Mark Twain: Tiểu Sử Toàn Tập

Lượt đọc: 1823 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Chương 11
Những Năm Tháng Vỡ Lòng

❊ ❊ ❊

Gia đình Clemens đã chuyển nhà một vài lần kể từ khi đặt chân đến Hannibal, nhưng giờ đây người ta không thể nào xác định chính xác vị trí của những chỗ ở tạm bợ ấy cũng như thời gian họ lưu lại mỗi nơi. Mark Twain từng kể lại:

“Vào năm 1843, cha bắt quả tang tôi đang nói dối. Không phải sự kiện này giúp tôi nhớ ra năm tháng, mà chính là ngôi nhà chúng tôi đã ở khi đó. Chúng tôi chỉ sống ở đó vỏn vẹn một năm.”

Chúng ta có thể tin rằng chính hậu quả nhãn tiền từ lời nói dối ấy đã khắc sâu ký ức của ông về chốn này, bởi cha ông vốn rất hiếm khi phạt ông. Mỗi lần ngài ra roi, đó luôn là một trận đòn chí mạng và nhớ đời.

Khoảng thời gian chuyển đến ngôi nhà mới (1844) cũng là lúc những ngày tháng nguyên mẫu của Tom Sawyer—tức thời thơ ấu của Samuel Clemens—có thể xem là bắt đầu. Cho đến lúc ấy, cậu vẫn chỉ là Bé Sam, một đứa trẻ bướng bỉnh, nghịch ngợm, lắm lúc gây bực bội nhưng vẫn chỉ là một đứa trẻ—một chú nhóc mong manh cần được lo lắng, yêu chiều, hoặc bị đánh đòn rồi tống lên giường đi ngủ. Giờ đây, lên chín tuổi, cậu đã trở nên khỏe mạnh, sở hữu một sự tháo vát vững vàng để tự lo cho bản thân, như bản tính của lũ trẻ sống trong một cộng đồng kiểu đó; nhất là khi gia đình đông con hơn thu nhập và vẫn còn một đứa em nhỏ cần đến sự chăm sóc chở che của người mẹ. Thế là “Sam,” theo cách mọi người gọi cậu bây giờ, đã “lớn vượt tuổi” lên chín, và hiểu biết vô cùng phong phú so với lứa tuổi của mình. Không phải là cậu già dặn về tâm hồn hay cung cách—chưa bao giờ có chuyện đó, cho tận đến cuối đời—nhưng cậu đã thu lượm được rất nhiều điều, phần lớn là những thứ chẳng hề được dạy ở trường.

Chúng không phải lúc nào cũng dễ chịu; trái lại, chúng thường là những trải nghiệm khiến một đứa bé phải giật mình, thậm chí kinh hãi. Có lần Bé Sam—lúc ấy vẫn là Bé Sam—tận mắt chứng kiến một cụ già bị bắn gục ngay trên con phố chính giữa lúc ban trưa. Cậu thấy người ta khiêng cụ về nhà, đặt lên giường, và phủ lên ngực cụ một cuốn Kinh thánh gia đình mở rộng trông nặng như một cái đe thợ rèn. Cậu thầm nghĩ, giá mà mình có thể kéo vật nặng ngọc ngà ấy ra, thì cụ già tội nghiệp đang hấp hối kia chắc sẽ đỡ thở nặng nhọc hơn phần nào. Cậu từng chứng kiến một di dân trẻ tuổi bị một gã bạn nhậu đâm bằng dao găm bowie, và nhìn rõ luồng máu tươi phun vọt ra sau nhát đâm ấy; cậu thấy hai kẻ định sát hại người chú ruột, một tên giữ chặt nạn nhân trong lúc tên kia liên tục bóp cò khẩu súng lục Allen nhưng súng lại không nổ. Rồi còn có gã bợm nhậu định tấn công ngôi nhà của “lão xứ Wales” vào một đêm tối trời đầy đe dọa—cậu cũng tận mắt thấy cảnh đó. Một góa phụ và cô con gái duy nhất sinh sống ở đó, và tên lưu manh đã đánh thức cả làng bằng những lời thách thức thô tục cùng đám ngôn từ bậy bạ của hắn. Sam Clemens cùng một người bạn thân là John Briggs đã đến đó để quan sát và lắng nghe. Tên đàn ông đứng ngay cổng, còn hai mẹ con thì khuất bóng sau lớp hiên nhà tối tăm. Bọn trẻ nghe thấy tiếng người phụ nữ lớn tuổi cảnh cáo rằng bà có sẵn một khẩu súng trong tay, và bà sẽ bắn chết hắn nếu hắn còn cố tình đứng nguyên tại chỗ. Hắn đáp lại bằng một tràng chửi rủa tục tĩu, còn bà thì cảnh báo rằng bà sẽ đếm đến mười—nếu hắn nán lại thêm một giây nữa, bà sẽ bóp cò. Bà bắt đầu đếm chậm rãi cho đến số năm, mặc cho hắn cười cợt và nhạo báng. Đến số sáu, hắn im bặt nhưng vẫn không chịu rời đi. Bà tiếp tục đếm: bảy—tám—chín—Bọn trẻ nấp bên lề đường tối đen cảm thấy tim như ngừng đập. Có một khoảng lặng kéo dài, rồi tiếng đếm cuối cùng vang lên, nối tiếp chỉ một giây sau đó bằng một tia chớp lửa lóe lên. Tên đàn ông ngã gục, lồng ngực chi chít vết đạn. Cùng lúc ấy, cơn dông bão từ lâu tụ tích bỗng bùng nổ dữ dội. Bọn trẻ hoảng hốt tháo chạy, tin rằng chính Satan đã hiện hình để đến bắt đi chiếc linh hồn tội lỗi ấy.

Rất nhiều sự việc tương tự từng xảy ra ở một thị trấn như thế vào những năm tháng ấy. Và còn có cả những sự kiện gắn liền với chế độ nô lệ. Cậu từng chứng kiến một nô lệ bị đánh gục và sát hại chỉ bằng một mảng xỉ lò vì một lỗi lầm vặt vãnh. Cậu thấy một nhà vận động chống nô lệ bị đám đông tấn công, và suýt nữa thì hắn đã bị hành hình theo kiểu treo cổ lynch nếu không có một mục sư Giám lý đứng ra bênh vực với lý do rằng hắn ta chắc hẳn đã mất trí. Về sau, khi đã trưởng thành, cậu không còn nhớ rõ mình từng tận mắt chứng kiến một cuộc đấu giá nô lệ nào chưa, nhưng cậu lại bổ sung thêm rằng:

“Tôi hồ nghi rằng đó là bởi cảnh tượng ấy quá đỗi tầm thường, chứ không phải vì nó hiếm hoi hay gây ấn tượng mạnh. Tôi vẫn nhớ như in cảnh một tá đàn ông và phụ nữ da đen bị xích chung với nhau, nằm thành một nhóm trên vỉa hè để chờ được đưa xuống thuyền chuyển đến thị trường nô lệ miền Nam. Trông khuôn mặt họ buồn bã nhất mà tôi từng thấy.”

Chẳng có gì ngạc nhiên khi một cậu bé lại thu gom được một kho tàng hiểu biết về nhân thế giữa những biến cố như thế. Đó là những thứ hoang dại, đầy rối bời. Chúng ám ảnh vào giấc ngủ của cậu và khiến cậu hoảng sợ khi tỉnh giấc giữa đêm khuya. Khi ấy, cậu chưa coi đó là một thứ học thức. Theo một cách mơ hồ nào đó, cậu xem chúng như những lời cảnh báo hoặc hình phạt, được sắp đặt để nhen nhóm trong cậu khao khát về một cuộc đời tốt đẹp hơn. Cậu cảm thấy chính lương tâm của mình đã biến những điều ấy thành sự tra tấn. Đó là suy nghĩ của mẹ cậu, và cậu dành sự tôn trọng lớn lao cho những quan điểm đạo đức của bà, cũng như sự dũng cảm nơi bà. Trong số những chuyện khác, cậu từng chứng kiến có lần bà dám thách thức một gã ác ôn người Corsica đầy thú tính—một mối kinh hoàng quen thuộc trong thị trấn—khi hắn đang đuổi theo cô con gái lớn với một sợi dây thừng nặng trịch trên tay, lớn tiếng tuyên bố sẽ nện nát người cô bằng thứ đó. Những người dân thận trọng đều tìm cách tránh đường, nhưng Jane Clemens lại mở toang cửa đón người chạy trốn vào, rồi thay vì vội vã bước vào trong và khép cửa lại, bà dang rộng hai tay chặn ngang lối đi. Gã đàn ông chửi rủa và dọa nạt bà bằng sợi dây thừng, nhưng bà chẳng hề nao núng hay biểu lộ chút sợ hãi nào. Bà cứ đứng đó, sỉ nhục, chế giễu và thách thức hắn cho đến khi hắn chịu buông sợi dây thừng xuống và lủi thủi bỏ đi trong bộ dạng ủ rũ, tâm phục khẩu phục. Sam thầm nghĩ, bất cứ ai làm được điều đó chắc chắn phải có một lương tâm hoàn hảo. Trong bóng tối đáng sợ, cậu thường đọc kinh cầu nguyện, nhất là khi trời sắp có dông bão, và tự thề sẽ bắt đầu một cuộc đời lương thiện hơn vào sáng hôm sau. Cậu căm ghét trường học ngày Chủ nhật chẳng kém gì trường học ngày thường, và đã có lần Orion, người vốn sống có đạo đức và tín ngưỡng, đe dọa lôi cổ cậu đến đó; nhưng khi tiếng sấm gầm vang hơn, Sam liền quyết định rằng cậu rất yêu trường Chủ nhật và sẽ tự nguyện đến lớp vào Chủ nhật tuần tới.

May mắn thay, vẫn có những thứ dễ chịu hơn thế. Thỉnh thoảng có những chuyến dã ngoại và những buổi du ngoạn bằng tàu phà. Đã có lần diễn ra một đại lễ mừng Ngày Độc lập rình rang, nơi người ta đồn rằng sẽ có sự hiện diện của một cựu chiến binh thực thụ từ thời Cách mạng. Ai đó đã phát hiện ra ông sống cô độc tại một vùng quê cách đó chừng bảy, tám dặm. Nhưng tiết mục này lại hóa thành một nỗi thất vọng tràn trề; bởi khi ngày hội đến và ông cụ được tung hô rước đến nơi, hóa ra ông chỉ là một lính đánh thuê người Hessian, và thế là ông được phép đi bộ về nhà.

Những ngọn đồi và khu rừng quanh Hannibal—nơi cậu cùng lũ bạn rong ruổi gần như theo ý thích—chưa bao giờ làm cậu thất vọng. Nào là hang động với biết bao điều kỳ diệu; nào là dòng suối Bear Creek, nơi sau bao lần tai nạn suýt chết đuối, cậu đã học được cách bơi lội. Để học bơi, cậu đã phải trả giá không hề nhỏ. Cậu từng tận mắt thấy hai đứa bạn chơi cùng chết đuối; cũng không biết bao nhiêu lần, chính bản thân cậu được vớt lên bờ trong tình trạng thoi thóp, có lần nhờ một cô bé nô lệ, lần khác lại nhờ một nam nô lệ—gã Neal Champ ở khách sạn Pavey. Cuối cùng, cậu đã chinh phục được nó; cậu bơi giỏi hơn bất kỳ đứa trẻ nào cùng tuổi trong thị trấn.

Chính dòng sông mới là thứ mang ý nghĩa lớn lao với cậu hơn tất cả những thứ khác. Sức hút của nó là vĩnh cửu. Đó là con đường dẫn lối cho những cuộc phiêu lưu, là cánh cổng mở ra thế giới ngoài kia. Dòng sông với những hòn đảo, những chiếc bè trôi lững lờ khổng lồ, những con tàu hơi nước kỳ diệu trông như chốn thần tiên, và dòng chảy oai nghiêm cuồn cuộn đổ ra biển lớn! Cậu có thể ngồi bên bờ sông ròng rã hàng giờ để mơ mộng. Cậu từng liều mình bơi ra giữa dòng trên một chiếc xuồng lén lút lấy trộm lúc sức lực còn vừa đủ nhấc nổi một mái chèo khỏi mặt nước. Cậu học cách thấu hiểu mọi tâm trạng và diện mạo của nó. Cậu cảm nhận được sự gắn kết máu thịt với dòng sông. Theo một cách huyền bí nào đó, có lẽ cậu đã nhận ra nó chính là hình ảnh phản chiếu của bản thân—dòng triều đời người mãnh liệt không gì cản nổi với nhịp xoay chuyển không ngừng, những bến bờ đổi thay, những tầng sâu thẳm, những vùng bóng râm, sắc màu hoàng hôn rực rỡ, cùng khúc khải hoàn trang nghiêm và tĩnh lặng dẫn bước ra biển khơi.

Cơn khát khao được sống trên những con tàu hơi nước đã trở thành một niềm đam mê cháy bỏng. Chỉ cần được làm một nhân viên thấp kém nhất trên một trong những lâu đài nổi kỳ diệu ấy thôi cũng đã là mãn nguyện; làm một sĩ quan đồng nghĩa với việc bước chân lên thiên đường; còn làm một hoa tiêu thì chẳng khác nào một vị thần.

“Bạn khó lòng tưởng tượng nổi điều đó có ý nghĩa nhường nào,” có lần cậu hồi tưởng, “đối với một đứa trẻ ở thời đại ấy, bị giam hãm trong bốn bức tường như chúng tôi, khi chứng kiến những con tàu hơi nước ngược xuôi qua lại mà chẳng bao giờ được một lần bước lên chuyến hành trình nào trên đó.”

Cậu đã chạm đến cột mốc tuổi chín đầy chững chạc khi không thể chịu đựng thêm cảnh này nữa. Một hôm, khi chiếc tàu khách lớn xuôi dòng và ghé vào Hannibal, cậu liền lẻn lên tàu và chui gọn dưới gầm một chiếc xuông cứu sinh ở boong trên. Chẳng mấy chốc, chuông tín hiệu vang lên, con tàu lùi máy rồi quay đầu ra giữa dòng sông; cuối cùng thì cậu cũng thực sự khởi hành rồi đây. Cậu bò ra khỏi gầm xuồng, ngồi ngắm nhìn làn nước trải dài ngoài khơi và tận hưởng phong cảnh hữu tình. Thế rồi trời bắt đầu đổ mưa—một trận mưa xối xả khủng khiếp. Cậu vội lủi thủi bò trở lại gầm xuồng, nhưng đôi chân vẫn thò ra ngoài, và một thành viên thủy thủ đoàn đã nhìn thấy cậu. Thế là cậu bị lôi xồng xộc xuống khoang và bị thả lên bờ ở trạm dừng tiếp theo. Đó là thị trấn Louisiana, nơi có họ hàng nhà Lampton đón cậu về nhà. Jane Clemens tuyên bố rằng cha cậu phải dắt cổ cậu về trừng trị; và ngài đã làm thật, chắc hẳn là bằng cách khắc sâu chuyến phiêu lưu ấy vào tâm trí cậu theo cái cách thông thường vẫn làm. Đó đều là những bài học vỡ lòng mang tính giáo dục; ngoài ra còn có trang trại của gia đình, nơi chốn giải trí không còn chỉ là trò chơi búp bê hay xích đu cùng cô vú em da màu lẽo đẽo theo sau, mà là những trò chơi nam tính hơn bên cạnh các anh họ lớn tuổi—những người có hẳn một cây súng và cùng những người lớn đi săn sóc và gà gô vào ban ngày, săn gấu mèo và chồn opossum vào ban đêm. Thỉnh thoảng, cậu nhóc tì lại lẽo đẽo theo chân những thợ săn suốt đêm thấu và trở về cùng họ trong buổi ban mai lấp lánh hương thơm, tươi tỉnh, đói ngấu và đầy đắc thắng vừa vặn kịp lúc ăn điểm tâm.

Thế nên chẳng có gì lạ khi lên chín tuổi, cậu không còn là “Bé Sam” nữa, mà đã trở thành Sam Clemens, khá chững chạc và tự lập, sở hữu vốn hiểu biết phong phú về con người lẫn sự việc cùng vô số tài vặt. Cậu thậm chí còn học hút thuốc—một chút thôi—ở ngoài trang trại ấy, và từng thử cả nhai thuốc lá, dẫu rằng việc đó kết quả chẳng đi đến đâu. Cậu bị kích động thử món này bởi một cô bé lớn xác ở ngôi trường mà thỉnh thoảng cậu vẫn ghé qua học ké cùng cô em họ Puss.

“Mày có xài thuốc lá không hả?” cô bé lớn xác hỏi, ý muốn hỏi cậu có biết nhai thuốc lá không.

“Không,” cậu đáp, thấy ngượng ngùng trước lời thú nhận ấy.

“Đồ ngốc!” cô bé hét lên với đám học sinh khác; “nhìn kìa, có một thằng bé mà đến thuốc lá cũng chẳng biết nhai.”

Cảm thấy nhục nhã và hổ thẹn, cậu ráng sửa chữa khuyết điểm của mình, nhưng nó chỉ làm cậu đổ bệnh nặng; và từ đó cậu không bao giờ dám thử lại nữa.

Cậu cũng đã tập tành sử dụng một số từ ngữ đanh thép, biểu cảm, và thỉnh thoảng lôi ra dùng khi mẹ cậu đã ở một khoảng cách an toàn. Cậu mang âm ỉ nỗi sợ rằng bà sẽ “lột da sống” nếu nghe thấy cậu văng tục. Nông nỗi học hành của cậu có những góc khuất đầy hoài nghi, nhưng dẫu sao nó cũng mang lại cho cậu sự khôn ngoan.

Cậu không phải là một thiếu niên có vẻ ngoài đặc biệt thu hút. Cậu không cao so với tuổi, và chiếc đầu có phần hơi to so với thân hình. Cậu sở hữu một “mái tóc dày rậm” màu vàng cát mà cậu luôn phải bôi mỡ ép phẳng xuống để ngăn không cho nó xoăn tít lại; đôi mắt xám xanh sắc sảo, cùng những đường nét trên khuôn mặt khá to thô. Mặc dù vậy, cậu có làn da trắng trẻo, mịn màng, những lúc không bị bám đầy muội nhọ hay nắng gió cháy da; phong cách nhẹ nhàng, dễ mến; cùng nụ cười đi kèm với nhịp điệu nói năng chậm rãi, từ tốn đã giúp cậu trở thành đứa trẻ được bạn bè yêu mến. Cậu không nói nhiều, và năng lực trí tuệ của cậu cũng không được đánh giá quá cao; nhưng vì lý do nào đó, mỗi khi cậu cất lời thì bất kỳ đứa bạn nào đứng trong tầm nghe đều lập tức dừng mọi việc đang làm lại để lắng nghe. Có lẽ đó là kế hoạch cho một trò chơi hay mánh khóe nghịch ngợm mới; có lẽ là một câu nói dí dỏm nào đó; hoặc cũng có thể chỉ là một câu bình phẩm thông thường nhưng lại trở nên hài hước qua cái giọng kéo dài đặc trưng của cậu. Dù là gì đi nữa, lũ trẻ vẫn thấy điều đó vô cùng đáng giá. Mẹ cậu luôn gọi kiểu nói chậm chạp của cậu là “bài diễn văn dài dòng của Sammy”. Bản thân giọng điệu của mẹ cậu còn từ tốn hơn nhiều, nhưng dường như bà chẳng hề nhận ra điều đó. Henry—một cậu bé khôi ngô tuấn tú hơn nhiều và được đánh giá là có triển vọng hơn hẳn—lại không hề có đặc điểm ấy. Thằng bé là một tiểu đồng đáng yêu, dễ bảo mà tên Sam nghịch ngợm rất khoái chọc ghẹo. Vì lý do này và nhiều nguyên nhân khác nữa, những trận đòn trừng phạt mà cậu phải nhận cứ thế diễn ra đều đều, dẫu rằng không phải lúc nào chúng cũng đáng đời. Thỉnh thoảng cậu lại trách cứ mẹ mình thiên vị. Cậu thường ca cẩm:

“Vâng, chẳng cần biết đó là chuyện gì, tôi lúc nào cũng là kẻ phải chịu đòn”; còn mẹ cậu sẽ đáp lời:

“Thôi đi Sam, nếu con không bị phạt vì chuyện này, thì con cũng đáng ăn đòn vì một tội khác thôi.”

Henry Clemens sau này đã trở thành nhân vật Sid trong 'Tom Sawyer', dẫu cho ngoài đời Henry sở hữu phẩm chất tốt đẹp hơn Sid về mọi mặt. Người anh trai Sam luôn yêu thương thằng bé, và ra tay bảo vệ em nhiều hơn là gây sự đánh nhau với em.

Sau cái chết của Benjamin Clemens, Henry và Sam dĩ nhiên càng xích lại gần nhau hơn, mặc dù Sam hiếm khi cưỡng lại được cám dỗ muốn hành hạ, trêu tức Henry. Một người bạn học tên là George Butler (cậu là cháu ruột của Tướng Butler và sau này từng chiến đấu dũng cảm trong Nội chiến) có một bộ đồ màu xanh xinh xắn đi kèm thắt lưng da ton-sur-ton, khiến ai nấy nhìn thấy cũng phải thèm thuồng ghen tị. Cuối cùng, bà Clemens cũng may cho Sam và Henry mỗi đứa một bộ đồ bằng vải nhung cotton màu xanh, và vào Chủ nhật tuần tới, sau khi các nghi thức cầu nguyện kết thúc, hai anh em liền lững thững đi dạo khắp nơi, hiên ngang phô diễn sự oai vệ trong chốc lát rồi rẽ vào rừng tản bộ. Ban đầu, hai đứa bước đi vô cùng ngay ngắn, nhưng rồi ngay phía trước, Sam chợt bắt gặp gốc của một cái cây vừa bị đốn hạ, và với một nỗi thôi thúc hoang dại hò hét, cậu tung người nhảy vọt qua nó bằng một cú chạy đà. Trên gốc cây vẫn còn sót lại những chằm dằm gỗ lởm chởm nơi thân cây bị gãy lìa, nhưng cậu đã vượt qua chúng một cách gọn gàng. Henry muốn đọ lại màn biểu diễn đó nhưng lại đâm sợ không dám thử, thế là Sam liền khích bác em. Cậu cứ khích mãi cho đến khi Henry bị dồn ép đến mức phải liều mình làm thử. Thằng bé tung người vượt qua gốc cây, nhưng phần chằm dằm cao nhất lại vướng vào đũng chiếc quần xanh xinh xắn, và thế là lớp vải rách toạc. Henry may mắn không bị thương, nhưng chiếc quần quý giá thì rách tơi tả gần như chẳng còn cách nào cứu vãn. Sam, với sự nhẫn tâm của một thằng con trai, lăn lộn ra đất cười ngặt nghẽo trước bộ dạng thảm hại của em mình.

“Thỏ cụt đuôi!” cậu hét lên. “Thỏ cụt đuôi!” trong khi Henry vừa khóc lóc vừa thút thít bước về nhà theo con đường vòng vèo ít người qua lại. Chúng ta hãy cùng hy vọng rằng, nếu có hình phạt nào giáng xuống cho tai nạn trớ trêu này, thì nó đã rơi đúng vào chỗ cần rơi.

Hai anh em này có tính khí hoàn toàn trái ngược nhau. Ngay từ khi còn là một đứa bé, Henry đã là một cậu nhóc cứng cáp, chăm chỉ và đáng tin cậy. Trong khi đó, Sam lại là kẻ lươn lẹo, khó nắm bắt; sự chăm chỉ của cậu mang một kiểu thất thường khó đoán. Có lần cha giao cho cậu việc dùng một chiếc rìu nhỏ để cạo lớp vữa trát tường. Cậu hì hục chặt đục một lúc cũng khá ra trò, rồi lăn ra sàn nhà nằm ườn và phi chiếc rìu vào những khoảng vữa nằm ngoài tầm với. Nếu là Henry, thằng bé sẽ cặm cụi làm việc đều đặn không ngừng nghỉ cho đến mảng vữa cuối cùng được dọn sạch và căn phòng quét tusm chu đáo.

Hầu hết những sự kiện gia đình xuất hiện trong 'Tom Sawyer' đều thực sự đã xảy ra ngoài đời. Sam Clemens quả thực từng ném đất cục vào Henry chỉ vì tội khiến cậu gặp rắc rối với cuộn chỉ màu mà cậu dùng để khâu chiếc áo sơ mi sau khi từ dưới sông bơi lội trở về; cậu quả thực từng lừa một đám trẻ quét vôi hộ mình hàng rào; và quả thực từng cho con mèo Peter uống thuốc giảm đau Pain-killer. Năm ấy có dịch tả bùng phát, và thuốc Pain-killer được xem là một phương thuốc phòng ngừa. Sam đã được lệnh phải uống thứ đó đều đặn, và có lẽ cậu nghĩ con mèo Peter cũng cần phải được bảo vệ an toàn. Còn về việc thoát khỏi những trận đòn trừng phạt cho các thói hư tật xấu theo cái cách được mô tả trong cuốn sách ấy, đó là chuyện cơm bữa diễn ra hàng ngày, và các chiêu trò luôn được uyển chuyển biến hóa cho phù hợp với hoàn cảnh. Trong phần lời tựa của 'Tom Sawyer', Mark Twain đã thừa nhận tính chân thực tổng thể của câu chuyện lịch sử ấy, cũng như tính nguyên bản của các nhân vật trong sách. “Huck Finn được phác họa từ nguyên mẫu đời thực,” ông kể cho chúng ta nghe. “Tom Sawyer cũng vậy, nhưng không phải từ một cá nhân cụ thể nào—thằng bé là sự pha trộn những đặc điểm của ba đứa trẻ mà tôi từng quen biết.”

Ba đứa trẻ ấy chính là—chủ yếu là bản thân cậu, và ở mức độ ít hơn là John Briggs cùng Will Bowen. John Briggs cũng chính là nguyên mẫu của nhân vật Joe Harper trong cuốn tiểu thuyết đó. Riêng về Huck Finn, nguyên mẫu của cậu là Tom Blankenship, được giữ nguyên vẹn không hề tô vẽ hay gọt giũa.

Gia đình Blankenship có mấy anh em: lão Ben già, người cha, kẻ đã soán ngôi “Tướng” Gains để trở thành tên bợm nhậu sừng sỏ nhất thị trấn; Ben trẻ, người con trai cả—một tay anh chị ngổ ngáo nhưng vẫn có vài đức tính tốt; và Tom—nghĩa là Huck—một đứa trẻ y hệt như những gì được miêu tả trong 'Tom Sawyer': một mớ giẻ rách tả tơi, một gã chuột nước bờ sông, một mảnh phù du nhân loại bất kham, bản tính lương thiện và sở hữu món quà vô giá là sự tự do tuyệt đối, chẳng phải chịu trách nhiệm về hành vi của mình trước bất kỳ linh hồn sống nào trên đời. Nó muốn đi đâu về đâu tùy thích; chẳng bao giờ phải lao động hay đến trường; nó có thể làm mọi thứ, dù tốt hay xấu, mà những đứa trẻ khác hằng ao ước nhưng bị cấm đoán. Đối với bọn trẻ, nó tượng trưng cho hiện thân của sự tự do đích thực, và vốn hiểu biết phong phú của nó về những vấn đề quan trọng—như câu cá, săn bắn, giăng bẫy, cùng đủ loại dấu hiệu, bùa chú, tà thuật và phép thuật—đã biến nó trở thành một người bạn đồng hành vô giá. Việc giao du với nó bị cấm đoán lại càng làm tăng thêm sức hút mãnh liệt.

Nhà Blankenship kiếm sống qua ngày bằng nghề đánh cá và săn bắn, thuở đầu sống trong một túp lều vỏ cây rách nát dưới gốc cây, nhưng sau đó chuyển đến một ngôi nhà có vẻ bề thế hơn phía sau khu nhà mới của gia đình Clemens trên phố Hill. Thực chất đó chỉ là một căn nhà kho cũ kỹ—ngay từ thời ấy đã tồi tàn và xiêu vẹo; thế nhưng giờ đây, hơn sáu mươi năm sau, một phần của nó vẫn còn trụ vững. Phần vách gỗ của tòa nhà còn sót lại được làm bằng gỗ óc chó đen, thứ chắc hẳn từng rất dồi dào vào thuở hồng hoang ấy. Lão Ben Blankenship nát rượu chưa từng dám mơ rằng có ngày những mảnh vỡ ngôi nhà của lão lại được người ta mang đi làm vật kỷ niệm chỉ vì danh tiếng văn chương của người con trai tên Tom—một danh tiếng được xây dựng trên nền tảng của sự bất kham và ngỗ nghịch. Orion Clemens, người lúc bấy giờ đang bận rộn với các công việc truyền giáo, đã đứng ra thu nhận và cải hóa nhà Blankenship về mặt tinh thần. Còn Sam thì nhận nuôi tuốt tuột bọn họ và khắc ghi họ vào tận đáy lòng. Cậu có thể la cà ở đó vào bất cứ giờ nào trong ngày, và ban đêm, cậu cùng Tom thường dùng ám hiệu tiếng mèo kêu để gọi nhau ra phần mái nhà phụ một tầng ở phía sau, rồi trèo xuống qua một giàn leo nhỏ cùng vài bậc thang để hội ngộ với nhóm bạn chí cốt; ngoài Tom ra, nhóm còn có John Briggs, mấy anh em nhà Bowen, Will Pitts, và một vài tâm hồn đồng điệu khác. Bọn chúng không phải là những đứa trẻ ngỗ ngược; cũng chẳng phải những đứa trẻ thực sự xấu xa; chúng chỉ là lũ trẻ nghịch ngợm, thích vui đùa—vô tâm, và có phần phớt lờ sự thoải mái cùng quyền lợi của người khác.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 21 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.