Clemens quyết định đẩy nhanh chuyến hành trình trở về nhà, nhưng sẽ diễn thuyết vài buổi ở Luân Đôn trước khi lên đường. Ông sẽ đưa gia đình nhỏ của mình về nước, rồi lập tức quay lại để tiếp tục chuỗi bài diễn thuyết và bảo vệ bản quyền tác phẩm. Kế hoạch này đã được thực thi. Trong bức thư gửi tờ Standard ngày 7 tháng 10, ông viết:
THƯA ÔNG,—Trước cơn sốt đang dâng cao về quần đảo Sandwich, cùng niềm khao khát đến cuồng nhiệt của công chúng muốn có được thông tin về chốn ấy, tôi ngẫm thấy mình nên nán lại nước Anh thêm một tuần nữa để trình bày một bài diễn thuyết về đề tài hấp dẫn này. Và để người ta không cho rằng thật bất lịch sự khi một kẻ tha hương như tôi lại xông pha ra cứu nguy cho công chúng vào thời điểm nhường này, thay vì phó mặc một vấn đề trọng đại nhường ấy cho những bàn tay tài cán hơn, tôi xin được giải thích rằng tôi làm việc đó với những động cơ cao đẹp nhất và ý định trong sáng nhất. Tôi làm thế vì tôi tin chắc rằng không ai có thể xoa dịu sự khích động không lành mạnh này một cách hiệu quả như tôi, và việc dập tắt nó, dập tắt nó càng nhanh càng tốt, ắt hẳn là một điều vô cùng cần thiết trong hoàn cảnh hiện tại này. Tôi cảm nhận và biết rõ rằng mình đảm đương nổi nhiệm vụ này, bởi tôi có thể làm dịu đi bất kỳ cơn chấn động nào bằng cách diễn thuyết về nó. Tôi từng cứu vãn rất nhiều cộng đồng theo cách ấy. Tôi vẫn luôn có khả năng làm tê liệt sự quan tâm của công chúng đối với bất kỳ đề tài nào mà tôi chọn nắm bắt và khai thông bằng toàn bộ sức lực của mình.
Mong rằng lời giải thích này sẽ cho thấy dẫu bề ngoài có vẻ mạo muội, nhưng ít ra tôi đang hành động xuất phát từ một thôi thúc cao cả, tôi kính thư, thưa ngài, người đầy tớ tuân lệnh ngài,
MARK TWAIN.
Một ngày sau, thông báo sau đây đã xuất hiện:
PHÒNG HÒA NHẠC QUEEN,
HANOVER SQUARE.
ÔNG GEORGE DOLBY trân trọng thông báo rằng
ÔNG MARK TWAIN
SẼ THỰC HIỆN MỘT
BÀI DIỄN THUYẾT
MANH TÍNH CHẤT
HÀO HƯỚC,
NHƯ ĐÃ NÊU TRÊN, VÀO
TỐI THỨ HAI TỚI, NGÀY 13 THÁNG 10 NĂM 1873,
VÀ LẶP LẠI TẠI CHÍNH NƠI ĐÓ VÀO
TỐI THỨ BA, NGÀY 14 THÁNG 10,
THỨ TƯ “ “ 15,
THỨ NĂM “ “ 16,
THỨ SÁU “ “ 17,
Vào lúc Tám giờ,
VÀ
CHIỀU THỨ BẢY, NGÀY 18 THÁNG 10,
Vào lúc Ba giờ.
ĐỀ TÀI:
“Những người đồng bào hoang dã của chúng ta ở quần đảo Sandwich.”
Vì ông TWAIN đã dành ra vài tháng trời sống tại các hòn đảo này và rất am hiểu về đề tài của mình, bài diễn thuyết hứa hẹn sẽ mang lại những nội dung vô cùng thú vị.
GHẾ CÓ TỰA (STALLS), 5sh. GHẾ TỰ DO (UNRESERVED SEATS), 3sh.
Viễn cảnh được nghe Mark Twain diễn thuyết đã thu hút công chúng Luân Đôn. Những ai chưa từng thấy ông đều sẵn lòng chi tiền chỉ để đổi lấy đặc ân ấy. Các tờ báo tỏ ra rất khích lệ; tờ Punch cất lên một âm hưởng đặc trưng:
CHÀO MỪNG MỘT DIỄN GIẢ
“Đã đến lúc hai ta nên thể hiện.” Câu nói ấy từng vang lên
Bởi Caesar, khi một kẻ tên Mark đã mất đi lý trí:
Bởi Mark, kẻ có cái trí vô cùng sáng ngời, nay lại được nhắc đến:
Thế nên, “hãy đi cùng tôi, những người bạn, để ban phước cho hai kẻ này.”
—Punch.
Dolby từng quản lý các buổi diễn thuyết của Dickens, và ông đã chứng minh được sự nhạy bén cùng kinh nghiệm thương trường vững vàng của mình khi thuê hội trường lớn nhất hiện có ở Luân Đôn cho Mark Twain.
Vào tối ngày 13 tháng 10, tại Phòng Hòa nhạc Queen rộng rãi ở Hanover Square, Mark Twain đã có buổi diễn thuyết trước công chúng đầu tiên của mình tại nước Anh. Đề tài là “Những người đồng bào hoang dã của chúng ta ở quần đảo Sandwich,” bài diễn thuyết quen thuộc từng mang lại cho ông những thành công vang dội đầu tiên. Ông không hề được giới thiệu. Ông xuất hiện trên bục giảng với bộ trang phục dạ hội, đóng vai một người quản lý đang thông báo về một sự việc không mấy suôn sẻ.
Ông Clemens, vị quản lý cho hay, rất hy vọng có thể góp mặt. Ông dừng lại và những tiếng xì xào vang lên từ phía khán giả. Ông giơ tay lên và tất cả liền chìm vào yên lặng. Rồi ông nói thêm, “Tôi rất vui mừng được thông báo rằng Mark Twain đã có mặt, và giờ đây sẽ bắt đầu bài diễn thuyết của mình.” Ngay lập tức, khán giả vang lên những tiếng gầm vang tỏ ý tán thưởng.
Sẽ chẳng quá lời chút nào nếu nói rằng khúc khải hoàn của ông trong tuần lễ ấy mang tầm vóc của một bậc đế vương. Suốt năm đêm liên tiếp và một suất chiếu chiều thứ Bảy, giới trí thức và thượng lưu Luân Đôn đã kéo đến đông nghịt để nghe ông bàn luận về những “người đồng bào hoang dã” của họ. Đó là một sự kiện diễn thuyết hoàn toàn chưa từng có tiền lệ. Các buổi diễn thuyết của Artemus Ward,—[“Artemus ngọt ngào,” như cách gọi của Charles Reade, đã đến Luân Đôn vào tháng 6 năm 1866 và trình diễn “tiết mục” của mình tại Egyptian Hall. Gương mặt thanh tao, tế nhị và trí tuệ, cùng đôi môi dịu dàng, trầm lặng, nơi người ta có thể trông đợi những bài diễn thuyết mang tính triết lý, vẫn giữ nguyên vẻ trang nghiêm trong khi người nghe cười đến ngặt nghèo. Có một điều gì đó thật kỳ diệu ở con người ấy. Mỗi câu nói đều là một sự ngỡ ngàng. Ông đùa giỡn với khán giả của mình giống như Liszt chơi đàn piano—dễ dàng nhất khi đạt hiệu quả cao nhất. Nào ai có thể quên được nỗ lực của ông nhằm ngăn cản vị nghệ sĩ piano người Ý của mình—“một bá tước ở quê nhà, nhưng chẳng có mấy tiếng tăm ở đây”—người vẫn tiếp tục chơi đàn với âm lượng lớn trong khi ông đang cố kể cho chúng ta nghe một “sự cố cảm động” xảy ra gần một lùm cây nhỏ xuất hiện trên bức tranh toàn cảnh về miền Tây nước Mỹ của ông. Tiếng nhạc vẫn ào ạt trôi—chúng ta chỉ có thể thấy đôi môi và cánh tay cử động đầy bi thương cho đến khi tiếng piano đột ngột dứt bặt, và chúng ta nghe thấy—đó là tất cả những gì chúng ta nghe thấy—“và cô ấy ngất lịm trong vòng tay của Reginald.” Những mánh lới của ông đã bị bắt chước tại rất nhiều nhà hát, nhưng Artemus Ward là kẻ không thể sao chép. Và suốt thời gian đó, con người ấy đang dần lụi tàn. (Moncure D. Conway, Tự truyện.)]—người đã nhanh chóng trở thành một gương mặt được yêu thích tại Luân Đôn, đã dọn đường cho khiếu hài hước trên bục giảng kiểu Mỹ đến với công chúng, trong khi những hoạt động hằng ngày của sản phẩm mới mẻ mang mác Mỹ này, qua ngòi bút tường thuật của báo giới, đã đẩy sự quan tâm và trí tò mò lên đến đỉnh điểm. Chưa có lần nào ở quê nhà mà ông giành được một chiến thắng trọn vẹn nhường ấy. Suốt cả tuần, các tờ báo đã dành ra nhiều cột báo để bày tỏ lòng ái mộ cùng những bài bình luận xã luận. Tờ Daily News số ra ngày 17 tháng 10 đã cho đăng một bài xã luận dài một cột rưỡi bàn về sự hài hước kiểu Mỹ, lấy sự xuất hiện trước công chúng của Mark Twain làm đề tài chung. Tờ The Times đề cập đến sức hút bền bỉ của các buổi diễn thuyết:
Người ta không thể nói là chúng chỉ vừa mới khơi gợi sự thèm thuồng của công chúng, nếu như chúng ta lấy làm tiêu chuẩn một thực tế đã được truyền đạt cho chúng ta, rằng sức chứa của các phòng ở Hanover Square đã không tài nào đáp ứng nổi nhu cầu tăng vọt được đặt ra vào mỗi đêm diễn thuyết của Twain. Buổi diễn thuyết cuối cùng của chuỗi sự kiện quá đỗi ngắn ngủi này đã diễn ra vào ngày hôm qua trước một cử tọa đông nghịt đến mức gây ngột ngạt ở mọi ngóc ngách của căn phòng chính thuộc các phòng ở Hanover Square....
Vào cuối buổi diễn thuyết ngày hôm qua, Mark Twain đã nhận được những tràng pháo tay vang dội đến mức ông phải quay lại sân khấu, và ngay khi khán giả tạo cho ông cơ hội để lên tiếng, ông đã cất lời với vẻ xúc động rõ rệt:
“Thưa Quý ông và Quý bà,—Tôi sẽ không giữ quý vị lại dù chỉ một khoảnh khắc trong bầu không khí ngột ngạt này. Tôi đơn giản chỉ muốn nói rằng đây là buổi diễn thuyết cuối cùng mà tôi vinh hạnh được trình bày tại Luân Đôn cho đến khi tôi trở về từ châu Mỹ, bốn tuần nữa tính từ bây giờ. Tôi chỉ muốn nói rằng (đến đây ông Clemens ngập ngừng như thể quá xúc động không thể nói tiếp) tôi vô cùng biết ơn. Tôi không muốn tỏ ra bi lụy, nhưng quả là một điều tuyệt diệu khi một kẻ tha hương đặt chân đến thủ đô của thế giới và được đón tiếp nồng hậu nhường này. Tôi chỉ xin chân thành cảm ơn quý vị.”
Tờ Saturday Review đã dành hẳn một trang, và tờ Once a Week, dưới chuyên mục “Pha trò,” đã dành tới ba trang để ca ngợi phương pháp văn chương và diễn thuyết của nhà hài hước mới nổi người Mỹ. Với lời hứa hẹn sẽ sớm quay trở lại, ông rời Luân Đôn, trình bày bài diễn thuyết một lần ở Liverpool, rồi cùng phái đoàn của mình (vào ngày 21 tháng 10) lên đường giương buồm về quê hương.
Giữa Đại Tây Dương, ông nhớ đến Tiến sĩ Brown, và viết thư cho ông:
Chúng ta đã rẽ sóng vượt qua một chặng đường dài trên đại dương, và giờ đây có tới hai nghìn hai trăm dặm nước non cuồn cuộn cách trở giữa chúng ta, bên cạnh cả một quãng đường dài đi tàu hỏa. Thế mà ông vẫn hiện diện quá đỗi gần gũi với chúng ta, thân thuộc với chúng ta đến mức chỉ cần một sải tay và một lời thì thầm cũng đủ để bắc nhịp cầu qua khoảng cách ấy.
Dường như trong tất cả mọi ký ức về nửa năm đầy biến động ấy, ký ức về Tiến sĩ Brown là hiện diện rõ ràng nhất và đong đầy ân tình nhất.