp. Richard nói: "Giờ thì ngài hãy kể cho ta nghe về điều đó, để trút bớt gánh nặng trong lòng đi." "Ta sẽ không kể đâu," Ralph đáp; "hoặc đúng hơn, để nói cho phải phép, là ta không thể." "Phải," Richard nói, "và dẫu cho lúc này, việc tôi kể cho ngài nghe những nỗi đau buồn trong đời mình còn dễ dàng hơn là việc ngài lắng nghe câu chuyện đó, nhưng tôi tin ngài. Tuy nhiên, có lẽ ngài có thể nói cho tôi nghe về một điều mà ngài khao khát hơn bất cứ thứ gì." Ralph đáp: "Ta chỉ muốn chết." Và những giọt nước mắt chực trào ra trong đôi mắt chàng. Nhưng Richard mỉm cười hiền từ nhìn chàng và nói: "Con đường đó luôn rộng mở cho ngài vào bất cứ ngày nào trong tuần. Sao ngài vẫn chưa chọn nó?" Nhưng Ralph chẳng đáp lời. Richard lại bảo: "Chẳng phải vì ngài vẫn còn hy vọng được khao khát một điều gì đó; nếu không phải hôm nay, thì là ngày mai, ngày kia hay ngày nữa hay sao?" Ralph vẫn lặng thinh; chỉ có nước mắt rơi. Richard lên xe: "Biết đâu tôi có thể giúp ngài tìm thấy một niềm hy vọng, dẫu ngài có cho rằng lời tôi nói là viển vông. Tại vùng đất và ngôi làng nơi tôi sinh ra và lớn lên, thỉnh thoảng người ta vẫn bàn tán về một thứ cần phải đi tìm, thứ có thể chữa lành nỗi buồn, làm cho sự sống đơm hoa ở những kẻ già nua, và duy trì tuổi trẻ cho những người đương thì." "Đúng vậy," Ralph vừa nói vừa ngước nhìn lên qua làn nước mắt, "và thứ đó là gì? Sao từ trước đến nay ông chưa từng kể cho ta nghe về nó?" "Không," Richard đáp, "sao ta lại đi kể cho cậu thiếu niên vui vẻ mà ta từng biết ở Upmeads cơ chứ? Nhưng giờ đây ngài đã là một người đàn ông, và đã nếm trải mặt mũi của nỗi buồn, đã đến lúc ngài nên nghe về GIẾNG TẬN CÙNG THẾ GIỚI."

Ralph liền vùng đứng dậy ngay khi nghe thấy từ đó, và hào hứng kêu lên: "Bạn hiền, thế rốt cuộc ông sinh ra và lớn lên ở đâu?" Richard cười lớn và bảo: "Thế đấy, vậy là vẫn còn một việc phải làm và một ngày để sống trước khi ngài nghĩ đến cái chết! Nhưng hãy quay người lại, nhìn thẳng qua những cánh đồng cỏ theo hướng đường thẳng với cây liễu đằng kia, và nói cho ta biết ngài thấy những gì." Ralph đáp: "Đồng bằng xinh đẹp trải rộng mênh mông, có một dòng sông uốn lượn chảy qua, những ngọn đồi thấp thoáng phía bên kia dòng nước, và những dãy núi xanh thẳm xa hơn thế, trên đỉnh vẫn còn vương tuyết trắng dẫu lúc này mới chỉ là đầu tháng Bảy." "Phải," Richard nói; "và ngài có thấy trên ngọn đồi thấp đầu tiên phía bên kia sông, một ngọn tháp xám lớn sừng sững mọc lên và những ngôi nhà nằm quanh nó chăng?" "Thấy chứ," Ralph đáp, "ta nhìn thấy ngọn tháp và cả những ngôi nhà nữa, vì mắt ta rất tinh; nhưng những ngôi nhà ấy thật nhỏ bé." "Đúng vậy," Richard nói; "kìa ngọn tháp đó chính là Nhà thờ Swevenham, được đặt dưới sự bảo trợ của Bảy Người Ngủ ở Ephesus; và những ngôi nhà đó là của thị trấn nhỏ bé ấy. Và ngài sẽ bảo rằng điều đó thì dính dáng gì đến ta chứ: phải thế này, rằng ta sinh ra và lớn lên ở Swevenham. Và thực ra chính ta đã đưa lãnh chúa Blaise đến Whitwall này, với những lời ca tụng về việc nơi đây thích hợp cho việc buôn bán nhường nào, để ta có thể được nhìn thấy lại thị trấn nhỏ bé và ngọn tháp xám lớn ấy một lần nữa. Quả thực ta không hề nói dối, vì anh trai ngài đang rất hạnh phúc ở đây, khi mà hắn đang chất đống những đồng bạc hết lớp này đến lớp khác. Thật tình, ngài nên ghé vào quầy hàng của hắn đi, hỡi vị lãnh chúa tuấn tú; đó quả là một cảnh tượng rất đáng xem đấy."

Nhưng Ralph đang bước đi vội vã qua lại, chàng quay sang Richard và bảo: "Thôi nào! Nhưng sao ông không kể tiếp cho ta nghe về Giếng tận cùng thế giới đi?"

Richard liền đáp: "Tôi sắp kể cho ngài nghe một chuyện có lẽ đáng để ngài lưu tâm, hoặc cũng có thể không: hãy lắng nghe đây! Khi tôi còn sống ở Swevenham bên kia, và mới chỉ mười tám tuổi tơi, nay tôi đã sáu mươi tám tuổi rồi, có ba người dân trong làng chúng tôi, gồm hai chàng trai và một cô gái, đã lên đường tìm kiếm cái Giếng ấy; và họ mang theo rất nhiều hiểu biết về nó, điều mà họ học được từ một cụ già, là họ hàng gần của một trong số họ. Lão già này tôi chưa từng gặp bao giờ, vì lão sống mãi tận trong vùng núi xa xôi, còn những người thanh niên ấy lớn hơn tôi khoảng năm tuổi, nên khi họ đã là những tráng đinh thì tôi vẫn chỉ là một đứa trẻ; và những chuyện đó tôi nào để tâm, mà chỉ thích chơi đùa và giỡn cợt; hơn hết thảy, tôi khao khát được chơi trò chiến trận và đánh nhau. Chúa mới biết tôi đã ăn đủ những thứ đó đến tận cổ kể từ những ngày ấy rồi! Dẫu vậy, tôi vẫn nhớ như in ngày lên đường của ba người họ. Họ dắt theo một con lừa thồ để mang theo lương thực đi qua vùng hoang mạc; nhưng họ đi bộ, đầu đội vương miện kết bằng hoa, có tiếng sáo và tiếng trống lắc đi trước dẫn đường, và rất nhiều người dân đã tiễn họ một đoạn đường dài. Thưa thánh Christopher! Tôi có thể nhìn thấy tất cả mọi thứ rành mạch như thể nó chỉ mới xảy ra ngày hôm qua vậy. Tôi đã cảm thấy buồn khi thiếu nữ ấy ra đi; vì dẫu tôi còn là một đứa trẻ, tôi đã yêu mến nàng, và nàng từng cho phép tôi ôm hôn và nô đùa với nàng; nhưng chuyện đó rồi cũng nhanh chóng qua mau. Giờ đây tôi sực nhớ ra rằng họ từng cầu xin vị linh mục của chúng tôi, cha Cyprian, ban phước lành cho chuyến đi của họ, nhưng ngài đã từ chối; bởi ngài cho rằng cuộc hành trình như thế bắt nguồn từ sự xúi giục của ma quỷ, và chỉ là sự gợi nhớ về những lề thói của người ngoại giáo thời cổ đại mà thôi. Nhưng với tôi, tôi chẳng mảy may bận tâm đến điều đó, và chỉ thấy tiếc nuối khi người bạn có bộ ngực trắng ngần và hơi thở thơm tho ấy lại cứ thế bước đi xa khỏi tôi để chìm khuất vào những tầng mây."

"Rồi chuyện gì đã xảy ra?" Ralph hỏi, "họ có quay về không, hay có bất kỳ ai trong số họ trở về không?" "Tôi nào biết được," Richard đáp, "vì tôi đã chán ngấy Swevenham sau dạo đó, nên tôi đeo gươm vào hông, vác giáo lên vai và lên đường tới Lâu đài miền Hoang mạc, cách thị trấn Swevenham sáu mươi dặm, và vị Bá tước đã thu nhận tôi làm thuộc hạ của ông ấy: và việc tôi kể lại cho ngài nghe về những chiến tích của mình ở đó cũng chẳng mang lại lợi ích gì hơn so với việc chính tôi thực hiện chúng; nhưng ngọn tháp xám của Swevenham thì tôi chưa từng được thấy lại cho đến tận ngày hôm nay."

Ralph liền nói: "Giờ thì ta phải đến Swevenham ngay lập tức thôi: ông có đi cùng ta không? Trông nó có vẻ chỉ cách đây chừng bốn dặm."

Richard im lặng, chau mày ra chiều đang suy tính kỹ càng, và Ralph kiên nhẫn đợi cho đến khi ông cất lời: "Con nuôi của ta, cứ gọi ngài thế đi, ngài biết tính cách của những kẻ nhà quê ở các vùng đất xa xôi rồi đấy, những câu chuyện cứ thế tuôn trào ra từ miệng họ sẽ trôi chảy hơn nhiều nếu chúng xuất hiện mà không phải qua quá nhiều công đoạn cuốc xới đất đai; nghĩa là không phải chịu những câu gặng hỏi; thế nên tôi nghĩ sẽ tốt hơn nếu tôi đến Swevenham một mình, và sẽ tốt hơn nếu tôi được mời đến, thay vì tự mình xông xá đến đó. Giờ thì ngày mai là thứ Bảy, cũng là ngày chợ phiên lớn ở Whitwall; và tôi chưa đến nỗi già lắm nên khả năng cao là vẫn còn vài người bạn cũ của tôi còn sống và khỏe mạnh ở Swevenham; và nếu có những kẻ như thế, chắc chắn sẽ có ít nhất một người xuất hiện ở chợ vào ngày mai, và tôi sẽ đến đó để tìm cho ra hắn; và khi ấy, nếu hắn không đưa tôi về Swevenham như một vị khách quý mến thì quả là chuyện lạ; và khi tôi đã ở đó, kể lạy những câu chuyện của mình và hỏi han chuyện của họ, nếu trong lòng họ đang nung nấu bất kỳ câu chuyện nào về Giếng tận cùng thế giới, thì tôi sẽ đóng vai bà đỡ để giúp chúng được cất tiếng chào đời. Hả? Ngược lại thế có được không?"

"Được chứ," Ralph nói, "nhưng ông sẽ đi bao lâu?" Richard đáp: "Tôi sẽ quay lại nhanh chóng nếu thấy mảnh đất ấy khô cằn; nhưng nếu cánh đồng đang mùa gặt hái thì tôi sẽ nán lại để thu hoạch. Thế nên ngài hãy kiên nhẫn đợi chờ." "Và giờ ta phải làm gì đây?" Ralph hỏi. "Hãy giết thời gian đi," Richard bảo. "Và trước hết, hãy quay lại cổng thành với ta và đi xem quầy hàng của anh trai ngài ở khu chợ đi: đó là gian nhà thấp nằm trong một cơ ngơi khang trang mà hắn có ý định định cư lâu dài; và hắn sẽ lấy vợ rồi lập nghiệp ở Whitwall, vì trông hắn có vẻ làm ăn rất phất; bởi người ta đã mời hắn gia nhập hội công dân danh dự, và trở thành một huynh đệ của Hiệp sĩ Lữ hành, vả lại hắn không chỉ là một kẻ tháo vát mà còn có dòng dõi cao quý nữa; vì giờ đây hắn chẳng thèm giấu giếm chuyện mình thuộc dòng tộc Upmeads."