Mark Twain: Tiểu Sử Toàn Tập

Lượt đọc: 1765 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Vii. Thị Trấn Nhỏ Hannibal.

❊ ❊ ❊

Hannibal vào năm 1839 đã là một cộng đồng có tổ chức và mang một bầu không khí rất riêng. Nơi đây mang đậm hơi hướng miền Nam, dù có phần sôi nổi hơn so với các cộng đồng thuần Nam kỳ vào thời điểm đó; đồng thời cũng mang nét hiện đại kiểu miền Tây khi mà người dân đã bắt đầu vạch ra, dẫu không mấy ồn ào, một số dự án kinh doanh mới và ít ra cũng bày tỏ chút ít nỗ lực làm công nghiệp. Thị trấn có vẻ tĩnh mịch (một thị trấn nô lệ thì không thể khác hơn được), nhưng không hoàn toàn ngủ quên — nghĩa là chưa đến nỗi lụi tàn — và vẫn tràn ngập sự bình yên, mãn nguyện. Mark Twain sau này vẫn nhớ về nơi ấy như là “thị trấn trắng ngâm mình trong ánh nắng của một buổi sáng mùa hè,... dòng Mississippi vĩ đại, dòng Mississippi hùng vĩ, cuộn chảy dòng nước rộng cả dặm;... khu rừng rậm rạt ở phía bên kia bờ.”

Thành phố nhỏ rất đỗi tự hào về phong cảnh hữu tình của mình, và điều đó hoàn toàn xứng đáng: được bao bọc bởi những vách đá, với đồi Holliday ở phía bắc, vực Lover's Leap ở phía nam, và dòng sông lấp lánh ngay trước mắt, khó có thể tìm được một khung cảnh nào hoàn mỹ hơn thế.

Dĩ nhiên, dòng sông chính là huyết mạch giao thông lớn nhất. Những chiếc bè gỗ trôi xuôi; tàu hơi nước ngược xuôi tấp nập, kết nối thị trấn với thế giới bên ngoài; St. Louis, thành phố lớn, chỉ cách đó chừng một trăm dặm. Hannibal tự cho mình có tầm quan trọng chỉ đứng sau và vì thế cũng ra dáng ta đây lắm. Nơi đây cũng có tầng lớp thượng lưu — đủ mọi thể loại — từ những người nô lệ và những kẻ nát rượu trong thị trấn (như “Tướng” Gaines và Jimmy Finn; sau này là lão lão Ben Blankenship) cho đến đủ loại thợ thuyền và thương gia vô danh tiểu tốt, rồi vươn lên tới tầng lớp trí thức trong cộng đồng, những người thường đội mũ phao cao, diện áo sơ mi diềm xếp nếp và khoác áo đuôi tôm, thường là những màu sắc sặc sỡ như xanh dương, nâu xì-gà và xanh lá. Chính họ cùng gia đình đã tạo nên tầng lớp quý tộc thực thụ của thị trấn miền Nam ấy. Hầu hết bọn họ đều sở hữu những ngôi nhà khang trang — biệt thự bằng gạch hoặc nhà gỗ lớn với hiên nhà chống cột, theo đúng lối kiến trúc miền Nam thời bấy giờ, vốn bắt nguồn từ Hy Lạp cổ đại, người ta đồn rằng nhờ vào một số cuốn sách vẽ tay mà những người thợ xây thuở đó có dịp tiếp cận. Phần đông trong số họ cũng là những kẻ có của ăn của để — có nô lệ và đất đai mang lại nguồn thu nhập bên cạnh tiền công hành nghề. Họ sống theo phong cách được cho là xứng tầm với địa vị của mình, đồng thời tận hưởng những tiện nghi sẵn có thời bấy giờ.

Chính tầng lớp xã hội này là nơi Thẩm phán Clemens cùng gia đình thuộc về, nhưng gia tài của ông giờ đây không còn đủ sức mang lại cho gia đình những tiện nghi hay sự phô trương xứng tầm với giai cấp của họ nữa. Ông thu xếp cho gia đình và đồ đạc vào ở một phần căn nhà trên phố Hill — khách sạn Pavey; còn cửa hàng buôn bán thì được mở một cách khiêm tốn trên phố Main, với Orion trong bộ đồ mới tinh làm người phụ tá. Có lẽ bộ quần áo mới đã khơi lại trong lòng Orion chút nhiệt huyết với thương trường, nhưng rồi nó cũng sớm phai nhạt. Việc kinh doanh chẳng mấy khởi sắc, và chẳng mấy chốc cậu ta lại chìm đắm trong mộng tưởng và sách vở để mặc thời gian trôi qua. Ít lâu sau, theo gợi ý của cha, cậu trở thành một thợ in học việc tại tòa soạn tờ Hannibal Journal.

Orion Clemens có lẽ rất đáng được dành riêng vài dòng ở đây. Cậu sẽ còn gắn bó sâu sắc với người em trai nổi tiếng của mình trong nhiều năm trời, và cá tính của cậu, dẫu khi còn là một cậu bé hay lúc trưởng thành, ít nhiều đều rất đáng để chúng ta ngẫm nghĩ. Lúc này cậu đã mười lăm tuổi, và đã bộc lộ những tính cách sẽ theo suốt cuộc đời cậu với mức độ ít nhiều khác nhau. Mang bản tính hiền lành, nhân hậu giống hệt tất cả những đứa con nhà Clemens, dễ nổi nóng nhưng cũng rất nhanh chóng ăn năn hay bao dung, cậu luôn giành được tình cảm sâu sắc từ những ai hiểu rõ cậu. Nhược điểm của cậu thì nhiều vô kể, nhưng nhìn chung đều mang tính thụ động. Là một con người chính trực và chân thật, cậu không hề vướng vào những thói hư tật xấu hay theo đuổi những điều vô bổ; thực ra, cậu chẳng có lấy một nét tính cách nào thật sự nổi trội. Đó chính là nỗi bất hạnh lớn nhất đời cậu. Đầy rẫy những ý thích bất chợt và đổi thay, thiếu kiên định và lập lờ, cậu dễ dàng bị cuốn theo mọi cảm xúc và luồng suy nghĩ thoáng qua. Ngày nào cậu cũng vạch ra một hướng đi mới cho việc học hành và sự nghiệp, để rồi lại vội vã vứt xó chỉ vì một câu nói bâng quơ, một đoạn báo in hay một lời khuyên nhủ nào đó đi ngược lại dự tính ban đầu. Một cuộc đời như thế tất yếu phải trải qua chuỗi ngày cực đoan — hết thời kỳ hưng phấn tột độ lại rơi vào tuyệt vọng khôn cùng. Trong những chương tự truyện đã nhắc đến ở trên, Orion ghi lại từng xung động, cảm xúc và thất bại bằng sự khiêm nhường chân thành, điều luôn mang lại cho cậu sự kính trọng — dẫu không phải lúc nào cũng là sự đồng tình — từ mọi người.

Làm thợ in quả là một bước thụt lùi, bởi đó chỉ là một nghề lao động tay chân, và Orion cảm nhận nỗi nhục nhã ấy vô cùng sâu sắc. Là con trai của một quý tộc và là người thừa kế tương lai của vùng đất Tennessee, lẽ ra cậu phải được theo đuổi một nghề nghiệp cao quý. Đối với cậu, đó là một hình phạt, và sự hổ thẹn cứ đè nặng lên tâm can. Rồi cậu nhớ ra rằng Benjamin Franklin từng là một thợ in và chỉ ăn mỗi một quả táo cùng chùm nho cho bữa tối của mình. Orion quyết định noi gương Franklin, và có lúc cậu chỉ ăn một chiếc bánh quy cùng một ly nước cho mỗi bữa ăn, mường tượng về ngày mà cậu sẽ làm chấn động thế giới bằng tài hùng biện của mình. Cậu bất ngờ nhận ra tâm trí mình lại minh mẫn đến thế khi ăn uống kham khổ như vậy và cậu học nghề nhanh nhường nào.

Trong số những đứa trẻ còn lại, Pamela, nay đã mười hai tuổi, và Benjamin, lên bảy, được cho đi học. Cả hai đều là những đứa trẻ xinh xắn, dễ thương, còn Henry, đứa út, là một cậu nhóc cứng cáp biết tập đi, niềm kiêu hãnh của cả gia đình. Cậu bé Sam nhỏ là đứa ít mang lại niềm hy vọng nhất trong đám trẻ. Thể chất cậu vẫn èo uột và chẳng phát triển được gì ngoài thói hay quậy phá. Cậu là một đứa trẻ kỳ lạ, hay mơ mộng, khép kín, rất ghét ở trong nhà và hễ không để mắt tới là lại trốn đi — và bao giờ cũng hướng thẳng về phía bờ sông. Cậu còn bị mộng du, và thường thì những người còn lại trong nhà phải lục đục thức dậy giữa đêm khuya để tìm cậu đang đứng co ro vì lạnh cóng ở một góc tối nào đó. Vị bác sĩ được gọi đến khám cho cậu thường xuyên hơn mức tốt cho túi tiền của gia đình — hoặc có lẽ cũng chẳng tốt cho bản thân cậu, nếu chúng ta tin vào những câu chuyện về những liều thuốc nặng đô thời y học thô bạo ấy.

Th thế mà dường như cậu vẫn chưa thỏa mãn với gia tài bệnh tật sẵn có của mình và còn khao khát có thêm nữa. Một trận dịch sởi — loại sởi đen, chết người — đang hoành hành khắp Hannibal, và cậu ao ước được mắc bệnh. Cậu ao ước đến nỗi khi nghe tin một người bạn chơi cùng, một trong những đứa trẻ nhà Bowen, đã mắc bệnh, cậu liền trốn nhà đi, lẻn vào trong nhà và chui lên giường ngủ cùng để lây bệnh. Kế hoạch đó đã thành công mỹ mãn. Vài ngày sau, gia đình nhà Clemens quây quần bên giường bệnh của Sam nhỏ trong những giọt nước mắt để chuẩn bị tiễn biệt cậu. Theo lời thú nhận của chính cậu sau này, điều đó làm cậu vô cùng thỏa mãn, và cậu sẵn sàng chết vì vinh quang của khung cảnh cảm động ấy. Thế nhưng, cậu lại làm họ thất vọng, và chẳng bao lâu sau đã vùng dậy đi tìm những vòng nguyệt quế mới.—[Về sau, ông Clemens không nhớ chính xác khoảng thời gian xảy ra trận ốm này. Với thái độ dửng dưng quen thuộc, ông quy nó cho nhiều năm khác nhau, tùy theo tâm trạng hoặc đòi hỏi của chủ đề lúc bấy giờ. Không còn nghi ngờ gì nữa, sự cố “bệnh sởi” ấy đã xảy ra khi cậu còn rất nhỏ.]—Hẳn cậu là một đứa trẻ gây biết bao phiền toái, và chúng ta có thể tin rằng Jane Clemens, với trăm ngàn mối bận tâm và công việc vất vả, đã không phải lúc nào cũng cảm thấy được an ủi khi có cậu bên cạnh.

“Con là đứa gây cho ta nhiều lo lắng nhất trong số các con của ta,” bà từng bảo cậu khi tuổi đã xế chiều.

“Chắc mẹ sợ con không sống nổi ấy mà,” cậu đáp lại bằng giọng điệu bình thản quen thuộc.

Bà nhìn cậu với nụ cười sắc sảo chẳng hề phai mờ dẫu đã trải qua tám mươi năm cuộc đời. “Không; ta sợ con sống dai thành tinh ấy chứ,” bà nói. Nhưng đó chỉ là lời nói đùa của bà thôi, bởi bà là người có trái tim nhân hậu nhất trên đời, và cũng như bao người mẹ khác, bà dành sự yếu mềm đặc biệt cho đứa con đòi hỏi nhiều công sức chăm sóc nhất.

Chính vì cậu mà bà thường dành trọn những tháng mùa hè ở trang trại của John Quarles gần Florida, và chính trong mùa hè đầu tiên ấy, sự cố đã nhắc đến ở trên đã xảy ra. Người ta quyết định rằng cả nhà sẽ đi thăm trang trại trong một chuyến ngắn ngày, thế rồi vào một sáng thứ Bảy tháng Sáu, bà Clemens cùng ba đứa con lớn và đứa út, đi kèm với Jennie, cô nô lệ trẻ, khởi hành trên một chiếc xe ngựa nhẹ cho chuyến đi kéo dài cả ngày, để lại Thẩm phán Clemens ở nhà để đưa Sam nhỏ đi bằng ngựa vào sáng Chủ nhật. Trời hãy còn sớm khi Thẩm phán Clemens thức dậy để yên ngựa, và Sam nhỏ lúc đó vẫn đang ngủ say. Khi ngựa đã sẵn sàng, ông Clemens, tâm trí lơ lãng ở đâu đâu, liền leo lên lưng ngựa phóng đi mà hoàn toàn quên bẵng mất cậu con trai nhỏ, để rồi mãi đến chiều hôm ấy mới tới được trang trại của anh vợ. Lúc bấy giờ ông mới chạm trán với Jane Clemens, người đang đòi gặp Sam nhỏ.

“Chao ôi,” vị thẩm phán kinh hãi thốt lên, “tôi hoàn toàn không hề nghĩ đến thằng bé sau khi rời khỏi nhà lúc nó đang ngủ.”

Wharton Lampton, anh trai của Jane Clemens và Patsey Quarles, vội vã yên ngựa phóng như bay về phía Hannibal. Ông đến nơi khi trời đã chạng vạng tối. Đứa trẻ vẫn bình an vô sự, nhưng đang khóc nức nở vì cô đơn và đói lả. Cậu đã trải qua phần lớn thời gian trong căn nhà khóa kín, hoang vắng, chơi đùa với một lỗ thủng trên bao tải bột nơi mà bột cứ thế tuôn ra thành một dòng nhỏ xíu mỗi khi có tác động. Cậu được cho ăn uống no nê và dỗ dành, để rồi ngày hôm sau đã được an toàn ở trang trại — nơi mà trong suốt mùa hè năm ấy và những năm tiếp theo, đã chiếm một phần vô cùng to lớn trong thời niên thiếu của cậu và tô điểm cho những năm tháng sau này của cuộc đời ông.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 21 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.