Bây giờ tôi xin kể tiếp về một nhân vật mới, đồng thời cũng mang đến cho tôi không ít phiền toái từ hoàn cảnh hiện tại của mình. Sáng hôm sau, Madame de la Fite ghé qua để thông báo rằng tôi không thể từ chối việc kết giao với một người quen mới của bà — đó là Madame de la Roche, một phụ nữ gốc Đức nhưng đã kết hôn với người Pháp; một nữ nhà văn, một người đầy tài năng và danh tiếng, một nhân vật từng được ca tụng hết lời nhưng lại phải chịu đựng những bất công vì kiên định với đạo Tin Lành.
Bà nói thêm bằng tiếng Pháp: “Cô ấy vô cùng khao khát được gặp cô, và tôi đã mời cô ấy đến Windsor, nơi tôi bảo rằng mình chẳng chuẩn bị món thết đãi nào khác ngoài việc cho cô ấy diện kiến Tiến sĩ Herschel và cô Burney.”
Tôi xin để bạn tự tưởng tượng xem liệu tôi có cảm thấy đủ khả năng để đáp lại một lời hứa như vậy hay không; trái lại, tôi thẳng thắn bày tỏ rằng mình hoàn toàn không với tới được. Bà ấy liền đáp rằng mình đã viết thư cho Madame de la Roche đến vào ngày hôm sau, và nếu tôi không chịu gặp, bà sẽ mang tiếng xấu hổ muôn phần. Mọi lời thanh minh lúc này đều trở nên vô ích; tôi đành chịu thua và chỉ biết nói rằng việc tự đứng ra đảm bảo cho bản thân là điều quá sức đối với tôi.
“Và tại sao chứ?—rồi vì cớ gì?—và để làm gì chứ?—chắc chắn là vì tôi rồi!—và chắc chắn là vì Madame de la Roche chứ!—une femme d'esprit—mon amie—l'amie de Madame de Genlis,” v.v., những lời ấy cứ thế lấp đầy một cuộc trò chuyện vội vã ngay giữa lúc tôi đang chuẩn bị trang phục để diện kiến hoàng hậu, cho đến khi tiếng chuông gọi vang lên cắt ngang lời bà, buộc tôi trong bộ dạng nửa mặc nửa chải và muộn giờ quá mức, phải ba chân bốn cẳng chạy trốn, kèm theo một lời hứa bất đắc dĩ là sẽ cố gắng tiếp đón bà nếu có thể.
Thế là tôi đành đi, và đến nơi trước cả Madame de la Roche. Tội nghiệp Madame de la Fite đón tiếp tôi trong niềm hân hoan tột độ; và chẳng bao lâu sau, tôi lại được chứng kiến một màn hân hoan khác, ít ra cũng nồng nhiệt không kém, dành cho Madame de la Roche, và thật may là đối phương cũng đáp lại bằng sự nồng thắm y hệt như vậy. Phải sau hàng ngàn cái ôm cùng những lời bộc bạch tha thiết nhất—“Ma digne amie!—est il possible?—te vois-je?” v.v. — tôi mới ngỡ ngàng phát hiện ra rằng họ chưa từng gặp nhau ngoài đời bao giờ! Họ chỉ thư từ qua lại với nhau mà thôi!
Dẫu vậy, điều này cũng làm giảm bớt phần nào sự kinh ngạc của tôi khi đến lượt mình; bởi vì vừa nghe xướng tên, toàn bộ những màn ôm hôn lập tức được trút hết lên người tôi—“La digne Miss Borni!—l'auteur de Cecile?—d'Evelina?—non, ce n'est pas possible!-suis-je si heureuse!—oui, je le vois a ses yeux!—Ah! que de bonheur!” v.v.
Madame de la Roche, nếu tôi gặp bà theo một hoàn cảnh khác, hẳn đã có thể làm tôi vô cùng thiện cảm; bởi nếu tôi có thể tin rằng tính cách của bà là tự nhiên, thì phong thái dịu dàng của bà thực sự đủ sức khiến người ta say đắm. Lúc này bà đã bien passee — chắc cũng phải ngoài năm mươi — thế nhưng lại sở hữu một giọng nói ngọt ngào lay động lòng người, đôi mắt hiền từ như bồ câu, ánh nhìn mang vẻ khẩn khoản cầu xin sự ân sủng, cùng dáng vẻ và cung cách âu yếm đến nao lòng. Tôi có thể đoán rằng cả đời mình, bà luôn tự coi bản thân là hình mẫu cho nữ anh hủỵ yêu thích trong cuốn tiểu thuyết tâm đắc nhất của chính bà, và tôi hoàn toàn tin rằng thời trẻ bà từng có sức hút quyến rũ đến mê hồn. Giả sử tôi không có mặt ở đó và không bị cuốn sâu vào cuộc gặp gỡ này, chắc chắn tôi đã bị bà chinh phục; bởi vì khi đối diện với bà, tôi cứ liên tục tự tha thứ và biện hộ cho những điều mà lúc vắng bóng bà, tôi lại thấy hoàn toàn không thể bênh vực hay châm chước nổi.
Tội nghiệp Madame de la Fite chẳng có chút cơ hội nào khi ở cạnh bà, bởi dẫu cho cả hai đều có chung một niềm đam mê kỳ lạ đối với “những con người của văn chương” — theo cách gọi của Pacchierotti, thì Madame de la Fite hầu như lấn át người khác bằng sự mãnh liệt, trong khi Madame de la Roche lại làm tan chảy lòng người bằng sự dịu dàng. Tuy nhiên, tôi thực lòng tin rằng cả hai đều là những phụ nữ rất tốt bụng và đều tin vào sự chân thành của chính mình.
Tôi trở về kịp lúc để nhập hội trà bánh cùng phu nhân Schwellenberg, và bà rất háo hức muốn nghe đôi điều về Madame de la Roche. Nhân cơ hội đó, tôi kể lại ngắn gọn về bà ấy; không phải theo cách mà bạn vừa nghe, bởi tôi hoàn toàn tách biệt mọi liên hệ với tội nghiệp Madame de la Fite; dẫu vậy, chừng đó cũng đủ để tạo nên một câu chuyện thú vị. Madame de la Roche kể với tôi rằng bà mới đặt chân đến nước Anh được ba ngày, và mới chỉ bắt đầu đi xem les spectacles (các buổi biểu diễn) cùng les gens celebres (những nhân vật nổi danh); và bạn đoán xem điểm đến đầu tiên và duy nhất cho đến nay mà bà được đưa tới là gì nào? — Nhà thương điên Bedlam! — Và nhân vật nam nổi tiếng đầu tiên cũng là duy nhất mà bà từng gặp là ai? — Lãnh chúa George Gordon! — người mà bà gọi là le fameux George Gordon, và thậm chí bà còn từng dùng bữa tối chung với ông ta cùng Bá tước Cagliostro.
Chủ nhật, ngày 17 tháng 9 — Sáng nay ở nhà nguyện, Madame de la Fite đã xếp Madame de la Roche ngồi giữa bà ấy và tôi, đồng thời ngỏ ý muốn đưa bà ấy đến Điện để “đáp lễ chuyến thăm của tôi”. Đây vốn là điều tôi đã cố sức tránh né — tránh mà không làm Madame de la Fite tổn thương bằng cách gặp người quen của bà ấy ngay tại nhà riêng — nên tôi cảm thấy vô cùng phiền lòng trước lời đề nghị này, nhưng lại chẳng có cách nào từ chối, bởi nó được thốt ra ngay trước mặt chính Madame de la Roche.
Thế là, vào khoảng hai giờ chiều, khi tôi từ chỗ hoàng hậu bước ra, tôi đã thấy cả hai đang chiếm trọn căn phòng của tôi, còn Madame de la Fite thì đang bận rộn săm soi mấy cuốn sách của tôi. Mọi chuyện đã rồi, và nguy cơ về những hệ lụy tiếp theo là không thể tránh khỏi, tôi đành phải tiếp đón họ với thái độ ít lộ vẻ bất mãn nhất có thể; nhưng rồi một trong những khung cảnh kỳ quặc nhất mà tôi từng trải qua hoặc chứng kiến đã diễn ra.
Ngay khi chúng tôi vừa ngồi xuống, Madame de la Fite liền lớn tiếng bảo đảm với tôi về “chiến tích” mà tôi đã đạt được nơi Madame de la Roche, đồng thời hướng về vị phu nhân kia để kiểm chứng cho lời mình nói. Madame de la Roche đáp lại bằng cách đứng vùng dậy, vòng tay ôm lấy tôi và liên tục hôn lên hai bên má tôi hết lần này đến lần khác.
Ngay khi màn chào hỏi ấy kết thúc và chúng tôi đã an vị trở lại, Madame de la Fite mở đầu câu chuyện tiếp theo bằng cách tuyên bố rằng Madame de la Roche đã đọc và tôn sùng cuốn “Cecilia”: bà lại tiếp tục trưng cầu sự xác nhận từ đối phương cho lời khẳng định của mình.
“O, oui, oui!” người bạn của bà thốt lên, “mais la vraie Cecile, est Miss Borni! charmante Miss Borni! digne, douce, et aimable—com to me arms! que je vous embrasse millefois!”
Lại một lần nữa chúng tôi bị làm cho rối tung lên, và sau khi nghi thức ấy được lặp lại y nguyên, tất cả chúng tôi mới chịu ngồi xuống. Cuốn “Cecilia” sau đó được đem ra mổ xẻ từ đầu đến cuối, bất chấp mọi nỗ lực ngăn cản của tôi. Tiếp theo đó, Madame de la Fite bằng tiếng Pháp liền ca tụng rằng Madame de la Roche đã trải qua một cuộc đời cùng những phen phiêu lưu kỳ lạ nhất mà chẳng mấy ai có được, rồi kết lại bằng câu: “Eh! ma chere amie, contez-nous un peu.”
Bà đáp rằng quãng đời tuổi trẻ của mình gắn bó mật thiết với ông Wieland, nhà văn nổi tiếng, đến mức nếu không có câu chuyện về ông ấy thì mọi thứ sẽ trở nên khó hiểu.
Madame de la Roche liền cúi nhìn chiếc quạt trên tay và bắt đầu cất lời kể. Bà thuật lại buổi gặp gỡ đầu tiên giữa hai người, những nấc thang trong mối tình gắn bó, tài năng phi thường cùng danh tiếng văn chương của ông; sự tan vỡ của mối lương duyên ấy xuất phát từ sự thận trọng của gia đình hai bên; sự biến đổi trong tính cách của ông từ lòng sùng kính sang sự trác táng, khi ông tìm cách khuây khỏa nỗi đau mất đi người yêu bằng cách cặp kè với một nữ diễn viên; những cuộc phiêu lưu cùng vô số lần biến chất từ tốt đến xấu trong cuộc đời và lối sống của ông; cho đến cuộc hôn nhân của chính bà với ngài de la Roche, lần hội ngộ sau đó khi bà đã làm mẹ của ba đứa con, cùng toàn bộ những tình tiết xoay quanh câu chuyện.
Bản tường thuật ấy được thể hiện bằng một giọng điệu đầy xúc cảm và bi ai, đan xen biết bao tâm tư dịu dàng và cao thượng, khiến tôi suýt tưởng rằng mình đang thực sự lắng nghe một nàng Clelia hay một Cassandra nào đó đang kể lại những năm tháng tuổi trẻ của mình.
Khi bà dứt lời và tôi đã ngỏ lời cảm ơn, Madame de la Fite liền hỏi dồn xem tôi nghĩ thế nào về bà, và có thấy bà vô cùng đáng yêu hay không. Tôi gật đầu tán thưởng, thế rồi Madame de la Roche đứng bật dậy, đăm đăm nhìn vào mặt tôi với đôi mắt ngấn lệ, hai tay nắm chặt lấy hai bàn tay tôi, rồi bằng giọng điệu nghẹn ngào tan chảy nhất, bà thốt lên: “Miss Borni! la plus chere, la plus digne des Angloises! dites-moi-m'aimez-vous!”
Tôi đáp lời hết sức có thể, nhưng những gì tôi nói ra chẳng mấy chắc chắn cho cam. Madame de la Fite tiến đến gần chúng tôi và khẩn khoản mong muốn chúng tôi kết thành một chụm ba thân ái, gắn kết cuộc đời nhau mãi mãi. Và thế là cả hai người họ cùng lao vào ôm lấy tôi, vừa khóc nghẹn ngào vì niềm xúc động ngập tràn! Tôi sợ rằng trông mình lúc bấy giờ vô cùng nhẫn tâm; nhưng khổ nỗi chẳng có mạch nước nào trong tôi có thể bật ra lấy nổi dù chỉ một giọt nước mắt.