Mark Twain: Tiểu Sử Toàn Tập

Lượt đọc: 1704 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Xliv. Thống Đốc Của “Hạ Viện Thứ Ba”

❊ ❊ ❊

Được Artemus Ward khích lệ, Clemens bắt đầu nghĩ đến việc mở rộng tầm ảnh hưởng sang miền Đông. Tờ New York Sunday Mercury khi ấy thường đăng tải các sáng tác văn chương. Ward đã giục anh thử sức với thị trường này, đồng thời hứa sẽ viết một bức thư riêng gửi cho ban biên tập để giới thiệu Mark Twain cùng các tác phẩm của ông. Clemens bèn chuẩn bị một bài phác thảo mang phong cách vùng Comstock, tuy ít mang nét tao nhã và đậm chất châm biếm cá nhân — một thứ hài hước không còn hợp với độc giả thời nay. Chủ đề chính của bài viết là trẻ em; trong đó có một số bài thuốc ngớ ngẩn được cho là gửi tới người bạn lái tàu cũ Zeb Leavenworth, và nó được viết ra cốt để trêu chọc con người dễ tính ấy nhiều hơn là vì tiền tài hay danh vọng.

“Tôi viết nó đặc biệt để Beck Jolly dùng,” tác giả thổ lộ trong bức thư gửi mẹ, “để anh ta có dịp quấy rầy Zeb.”

Ngày nay chúng ta không thể biết liệu Zeb có bị quấy rầy hay không. Một mẩu báo phai màu là tất cả những gì còn sót lại của câu chuyện ấy. Xét về mặt văn chương, bài viết đó đương nhiên đã thất truyền đối với thế giới rộng lớn bên ngoài. Nó chỉ đáng được lưu nhớ như là bước khởi đầu chốn thị thành của ông. Thế nhưng hẳn là ông đã đánh giá nó khá cao (việc tự đánh giá tác phẩm của bản thân vốn chưa bao giờ là chuẩn xác đối với ông), bởi trong bức thư dẫn trên, ông viết thêm:

Tất nhiên tôi không thể viết thường xuyên cho tờ Mercury, tôi không có đủ thời gian. Nhưng thỉnh thoảng tôi lại tung ra một viên ngọc trai (tôi xin lưu ý là chẳng có chút tự mãn nào trong đó đâu) mà vì sự cứu rỗi đời đời của nhân loại, lẽ ra nó nên được phổ biến rộng rãi hơn là trên một tờ nhật báo địa phương.

Và nếu Fitzhugh Ludlow (tác giả cuốn 'Hasheesh Eater') có ghé qua chỗ mẹ, xin hãy đối đãi với anh ấy thật tốt. Anh ấy từng đăng một lời tán dương hết lời dành cho Mark Twain (xin mẹ hãy tin rằng điều đó hoàn toàn đúng đắn và chân thực) trên một tờ báo ở San Francisco. Artemus Ward bảo rằng khi những tài năng rực rỡ của tôi đã được một bậc cao nhân công khai thừa nhận như vậy, thì bản thân tôi cũng nên trân trọng chúng, rời khỏi chốn hoang mạc xám xịt này để cùng anh ấy đến New York theo ý anh ấy muốn. Nhưng tôi không thích xuất hiện trước công chúng New York một cách quá đột ngột và chói lóa, thế nên tôi quyết định ở lại đây.

Ông đang ở Carson City khi những dòng này được viết ra, để chuẩn bị cho lễ khai mạc kỳ họp lập pháp tiếp theo. Lúc này, ông không còn nghi ngờ gì nữa là nhân vật nổi bật nhất tại thủ phủ; đồng thời cũng là người được kính trọng nhất một cách đầy thiện cảm, bởi ảnh hưởng của ông đã trở nên vô cùng to lớn. Người ta đồn rằng ông có thể chi phối nhiều phiếu bầu hơn bất kỳ nghị sĩ nào, và cùng với những người bạn của mình là Simmons và Clagget, ông có thể thông bác hoặc bác bỏ bất kỳ dự luật nào được đưa ra. Tờ Enterprise là một cơ quan ngôn luận quyền lực — khiến kẻ khác phải vừa nịnh nọt vừa dè chừng — và Mark Twain đã trở thành chủ soái của tờ báo ấy. Việc ông tỏ ra gan dạ, không khoan nhượng và không thể mua chuộc chắc chắn đã tạo ra một ảnh hưởng lành mạnh cho kỳ họp lập pháp năm đó. Ông say sưa với quyền lực của mình; nhưng sử sách không ghi lại bất cứ trường hợp nào cho thấy ông đã lạm dụng nó. Ông đã thúc đẩy việc thông qua một đạo luật làm tăng đáng kể thù lao chính thức cho Orion, nhưng đó là một nhu cầu bức thiết và đã được công nhận như vậy. Ông không đưa ra những lời hứa hẹn mập mờ, tuyệt đối không có lời hứa nào mà ông không định thực hiện. “Lời nói của Sam vốn kiên định như định mệnh,” Orion ghi chép lại, và có thể nói thêm rằng về mặt đạo đức, ông cũng can trường không kém.

Hai viện của cơ quan lập pháp lãnh thổ Nevada cuối cùng đã tề tựu vào ngày 12 tháng 1 năm 1864.—[Nevada trở thành một bang vào ngày 31 tháng 10 năm 1864.]—Vài ngày sau, một “Hạ viện Thứ ba” được thành lập — một tổ chức hoàn toàn phù hợp với bầu không khí vui tươi của thời kỳ và vùng đất ấy, bởi đó là một tổ chức mang tính trào phúng, và Mark Twain được bầu làm “Thống đốc” của viện này.

Hạ viện mới chuẩn bị biến phiên họp đầu tiên này thành một sự kiện công chúng, và vị Thống đốc của họ được yêu cầu phải chuẩn bị một thông điệp. Sau đó, người ta quyết định biến nó thành một buổi gây quỹ cho nhà thờ. Những bức thư trao đổi xung quanh đề xuất này vẫn còn tồn tại; tự chúng đã nói lên tất cả:

CARSON CITY, ngày 23 tháng 1 năm 1864.

THỐNG ĐỐC MARK TWAIN, Qua một số thành viên của Hạ viện Thứ ba thuộc cơ quan Lập pháp lãnh thổ, chúng tôi được biết cơ quan đó sẽ hoàn tất việc tổ chức thường trực trong một hoặc hai ngày tới và sẵn sàng đón nhận Thông điệp Thường niên thứ Ba của ngài,—[Trước đó chưa từng có thông điệp nào cả. Việc này được coi là một trò đùa lớn.]—chúng tôi muốn xin phép ngài và Hạ viện Thứ ba được chuyển hóa sự kiện này thành một buổi gây quỹ cho Nhà thờ bằng cách thu phí đường bộ, tiền nhượng quyền và những người khác một đô la cho mỗi người để đổi lấy đặc quyền lắng nghe thông điệp của ngài.

S. PIXLEY,

G. A. SEARS,

Ủy viên hội đồng.

CARSON CITY, ngày 23 tháng 1 năm 1864.

CÁC ÔNG,-Tất nhiên rồi. Nếu công chúng có thể tìm thấy điều gì đáng giá một đô la trong một văn bản chính trị trang trọng, tôi sẵn sàng để họ trả số tiền đó, hoặc bất kỳ số tiền nào khác; và mặc dù bản thân tôi không phải là một tín đạo thuần thành cho lắm, nhưng tôi dành sự quan tâm sâu sắc cho các vấn đề tôn giáo, và sẽ sẵn sàng trút bản thông điệp thường niên của mình lên đầu Nhà thờ nếu nhờ đó mà nơi đây có thể thu được lợi ích. Các ông muốn thu bao nhiêu tùy ý; tôi không hứa hẹn mang lại sự giải trí cho công chúng, nhưng tôi cam kết sẽ cung cấp một lượng kiến thức hợp lý. Tôi chỉ chịu trách nhiệm trước Hạ viện Thứ ba mà thôi, và tôi hy vọng mình sẽ được phép làm cho cơ quan ấy được một phen nóng mặt, mà chẳng cần bận tâm xem thiện cảm của công chúng và Nhà thờ ngả về phía họ hay chống lại tôi hay không.

Kính thư,

MARK TWAIN.

Lời đáp của Mark Twain mang mối liên hệ mật thiết với phong cách sau này của ông cả về câu chữ lẫn tư duy. Nó có thể được viết bởi ông ở bất kỳ giai đoạn nào về sau. Có lẽ việc giao du với Artemus Ward đã đánh thức trong ông một nhận thức mới về ý tưởng trào phúng — thứ nghệ thuật châm biếm bằng sự kìm nén, bằng lối nói giảm nói tránh. Đôi khi, cả ở hiện tại lẫn sau này, ông đã quên mất điều đó và buông thả cho trí tưởng tượng nổi loạn của mình tự do bay bổng; nhưng nhìn chung, hình thức giản dị và ít hoa mỹ hơn dường như bắt đầu thu hút ông ngày một nhiều.

Bài phát biểu của ông với tư cách là Thống đốc Hạ viện Thứ ba đã không được lưu giữ lại, nhưng những ai từng tham dự sau đó luôn nhắc đến nó như là “nỗ lực vĩ đại nhất trong cuộc đời ông.” Có lẽ đối với cử tri và thời điểm đó, lời ca tụng này là hoàn toàn xứng đáng.

Đó là cơ hội lớn đầu tiên của ông trước công chúng. Ngồi trên sân khấu xung quanh ông là các thành viên của Hạ viện Thứ ba; bản thân tòa nhà chật ních người, các lối đi đều không còn một chỗ trống. Ông biết mình có thể thỏa sức vùng vẫy trong trào phúng và châm biếm, và ông đã làm đúng như vậy. Ông không tiếc lời chế giễu vị Thống đốc, các quan chức nói chung, các nghị sĩ, và cả những công dân cụ thể. Từ đầu cho đến cuối bài phát biểu, khán phòng chìm trong tiếng cười và tràng pháo tay như bão táp. Ngoại trừ bài phát biểu tại bữa tối dành cho các thợ in ở Keokuk, đó là phát ngôn công khai đầu tiên của ông — khởi đầu cho một chuỗi những thành công kéo dài suốt cả cuộc đời.

Chỉ có một điều duy nhất làm lu mờ thành công của ông. Bé Carrie Pixley, con gái của một trong các “ủy viên hội đồng,” đã hứa sẽ đến dự và ngồi trong một lô ghế ngay cạnh sân khấu. Bản tính vốn quý mến trẻ con, ông đã hứa sẽ cử xe đến đón cô bé. Trong suốt bài phát biểu, ông đã nhiều lần liếc nhìn về phía lô ghế; nhưng nó vẫn trống không. Khi sự kiện kết thúc, ông đã lái xe chở cô bé về nhà cùng cha của con bé để hỏi cho ra lẽ. Họ tìm thấy cô bé, vẫn trong bộ xiêm y lộng lẫy, đang khóc nức nở trên giường. Lúc ấy ông mới sực nhớ ra mình đã quên cử xe đến đón; và điều đó cũng rất giống con người ông.

Để ghi nhận bài phát biểu trước Hạ viện Thứ ba của ông, Thẩm phán A. W. (Sandy) Baldwin và Theodore Winters đã tặng ông một chiếc đồng hồ vàng có khắc dòng chữ dâng tặng “Thống đốc Mark Twain.” Lúc này người ta săn đón ông hơn bao giờ hết; không một sự kiện xã hội nào được coi là trọn vẹn nếu thiếu bóng dáng ông. Mọi hành động của ông được kể lại mỗi ngày và những câu nói của ông được truyền tai nhau khắp các con phố. Hầu hết những chuyện đó giờ đây đã lùi vào dĩ vãng, nhưng một vài câu chuyện vẫn còn được nhắc lại với nụ cười trên môi. Có lần, khi mọi người đang đố chữ trong một bữa tiệc, ông được giục giã hãy ra một câu đố.

“Ừ thì,” ông lững thững nói, “tại sao tôi lại giống Thái Bình Dương?”

Nhiều câu trả lời được đưa ra, nhưng không câu nào làm ông vừa ý. Cuối cùng tất cả đều đầu hàng.

“Hãy nói cho chúng tôi biết đi Mark, tại sao anh lại giống Thái Bình Dương?”

“Tôi không biết,” ông kéo dài giọng. “Tôi chỉ hỏi để lấy thông tin thôi mà.”

Vào một dịp khác, khi một thanh niên cứ khăng khăng hát mãi một bài ca dài vô tận với phần điệp khúc là, “Tôi đang về nhà, tôi đang về nhà, tôi đang về nhà ngày mai,” Mark Twain liền thò đầu qua cửa sổ và cất tiếng nài nỉ:

“Làm ơn vì Chúa, hãy về ngay đêm nay đi.”

Nhưng ông cũng rất ưa thích những chốn bình lặng hơn. Thỉnh thoảng, sau sự náo nhiệt của một buổi sáng họp nghị viện, ông lại ghé qua trường học của cô Keziah Clapp để lắng nghe các lớp học, hoặc đến thăm Đại tá Curry — “lão Curry, lão Abe Curry” — và nếu ngài đại tá vắng nhà, ông sẽ trò chuyện với phu nhân Curry, một người phụ nữ đôn hậu (vẫn còn sống ở tuổi chín mươi ba vào năm 1910), kể cho bà nghe về thời thơ ấu ở Hannibal hay những chuyến phiêu lưu trên sông và trong các mỏ vàng của ông, khiến bà cười ngất cho đến khi nước mắt giàn giụa.

Thời đó ông rất thích đi bộ đường dài. Đôi khi ông đi bộ từ Virginia đến Carson, ghé qua nhà Đại tá Curry để nghỉ ngơi và dùng chút đồ uống mỗi khi đến nơi.

“Bà Curry,” có lần ông nói, “tôi từng thấy những người mệt mỏi hơn tôi, và những kẻ lười biếng hơn tôi, nhưng đó là những kẻ đã chết.” Ông thích cảm giác gia đình ở nơi đó — sự bình yên và tấm lòng đìu hiu của người mẹ. Sâu thẳm bên trong, ông cảm thấy cô đơn và nhớ nhà khôn tả; ông vẫn luôn như vậy mỗi khi rời xa thân tộc của mình.

Clemens lúc này quay trở lại Virginia City, và giống như tất cả những ai từng gặp nàng, ông nhanh chóng bị mê hoặc bởi vẻ quyến rũ của Adah Isaacs Menken, nữ diễn viên đang thủ vai Mazeppa tại Nhà hát Opera Virginia. Tất cả đàn ông — vua chúa, thi sĩ, linh mục, võ sĩ quyền anh — đều rơi vào bùa mê của Menken. Dan de Quille và Mark Twain đã tham gia một cuộc thi đua hàng ngày xem ai có thể dành những lời ca tụng nồng nhiệt nhất cho nàng trên tờ Enterprise. Mark Twain thậm chí còn mang các sáng tác văn chương của mình đến nhờ nàng phê bình. Ông thú nhận điều này trong một bức thư gửi về nhà, có lẽ với một chút niềm tự hào nào đó.

Tôi đã mang nó sang cho nữ diễn viên Menken xem, cô ấy là vợ của Orpheus C. Ken. Bản thân cô ấy cũng là một cây bút sắc sảo.

Cô ấy có một bàn tay trắng ngần tuyệt đẹp, nhưng chữ viết thì tệ hại vô cùng; cô ấy viết rất nhanh và kiểu chữ của cô ấy mang phong cách của một tấm biển gắn cửa — những chữ cái to tướng. Tôi đã đố cô ấy một câu thế này:

“Thưa bà, tại sao tay của bà lúc nào cũng phải giữ được vẻ duyên dáng và xinh đẹp như hiện tại? Bởi vì bà phí phạm cực kỳ ít sự duyên dáng đó vào bản thảo của mình.”

Nhưng chẳng mấy chốc Menken đã rời đi, và khi ông gặp lại nàng ít lâu sau đó tại San Francisco, cơn “cuồng si” của ông có lẽ đã dịu xuống phần nào.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 21 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.