Cậu ngủ trong một căn phòng trên lầu ở tháp canh của Dinh cơ, vốn là phòng riêng của cậu và chẳng ai được phép bén mảng tới. Sáng hôm sau, cậu thức dậy từ lúc rạng đông, đứng dậy mặc giáp phục, mang theo vũ khí gồm gươm và giáo, rồi tha thẩn đem tất cả ra ngoài cửa đến bờ cạn bên khúc uốn của con sông. Cậu giấu chúng tạm thời trong một lùm cây liễu nhỏ để không kẻ vẩn vơ nào nhìn thấy; rồi cậu quay lại chuồng ngựa của Dinh cơ, dắt con tuấn mã của mình ra khỏi ô (đó là một con ngựa lông xám đốm tên là Falcon, thực sự rất tuyệt), đưa nó xuống lùm liễu nói trên, và buộc nó vào một gốc cây cho đến khi cậu đã mặc xong giáp giữa đám liễu. Chẳng mấy chốc, cậu bước ra từ đó, trông oai phong lẫm liệt và tràn đầy khí thế của một chiến binh chẳng kém gì bất kỳ ai mà ta có thể bắt gặp giữa một ngày hè. Đoạn, cậu leo lên yên ngựa, phóng đi, lội qua chỗ nước cạn, trước khi mặt trời mọc, khi những chú chim hoét vẫn đang cất những tiếng hót đầu tiên trong ngày.

Rồi cậu thong thả phi nước kiệu về phía nam; và khi mặt trời ló rạng thì cậu đã ra khỏi ranh giới Upmeads; dẫu rằng ở vùng đất quanh đó chẳng có ai không phải là bạn bè của Vua Peter và các hoàng tử: và điều đó thật may mắn, bởi giờ đây mọi người đã thức giấc và ra đồng. Nào là một nhóm nông dân mang liềm đi ra cánh đồng cỏ; nào là một thiếu nữ mang thùng vắt sữa đi đến chỗ đàn bò, đi chân trần qua bãi cỏ non; hay một đám lũ trẻ nô đùa ồn ào trên đường tới vũng nước gần nhất của con suối để tắm mát trong buổi sáng ấm áp sau một đêm oi ả. Tất cả bọn họ cùng nhiều người khác nữa đều nhận ra cậu, bộ giáp của cậu và con chiến mã Falcon, và họ chào hỏi cậu, còn cậu thì chẳng mảy may bận tâm khi gặp gỡ họ; bởi ngoài chuyện họ chẳng lấy làm lạ khi thấy một trong các vị lãnh chúa của Upmeads mặc giáp đi lo việc công, thì công việc của chính họ cũng quanh quẩn ngay gần nhà, và rất khó có chuyện họ lại đi xa đến tận dòng Upmeads Water vào ngày hôm đó, vì nó chảy qua các đồng cỏ tận mười dặm về phía bắc.

Thế là Ralph cứ thế phi ngựa đi, rồi ra đến con đường cái lớn, một ngả dẫn ngược trở lại Upmeads, băng qua con sông bằng một cây cầu đẹp mới được xây dựng giữa Vua Peter và tu viện của các tu sĩ ở phía bắc, còn ngả kia dẫn đến một thị trấn buôn bán sầm uất tên là Wulstead. Vượt qua nơi ấy, Ralph hầu như chẳng biết gì về thế giới rộng lớn ở phương nam, nơi mà đối với cậu thật kỳ diệu, đầy rẫy những thứ tốt đẹp và những cuộc phiêu lưu lý thú.

Cậu cứ thế phi ngựa cho đến khi tới thị trấn lúc buổi sáng đẹp trời hãy còn sớm, thánh lễ đầu tiên vừa dứt, các thiếu nữ tụ tập quanh đài phun nước giữa quảng trường, và vài ba phụ nữ đang ngồi dưới mái chợ đá. Ralph phi thẳng đến nhà của một người quen cũ, kẻ từng nhiều lần cho cậu trú ngụ, và bản thân người này cũng không ít lần xuất hiện tại Dinh Thự của Upmeads. Ông ta là một thương gia chuyên la cà qua các nhà dân, mua bán vô số mặt hàng cần thiết và thú vị cho thiên hạ, và Vua Peter giao dịch với ông ta rất nhiều và thường xuyên. Lúc ấy, ông ta đang đứng ở ngưỡng cửa ngôi nhà mới và khéo xây của mình, hít hà những làn hương thơm ngát mà cơn gió ban mai thổi vào thị trấn; ông khoác một chiếc áo dài tươm tất bằng vải mỏng màu xám viền bạc, rất hợp cho tiết trời mùa hè; bởi ông ít khi phải lao động chân tay mà dùng miệng lưỡi là chính. Ông là một người đàn ông chừng bốn mươi tuổi, mặt đỏ rực, râu đen, và được gọi là Clement Chapman.

Khi nhìn thấy Ralph, ông mỉm cười trìu mến, bước lại giữ yên ngựa cho cậu xuống và cất lời: "Chào ngài! Phải chăng ngài đến để mang cho tôi một sứ mệnh, rồi ăn uống tại nhà của một kẻ bán hàng nghèo hèn này, trong khi lại mang giáp phục oai phong thế kia?"

Ralph cười vang sảng khoái, bởi cậu đang đói bụng, và đáp rằng: "Phải, ta sẽ ăn uống cùng ngươi, hôn người chị em kết nghĩa của ta, rồi ta lại lên đường."

Dứt lời, người thương gia dẫn cậu vào nhà; và nếu bên ngoài trông đẹp đẽ bao nhiêu, thì bên trong lại càng tuyệt vời bấy nhiêu. Nơi đó có một căn phòng đẹp ốp gỗ được chạm trổ tinh xảo, một chiếc tủ đựng đầy những đồ vật bằng bạc và đồng thau chẳng chút tầm thường; bàn ghế đẹp hết chỗ chê, chẳng thua kém gì ghế của vua chúa; các cửa sổ đều được lắp kính, bên trong bày biện hoa tươi và những bó hoa thơm; chiếc giường thì được che lấp bởi những lớp vải dệt tuyệt mỹ từ bên kia biển khơi mà quốc vương thường dùng. Thêm nữa, vì các kho hàng của thương gia nằm sát ngay căn phòng, nên thoang thoảng bay ra một thứ mùi hương pha trộn dễ chịu. Bàn ăn đã được dọn sẵn với thức ăn, đồ uống và các vật dụng bằng thiếc lẫn gốm sứ, tất cả đều tươm tất và đẹp đẽ; đứng bên cạnh là vợ của thương gia, một phụ nữ rất phúc hậu ở tuổi tứ tuần, từng bế Ralph trên tay ở báp-têm khi bà còn là một thiếu nữ mảnh mai mới kết hôn; bởi bà xuất thân từ dòng dõi không hề tầm thường ở Vương quốc Upmeads: tên bà là Phu nhân Katherine.

Bấy giờ, bà ân cần hôn lên má Ralph và cất tiếng: "Chào người anh em kết nghĩa! Ngài đến thật đúng lúc để ăn điểm tâm; rồi sau đó chúng ta sẽ đãi ngài một bữa trưa thịnh soạn, khi ngài đã đi đây đi đó trong thị trấn và hoàn thành xong công việc của mình; rồi khi ấy ngài sẽ uống một chén rượu, hát cho tôi nghe một bài ca, và thong thả trở về nhà khi trời chiều mát mẻ."

Ralph có vẻ hơi bối rối trước lời nói của bà, và cậu liền đáp: "Không đâu, thưa người chị em, dẫu tôi rất biết ơn tất cả những điều tốt đẹp này cứ như thể tôi đã thụ hưởng chúng rồi, nhưng tôi buộc phải phóng ngựa đi về phương nam ngay sau khi điểm tâm xong và thưa với gia chủ một lời. Này chủ nhà, thị trấn kế tiếp ở phía nam gọi là gì, và từ đây đến đó cách bao xa?"

Clement đáp: "Cậu ấm ơi, cậu tính chuyện đi về phương nam làm gì? Như cậu đã biết đấy, đi từ đây về hướng nam là cậu phải lập tức vượt qua vùng đồi núi; và đó không phải là một chuyến hành trình an toàn cho một kẻ độc hành, dẫu hắn có là một hiệp sĩ dũng mãnh như ngài đi nữa, thưa ngài."

Ralph nói, mặt đỏ bừng lên: "Ta có một sứ mệnh phải đi theo hướng đó."

"Sứ mệnh của Vua Peter hay của riêng ngài vậy?" Clement hỏi.

"Của Vua Peter, nếu ngươi cứ nằng nặc muốn biết," Ralph đáp.

Clement không xứng danh thương gia nếu hắn không nhận ra cậu thiếu niên đang nói dối; thế nên hắn liền bảo:

"Thưa vị chúa công đáng kính, xin mạo muội hỏi ngài, nếu tôi đưa ngài ra trước vị thị trưởng của chúng tôi và tuyên bố giữ gìn trật tự chống lại ngài, để rồi tôi có thể giam lỏng ngài một cách lịch sự cho đến khi tôi phái người báo tin cho thân phụ ngài biết ngài đang ở đâu, thì việc thực hiện sứ mệnh của Vua Peter sẽ ra sao đây?"

Cậu thanh niên đỏ bừng mặt vì giận dữ; nhưng trước khi cậu kịp thốt lời, Phu nhân Katherine đã sắc sảo xen vào: "Im miệng ngay, Clement! Ngươi xía vào chuyện này làm gì? Nếu vị chúa công trẻ tuổi của chúng ta có lòng muốn cưỡi ngựa đi ngao du thiên hạ, thì tại sao chúng ta lại phải ngăn cản ngài? Phải, tại sao thân phụ ngài lại phải ngăn cản ngài, nếu xét cho cùng? Hãy nghe lời tôi đây, người anh em của tôi sẽ đi khắp thế gian và trở về bên những kẻ yêu thương ngài, vẫn oai phong lẫm liệt như khi ngài ra đi. Và chờ đã! đây là một vật làm tin cho điều đó."

Dứt lời, bà đi đến một chiếc tráp đặt ở góc phòng, lục lọi trong ngăn nhỏ của nó và lấy ra một chiếc vòng cổ nhỏ bằng những hạt đá màu xanh lam và xanh lục đan xen với các hạt bằng vàng, trông giống như một chuỗi tràng hạt; dẫu rằng chẳng có giáo hoàng hay linh mục nào từng ban phép lành cho chúng; và buộc vào chiếc vòng cổ là một chiếc hộp vàng nhỏ bên trong giấu thứ gì đó. Bà trao món đồ trang sức này cho Ralph và bảo cậu rằng: "Người anh em, hãy đeo vật này quanh cổ, và đừng để ai lấy mất nó đi, tôi tin rằng nó sẽ cứu rỗi ngài trong buổi hiểm nghèo, và mang lại may mắn cho ngài trong những chặng đường tìm kiếm; sao cho nó sẽ linh nghiệm với ngài chẳng khác nào khi ngài đã uống thứ nước từ GIẾT TẬN CÙNG THẾ GỚI."

"Thứ nước đó là gì?" Ralph hỏi, "và làm thế nào tôi tìm được nó?"

"Tôi không rõ lắm," bà đáp, "nhưng nếu ai đó có được nó, tôi nghe nói nó có thể cứu con người khỏi sự mỏi mệt, thương tích và bệnh tật; nó mang lại tình yêu từ muôn nơi, và biết đâu cả sự sống vĩnh hằng. Chẳng lẽ chồng tôi chưa từng kể cho ngài nghe sao?"

"Rồi chứ," thương gia đáp, "nhiều lần là đằng khác; và rằng bất kỳ ai uống được dòng nước ấy sẽ có thứ ngôn ngữ mà chẳng ai cưỡng lại nổi, dù là trong việc mua bán, hay khi chinh phục trái tim người đời bằng bất cứ cách nào. Nhưng còn về vị trí của nó, các ngươi sẽ chẳng thể tìm thấy ở vùng này đâu. Người ta bảo nó nằm ở phía bên kia Cây Khô; và điều đó xa lắm thay, Chúa mới biết được! Nhưng giờ đây, thưa lãnh chúa Ralph, tôi khuyên ngài chiều nay hãy quay về cùng với Andrew, cháu tôi, để có bạn đồng hành: quả thực, nó đi cùng ngài đến Upmeads cũng chẳng thiệt thòi gì so với việc ở lại Wulstead đâu, vì nó vốn lười biếng. Nhưng thưa ngài, xin đừng lấy làm phiền lòng chuyện tôi vừa nói về vị thị trưởng và mấy tay sai tráp; bởi đó chỉ là một lời nói đùa thôi, chắc ngài cũng thừa hiểu."

Khuôn mặt Ralph giãn ra sau câu nói ấy, và cậu đứng cười, tay cân nhắc chiếc vòng hoa; thế nhưng Phu nhân Katherine lại bảo:

"Người anh em dấu yêu, hãy mau đeo nó vào đi; vì đây là món quà từ tôi gửi tặng ngài: mà đã là người anh em kết nghĩa thì dẫu là con vua đi nữa cũng có thể nhận quà."

Ralph liền cất lời: "Nhưng đeo nó có đúng phép không? Liệu có tà thuật nào ẩn chứa bên trong không?"

"Hãy nghe cậu ta nói kìa!" bà thốt lên, "và cách cậu ta lên tiếng cứ như một đấng nam nhi thực thụ; nếu có một vụ ẩu đả trên phố, cậu ta sẽ xông vào chém giết mà chẳng màng hỏi han một lời, thậm chí chẳng cần biết bên nào đúng bên nào sai: thế mà ở đây, chú gà trống tơ Falcon của tôi lại đơ ra vì hoảng sợ trước một chiếc hộp vàng nhỏ cùng một chuỗi hạt Saracen."

"Thôi được," Ralph đáp, "vậy vị thánh nhân đầu tiên ta gặp sẽ làm phép ban phước cho chúng."

"Sẽ không có chuyện đó đâu," phu nhân quả quyết, "sẽ không đời nào có chuyện đó. Ai mà biết điều gì sẽ giáng xuống đầu ngài hay tôi nếu hắn làm thế? Nào, hãy đeo chúng lên, rồi ra bàn ăn thôi! Ngươi có thấy vị gia chủ đang nôn nóng vì đói kém lắm rồi không? Ngay cả đôi mắt của ngài cũng sẽ rực sáng hơn chỉ với một miếng mồi nhỏ thôi đấy, hỡi con trai của vua và là người anh em của tôi."

Bà nắm lấy tay cậu, quàng chuỗi hạt lên cổ cậu, rồi ôm hôn và chiều chuộng cậu trước khi ngồi xuống, trong khi gia chủ đứng nhìn với vẻ mặt cười trừ ngượng ngùng nhưng chẳng thốt một lời; ông chỉ gọi cậu thiếu niên ra dắt con chiến mã về chuồng. Khi họ đã an tọa, thương gia nối lại câu chuyện vừa bị bỏ dở khi nãy: "Thế đấy, Lãnh chúa Ralph, ngài cứ nằng nặc đòi dấn thân vào hiểm nguy, bởi ngài tự cho rằng mình đã trưởng thành. Điều đó cũng giống như loài vịt lao xuống nước dẫu cho gà mẹ có là kẻ ấp trứng đi chăng nữa. Chà, chẳng thể nghĩ rằng Upmeads sẽ còn giam chân các vị lãnh chúa lâu hơn được nữa. Hay là các vị huynh trưởng của ngài đã đi đâu cả rồi?"

Ralph đáp: "Họ đã lên đường phiêu lưu tứ phương, bắc, đông, tây, mỗi người mang theo lời chúc phúc của cha ta cùng một túi tiền xu. Và nói thật lòng nhé, thưa chủ nhà, vì ta nhận ra bản thân chẳng có tài dối trá gì, cha mẹ ta muốn ta ở nhà khi các anh ta đã ra đi, và điều đó làm ta chẳng chút vừa lòng; thế nên ta mới bước ra ngoài để tìm kiếm vận may cho riêng mình: vì Upmeads có lẽ chỉ hợp với một kẻ ngắm sao, một thầy thuốc vườn, một linh mục, hay một lão nông chất phác làm ruộng, chứ không phải một hoàng tử mang dòng máu nóng sục sôi trong lứa tuổi thanh xuân. Hay ngươi nghĩ sao, người chị em?"

Phu nhân đáp: "Ta có thể khóc cho mẫu thân của ngài; nhưng cho ngài thì tuyệt đối không. Thật tốt khi ngài được làm theo ý mình trong những năm tháng thanh xuân và những ngày tháng tận hưởng niềm vui. Phải, và ta tin rằng ngài sẽ trở về trong vinh quang và quyền quý; mà ta vốn có tiếng là kẻ nhìn xa trông rộng. Chỉ là hãy nhớ giữ lấy món quà nhỏ mà ta vừa trao cho ngài."

"Thôi nào," thương gia chen vào, "toàn những lời hoa mỹ về sự vui sướng và việc làm theo ý mình; dẫu vậy giữ được tấm thân toàn vẹn vẫn là món hàng quý giá, dẫu nó chẳng thể đem ra mặc cả ở bất kỳ khu chợ nào trên thế gian này. Giờ đây, thưa ngài, ngài muốn đi đâu tùy ý, dù tôi có bảo đi hay ở lại; và quả thật tôi chẳng phải là bề tôi của Vua Peter để mà dám giữ chân ngài. Còn về tên của thị trấn kế tiếp, nó gọi là Higham-on-the-Way, là một thị trấn lớn dồi dào lương thực, có tường thành kiên cố cùng một lâu đài, và một tu viện vô cùng giàu có; nơi ấy có sự bình yên trong những bức tường thành, bởi vị viện phụ nuôi rất nhiều binh lính để bảo vệ ngài ấy cùng thần dân, đồng thời bảo vệ các quyền lợi của ngài trước mọi kẻ xâm phạm; ngài làm thế vừa khôn ngoan lại vừa đúng đắn. Vì rất nhiều dân chúng đổ về thị trấn của ngài và sống sung túc ở đó; lại thêm lượng thương nhân tấp nập kéo đến. Chẳng có khu chợ nào khá hơn từ đây cho đến tận Babylon. Này Sir Ralph, tôi khuyên ngài nếu có đến Higham-on-the-Way bình an vô sự, thì đừng đi xa hơn nữa trong chuyến này, mà hãy nhận việc dưới quyền vị lãnh chúa viện phụ, làm một chiến binh của ngài ấy; ngài có thể trở thành đội trưởng nếu còn sống sót; đó chẳng phải là một cuộc phiêu lưu tồi cho kẻ bước ra từ Upmeads."

Khuôn mặt Ralph chẳng sáng sủa hơn chút nào sau câu nói này, và cậu chẳng đáp lời; nhưng lát sau lại cất tiếng:

"Vậy còn phía bên kia Higham thì có gì đáng chờ đợi nếu ta đi xa hơn nữa? Ngươi có biết vùng đất nào xa hơn thế nữa không?"

Lão thương gia mỉm cười: "Dĩ nhiên là có chứ, tận Rừng Hiểm Nở, và vượt qua cả nó, cùng những vùng đất phía bên kia khu rừng; rồi đi sâu vào tận chốn xa xôi. Tôi không dám nói mình từng đặt chân đến Cây Khô; nhưng tôi đã từng chuyện trò với kẻ từng nghe kể về người tận mắt thấy nó; dẫu cho hắn chẳng thể xin được một ngụm nước từ Giếng Tận Cùng Thế Giới."

Đôi mắt Ralph bừng sáng, đôi gò má đỏ bừng lên khi lắng nghe những lời đó; nhưng cậu điềm tĩnh đáp:

"Thưa sư phụ Clement, từ đây đến Higham-on-the-Way là bao xa?"

"Khoảng chừng bốn mươi dặm," thương gia đáp; "bởi như ngài đã biết, nếu ngài phi ngựa về phía nam từ đây, ngài sẽ lập tức đụng đầu với dãy đồi trọc lớn, và buộc phải leo qua đó ngay lập tức; và khi ngài đã ở đỉnh Bear Hill, nhìn về phía nam, ngài sẽ chẳng thấy gì ngoài những ngọn đồi chập chùng chẳng có lấy một con đường đúng nghĩa, chẳng có lâu đài, nhà thờ hay trang trại nào: chẳng có chi ngoài túp lều của mục đồng; hoặc cùng lắm là ngôi nhà nhỏ của một vị tu sĩ kèm theo nhà nguyện bé xíu nằm trong một thung lũng phấn trắng, nơi nước rỉ thành vũng nước; vì nếu không thì chốn ấy chẳng hề có lấy một giọt nước." Đoạn, lão nhấc cái vại bên cạnh lên nốc một hơi dài, rồi tiếp lời:

Higham nằm tận bên kia vùng đất đó, trải dài ra vùng đồng bằng màu mỡ; và có một con sông nhỏ tên là Coldlake uốn lượn qua những cánh đồng cỏ nơi ấy; đó là một vùng đất tươi đẹp; dẫu cho ngài thấy đấy, lông cừu trên đồi trọc mới là thượng hạng, tuyệt hảo! Tôi đang mang theo vô số bộ lông cừu của năm nay đây. Ở Upmeads ngài chẳng thể kiếm đâu ra loại như thế."

Ralph ngồi im lặng một lát, như thể đang trầm ngâm suy tính, rồi cậu chồm dậy và nói: "Thưa sư phụ Clement thân mến, chúng ta đã ăn thức ăn của ngươi và xin tạ ơn vì điều đó cùng những chuyện khác. Giờ ngươi có thể rộng lượng hơn chút nữa, bảo cậu trai nhà ngươi dắt con chiến mã Falcon ra đây được không? Vì chúng ta còn phải đi đường dài và phải lên đường ngay lập tức."

"Vâng, thưa ngài," Clement nói, "tôi sẽ làm thế ngay đây." Rồi hắn lầm bầm trong miệng: "Cậu nói nghe to tát lắm, cậu ấm với cái từ 'chúng ta' của cậu; nhưng cậu đang thấy cuống cuồng lên vì sợ Nicholas có thể đến lôi cậu về ngay lúc này đây; và nói thật lòng thì tôi ước gì bàn tay lão đang đặt lên vai cậu ngay lúc này."

Rồi hắn cất giọng nói lớn trở lại:

"Tôi phải đi gặp mấy đứa nhỏ đây, và tôi sẽ sai người dắt con chiến mã của ngài ra. Nhưng hãy nghe lời khuyên của tôi, thưa ngài, hãy quy thuận vị Viện phụ thánh Mary ở Higham, rồi mọi chuyện sẽ tốt đẹp cả thôi."

Nói đoạn, lão lỉnh khỏi căn phòng, trong khi phu nhân bắt đầu làm ra những tiếng động lảng xảng inh ỏi với đám nồi niêu, đĩa và chén trên bàn, còn Ralph thì cứ đi qua đi lại trong phòng khiến bộ giáp chiến phát ra những tiếng leng keng. Chẳng mấy chốc, phu nhân dứt khỏi đống bát đĩa, bước đến gần Ralph, ân cần nhìn vào mặt cậu và cất lời: "Này người anh em, ngài có mang theo tiền bạc gì không?"

Cậu đỏ bừng mặt, rồi nét mặt chùng xuống; thế nhưng cậu vẫn đáp lại bằng giọng tươi vui: "Có chứ, thưa người chị em, ta có cả đồng trắng lẫn đồng đỏ: có ba đồng vàng trong túi của ta, cùng một đàn tiền xu bạc nhỏ: quả thật ta không dám nói là số tiền ấy đủ dài để nối từ đây đến tận Upmeads nếu xếp chúng nối tiếp nhau đâu."

Bà mỉm cười, vỗ nhẹ vào má cậu và bảo:

"Ngài chẳng phải là một đứa trẻ khôn ngoan gì cho cam, hỡi con trai của vua. Nhưng ta chợt nghĩ ra rằng chồng ta vốn không định để ngài ra đi tay trắng; bằng không thì ông ấy đã chẳng bỏ đi và để hai chúng ta ở lại với nhau."

Nói rồi, bà tiến đến chiếc tủ ly ở góc phòng, mở một ngăn kéo lấy ra một chiếc túi nhỏ trao vào tay Ralph và bảo: "Đây là món quà của người chị em; và ngài có thể nhận nó mà chẳng phải thẹn thùng chi cả; vả chăng nếu thân phụ ngài là một kẻ tệ bạc hơn, một vị chúa tể hà khắc hơn thì ngài đã có nhiều hơn để mang theo rồi. Nhưng giờ thì ngài cũng có số tiền ngang bằng hoặc hơn bất kỳ người huynh trưởng nào của mình rồi đấy."

Cậu nhận lấy chiếc túi với nụ cười ngượng ngùng đầy hổ thẹn, còn bà nhìn cậu trìu mến và nói:

"Giờ thì ta chẳng biết nên sai lão Nicholas đuổi theo dấu chân ngài khi lão lần tới đây, vì chắc chắn lão sẽ đến; hay là cứ để con chó săn già ấy tự mình đánh mùi vết chân ngài, vì chắc chắn lão sẽ bám theo cho bằng được."

"Ngươi có thể bảo với lão ấy rằng," Ralph nói, "ta đã đi nhận việc dưới quyền Viện phụ thánh Mary ở Higham: thế nào?"

Bà cười vang và bảo: "Ngài định làm thế thật sao, thưa ngài, và nghe theo lời khuyên của lão chồng tôi, kẻ cứ tưởng mình khôn ngoan như vua Solomon vậy?"

Ralph mỉm cười và không đáp lại lời nào.

"Thôi được," bà nói, "ta sẽ nói những gì ta thích khi thời điểm đến. Kìa, ngựa của ngài đấy. Hãy nán lại thêm một khoảnh khắc nữa, rồi đi đến nơi ngài buộc phải đến, tựa như ngọn gió của ngày hè."

Dứt lời, bà bước ra khỏi phòng rồi quay lại với một chiếc túi đựng đồ ăn nhỏ đưa cho Ralph và bảo: "Trong này có một bình nước cho vùng đất khô cằn, và một chút thức ăn dọc đường. Chúc ngài lên đường bình an, người anh em! Sáng nay khi thức dậy, chẳng có gì làm tôi phiền muộn ngoài sự tẻ nhạt của thị trấn này cùng những việc làm nhỏ nhoi của con người nơi đây, và tôi chưa từng ngờ rằng mình lại phải cắt đi một phần cuộc đời vào sáng nay để thốt lên lời tạm biệt người anh em, như điều tôi đang làm lúc này đây."

Nói rồi, bà hôn lên cả hai má Ralph và ôm chầm lấy cậu; và có thể nói về bà và cậu rằng chính bà đã để cậu ra đi sau đó; bởi dẫu cho như đã nói, cậu rất yêu quý bà và ca ngợi lòng tốt của bà, nhưng cậu hầu như chẳng hiểu được sự mãnh liệt trong tình yêu mà bà dành cho mình; trong khi ngài lại chẳng gặp bà thường xuyên trên chặng đường giữa Upmeads và Wulstead: và có lẽ chính bà cũng chẳng hiểu nổi điều đó. Dẫu sao đi nữa, bà vẫn là một người phụ nữ không con cái.

Thế nên khi cậu đã lên ngựa, bà đứng nhìn theo cậu phi đi một lát, thấy cách cậu vẫy tay chào khi rẽ qua góc quảng trường, và thấy đám đông trai thanh gái lịch đứng trân trân nhìn theo cậu cho đến khi khuất bóng. Rồi bà quay lưng bước trở vào phòng, gục đầu xuống bàn và oà khóc. Lúc đó, người chồng nhẹ nhàng bước vào đứng bên cạnh nhưng bà chẳng mảy may để ý. Lão đứng nhìn vợ với vẻ tò mò kỳ lạ một lúc, rồi đặt tay lên vai bà, và nói khi bà ngước khuôn mặt đầm đìa nước mắt nhìn lên:

"Em yêu à, khóc lóc chẳng ích gì đâu; khi em còn trẻ và xinh đẹp tuyệt trần, cậu ấy chỉ là một đứa bé đỏ hỏn, và những ngày đó em hằng mong có những đứa con của riêng mình; nhưng khi ấy thì quá sớm; còn bây giờ, khi cậu ấy đã là một thiếu niên tuấn tú, lại là con trai của vua, trong khi em đã kết hôn với một lão chồng cẩn trọng có trái tim kiên cường, và bản thân em cũng đã bước qua tuổi tứ tuần, thì đã quá muộn màng rồi. Dẫu sao em đã làm đúng khi cho vị chúa công của chúng ta tiền. Kìa! Đây là thứ để bù đắp vào chỗ thiếu hụt trong tráp của em; và đây là món đồ chơi dành cho em để thay thế cho chuỗi tràng hạt mà em đã tặng cậu ấy; và anh muốn em xem nó như thể anh đã trao cho cậu ấy phần tiền và hạt cườm của chính anh vậy."

Bà quay sang Clement, nhận lấy túi tiền và chiếc vòng hoa mà lão đưa ra, rồi cất lời: "Chúa mới biết anh chẳng phải là kẻ tồi tệ, chồng tôi ạ, nhưng tôi ước gì mình có được một người con trai giống như cậu ấy!"

Bà vẫn còn rơm rớm nước mắt; nhưng thương gia liền bảo: "Thôi hãy để mọi chuyện qua đi, em yêu! Hãy để nó qua đi! Có thể phải một hai năm nữa em mới gặp lại cậu ấy; và khi ấy biết đâu cậu trở về cùng một người phụ nữ mà cậu yêu thương hơn bất cứ ai; và ai mà biết được, có lúc cậu ấy sẽ coi chúng ta như cha mẹ đẻ. Trong khi đó, em đã làm rất tốt rồi, em yêu, thế nên hãy vui lên nào."

Nói đoạn, lão hôn vợ rồi quay về với việc buôn bán của mình, còn bà đi lo việc gia đình, lòng đầy u buồn nhưng không phải là bất hạnh.