Thành công của cuốn Những kẻ khờ khạo đi chơi xa dĩ nhiên đã khiến một nhà xuất bản tiết kiệm như Bliss vô cùng hào hứng mong đợi một thử nghiệm tiếp theo. Ngay từ đầu năm, ông đã bắt đầu bàn về một cuốn sách mới, nhưng chẳng có gì thành hình ngoài một vài dự án hãy còn mơ hồ và chưa được theo đuổi đến nơi đến chốn. Có thời điểm, Clemens đã vạch ra ý tưởng về một cuốn sách viết về chiếc Hòm Của Nô-ê, trong đó tường thuật lại chuyến hải trình của chiếc hòm qua những cuốn nhật ký do các thành viên trên đó ghi lại—gồm Sem, Ham và những người khác. Thực ra ông đã viết được một phần vào thời điểm đó, và đó là một ý tưởng mà ông chưa bao giờ hoàn toàn quên lãng. Xuyên suốt các bản thảo của ông, thỉnh thoảng lại xuất hiện những đoạn văn sót lại từ những lữ khách cổ xưa đó. Một trong những phần ghi chép ban đầu sẽ cho thấy phong cách và mục đích của dự án này. Đó là đoạn trích từ nhật ký của Sem:
Thứ Sáu: Sinh nhật tía. Cụ thọ sáu trăm tuổi. Chúng tôi tổ chức mừng thọ trong một cái lều lớn màu đen. Những nhân vật quan trọng trong bộ tộc đều có mặt. Sau đó, họ được dẫn đi tham quan chiếc hòm; trông nó thật tiêu điều, trống vắng và ảm đạm vì một sự hiểu lầm với toán thợ về tiền công. Cụ Mê-tu-xê-la vẫn thói nào tật nấy, đưa ra những lời bình phẩm thật tự do, ba hoa và suồng sã—điều mà tôi và các em không thích chút nào, bởi chúng tôi đã qua tuổi một trăm và đều đã có vợ. Cụ vẫn gọi tôi là Semmy, y như hồi tôi mới là một đứa trẻ sáu mươi tuổi. Thật ra tôi vẫn chỉ là một thanh niên, nhưng tuổi trẻ cũng có những nỗi niềm riêng, và tôi không thích điều này...
Thứ Bảy: Giữ gìn ngày Sabat.
Chủ Nhật: Tía đã nhượng bộ về khoản ứng trước và mọi người đều đang đầu tắt mặt tối làm việc. Xưởng đóng tàu đông đúc đến mức thợ thuyền va chân vào nhau; ai nấy đều hối hả hoặc bị hối thúc; cảnh tượng vội vã, lộn xộn, la hét và cãi cọ khiến gia đình tôi—những người từ trước tới nay quen với cuộc sống thôn quê yên ả—phải kinh ngạc.
Chính từ mầm mống này mà về sau đã nảy nở thành những trang nhật ký của A-đam và Ê-va, dẫu rằng nỗ lực ban đầu ấy chưa bao giờ mang lại kết quả thực sự mỹ mãn. Tuy nhiên, tác giả vẫn đặt niềm tin vào nó. Ông viết cho Bliss rằng:
Tôi dự định sẽ dành thật nhiều thời gian và công sức cho cuốn sách về Chiếc Hòm Của Nô-ê; có lẽ phải mất vài năm mới viết xong, nhưng khi hoàn thành, nó sẽ là một cú sét đánh ngang tai.
Anh có thể là người đầu tiên quyết định (điều đó quá rõ ràng) về cuốn sách đó hoặc bất kỳ cuốn sách nào khác mà tôi chuẩn bị đem in, miễn là anh đối xử với tôi một cách sòng phẳng, cởi mở và đàng hoàng. Tôi nghĩ anh sẽ chẳng bao giờ thấy tôi xử sự khác đi với anh đâu. Tôi có thể chuẩn bị sẵn một cuốn sách cho anh bất cứ lúc nào anh muốn; nhưng anh không thể đòi hỏi một cuốn nào trước thời điểm này năm sau, thế nên tôi vẫn còn dư dả thời gian.
Bliss chỉ tạm thời nguôi ngoai. Ông nhận ra rằng để có một cuốn sách kịp ra mắt vào thời điểm ông muốn—một cuốn sách đủ độ dày dặn và quan trọng để duy trì nhịp độ mà cuốn Những kẻ khờ khạo đã thiết lập—thì đòi hỏi những hành động dứt khoát hơn nhiều so với những gì tác giả của nó dường như đang dự tính. Hơn nữa, ông thừa biết rằng các nhà xuất bản khác đang vây quanh tác giả của cuốn Những kẻ khờ khạo; một ý nghĩ thực sự bất an. Vào đầu tháng Bảy, khi tình sức khỏe của ông Langdon có phần cải thiện tạm thời, Bliss đã đến Elmira và đề xuất một cuốn sách kể về những chuyến hành trình và trải nghiệm của tác giả ở miền Viễn Tây. Đó là một đề tài hấp dẫn, và Clemens, lúc này đã bị thu hút nhiều hơn bởi ý tưởng viết văn cùng những phần thưởng của nó, liền dễ dàng đồng ý đảm nhận cuốn sách này. Ông đã được đề nghị chia đôi lợi nhuận, và ông gợi ý rằng hợp đồng mới nên được sắp xếp dựa trên các điều khoản đó. Bliss, tính toán dựa trên mức tiêu thụ 100.000 bản, bèn đề xuất mức tiền bản quyền bảy rưỡi phần trăm như một sự quy đổi tương đương, và bản hợp đồng đã được ký kết như vậy. Những năm sau đó, khi chi phí sản xuất và giấy in đã giảm đi đáng kể, Clemens, với sự mơ hồ về các chi tiết kinh doanh, lại tin rằng ông đã bị Bliss qua mặt trong bản hợp đồng này, và vì thế tỏ ra cay đắng, hậm hực. Tuy nhiên, những con số vẫn còn đó để chứng minh rằng Bliss đã hành xử công bằng. Bảy rưỡi phần trăm từ một cuốn sách bán theo hình thức đặt trước thực sự đại diện cho mức chia đôi lợi nhuận lên tới 100.000 bản vào thời điểm hợp đồng được soạn thảo; nhưng phải mất tới mười năm mới bán được số lượng đó, và trong khoảng thời gian ấy, hoàn cảnh đã thay đổi. Bliss khó có thể lường trước được mọi sự sẽ ra sao, và vì ông đã qua đời khi cuốn sách chạm mốc 100.000 bản nên ông chẳng thể giải thích hay điều chỉnh lại mọi thứ, dù ý định của ông có ra sao đi nữa.
Clemens cảm thấy khá hài lòng với bản hợp đồng khi nó vừa được ký kết. Ngày 15 tháng 7 (năm 1870), ông viết cho Orion rằng:
Theo hợp đồng, tôi phải hoàn thành một cuốn sách dày sáu trăm trang cho nhà xuất bản vào ngày 1 tháng 1, và tôi chỉ mới bắt đầu nó vào ngày hôm nay. Chủ đề của sách vẫn là một bí mật, bởi rất có thể tôi sẽ thay đổi nó. Nhưng hiện tại, tôi dự định sẽ viết về Nevada và California, bắt đầu từ chuyến hành trình băng qua đất nước bằng xe ngựa. Anh có bản ghi nhớ nào về tuyến đường chúng ta đã đi, hay tên của bất kỳ trạm dừng chân nào không? Anh có nhớ bất kỳ khung cảnh, tên tuổi, biến cố hay cuộc phiêu lưu nào của chuyến đi xe ngựa đó không?—vì thú thực tôi chẳng còn nhớ mút mùa gì về chuyện này nữa. Hãy phác thảo cho tôi một trang giấy ghi chép các mục nhé. Ước gì tôi có thể trò chuyện với anh trong hai ngày.
Tôi đoán rằng lần này mình sẽ nhận được khoản tiền bản quyền lớn nhất từ trước đến nay từng được trả cho một cuốn sách đặt trước ở đất nước này.
Công việc được khởi động một cách khẩn trương ấy lại chẳng tiến triển được bao nhiêu. Những ngày tháng bệnh tật và đau buồn liên tiếp kéo dài, mãi đến tháng Chạp—à không, tháng Chín—nó mới thực sự tiến triển. Niềm đam mê tự nhiên của ông đối với bất kỳ dự án mới nào lại trỗi dậy. Ngày mùng 4, ông viết cho Bliss:
Trong tuần qua, tôi đã viết xong bốn chương đầu tiên của cuốn sách, và tôi nói thật với anh rằng cuốn Những kẻ khờ khạo đi du ngoạn sẽ phải thức khuya dậy sớm mới mong vượt qua nổi nó. Đó sẽ là một cuốn sách vươn lên tầm nổi tiếng khắp lục địa ngay trong tháng đầu tiên phát hành.
Ông tiên đoán sách sẽ bán được 90.000 bản trong vòng mười hai tháng đầu tiên và tuyên bố: “Tôi nhìn thấy những tiềm năng vô tận từ đề tài này.”
Nhưng những tai họa tiếp theo, vốn đã chực chờ từ trước đó, khiến cho mọi nỗ lực tiếp tục trở nên bất khả thi; viễn cảnh về cuốn sách mới có lúc trở nên ảm đạm, và cảm hứng về nó cũng phai nhạt dần. Những kế hoạch khác lại xuất hiện, và có lúc ông đã nghĩ đến việc để các nhà xuất bản của tờ Galaxy phát hành một tập hợp các bài tản văn của mình. Vào tháng Mười, ông viết cho Bliss rằng ông đang “viết lách tàm tạm cho cuốn sách, mỗi ngày hoàn thành từ mười hai đến hai mươi trang bản thảo.” Đương nhiên Bliss chẳng mấy mặn mà với ý tưởng về tờ Galaxy, và nhận ra rằng cuốn sách mới có thể bị trì hoãn lâu dài, ông bèn đồng ý cho ra mắt một tập văn tuyển đủ lớn và quan trọng để bán theo hình thức đặt trước. Ông hoài nghi về sự khôn ngoan của kế hoạch này, và khi Clemens đột ngột đưa ra một ý tưởng hoàn toàn mới, vị nhà xuất bản liền sẵn sàng đồng ý hoãn vô thời hạn việc phát hành tập Tản Văn.
Cuốn sách mới sẽ viết về những cuộc phiêu lưu tại các mỏ kim cương ở Nam Phi—nơi lúc bấy giờ vừa được khai thác và thu hút sự quan tâm lớn từ công chúng. Clemens không có ý định tự mình đến các mỏ kim cương, mà sẽ để một người khác làm nhiệm vụ đi lại, ghi chép, rồi viết lại hoặc kể cho ông nghe câu chuyện đó, sau đó Clemens sẽ phóng tác và nhào nặn lại theo phong cách riêng của mình. Việc ông biên tập lại những bức thư của Giáo sư Ford một năm trước đó đã thuyết phục ông rằng kế hoạch này sẽ thành công ở một quy mô lớn hơn; ông đã nhắm đến người bạn cũ của mình là J. H. Riley ở Washington—[“Riley - Phóng viên báo chí.” Xem phần Tản Văn.]—(trước đó ở San Francisco), cho là người thích hợp nhất để thực hiện chuyến đi. Cuối tháng Mười một, ông viết cho Bliss:
Tôi đã tóm lấy được người đàn ông hoàn hảo nhất ở nước Mỹ cho mục đích của mình, và sẽ cử anh ta lên đường sang mỏ kim cương ở Nam Phi trong vòng nửa tháng nữa bằng chi phí của tôi... chắc chắn cuốn sách sẽ đạt doanh số bán hàng tuyệt đẹp.
Ông đề nghị Bliss ứng trước tiền chi phí đi lại cho Riley, khoản tiền này sẽ được khấu trừ vào khoản tiền bản quyền đầu tiên; ông cũng đề xuất nâng mức tiền bản quyền lên, có lẽ để tương xứng với sự rực rỡ đầy bất ngờ của ý tưởng mới. Bliss vô cùng ấn tượng, và bản hợp đồng cuối cùng đã được chốt lại dựa trên mức tám rưỡi phần trăm, kèm theo khoản ứng trước tiền bản quyền đủ để Riley đi Nam Phi và trở về.
Clemens vẫn chưa nhận được câu trả lời dứt khoát từ Riley khi ông viết bức thư đầy hào hứng đó cho Bliss. Ông đinh ninh rằng Riley, vốn là một kẻ ưa phiêu lưu mạo hiểm, chắc chắn sẽ đi. Khi Riley viết thư cho rằng bản thân cảm thấy bị ràng buộc về mặt đạo đức với tờ Alta—nơi anh đang làm phóng viên thường trú tại Washington—cũng như một số ràng buộc khác cho đến hết nhiệm kỳ, Clemens đã viết một bức thư dài dằng dặc cho anh, trình bày chi tiết toàn bộ kế hoạch của mình và giục anh ngay lập tức viết thư cho tờ Alta cùng những bên liên quan để xin rút lui với lý do được trao một cơ hội hiếm có để cải thiện vận may của bản thân.
Anh thừa biết rằng tôi sẽ chẳng bao giờ muốn anh sai lệch dù chỉ một li so với bất kỳ nghĩa vụ nào vì bất kỳ số tiền nào. Niềm tin vô bờ bến mà tôi dành cho anh xuất phát từ sự xác tín về lòng chính trực của anh trong cả những việc nhỏ lẫn việc lớn. Tôi quen biết rất nhiều người mà tôi sẵn sàng đặt trọn niềm tin ở đây, nhưng tuyệt đối không phải ở mãi tận châu Phi xa xôi kia.
Tóm lại, đề xuất của ông dành cho Riley là anh sẽ thực hiện chuyến đi đến châu Phi mà không phải tốn kém gì, thu thập các tư liệu ghi chép cùng bất kỳ mỏ kim cương nào vô tình bắt gặp dọc đường. Khi trở về, anh sẽ tạm trú tại gia đình Clemens cho đến khi cuốn sách hoàn thành, sau đó những lợi ích lớn lao sẽ thuộc về tất cả những người liên quan. Cuối cùng, Riley cũng trút bỏ được các ràng buộc để lên đường đến với các mỏ kim cương và vận may.
Tội nghiệp anh ấy! Anh đã hoàn thành tận tụy sứ mệnh của mình, và người ta kể rằng anh thực sự đã định vị được một khu mỏ có thể mang lại cho anh và gia đình sự độc lập tài chính mãi mãi về sau; nhưng khi trở về nhà mang theo những ghi chép quý giá cùng tin vui về vận may, anh đã bất đắc dĩ tự đâm phải chính mình bằng một chiếc nĩa trong lúc ăn uống; nhiễm trùng máu bắt đầu bùng phát (hồi đó người ta gọi là ung thư), và anh chỉ kịp lết về nhà để trút hơi thở cuối cùng. Những ghi chép của anh chẳng bao giờ được sử dụng, và mỏ kim cương của anh cũng chẳng bao giờ được xác định vị trí. Quả thực, tử thần đã bám sát lấy vận mệnh của Mark Twain trong những ngày đầu của đời sống hôn nhân.
Nhìn chung, cuộc sống tại Buffalo chủ yếu mang màu sắc ảm đạm; các dự án làm ăn của họ đều vấp phải vận rủi. Vì lý do nào đó, việc Mark Twain cộng tác với tờ Express, dù đã mang lại cho tờ báo một danh tiếng rộng rãi, lại không làm tăng đáng kể số lượng người đặt mua dài hạn. Có lẽ các bài viết của ông trên đó quá đa dạng và thất thường. Nasby—người từng đưa tờ Toledo Blade trở nên nổi tiếng—lại kiên trì bám sát một phong cách duy nhất. Độc giả là nông dân của ông luôn biết chính xác những gì họ sẽ nhận được khi tờ báo hàng tuần được phát hành.
Clemens và vợ bắt đầu mơ về một chốn dung thân mới, cùng những gương mặt mới và khung cảnh mới. Họ đồng ý rao bán ngôi nhà của mình cùng các cổ phần trong tờ Express. Họ bắt đầu bàn đến Hartford, nơi Twichell đang sinh sống, và nơi Orion Clemens cùng vợ vừa mới dọn đến.
Vận may mới của Mark Twain đã mang lại những đổi thay trong cuộc sống của những người họ hàng bên nội ngoại. Ngay từ trước khi kết hôn, ông đã từng đi khảo sát các thị trấn ở khắp nơi với mong muốn tìm một chốn dung thân ở miền Đông cho mẹ và em gái, đồng thời ông luôn ghi nhớ việc chăm lo cho tương lai của Orion. Khi Pamela cùng con gái đến dự lễ cưới của ông, ông đã kể cho họ nghe về một thành phố nhỏ mang tên Fredonia (New York), nằm không xa Buffalo, nơi ông nghĩ họ có thể tìm được một tổ ấm dễ chịu.
“Tôi đến đó vào ban đêm và rời đi cũng vào ban đêm,” ông kể, “thế nên tôi chẳng thấy gì ở đó cả, nhưng tôi lại có một khán giả vô cùng thông minh và cuốn hút. Hãy đi khảo sát Fredonia đi và cho tôi biết nó trông ra sao. Cố gắng chọn một nơi nào đó có thật nhiều đám tang đi qua nhé. Mẹ thích đám tang lắm. Nếu các người chọn được một góc ngã tư chuyên đưa ma thì cụ sẽ hạnh phúc mãn nguyện cho mà xem.”
Chính trong những năm tháng tuổi già, Jane Clemens đã phát triển niềm đam mê đặc biệt này. Bà thường dò xem mục cáo phó trên tờ báo buổi sáng và đến dự những đám tang nào tiện đường đi lại. Việc ngắm nhìn các đoàn đưa tang đi qua mang lại cho bà một niềm vui kỳ lạ. Bà Moffett cùng con gái quả thực đã đến Fredonia ngay sau đám cưới. Họ thấy nơi này rất đáng sống, và đã thuê một ngôi nhà trước khi quay trở lại St. Louis—một sự nhanh nhẹn khiến cụ bà ít nhiều cảm thấy hoảng hốt, bởi cụ không mặn mà lắm với ý tưởng bỗng nhiên bị đặt vào một ngôi nhà lạ lẫm ở một vùng đất lạ lẫm, dẫu cho nó chỉ nằm trong khoảng cách có thể gọi với tới Sam và người vợ mới của thằng bé. Có lẽ những đám tang ở Fredonia đủ nhiều và hấp dẫn đối với bà, thế nên chẳng mấy chốc bà đã gắn bó với nơi này, hòa mình vào nhịp sống ở đó, hào hứng và vui thích tham gia vào các chiến dịch bài trừ rượu chè cùng những hoạt động tương tự.
Orion vẫn ở lại St. Louis, nhưng khi Bliss thành lập một tờ báo mang tên The Publisher và cần một biên tập viên, ông đã được chọn cho vị trí vốn ban đầu được đề nghị cho người em trai; người anh, trong bức thư gửi Orion, đã viết rằng:
Nếu anh nhận công việc đó với một vẻ tự tin tuyệt đối vào bản thân, không một giây phút nào để lộ ra bất kỳ điều gì trong phong thái ngoài một sự tự tin lặng lẽ, khiêm nhường, trọn vẹn và hoàn hảo vào khả năng tự mình làm bất cứ thứ gì trên đời này, Bliss sẽ nghĩ rằng anh chính là người mà ông ấy đang tìm kiếm; nhưng đừng để lộ bất kỳ bóng dáng của sự rụt rè hay nhút nhát nào, bởi kiểu thái độ đó chính là tử huyệt đối với sự thăng tiến.
Tôi cảnh báo anh điều này bởi vì bản tính anh rất hay tự tay đập bể nồi cơm của mình theo cách đó, trong khi chỉ cần một chút ứng xử khôn ngoan là nó đã có thể sôi sục rồi.