Vào giờ uống trà, tôi thấy xuất hiện một vị khách mới mặc quân phục. Thiếu tá Price liền giới thiệu ông ấy với tôi; đó là Đại tá Fairly. Ông là một người có cung cách lịch thiệp vô cùng chu đáo, khiêm nhường, nhã nhặn, đầy tình cảm trong trò chuyện và luôn ân cần trong phép tắc. Ông đã kết hôn với tiểu thư ——, và tôi nghe nói ông là một người chồng vô cùng tận tụy với vợ.
Một chủ đề rất không may lại được khơi mੌi trong bữa trà của chúng tôi; đó là những bài báo công kích bà Hastings. Vị đại tá, với vẻ hoàn toàn vô tư, nói rằng ông rất tiếc khi phu nhân ấy lại được nhắc đến trong cùng một đoạn văn với hoàng hậu. Bà Schwellenberg tức giận gặng hỏi: “Tại sao?—ở đâu?—khi nào? và cái gì?”
Không hề hay biết về tình bạn sâu sắc của bà đối với bà Hastings, vị đại tá thật không may lại nhắc lại mối bận tâm của mình, và nói thêm rằng: “Không có gì khiến tôi đau lòng bằng việc hoàng hậu lại bị nhắc tên trong một hoàn cảnh như thế.”
Một lời biện hộ đầy giận dữ liền được thốt lên, nhưng trong một cơn bão bất bình và ngôn từ lộn xộn đến nỗi vị đại tá ngẩn ngơ không sao hiểu nổi chuyện gì đang xảy ra. Thiếu tá Price và bản thân tôi đều cảm thấy hoảng hốt; cô Port thèm được cười lớn; cô Mawer ngồi hoàn toàn bất động; còn bà Fisher thì kiên quyết giữ im lặng. Không còn ai khác có mặt ở đó. Vị đại tá, hễ có cơ hội lên tiếng, vẫn kiên quyết giữ vững quan điểm của mình, điềm tĩnh nhưng kiên quyết giải thích sự trung thành trong động cơ của ông.
Sự kiên trì này càng làm bùng lên cơn bão, giờ đây thổi với sức mạnh dữ dội hơn, càng lúc càng rời rạc và hung hăng hơn. Những câu nói đứt quãng là tất cả những gì có thể thốt ra được. “Anh không được nói những điều như thế!”—„Phen này tôi quyết làm cho ra ngô ra khoai!”—“Tôi bảo anh một lần này thôi!”—“Đại tá gì gì ơi, tôi đang sôi máu lắm rồi đấy!”—“Phen này tôi quyết!—tôi nói lại với anh y như vậy!”—“Anh không được nói với tôi chuyện đó!”—“Tại sao anh lại nói những điều ấy chứ?”
Vì trong chuyện này chẳng có gì có thể làm sáng tỏ vấn đề, và tội nghiệp vị đại tá chỉ càng lún sâu hơn do không hiểu rõ bản chất lỗi lầm của mình, Thiếu tá Price bèn tìm cách can thiệp; và vì ông là một người rất được quý mến, ông không chỉ được phép nói mà còn được lắng nghe.
“Dĩ nhiên rồi,” ông nói, “những bài viết về bà Hastings cùng câu chuyện ly hôn của bà ấy là những giai thoại rất khó chịu trên các mặt báo công khai; và tôi cũng lấy làm tiếc rằng chúng lại được kể trong cùng một đoạn văn nhắc đến việc bà ấy được hoàng hậu tiếp kiến.”
Không gì có thể sánh được với sự kinh hoàng khi nghe những lời bất ngờ này. “Phen này thì! Anh làm tôi ngạc nhiên đấy!” là tất cả những gì người ta có thể thốt lên lúc bấy giờ.
Nhận thấy họ lúc này chỉ càng đi xa khỏi sự hiểu biết chung, tôi cảm thấy vô cùng thương tiếc cho tội nghiệp bà Hastings — người mà tôi tin là một phụ nữ phải chịu đựng quá nhiều bất công — lại được bênh vực một cách tồi tệ đến thế ngay cả bởi người bạn nhiệt thành nhất của mình. Vì vậy, tôi tự ép mình phải bước lên để tự tay nói thay cho bà ấy. Tôi liền lên tiếng rằng thật là một điều đáng tiếc khôn nguôi khi câu chuyện của bà ấy không được làm cho rõ ràng hơn. Bởi vì phương thức tái hôn sau khi ly hôn ở đây hoàn toàn trái ngược với ở Đức; ở đây, việc đó chỉ có thể diễn ra khi có hành vi sai trái, trong khi ở đó, theo tôi được biết, ly hôn do hành vi sai trái sẽ bị cấm tái hôn, và việc tái hôn chỉ được phép khi vụ ly hôn đơn thuần là kết quả của sự bất đồng do tính tình không hợp. Do đó, bà Hastings, dù được luật pháp quê hương tha bời cho những hành vi sai trái, lại có vẻ như bị kết tội bởi luật pháp Anh quốc; và tôi không khỏi vô cùng tiếc nuối khi sự minh oan cho bà lại không được công bố công khai qua lời giải thích này.
“Tôi cũng vậy,” Thiếu tá Price kêu lên, “vì trước đây tôi chưa từng nghe điều này bao giờ.”
“Cả tôi nữa,” vị đại tá thốt lên, “và quả thật điều này nên được làm cho rõ ràng, cả vì lợi ích của bà Hastings lẫn vì bà ấy đã được triều đình tiếp kiến, điều này khiến tất cả mọi người vô cùng ngạc nhiên, và bản thân tôi, trong sự thiếu hiểu biết của mình, đã vô cùng lo lắng vì hoàng hậu.”
Điều này lại phá hỏng tất cả, mặc dù lời giải thích của tôi vừa mới dập tắt được cơn cuồng phong; nhưng giờ đây nó lại bùng lên từ đầu.
“Anh không được nói thế, Đại tá Fairly; anh không được nhắc đến hoàng hậu!—Ôi, tôi không thể chịu đựng nổi!—Tôi bảo anh một lần này là quá lắm rồi đấy!—Tại sao anh lại nói điều đó với tôi chứ?”
“Thưa phu nhân, tôi—tôi chỉ nói thế thôi—Đó không phải là tôi, thưa phu nhân, mà là báo chí.”
“Tại sao anh lại đọc những tờ báo như thế chứ?—Tôi nói lại với anh y như vậy—đó là—cái mà anh gọi là—tôi không thích những thứ như thế!”
“Nhưng thưa phu nhân—”
“Ôi, phen này tôi nói cho anh biết một lần, khi anh nhắc đến hoàng hậu, thì đó là—cái mà anh gọi là—tôi không thể chịu nổi!—nếu đó là bất kỳ ai khác, thì với tất cả tấm lòng này, tôi chẳng bận tâm đâu!—nhưng khi đó lại là hoàng hậu,—tôi xin nói lại với anh điều đó, Đại tá Fairly—nó khiến tôi—cái mà anh gọi là—đổ mồ hôi hột đấy.”
Vị thiếu tá lại can thiệp, nói rằng mọi chuyện giờ đã được sáng tỏ nhờ lời giải thích về sự khác biệt trong phong tục của người Đức, và do đó mọi chuyện đều ổn cả. Một thái độ điềm tĩnh nhưng quả quyết mà ông thỉnh thoảng sử dụng đã tỏ ra rất thành công trong hoàn cảnh này; và khi người phu nhân im bặt, vị đại tá nhận thấy mọi sự giải thích đều đã quá tuyệt vọng để có thể cố gắng tranh cãi thêm nữa.