Nhưng buổi sáng cứ thế trôi qua khi chàng chìm sâu trong những suy nghĩ, và mụ đàn bà già vẫn chẳng đến tìm chàng; rồi chàng thầm nghĩ: "Bà ta để ta ở một mình để ta làm theo lời dặn của bà: vậy ta sẽ đi ngay mà chẳng chần chừ." Và chàng đứng dậy, mặc áo giáp lưới và đội mũ sắt, giắt gươm bên hông, rồi bước ra ngoài, đi bộ như trước. Chàng băng qua sông bằng một khúc cạn rộng và những hòn đá bước qua ở phía hạ lưu cái vũng nơi chàng từng tắm vào ngày đầu tiên; và lúc ấy, nhờ bầu không khí trong lành của buổi sáng tươi đẹp, cùng tiếng lách cách vui tai của thanh gươm và bộ áo giáp, lòng chàng đã khuây khỏa phần nào nỗi muộn phiền và nặng nề. Cách bờ sông một quãng ngắn, nhưng gần khu rừng hơn, có một ngôi nhà nhỏ của những người dân vùng đó, và một bà cụ đang ngồi quay sợi bên cửa. Thế nên Ralph tiến lại đó, chào bà, và xin một ngụm sữa; bà cụ quay người lại gọi một người ở bên trong, và bước ra một trong những thiếu nữ mà Ralph đã gặp đang câu cá vào hôm nọ, rồi bà cụ bảo cô mang sữa và bánh mì ra. Sau đó, mụ già nhìn chăm chăm vào Ralph, và nói: "À! Ta đã nghe ngóng về ngươi: ngươi đang chờ đợi thời vận của mình ở cái lâu đài đằng kia, như những kẻ khác đã làm trước ngươi. Chà, chà, có lẽ ngươi sẽ được toại nguyện, dẫu rằng điều đó có mang lại lợi ích cho ngươi hay không, ai mà biết được?"

Nghe vậy, lòng Ralph chùng xuống, và chàng nói: "Thưa mẹ, ý mẹ là đã có những kẻ khác cũng chờ đợi như con trong tháp ư? Con không hiểu lời mẹ có ý gì."

Mụ già cười lớn. "Chà," mụ nói, "kìa món mồi buổi sáng của ngươi do những bàn tay đủ thon nuột mang ra đấy thôi; hãy ăn uống trước đã; rồi ta sẽ nói cho ngươi nghe ý của ta."

Cùng lúc đó, thiếu nữ bước ra mang theo cái bát và ổ bánh mì; quả thực cô khá xinh xắn, lại rụt rè và tốt bụng; nhưng Ralph chẳng màng đến cô, lòng cũng chẳng hề dao động vì cô. Cô đặt một chiếc ghế đẩu cho chàng cạnh cửa, chàng ngồi xuống ăn uống, dẫu lòng dạ bận tâm; còn cô thiếu nữ cứ quẩn quanh ở đó, và dường như chẳng dễ dàng gì khi phải rời mắt khỏi chàng.

Chốc lát sau, mụ già nãy giờ vẫn quan sát hai người liền lên tiếng: "Ngươi hỏi ý nghĩa những lời ta nói ư; chà, ngươi có cho rằng ta từng được hơn một người đàn ông yêu thương không?" "Con không biết, thưa mẹ," Ralph nói, người đang cố kìm nén sự kiên nhẫn. "Kìa xem!" mụ già đáp, "hãy nhìn cô thiếu nữ của ta kìa! (nó không phải con gái ta, mà là con của anh trai ta đấy), có một kẻ đàn ông, lại là một chàng trai lanh lẹ nữa, kẻ mà nó gọi là tình nhân của mình, và theo ta thấy thì nó rất vừa ý với hắn: thế mà hãy nhìn cách nó ngắm nghía ngươi kìa, hỡi chàng trai tuấn tú, và nó còn cố tình vén y phục để ngươi thấy rõ đôi chân và cẳng chân thon thả nhường nào, lại còn đùa giỡn bàn tay phải với cổ tay trái, và đủ thứ trò.—Còn ta, ta đã có nhiều người tình hơn một hay hai người. Và tại sao ta lại có ngần ấy người mà không hơn? Thôi, ngươi chẳng cần phải trả lời dài dòng với ta đâu. Giờ ta đã già, mà ngay cả trước khi già thì ta cũng chẳng trẻ trung gì: nay ta kém sắc, và ngay cả trước khi trở nên kém sắc, ta cũng chẳng đẹp đẽ cho lắm—vậy thì sao?"

"Ừ, vậy thì sao?" Ralph hỏi. "Thế thì thế này, hỡi tên khờ trẻ tuổi xinh trai," mụ nói: "người mà ngươi yêu, nàng đã sống từ lâu lắm rồi, nhưng trông nàng không hề già nua, cũng chẳng kém sắc; mà đẹp—ôi đẹp làm sao!"

Bấy giờ Ralph quên mất nỗi sợ, lòng bỗng khao khát và mắt sáng lên, chàng cất lời, dẫu giọng nói yếu ớt: "Phải, nàng đẹp lắm ư?"

"Sao! Ngươi chưa từng thấy nàng à?" mụ già hỏi. Ralph sực nhớ lại hình dáng mà mình từng nhìn thấy nàng và đỏ bừng mặt, chàng đáp: "Phải, ta cho rằng mình đã thấy: chắc chắn đó là nàng." Mụ già cười: "Chà," mụ nói; "dù ngươi có thấy nàng bằng cách nào đi nữa, thì chắc gì ngươi đã được thấy nàng như ta." Ralph hỏi: "Thế là thế nào?" Mụ đáp: "Đó là thói quen của nàng vào độ mùa hè là hay tắm ở cái vũng đằng kia ngược dòng nước lên:" (và đó chính là cái vũng mà Ralph đã từng tắm) "Và nàng có ta, cháu gái ta cùng hai người phụ nữ nữa căng một tấm vải lụa giữa thân hình nàng với thế gian; nhờ vậy mà ta đã được ngắm nàng như lúc Thượng Đế tạo ra nàng; và ta nói cho ngươi hay khi Ngài làm công việc đó, Ngài đã dụng tâm làm một bậc thầy thủ công; bởi vì chẳng có một tì vết nào trên cơ thể để nàng phải che đậy dù ở bất cứ đâu. Hai bên sườn nàng láng mượt, đùi nàng chẳng hề thô ráp hơn khuôn mặt, và đôi bàn chân tinh tế chẳng kém gì bàn tay: phải, nàng là một viên ngọc từ đầu đến chân, đồng thời nàng cũng mạnh mẽ chẳng kém gì một hiệp sĩ, và ta dám cá là trái tim nàng còn gan dạ hơn hầu hết các hiệp sĩ. Ngươi sẽ là một kẻ hạnh phúc; bởi ta chắc chắn rằng ngươi chẳng đời nào đến đây để đợi chờ nàng mà lại không có chút tín vật hay chứng nhận nào từ nàng cả."

Ralph cúi gằm đầu, chàng không dám nhìn vào mắt người đàn bà lớn tuổi khi bà ta nói những lời ấy; còn cô thiếu nữ đã tránh ra ngoài tầm nghe ngay từ những lời đầu tiên của mụ già, và bây giờ đã đi được nửa đường xuống sông.

Một lúc sau, Ralph lên tiếng hỏi: "Hãy nói cho ta biết, nàng có phải là một người tốt, một người phụ nữ đức hạnh không?" Bà lão cười nhạt rồi đáp: "Chắc chắn, chắc chắn rồi; nàng là vị thánh của Xung Khu Rừng, và là đấng bảo hộ của mọi người nghèo khó. Nếu không tin, ngươi cứ hỏi những kẻ bần nông đi!"

Ralph im lặng, đứng dậy chuẩn bị rời đi và khi quay lại thì nhìn thấy cô thiếu nữ đang lội qua khúc sông cạn, ngoái cổ nhìn lại phía chàng. Chàng chào bà lão, rồi bước đi với bước chân nhẹ nhàng nhưng lòng nặng trĩu. Dẫu vậy, trên đường đi, chàng cứ lẩm bẩm với chính mình: "Chẳng phải nàng đã sai gã Roger đó dẫn đường cho ta đến đây sao? Thế mà nàng vẫn không tới. Chắc chắn nàng đã thay đổi trong những ngày qua, hoặc có lẽ là trong vài giờ qua: phải, hay là ngay trong giờ phút này đây."

Giữa những suy nghĩ ấy, chàng bước vào rừng, dò dẫm đi theo các lối mòn và những bãi đất trống, đi về hướng nam và đông của Ngôi Nhà; trong khi ngày hôm qua chàng đã đi về hướng tây và bắc. Chàng đi thong thả, cứ thế lang thang không ngừng nghỉ cho đến tận trưa, và chẳng thấy gì ngoài những loài thú hoang trong rừng, mà số lượng cũng chẳng nhiều. Nhưng cuối cùng chàng nghe thấy tiếng chuông nhỏ lúc lắc đang tiến lại gần mình: thế nên chàng đứng sững lại, chuẩn bị sẵn tay cầm chuôi gươm; tiếng chuông mỗi lúc một gần, đồng thời chàng còn nghe thấy tiếng bước chân của một loài thú cưỡi; vậy là chàng tiến về phía phát ra âm thanh, và chẳng mấy chốc, ở một khoảng rừng quang đãng hơn, chàng bắt gặp một người tu hành, một vị giáo sĩ, đang cưỡi trên một con ngựa cái, trên cổ ngựa đeo một chiếc chuông lục lạc; vị linh mục mang theo những chiếc túi yên ngựa bên mình và tay phải cầm một cuốn sách nằm trong túi. Khi gặp Ralph, thầy ban phước cho chàng, còn Ralph chào hỏi và hỏi xem thầy định đi đâu.

Vị linh mục đáp: "Ta đi đến Đồng Bằng Nhỏ và Xứ Sở Sung túc; hỡi con, con từ đâu đến và muốn đi đâu?"

"Ta đến từ chính xứ sở đó," Ralph đáp, "còn về việc đi đâu, ta đi tìm kiếm phiêu lưu; nhưng trừ phi ta thấy được nhiều hơn những gì đã thấy suốt buổi sáng nay, hoặc nếu ngài có thể chỉ bảo cho ta, bằng không ta sẽ quay lại nơi ta đã đến: nhưng nói thật lòng, ta sẽ chẳng buồn gì nếu có một người bầu bạn giúp ta quay lại, bởi những lối mòn trong rừng này có chút mù mịt."

Vị linh mục liền bảo: "Ta sẽ sẵn lòng đồng hành cùng con; và ta rành đường lắm; bởi vì ta là vị Viện phụ được các bậc cao niên xứ Thorn bổ nhiệm để phục vụ nhà thờ ở Đồng Bằng Nhỏ, cùng nhà nguyện Thánh Anthony đằng kia trong rừng, và hôm nay ta đang đến nhà thờ của những người dân thiện lành ở đó."

Thế là Ralph quay đầu lại, đi cùng với thầy, bước đi bên dây cương ngựa. Và trên đường đi, vị linh mục cất tiếng hỏi: "Con có phải là một trong những lãnh chúa của phu nhân ta không?" Ralph đỏ mặt thở dài, đáp: "Ta chẳng phải là đại úy gì của nàng cả." Vị linh mục liền mỉm cười nói: "Vậy thì ta sẽ không gặng hỏi về sứ mệnh của con nữa; bởi có lẽ con sẽ chẳng chịu kể cho ta nghe đâu."

Ralph không nói gì, nhưng đỏ mặt ngượng ngùng vì nghĩ rằng vị linh mục đang chăm chú nhìn mình với vẻ tò mò. Cuối cùng chàng cất lời: "Thưa cha, con xin hỏi cha lại một câu." "Được chứ," vị linh mục đáp. Ralph hỏi: "Phu nhân của vùng đất này, Nữ chúa của Xung Khu Rừng, có thực sự là một người phụ nữ không?"

"Các thánh thần ơi!" vị linh mục vừa nói vừa làm dấu thánh, "ý con là sao?"

Ralph đáp: "Ý con là, liệu nàng có phải là kẻ bề ngoài mang hình hài phụ nữ, nhưng bên trong lại thuộc dòng dõi của những ác ma cổ xưa, những vị thần của dân ngoại?"

Bấy giờ vị linh mục lại làm dấu thánh lần nữa, và cất giọng trang nghiêm như một vị thẩm phán trên ghế quan tòa: "Hỡi con, ta cầu mong rằng nếu con không được tỉnh táo, thì con hãy sớm lấy lại được sự minh mẫn ấy. Hãy biết điều này, bất kể nàng có là gì đi nữa, nàng là một người phụ nữ vô cùng thánh thiện. Hay là có lẽ con đã nghe được bất kỳ câu chuyện xấu xa nào về nàng?"

Lúc này Ralph bối rối trước lời của thầy, chẳng biết phải nói gì; bởi dẫu trong tâm trí chàng đã chắp nối tất cả những gì nghe được về phu nhân, cả tốt lẫn xấu, nhưng chàng chẳng có nổi một câu chuyện rành mạch để kể ngay cả với chính mình: thế nên chàng chẳng đáp lời nào.

Nhưng vị linh mục tiếp tục: "Hỡi con, ta nói cho con hay rằng ta đã từng nghe những câu chuyện như thế, nhưng từ cái miệng nào chứ? Ta sẽ nói cho con nghe; từ một đám ả lẳng lơ rảnh rỗi, những đứa con gái muốn tỏ ra mình xinh đẹp hơn thực tế, những kẻ sợ đủ thứ trên đời ngoại trừ một người đàn ông lõã thể, và những kẻ có thể nói dối dễ hơn đọc kinh Lạy Cha: chính từ những kẻ như thế mà thêu dệt nên câu chuyện; hoặc từ những mụ già sống trong sự hờn giận cay đắng với chính mình và mọi người xung quanh, bởi vì thời trẻ chúng đã chẳng sống một cuộc đời lương thiện, và chưa từng học được vẻ đẹp của thánh đường. Giờ đây, hỡi con, liệu những câu chuyện từ những người phụ nữ như thế, cả già lẫn trẻ, có thể nặng ký trong tâm trí con hơn những lời ta kể về những gì ta đã thấy và biết rõ về vị phu nhân vô cùng tuyệt vời này hay không? Ta tin là không. Còn phần ta, ta nói cho con hay, dẫu nàng thực sự xinh đẹp như thần Vệ Nữ (xin Chúa phù hộ) nhưng nàng lại trinh bạch như Thánh Agnes, thông thái như Thánh Katherine, và khiêm nhường nhu mì như Thánh Dorothy. Nàng dâng hiến tài sản của mình thật hào phóng cho nhà thờ, và dùng của cải ấy để tỏ lòng thương xót với người nghèo; và tùy theo điều kiện cho phép, nàng luôn chuyên cần tham dự các Giờ Kinh Thánh; nàng cũng chẳng ngần ngại xưng tội và chịu mọi hình phạt đền tội được giao, thậm chí còn hơn thế nữa. Bởi dẫu ta không thể dám chắc rằng mình biết nàng có mặc áo gai hay không; nhưng hết lần này đến lần khác, ta đã từng thấy nàng bước đi giữa chốn rừng già này để hướng về nhà nguyện của người bạn nàng là Thánh Anthony vào lúc đêm hôm khuya khoắt để ít ai có thể thấy được, sống đúng theo Kinh Thánh dạy rằng: 'Đừng cho tay trái biết việc tay phải làm,' nàng đi chân trần mặc áo lót giữa khu rừng gập ghềnh, và dù ăn vận như thế nhưng nàng còn xinh đẹp hơn bất kỳ vị nữ hoàng nào trong bộ xiêm y bằng vàng. Quả thực, đẹp chẳng kém gì những nàng tiên gỗ của thời ngoại giáo cổ xưa."

Nói đến đây, vị linh mục dừng lời, trông như thể thầy đang chìm vào một giấc chiêm bao; và thầy thở dài nặng nhọc. Nhưng Ralph vẫn bước đi bên cạnh dây cương với tâm trí cũng mộng mị chẳng kém; bởi những lời vừa nghe, chàng chẳng bận tâm đến, ngoại trừ việc chúng vẽ lên trong đầu chàng những hình ảnh về nếp sống của người phụ nữ chốn rừng sâu ấy.

Thế là họ cứ thế lặng lẽ bước đi cho đến khi vị linh mục ngẩng đầu lên, nhìn ngó xung quanh như một kẻ vừa tỉnh giấc, rồi nói bằng một giọng quả quyết: "Ta nói cho con hay, hỡi con trai của ta, con có thể trao trọn tình yêu cho nàng mà không phạm tội." Và đoạn, thầy bỗng bật khóc; còn Ralph cảm thấy bứt rứt không yên trước giọt nước mắt của thầy, cứ lủi thủi bước đi bên cạnh mà chẳng nói năng gì; cho đến khi vị linh mục lấy lại can đảm, rồi quay sang Ralph, nhưng tránh không nhìn thẳng vào mắt chàng: "Hỡi con, ta khóc vì con người ta quá đỗi độc ác, và vu oan giáng họa cho nhau thật cay đắng, y như những gì họ đang làm với người phụ nữ thánh thiện này." Khi thầy nói, những giọt nước mắt lại trào ra, và Ralph rảo bước thật nhanh để đi vượt qua thầy, nghĩ rằng thật bất lịch sự nếu tỏ ra như mình không để ý đến nỗi buồn của thầy; nhưng đồng thời chàng cũng chẳng thể thốt lên lời nào an ủi về chuyện đó. Hơn nữa, việc nghe một người đàn ông trưởng thành khóc vì đau khổ cũng khiến chàng phiền lòng, dẫu người đó chỉ là một linh mục.

Một lúc sau, vị linh mục đuổi kịp chàng, nước mắt đã khô hẳn, và bắt đầu trò chuyện vui vẻ với chàng về khu rừng, về Vùng Đất Nhỏ, về những cư dân ở đó cùng hoàn cảnh sống của họ, thầy ca ngợi họ hết lời, trừ phụ nữ ra. Ralph cũng vui vẻ đáp lời thầy; và cứ thế họ đi đến ngôi nhà của bà cụ, cả bà già và cô thiếu nữ đều ở bên ngoài nhà, mụ già đang lom khom bận rộn với công việc gì đó, còn cô thiếu nữ thì tựa người vào thân cây như đang trầm ngâm suy tính điều gì. Khi họ đi ngang qua, vị linh mục đọc lời chúc phước, nhưng ánh mắt lại lườm nguýt họ, khiến mụ già nhe răng cười gằn, còn cô thiếu nữ chẳng màng đến thầy, mà chỉ đăm đăm nhìn Ralph với ánh mắt tha thiết. Vị linh mục lầm bầm vài câu khi đi qua mà Ralph không tài nào hiểu nổi, rồi chàng lại chìm vào tâm trạng ủ dột; và khi qua khỏi khúc sông cạn một quãng, thầy liền kéo cương ngựa lại và nói: "Giờ này, hỡi con, ta phải về am tu hành sát bên nhà thờ đằng kia rồi: nhưng trước khi chúng ta chia tay, ta muốn nói với con một lời thế này: theo ý ta thì Nữ Thánh sẽ chẳng yêu ai ngoài các vị thánh trên thiên đàng, trừ phi đó là một người đàn ông mà mọi phụ nữ đều đem lòng yêu mến."

Nói xong, thầy quay đầu ngựa đi thẳng, phi nhanh về phía nhà thờ của mình; và Ralph thầm nghĩ có lẽ thầy lại đang khóc thêm lần nữa. Về phần Ralph, chàng lững thững đi về phía lâu đài, vì bấy giờ mặt trời đã lặn, và trên đường đi, chàng ngẫm nghĩ về tất cả những chuyện này trong tận đáy lòng.