Mark Twain: Tiểu Sử Toàn Tập

Lượt đọc: 1707 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Li. Viên Đá Tảng

❊ ❊ ❊

Song song với công việc tại tờ Enterprise, Clemens vẫn tiếp tục viết bài cho tờ Californian đều đặn, nhưng vì lý do nào đó, anh lại không mang câu chuyện về chú ếch nhảy ra để mắt tới. Trước hết, anh không đánh giá cao nó như một tác phẩm văn học thực thụ. Anh biết bản thân mình đã lấy làm thích thú khi viết ra nó, nhưng sự hài hước và cách kể chuyện của câu chuyện có vẻ quá mộc mạc và nhẹ nhàng trong thời đại chuộng những biến cố giật gân và hình thức phóng đại ấy. Không lâu sau, Artemus Ward xuất hiện ở San Francisco, và trong một đêm nọ, Mark Twain đã kể cho ông nghe những trải nghiệm của mình với Jim Gillis ở Angel's Camp; lại thêm chuyện về Ben Coon cùng mẩu truyện về con ếch vùng Calaveras. Ward vô cùng thích thú.

“Hãy viết nó ra,” ông nói. “Vẫn còn kịp để đưa nó vào tập truyện ngắn của tôi đấy. Hãy gửi nó cho Carleton, nhà xuất bản của tôi ở New York.”—[Điều này khớp với hồi ức của ông Clemens về sự việc. Tác giả không tìm thấy bằng chứng xác thực nào cho thấy Ward có mặt ở bờ biển Thái Bình Dương vào năm 1865. Do đó, có vẻ như việc kể câu chuyện về con ếch và sự chấp thuận của ông đối với nó đã được thực hiện thông qua việc thư từ qua lại.]—Clemens hứa sẽ làm vậy, nhưng có phần trì hoãn việc thực hiện, và khi bản thảo đến tay Carleton, cuốn sách của Ward đã chuẩn bị lên máy in. Carleton thấy không đáng để thay đổi bất kỳ kế hoạch nào chỉ để nhồi nhét câu chuyện về con ếch vào đó. Nhà xuất bản bèn chuyển nó cho Henry Clapp, chủ bút tờ Saturday Press, một tờ báo đang thoi thóp, kèm theo lời nhắn: “Này Clapp, đây là thứ anh có thể dùng cho tờ báo của mình.” Clapp đón nhận nó với vẻ đủ mãn nguyện, thiết nghĩ chúng ta cũng có thể đoán được.

“Jim Smiley và Con ếch nhảy của hắn”—[Đây là nhan đề gốc.]—xuất hiện trên tờ Saturday Press số ra ngày 18 tháng 11 năm 1865, và ngay lập tức được sao chép cũng như trích dẫn ở khắp mọi nơi. Nó đưa tên tuổi của Mark Twain vượt qua những dãy núi, mang theo danh tiếng ấy xuôi ngược bờ biển Đại Tây Dương, rồi lan tỏa ra tận những đồng cỏ ở miền Trung Tây. Ngoài dải đất ven bờ Thái Bình Dương ra, trước đó chỉ có lác đác vài độc giả từng biết đến cái tên này. Giờ đây, bất cứ ai cầm tờ báo lên cũng được thưởng thức câu chuyện về con ếch kỳ diệu xứ Calaveras, và khắc sâu vào tâm trí chữ ký của tác giả. Cái tên Mark Twain lúc bấy giờ tuy chưa hẳn đã trở thành một biểu tượng, nhưng nó đã tạo ra một bước đệm vững chắc để được cả nước đón nhận.

Về phần chủ nhân của nó, anh hoàn toàn không mảy may hay biết gì về những sự kiện trọng đại này trong một khoảng thời gian khá dài. Điện tín thời đó không truyền tải những tin tức kiểu này, và phải mất một khoảng thời gian không nhỏ thì âm hưởng chiến thắng của anh mới lan đến vùng Bờ Biển. Khi những lời đồn thổi chậm chạp cuối cùng cũng bay tới, dường như nó mang lại sự thất vọng nhiều hơn là niềm hân hoan cho tác giả. Ngay cả ý kiến của Artemus Ward về câu chuyện cũng không làm tăng thêm sự coi trọng của Mark Twain đối với nó dưới góc độ văn chương. Việc nó chạm đến được thị hiếu đại chúng, theo anh tin là vậy, đồng nghĩa với thất bại cho những tác phẩm được anh đánh giá cao hơn. Trong một bức thư viết ngày 20 tháng 1 năm 1866, anh đã tự bộc bạch những điều này:

Tôi chẳng biết phải viết gì nữa; cuộc đời tôi sao mà tẻ nhạt quá. Ước gì tôi lại được quay về chốn ấy, làm hoa tiêu xuôi ngược trên dòng sông xưa. Quả thật, tất cả chỉ là phù vân và chẳng có mấy giá trị—ngoại trừ việc làm hoa tiêu.

Thật nghĩ mà xem, sau khi viết biết bao bài báo mà một người có thể tự tha thứ cho mình khi nghĩ rằng chúng tương đối khá, thì những con người ở New York ấy lại chọn ra một mẩu chuyện miền rừng rú đê tiện để khen ngợi tôi! “Jim Smiley và Con ếch nhảy của hắn”—một bài châm biếm sẽ chẳng bao giờ được viết ra nếu không phải để làm vừa lòng Artemus Ward, thế mà rồi nó lại đến New York quá muộn để kịp xuất hiện trong cuốn sách của ông ấy.

Nhưng thôi chẳng buồn bã nữa. Nói chung thì cuốn sách của ông ta dở tệ, và việc xuất hiện giữa những trang bìa của nó chẳng mang lại vinh dự gì cho cả hai chúng tôi cả.

Đoạn văn này được trích từ mục tin tức New York của tờ San Francisco Alta:

“Câu chuyện của Mark Twain đăng trên tờ Saturday Press ngày 18 tháng 11, nhắm tới 'Jim Smiley và Con ếch nhảy của hắn,' đã làm rền vang cả thành phố New York, và có thể nói anh ấy đã tạo được dấu ấn của riêng mình. Tôi đã được hỏi tới năm mươi lần về câu chuyện đó cũng như tác giả của nó, và các báo đang sao chép lại ở khắp mọi nơi. Nó được bầu chọn là tác phẩm hay nhất trong ngày. Phải chăng tờ 'Californian' không đủ sức để giữ riêng Mark cho mình? Họ không nên để ngọn lửa tài năng ấy bùng cháy lan rộng như vậy mà chưa qua sự thanh lọc của báo chí California.”

Nhà xuất bản Carleton & Co. ở New York đã trao bản thảo cho tờ Saturday Press khi họ nhận ra mọi chuyện đã quá muộn để đưa vào sách.

Thật khó để đánh giá câu chuyện về chú ếch nhảy vào thời điểm hiện tại. Nó mang giá trị cốt lõi nội tại của một ngụ ngôn Aesop.—[Sự giống nhau giữa câu chuyện con ếch và những câu chuyện cổ Hy Lạp hẳn đã được Giáo sư Henry Sidgwick chú ý, khi ông tóm tắt lại nó dưới hình thức và văn phong Hy Lạp cho cuốn sách của mình, cuốn Bài tập văn xuôi Hy Lạp. Từ đây đã nảy sinh ấn tượng rằng câu chuyện có cội nguồn từ Athen. Chính Mark Twain cũng bị lơ đễnh, cho đến tận năm 1899, khi ông gặp Giáo sư Sidgwick, người đã giải thích rằng phiên bản tiếng Hy Lạp mới chính là bản dịch còn bản của Mark Twain là nguyên tác; rằng ông đã nghĩ việc ghi công cho một câu chuyện nổi tiếng nhường ấy là điều không cần thiết. Xem The Jumping Frog, nhà xuất bản Harper & Bros., 1903, tr. 64.]—Nó chứa đựng một ý tưởng cơ bản mang bản chất kỳ quặc, và sự mộc mạc kỳ lạ trong cách kể chuyện của nó rất sức thuyết phục lại đong đầy vẻ cuốn hút. Nó xuất hiện trên mặt báo vào thời điểm mà nền văn học trào phúng Mỹ còn hỗn độn, và thị hiếu công chúng thì chưa định hình. Chúng ta có sự trân trọng sâu sắc đối với những yếu tố hài hước, nhưng lại không có nhiều cơ hội để thể hiện điều đó. Chúng ta sẵn sàng cười vang đến mức khi một cơ hội thực sự xuất hiện, chúng ta liền nắm bắt lấy và cứ thế tiếp tục cười rồi nhắc đi nhắc lại nguyên nhân gây ra niềm vui thích ấy, đồng thời hướng sự chú ý của bạn bè vào đó. Liệu câu chuyện về “Con ếch của Jim Smiley,” nếu được tung ra lần đầu tiên vào ngày nay, có chinh phục được công chúng và trở thành viên gạch đầu móng cho một danh tiếng sừng sững hay không lại là một chuyện khác. Việc bản thân tác giả đánh giá thấp nó là điều chắc chắn. Việc công chúng, tiếp nhận nó vào cái khoảnh khắc mà giờ đây chúng ta gọi là thời điểm tâm lý chín muồi, có thể đã đề cao nó quá mức hay không thì tuyệt đối không phải là không thể xảy ra. Dù thế nào đi nữa, điều đó giờ đây không còn quan trọng nữa. Viên đá bị người thợ xây loại bỏ nay đã trở thành viên đá tảng cho toàn bộ công trình văn học của ông. Cứ thế, nó trở thành bất tử.

Trong bức thư đã được trích dẫn ở trên, Clemens nói về cả Bret Harte lẫn bản thân ông rằng họ đã rời bỏ tờ 'Californian' với dự tính tương lai sẽ viết bài cho các tờ báo miền Đông. Ông viết thêm rằng:

Mặc dù tôi thường được xếp lên hàng đầu trong số những kẻ cầm bút làng nhàng ở phần đất này của đất nước, nhưng vị trí đó thực ra phải thuộc về Bret Harte, tôi nghĩ vậy, dù cho anh ấy cũng phủ nhận điều đó cùng với những người khác. Anh ấy muốn tôi gom một đống bản thảo cũ của mình lại với một đống của anh ấy để xuất bản một cuốn sách. Tôi sẽ chẳng thèm làm đâu, nếu như anh ấy không chịu ôm hết mọi phiền toái. Nhưng trước hết tôi muốn biết liệu chúng ta có kiếm chác được gì từ đó không đã. Tuy nhiên, anh ấy đã viết thư cho một nhà xuất bản ở New York, và nếu chúng ta nhận được một thỏa thuận trả công xứng đáng cho một tháng lao động thì chúng tôi sẽ xắn tay vào việc và chuẩn bị tập sách để lên máy in.

Chẳng có gì thành hiện thực từ tập sách được đề xuất ấy, hay từ những dự án văn học chung khác mà hai người khi đó đang ấp ủ. Dường như chẳng ai trong số họ tỏ ra lạc quan về vị trí tương lai của mình trong nền văn học Mỹ; chắc chắn là ngay cả trong những khoảnh khắc hưng phấn nhất, họ cũng khó lòng mơ rằng chỉ trong vòng nửa tá năm nữa, họ sẽ trở thành trụ cột và là bộ mặt của một trường phái văn học mới—hai người được bàn tán nhiều nhất trên đất Mỹ.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 21 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.