Mark Twain: Tiểu Sử Toàn Tập

Lượt đọc: 1716 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
It Was Late In July When He Wrote:

❊ ❊ ❊

If I do not forget it, I will send you, per next mail, a pinch of decom. (decomposed rock) which I pinched with thumb and finger from Wide West ledge a while ago. Raish and I have secured 200 out of a company with 400 ft. in it, which perhaps (the ledge, I mean) is a spur from the W. W.—our shaft is about 100 ft. from the W. W. shaft. In order to get in, we agreed to sink 30 ft. We have sublet to another man for 50 ft., and we pay for powder and sharpening tools.

Cuốn "Những năm gian khó" có đề cập đến vụ khai thác mang tên “Mạch đá mù”, nhưng tình tiết được kể lại trong sách đã có phần được kịch tính hóa. Việc ông đến thăm và chăm sóc Đại úy Nye trong lúc Higbie đang bận rộn theo đuổi thứ ảo ảnh “Xi măng”, hay việc mỏ “Wide West” bị mất quyền sở hữu do bỏ bê là hoàn toàn có thật. Dù vậy, nếu sự mất mát này được coi là một đòn giáng nặng nề, thì những bức thư lại không hề cho thấy điều đó. Cho đến nay, người ta vẫn tranh cãi liệu mỏ đó có thực sự mang lại giá trị nào hay không. Một tác giả nổi tiếng người California—[Ella Sterling Cummins, tác giả cuốn The Story of the Files, v.v.]—từng tuyên bố:

Không ai phải lo lắng về việc mình có cơ hội trở thành triệu phú nhờ mỏ “Wide West”, bởi vì người viết, khi còn là một đứa trẻ, từng chơi đùa trên mảnh đất lịch sử đó và chỉ thấy một nhà xưởng đã đóng cửa cùng một cái hố hoang tàn trên mặt đất, đánh dấu nơi những con người quá đỗi hy vọng đã ném xuống hàng ngàn, hàng vạn đô la mà không bao giờ lấy lại được.

Tình tiết “Mạch đá mù” được kể lại có lẽ chỉ là một câu chuyện về những gì có thể đã xảy ra—một khả năng hơn là thực tế. Dù vậy, bầu không khí trong câu chuyện rất sống động, tạo nên một cái kết mạnh mẽ và tự nhiên để khép lại chuỗi ngày khai mỏ, trong khi sự tự do của người cầm bút hoàn toàn cho phép ông phóng tác vì nghệ thuật.

Trên thực tế, sự chấm dứt trong sự nghiệp khai mỏ của ông không hề diễn ra đột ngột hay gây chấn động; đó là một sự kết thúc kéo dài, một cuộc đầu hàng đầy miễn cưỡng và diễn ra từ từ. Những bức thư ký tên “Josh” gửi cho tờ Enterprise ít nhiều đã gây được sự chú ý, và Orion không bỏ lỡ cơ hội nào để hé lộ danh tính tác giả khi có dịp; kết quả là đã có những lời thăm dò bước đầu dành cho những bài viết tương tự. Orion hào hứng thông báo những cơ hội ấy, bởi tình hình tài chính đang trở nên vô cùng túng quẫn. Một bức thư do người thợ mỏ ở Aurora viết vào khoảng cuối tháng 7 đã phơi bày hoàn toàn thực trạng lúc bấy giờ. Chỉ cần dẫn lại một vài đoạn là đủ rõ:

My debts are greater than I thought for—I bought $25 worth of clothing and sent $25 to Higbie, in the cement diggings. I owe about $45 or $50, and have got about $45 in my pocket. But how in the h—l I am going to live on something over $100 until October or November is singular. The fact is, I must have something to do, and that shortly, too.... Now write to the Sacramento Union folks, or to Marsh, and tell them I'll write as many letters a week as they want for $10 a week. My board must be paid. Tell them I have corresponded with the N. Orleans Crescent and other papers—and the Enterprise.

If they want letters from here—who'll run from morning till night collecting material cheaper? I'll write a short letter twice a week, for the present for the 'Age', for $5 per week. Now it has been a long time since I couldn't make my own living, and it shall be a long time before I loaf another year.

Những cơ hội ấy chẳng đi đến đâu, nhưng vào khoảng thời gian này, Barstow bên tờ Enterprise đã bàn bạc với Joseph T. Goodman, chủ biên kiêm chủ sở hữu tờ báo, về việc có nên đưa tác giả của loạt bài “Josh” vào đội ngũ phóng viên thường trú hay không. Joe Goodman, người sở hữu óc thẩm mỹ văn chương nhạy bén không thua kém bất kỳ ai từng dựng lều làm báo trên bờ biển Thái Bình Dương (và khó có lời khen nào cao hơn thế), đã đọc qua các bức thư và đồng tình với Barstow rằng kẻ viết ra chúng đích thực là “có vốn liếng bên trong”. Đặc biệt, ông đánh giá cao hai bài tản văn. Một trong số đó là bài châm biếm về một diễn giả tự mãn được gọi là “Giáo sư Đại từ Nhân xưng”. Bài viết kết luận rằng “thật bất khả thi khi in toàn bộ bài diễn thuyết của ông ta, bởi các hộp chữ in đã cạn sạch những chữ I viết hoa.” Tuy nhiên, chính bài tản văn thứ hai mới là thứ định đoạt quyết định của Goodman. Đó cũng là một bài tường thuật mang tính châm biếm, lần này là về một bài diễn văn nhân Ngày Quốc khánh. Nó mở đầu bằng câu: “Tôi được sinh ra bởi Đại bàng Mỹ vĩ đại và đẻ ra bởi một mẫu thân lục địa.” Tiếp theo là một loạt những cụm từ ái quốc sáo rỗng được sắp đặt một cách ngớ ngẩn. Thế nhưng, chính câu mở đầu ấy đã chinh phục được trái tim Goodman.

“Đó mới là thứ chúng ta cần,” ông nói. “Hãy viết thư cho cậu ta, Barstow, và hỏi xem cậu ta có muốn lên đây không.”

Barstow liền viết thư đề nghị mức lương hai mươi lăm đô la một tuần, một con số vô cùng hấp dẫn. Đó là vào cuối tháng 7 năm 1862.

Trong 'Roughing It', chúng ta có cảm giác rằng tác giả xem đây như một món quà từ trên trời rơi xuống và gật đầu đồng ý ngay lập tức. Nhưng sự thật là ông đã phải đắn đo và trăn trở rất lâu trước “lời kêu gọi” ấy. Ông viết cho Orion rằng Barstow đã đề nghị giao cho tôi vị trí phóng viên thường trú của tờ Enterprise với mức lương 25 đô la một tuần, và tôi đã viết thư báo rằng sẽ trả lời vào dịp phát thư tiếp theo nếu có thể.

Bạn thấy đấy, chẳng hề có sự sốt sắng tuyệt vọng nào muốn dấn thân vào văn chương, ngay cả trong những hoàn cảnh ngặt nghèo ấy. Điều đó đồng nghĩa với việc từ bỏ mọi hy vọng nơi chốn mỏ vàng, là sự thừa nhận thêm một lần thất bại nữa. Ngày 7 tháng 8, ông lại viết thư cho Orion. Ông cho biết mình đã viết thư cho Barstow để hỏi xem họ nghĩ khi nào thì thực sự cần đến ông. Ông đang câu giờ để suy nghĩ.

Now, I shall leave at midnight to-night, alone and on foot, for a walk of 60 or 70 miles through a totally uninhabited country, and it is barely possible that mail facilities may prove infernally “slow.” But do you write Barstow that I have left here for a week or so, and in case he should want me, he must write me here, or let me know through you.

Thế là ông đã dấn thân vào chốn hoang vu để tự mình chiến đấu với giông bão nội tâm. Nhưng tám ngày sau, khi trở về, vẫn chưa có quyết định nào được đưa ra. Trong bức thư gửi Pamela viết vào thời điểm này, ông đùa cợt nhắc đến những bất tiện trong căn lều của mình và bày tỏ hy vọng sẽ trải qua mùa đông ở San Francisco; hoàn toàn không có một lời nào đả động đến triển vọng làm báo—cũng chẳng nhắc gì đến chuyện mỏ mác. Phillips, Howland và Higbie dường như đều đã buông xuôi vào lúc này, và ông đang dựng lều ở cùng Dan Twing cùng một chú chó, một cảnh tượng được miêu tả khá thú vị. Đó là một bức thư vui vẻ, nhưng nỗi chán chường vẫn thấp thoáng len lỏi:

I did think for a while of going home this fall—but when I found that that was, and had been, the cherished intention and the darling aspiration every year of these old care-worn Californians for twelve weary years, I felt a little uncomfortable, so I stole a march on Disappointment and said I would not go home this fall. This country suits me, and it shall suit me whether or no.

Ông đang quằn quại hấp hối, chống cự một cách tuyệt vọng; làm sao ông có thể biết trước được rằng, nếu mượn lời của chốn an ủi đạo Thiên Chúa xưa kia, cái kết của ông trên cương vị một phu mỏ sẽ mở ra, ở một không gian khác, một “sự phục sinh huy hoàng hơn” vượt xa cả những gì trí tưởng tượng rực rỡ nhất của ông có thể vẽ nên?

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 21 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.