Đoạn tiến đến sát cạnh tôi, nhà vua cất lời—
“Nhưng mà sao?—thế nào?—cơ sự ra sao chứ?”
“Tâu Bệ hạ—” tôi thưa, lòng vẫn chưa hiểu rõ ý ngài.
“Sao cô lại... sao lại thế được?—thế nào?—ra sao chứ?”
“Tâu... tâu Bệ hạ, thần chỉ viết để giải trí cho riêng mình thôi ạ,—chỉ trong những lúc rảnh rỗi không bận gì.”
“Nhưng còn việc xuất bản—việc in ấn của cô,—thế nào vậy?”
“Dạ thưa... chuyện đó chỉ vì...”
Tôi ngập ngừng đến cực điểm, chẳng biết phải kể đầu đuôi ra sao cho ngài nghe, lại thêm phần bối rối tột độ trước những câu hỏi ấy;—vả lại,—nói thật lòng, chính câu “thế nào? ra sao?” của ngài cứ làm tôi liên tưởng đến tập thơ “Những bản thơ ca thử việc” đáng ghét nọ, khiến giữa cơn hoảng hốt, tôi suýt chẳng tài nào giữ nổi vẻ điềm tĩnh trên nét mặt.
Cái câu hỏi dồn dập ấy lại được cất lên, với một ánh mắt đầy vẻ dò xét đến mức, buộc lòng phải thưa điều gì đó, tôi lắp bắp đáp—
“Thần nghĩ... tâu Bệ hạ... in thành sách trông sẽ hay lắm ạ!”
Thú thực là tôi muốn độn thổ vì câu trả lời ngớ ngẩn nhất đời mình! Tôi phát bực với chính mình vì điều đó; nhưng nỗi sợ bật cười khiến tôi chộp vội bất cứ thứ gì để nói, và mãi đến khi thốt ra rồi, tôi mới nhận thức được mình đang nói gì. Bản thân nhà vua cười vang sảng khoái,—mà ngài cười thế cũng phải lắm,—rồi bước đi nơi khác để tận hưởng niềm vui ấy, vừa cất tiếng—
“Thật quá đỗi thẳng thắn! Đúng là một lời thú nhận vô cùng ngay thẳng và chân thật.”
Rồi quay trở lại chỗ tôi, ng thế—
“Nhưng còn cha cô—sao cô lại không cho ông ấy xem những gì mình viết?”
“Thưa Bệ hạ, thực tình là thần thấy quá xấu hổ.”
Đó hoàn toàn là sự thật, tôi dám chắc điều đó.
“Thế rồi ông ấy phát hiện ra bằng cách nào?”
“Chính thần cũng chẳng rõ nữa, tâu Bệ hạ. Ngài chưa bao giờ chịu nói cho thần biết.”
Lại là sự thật lòng đấy, thưa người cha kính yêu của con, hẳn cha có thể làm chứng cho con.
“Nhưng làm sao cô mang được tác phẩm đi in?”
“Thưa Bệ hạ, thần gửi cho một hiệu sách mà cha thần chưa từng bước chân tới, và chính thần cũng chưa bao giờ gặp mặt chủ tiệm, đó là ông Lowndes, với trọn vẹn hy vọng rằng nhờ cách đó cha thần sẽ chẳng bao giờ hay biết.”
“Nhưng sao cô lại xoay sở được chuyện đó?”
“Dạ, thưa Bệ hạ, nhờ một người anh trai ạ.”
“Ồ!—vậy ra cô đã tin tưởng giao phó cho một người anh trai?”
“Vâng, tâu Bệ hạ,—ý thần là, chỉ trong việc cho xuất bản thôi ạ.”
“Hẳn cô đã có rất nhiều niềm vui khi nghe những lời đoán già đoán non của mọi người trước khi danh tính được hé lộ chứ? Cô có nhớ chút nào không?”
“Dạ có, tâu Bệ hạ, rất nhiều là khác.”
“Cụ thể là gì nào?”
“Thần nghe nói ông Baretti[194] đã đánh cược rằng tác phẩm đó do một người đàn ông viết, bởi theo ông ấy, không đời nào một người phụ nữ lại có thể giữ kín được bí mật của chính mình.”
Chuyện này khiến nhà vua vô cùng thích thú.
“Nhưng cơ sự thế nào,” ngài tiếp lời, “mà cô lại nghĩ cha mình có khả năng phát hiện ra chuyện đó nhất?”
“Có lúc, tâu Bệ hạ, thần cho rằng chắc mình đã để rơi rớt bản thảo đâu đó; có lúc lại nghĩ hay là một người em gái đã bán đứng thần.”
“Ồ! em gái cô ư?—sao thế, không phải anh trai cô sao?”
“Dạ không, tâu Bệ hạ; anh ấy không thể nào làm thế, bởi vì—”
Tôi định nói tiếp, nhưng ngài cười lớn đến mức tôi chẳng thể nào lên tiếng được nữa, miệng thốt lên—
“Thật quá sức thú vị! Trẫm thấy cô cũng có chung quan điểm với ông Baretti đấy chứ, rằng anh trai cô thì giữ được bí mật, còn em gái cô thì không phải không nào?”
“Thế nhưng,” chốc sau ngài lại hỏi, “làm thế nào mà cô biết được đầu tiên rằng mình đã bị bại lộ?”
“Dạ, thưa Bệ hạ, qua một bức thư của một người em gái khác. Lúc đó thần đang ốm nặng và ở dưới vùng quê; con bé viết thư báo cho thần hay rằng cha thần đã cầm một tờ tạp chí có nhắc đến cuốn sách, rồi đặt ngón tay lên tựa đề và bảo rằng—'Hãy tìm cách mang cuốn sách đó về cho ta'.”
“Và khi lấy được cuốn sách ấy,” nhà vua thốt lên, “ông ấy nói với trẫm rằng ông ấy sợ không dám hé mắt đọc lấy một trang! Trẫm sẽ chẳng bao giờ quên được nét mặt của ông ấy khi nhắc đến lần đầu tiên mở cuốn sách ra. Thế nhưng suốt thời gian qua cô vẫn gác bút đấy chứ?”
“Dạ thực sự là thần không viết gì nữa, tâu Bệ hạ.”
“Nhưng tại sao lại thế?”
“Thần... thần tin là mình đã cạn kiệt tâm trí rồi, tâu Bệ hạ.”
Ngài cười lớn trước câu trả lời này, rồi bước sang kể lại cho bà Delany nghe, lịch thiệp biến một thực tế phũ phàng thành một câu nói dí dỏm đầy duyên dáng.
Rồi quay lại phía tôi, ngài hỏi với giọng nghiêm túc hơn, “Nhưng cô không hề có ý định từ bỏ việc viết lách luôn đấy chứ?”
“D-ạ không, tâu Bệ hạ.”
“Cô không hề lập lời thề nguyện—không hề có quyết định chắc nịch nào kiểu đó chứ?”
“Dạ không, tâu Bệ hạ.”
“Cô chỉ đang chờ cảm hứng đến thôi sao?”
“Dạ vâng, tâu Bệ hạ.”
Một cái cúi đầu nhỏ đầy nhã nhặn cho thấy ngài rất hài lòng với câu trả lời này, và ngài lại bước về giữa căn phòng, nơi ngài thường đứng, rồi hướng về tất cả chúng tôi mà bàn luận về những động cơ khác nhau trong việc viết văn, và kết lại bằng câu—
“Trẫm tin rằng chẳng thể ép buộc được thiên phú thực thụ; chẳng gì ngoài nguồn cảm hứng mới có thể thúc đẩy nó hoạt động được. Tuy nhiên, cô Burney là người rõ hơn ai hết.” Và rồi, vội vã quay trở lại phía tôi, ngài cất giọng— “Thế nào? Thế nào chứ?”
“Dạ không, tâu Bệ hạ, thần... thần tin là chắc chắn không ạ,” tôi đáp một cách đầy vụng về, bởi ngài cứ như thể đang ban tặng một lời khen quá đỗi lớn lao mà tôi nghiễm nhiên xứng đáng nhận được vậy; nhưng tôi chẳng biết làm sao để từ chối ngài như với những người khác.
Ngài liền hỏi thăm về những bức tranh treo trên tường phòng, vốn đều do chính tay bà Delany vẽ, và một hồi trò chuyện tiếp nối sau đó xoay quanh một số họa sĩ bậc thầy mà bà đã sao chép tranh. Cuộc trò chuyện này diễn ra hoàn toàn với bà; bởi chẳng ai dám đáp lời nhà vua nếu không được ngài trực tiếp hỏi đến.
Rồi ngài lại tiến đến gần tôi và hỏi—
“Dạo này thân phụ cô có đang viết lách gì không?”
“Dạ có, tâu Bệ hạ, ngài vẫn tiếp tục công trình lịch sử của mình khi có thời gian.”
“Ông ấy viết có nhanh không?”
“Dạ thưa, nếu viết theo dòng suy nghĩ của bản thân thì nhanh ạ; nhưng trong bộ lịch sử đó, ngài phải tra cứu quá nhiều sách vở, nên đôi khi mất tới ba ngày chỉ để tìm bằng chứng xác thực cho một đoạn văn duy nhất.”
“Quá đúng như vậy; điều đó chắc chắn là không thể tránh khỏi.” Ngài nán lại hỏi han thêm một lúc, rồi lại quay về vị trí quen thuộc trước lò sưởi, và bà Delany lên tiếng hỏi xem ngày hôm sau ngài có dự định đi săn hay không. “Có chứ,” ngài đáp; và với giọng điệu có phần bóng gió, bà Delany liền bảo—
“Ước gì kẻ bị săn cũng cảm nhận được niềm vui sướng hệt như người thợ săn.”
Nhà vua hiểu ý bà, bèn nhanh chóng cất giọng hỏi— “Xin hỏi bà đã từng săn con gì thế?”
Rồi ngài đưa mắt nhìn quanh tất cả chúng tôi—
“Các cô có biết không,” ngài nói, “bà Delany nhà ta ngày trước cũng từng đi săn đấy?—lại còn mặc một chiếc áo choàng dài thòng và cái khung váy phồng thật to nữa chứ?”
Xem ra bà đã kể cho bệ hạ nghe về một chuyến phiêu lưu thời trẻ của mình, vốn xảy ra do một tình huống bất ngờ nào đó nằm ngoài ý muốn của bà.