Thẩm phán Clemens, người từng nhiều lần tự tay phá tán hoặc làm tổn hại gia tài của mình bằng những phương thức ít nhiều khác thường, giờ đây lại áp dụng biện pháp chắc chắn nhất để chuốc lấy họa diệt vong. Ông ký bảo lãnh một khoản nợ lớn cho một người có tiếng tăm tốt, và việc phải thanh toán tờ phiếu nợ ấy đã cuốn sạch tất cả của cải của ông: nhà cửa, điền trang, mọi thứ lại tan thành mây khói. Người họ hàng ở St. Louis đã đứng ra tiếp quản ngôi nhà và đồng ý cho gia đình ông tiếp tục ở lại với mức tiền lãi tượng trưng; thế nhưng, sau một thời gian chật vật duy trì mái ấm với vài món đồ đạc nghèo nàn cùng chiếc đàn piano của Pamela — tất cả những gì còn sót lại sau cơn đắm tàu — họ đành phải dọn sang bên kia đường, thuê một phần căn nhà của gia đình Virginia lúc bấy giờ do bác sĩ Grant cư ngụ. Nhà Grant ngỏ ý muốn gia đình Clemens dọn sang để nấu ăn phục vụ họ, đây quả là một sự sắp xếp đáng mừng vào thời điểm ngặt nghèo ấy.
Thẩm phán Clemens vẫn còn nhen nhóm một niềm hy vọng cuối cùng. Chức vụ thư ký Tòa án Thừa kế sắp sửa được định đoạt thông qua bầu cử. Đó là một chức vụ quan trọng và có thu nhập cao, và ông được xem là ứng cử viên sáng giá nhất cho chiếc ghế ấy. Biến cố vừa qua đã khơi dậy niềm cảm thông sâu sắc trong công chúng, khiến việc ông được đề cử và đắc cử dường như nắm chắc trong tầm tay. Ông không bỏ sót một cơ hội nào; ông tự mình cỡi ngựa đi vận động từ nhà này sang nhà khác, thường xuyên phải dầm mưa dãi nắng trong cái lạnh cắt da của mùa thu, để rồi mắc phải một trận ho mãi khôn nguôi. Ông đã đắc cử với số phiếu áp đảo, và mọi người đều tin rằng ông có thể giữ vững chiếc ghế ấy bao lâu tùy ý. Dường như chẳng còn điều gì phải lo lắng nữa. Ngay khi ông nhậm chức, gia đình họ sẽ được sống trong cảnh sung túc xứng tầm với địa vị xã hội của mình. Vào khoảng cuối tháng Hai, ông cỡi ngựa đến Palmyra để làm lễ tuyên thệ nhậm chức. Trên đường trở về, ông bị cơn mưa tuyết quất tả tơi, và khi về đến nhà thì người đã lạnh ngót nửa phần. Thể trạng của ông lúc bấy giờ hoàn toàn không đủ sức chống chọi với một cú sốc như vậy. Căn bệnh viêm phổi bùng phát; các y bác sĩ kéo đến với những miếng dán đau đớn cùng những liều thuốc tây y nặng đô mà chẳng đem lại chút thuyên giảm nào. Orion từ St. Louis trở về để phụ giúp chăm sóc cha, cậu ngồi túc trực bên giường bệnh, luôn miệng động viên và đọc sách cho ông nghe, nhưng ai nấy đều thấy rõ sức khỏe của ông suy kiệt đi từng ngày. Thỉnh thoảng, tinh thần ông lại phấn chấn trở lại và nhắc đến mảnh đất ở Tennessee như một hạt giống của khối tài sản khổng lồ chắc chắn sẽ đơm hoa kết trái vào một ngày nào đó. Ông không hề thốt lên một lời ân hận hay oán thán nào. Chỉ có một lần ông nói:
“Cha tin rằng nếu ngày trước mình ở lại Tennessee thì giờ đây có lẽ cha đã đáng giá hai mươi nghìn đô-la.”
Vào buổi sáng ngày 24 tháng Ba năm 1847, ai nấy đều nhận rõ rằng ông không thể sống qua nổi vài tiếng đồng hồ nữa. Sức lực của ông đã cạn kiệt. Thỉnh thoảng, khi cất lời, ông vẫn chỉ nhắc đến mảnh đất ấy. Ông bảo rằng chẳng bao lâu nữa nó sẽ đem lại cho tất cả bọn họ sự giàu sang và hạnh phúc.
“Hãy bám lấy mảnh đất ấy,” ông thì thào. “Hãy bám lấy mảnh đất ấy và chờ đợi. Đừng để bất cứ thế lực nào dụ dỗ các con tước đoạt nó đi.”
Chút lâu sau, ông ra hiệu gọi Pamela, lúc này đã là một thiếu nữ mười chín tuổi xinh đẹp, rồi vòng tay ôm lấy cổ cô, đặt lên má cô một nụ hôn mà đã nhiều năm rồi ông chưa từng làm thế.
“Hãy để cha được ra đi,” ông nói.
Đó là những lời cuối cùng trong đời ông. Thêm một chút nữa thôi, và cuộc đời buồn bã, mệt mỏi kéo dài chưa đầy bốn mươi chín năm ấy đã khép lại: Một kẻ mộng mơ và một nhà đạo đức học, một người ngay thẳng được tất cả mọi người kính trọng, nhưng chưa bao giờ là một nhà tài chính giỏi giang. Ông khép lại cuộc đời mình với số tài sản còn ít ỏi hơn cả lúc bước chân vào đời.