Thứ Tư, ngày 8 tháng 12.—Đêm đến, cha tôi mang về những tin tức vô cùng ảm đạm về người cha thân mến của chúng tôi, Tiến sĩ Johnson. Bác sĩ Warren đã đến thăm và bảo ông cứ dùng bất kỳ loại thuốc phiện nào tùy ý! Ông đã gửi lời cảm ơn và từ biệt tất cả các bác sĩ của mình. Than ôi!—Tôi sắp mất ông, mà ông chẳng nói lời từ biệt nào với tôi![184]
Cha tôi vô cùng chán nản; bản thân ông tuần này đã tìm mọi cách vào thăm nhưng đều vô ích. Thế nhưng một số người lại gặp được ông—nhà Hooles, ông Sastres, ông Langton;—nhưng ngặt nỗi họ phải túc trực trong nhà, kiên nhẫn chờ đợi suốt nhiều giờ liền chỉ để có được khoảnh khắc ngắn ngủi. Qua lời mọi người, tôi nghe nói giờ đây ông đã hoàn toàn phó mặc cho số phận đang đến gần, không còn khiếp sợ cái chết nữa. Tôi vô cùng mừng rỡ khi hay tin chính miệng ông kể về sự biến đổi trong tâm trí mình, từ chỗ chìm đắm trong nỗi kinh hoàng tối tăm—đến chỗ thốt lên rằng—“Ông cảm nhận được luồng ánh sáng hy vọng.” Một Cơ Đốc nhân tốt lành, đạo đức và tuyệt vời xiết bao—nếu không phải là ông thì còn ai xứng đáng cảm nhận điều đó?
Ngày 11 tháng 12.—Chúng tôi có một buổi tiệc tối đã hẹn từ lâu, mà thực ra chẳng ai trong chúng tôi lấy làm hứng thú, bởi nỗi lo âu sắp phải nghe những tin tức tang tóc cứ đè nặng lên tất cả mọi người. Khách dự tiệc gồm có Tiến sĩ Rose, Tiến sĩ Gillies, Tiến sĩ Garthshore và Charles.
Ban ngày đã chẳng yên ả—nhưng hãy nhìn đêm đến xem.
Sáng hôm ấy, cha tôi đã diện kiến con người lỗi lạc bậc nhất này! Mãi đến tận giờ đi ngủ tôi mới nghe cha kể lại; ông sợ làm tôi quá kích động. Cha bảo, dù có đánh đổi cả thế gian, ông cũng không chịu bỏ lỡ cơ hội gặp mặt ấy! Hôm đó tình cờ sức khỏe ông tốt hơn, và ông đã cho cha vào. Ông đã ngồi dậy và rất điềm tĩnh. Ông ân cần cầm tay cha, hỏi thăm toàn bộ gia đình, rồi đặc biệt hỏi xem Fanny dạo này thế nào? Ông nói: “Tôi hy vọng Fanny không lấy làm phiền lòng vì tôi không gặp con bé chứ? Sức khỏe tôi tệ lắm rồi!”
Phiền lòng ư!—thật là một lời nói làm sao! Ước gì lúc ấy tôi có mặt để đáp lời! Cha tôi ở lại, phỏng chừng nửa tiếng đồng hồ, rồi cáo từ ra về. Ông lại cầm tay cha, khuyên cha hãy đến thăm mình lần nữa; và khi tiễn biệt, ông dặn: “Hãy bảo Fanny cầu nguyện cho tôi!”
Ôi! Tiến sĩ Johnson kính yêu! Ước gì tôi có được những lời cầu nguyện của ông! Sau đó, vẫn nắm chặt tay cha, ông tự cất lời cầu nguyện cho chính mình,—một lời cầu nguyện tha thiết, thành kính, khiêm nhường, hùng hồn và cảm động nhất mà cha tôi từng nghe thấy, theo lời ông kể. Ôi, ước gì tôi được nghe thấy lời cầu nguyện ấy! Ông kết thúc bằng tiếng Amen! mà cha tôi đã hòa giọng cùng, và được tất cả những người có mặt đồng thanh hưởng ứng. Và một lần nữa, khi cha tôi chuẩn bị rời đi, nét mặt ông bừng sáng, chút vẻ tinh nghịch thường ngày thoáng hiện lại, và ông nói—“Tôi nghĩ mình vẫn sẽ ném quả bóng về phía Fanny thôi!”
Chỉ thêm một ít chuyện nữa thì cha tôi ra về, quyết định, một cách vô cùng ân cần, là không kể lại chuyện này cho tôi nghe cho đến khi bữa tiệc của chúng tôi kết thúc.
Điều này càng làm tôi khao khát được gặp ông hơn; sự nhắc nhở ân cần và thường xuyên ấy khiến tôi tan chảy trong nỗi buồn và niềm ân hận nhân lên gấp bội. Tôi sẵn sàng đổi cả thế giới chỉ để được đến gặp ông vào ngày hôm ấy! Tuy nhiên, điều đó là bất khả thi, và ngày hôm ấy đã trôi qua trước khi tôi biết rằng ông đã nói những lời mà tôi coi như một lời hiệu triệu dành riêng cho mình.
Sáng nay,[185] sau giờ lễ nhà thờ, tôi đã đến. Frank[186] bảo ông rất mệt và không tiếp ai cả; tôi nói với anh ấy rằng hôm qua tôi hiểu từ cha mình rằng ông có ý định gặp tôi. Khi ấy anh ấy mới cho tôi vào. Tôi bước lên lầu vào phòng ông; ông đang ở trong phòng ngủ. Tôi thấy căn phòng đông nghịt người liền vội vã chạy xuống. Frank bảo chủ nhân của anh ấy thậm chí đã từ chối cả ông Langton. Tôi dặn anh ấy chỉ cần nói là tôi đã ghé qua, tuyệt đối không được nài nỉ cho tôi vào. Cảm xúc của chính ông mới là điều cần được quan tâm trên hết; tôi biết lòng nhân hậu của ông vẫn trước sau như một, dù ông có đủ sức gặp tôi hay không.
Tôi bước vào phòng khách, thà chịu lạnh lẽo một mình còn hơn ở chung với bất kỳ ai có lò sưởi. Ở đó tôi chờ đợi mòn mỏi, ở đó và trên cầu thang, nơi tôi cứ lên lên xuống xuống để mong gặp lại Frank và dò hỏi tin tức; nhưng tôi chẳng gặp được anh ta. Cuối cùng, khi Tiến sĩ Johnson bấm chuông, tôi thấy Frank bước vào phòng ông, và ông Langton nối gót theo sau. Tôi nghe ông hỏi: “Ai thế?” Họ đáp: “Thưa ông Langton,” và tôi nhận thấy ông không quay trở lại nữa.
Chẳng bao lâu sau, tất cả những người còn lại đều ra về, ngoại trừ một góa phụ tên là Mrs. Davis, một người phụ nữ tốt bụng mà tâm hồn đầy lòng bác ái chân thành này đã cho vời đến để dùng bữa tối tại nhà mình. Tôi bấy giờ mới đến ngồi đợi cùng bà bên lò sưởi; tuy nhiên, phải đến khoảng giữa ba và bốn giờ chiều tôi mới nhận được bất kỳ câu trả lời nào. Lúc đó ông Langton mới tự mình bước ra. Ông ấy không dám nhìn tôi, và tôi quay mặt đi chỗ khác. Mrs. Davis hỏi tình hình vị tiến sĩ thế nào? “Đang tiến rất nhanh đến cái chết!” là câu trả lời đượm buồn của ông. Bà hỏi tiếp: “Ông ấy có dùng chút gì không?” “Hoàn toàn không! Chúng tôi mang cho ông ít bánh mì và sữa—ông từ chối, và bảo—'Càng ít càng tốt.'” Bà hỏi thêm vài câu nữa, nhờ đó tôi biết được các giác quan của ông vẫn minh mẫn hoàn toàn, tâm trí điềm tĩnh, và cái chết đang nhanh chóng đến gần....
Tôi không thể tiếp tục viết ngay lúc ấy, và đã lâu lắm rồi tôi không hề cầm bút viết lạy; nhưng tôi sẽ quay lại với chủ đề đau đớn này, khi mà giờ đây tôi đã có thể giãi bày nó tốt hơn.
Ông Langton, tôi tin là vậy, đã ở trong phòng suốt một phần tư tiếng đồng hồ trước khi tôi ngờ rằng ông ấy định nói chuyện với mình, mà hoàn toàn chẳng thèm ngó ngàng tới tôi. Cuối cùng ông ấy cất lời—
“Thưa bà, tôi được biết người tội nghiệp ấy, ngày hôm qua đã bày tỏ mong muốn được gặp bà.”
“Việc tôi hiểu được điều đó, thưa ông, chính là lý do đưa tôi đến đây hôm nay.”
“Tội nghiệp ông ấy! Thật tiếc là ông ấy đã không lượng sức mình hơn, để bà phải chịu phiền phức thế này.”
“Phiền phức ư!” tôi kêu lên; “Tôi sẵn sàng đến đây một trăm lần để được gặp ông ấy thêm một trăm lẻ một lần nữa ấy chứ!”
“Bây giờ ông ấy hy vọng bà sẽ lượng thứ; ông ấy rất lấy làm tiếc vì không thể gặp bà; nhưng ông ấy đã dặn tôi ra đây trực tiếp thưa chuyện với bà, và nói rằng ông ấy hy vọng bà sẽ bỏ qua cho, bởi ông ấy cảm thấy bản thân quá ư suy nhược để có thể tiếp chuyện.”
Tôi vội vã đứng dậy, gửi lại lòng kính trọng sâu sắc nhất cùng mọi lời chúc tốt đẹp nhất mà tôi chỉ có thể thốt lên được một nửa, rồi cắm cổ chạy ra chiếc xe ngựa. Ôi, Susy thân mến của tôi! Từ đó đến nay tôi chưa từng đặt chân tới Bolt-court lần nào nữa! Sau đó tôi đánh xe đến chỗ tội nghiệp Miss Strange,[187] để hỏi thăm cô hầu gái, nhưng Andrew đã chạy xồ ra cửa xe, và báo cho tôi hay mọi hy vọng đã chấm hết. Tóm lại, ngày hôm sau đã giáng đòn định mệnh lên cả hai!—cùng một ngày!
Ngày 20 tháng 12.—Hôm nay, Tiến sĩ Johnson vô cùng đáng kính, vô cùng thương tiếc đã được hạ thổ. Ôi, một ngày buồn bã làm sao đối với tôi! Cha tôi đã đến tiễn đưa, và Charles cũng vậy.[188] Cả ngày hôm ấy mắt tôi không thể khô nổi; và giờ đây, khi hồi tưởng lại, tôi vẫn khóc; nhưng thôi hãy để tôi qua quýt cho qua đi nỗi tiếc thương giờ đây đã trở nên quá đỗi vô ích ấy!
Ngày 30 tháng 12.—Buổi tối, tôi đến thăm Mrs. Chapone. Vì kẹt xe nên tôi đến muộn, và tất cả mọi người trong nhóm của bà đã tề tựu đông đủ. Đây là lần đầu tiên tôi gặp lại họ, ngoại trừ Mrs. Ord, kể từ mùa xuân năm ngoái. Tôi được tất cả đón tiếp bằng sự niềm nở lớn nhất, đặc biệt là từ chính Mrs. Chapone, người mà tôi thực sự tin rằng có một tình cảm chân thành dành cho tôi. Tôi đã trò chuyện với tất cả mọi người, trừ Mrs. Levison, người mà tôi chỉ có mối quan hệ xã giao gật đầu chào hỏi. Nhưng bên trong tôi trĩu nặng buồn đau; sự ra đi của Tiến sĩ Johnson kính yêu—sự bỏ xứ ra đi của Mrs. Thrale, cái chết của cô Kitty Cambridge tội nghiệp, và của cô Miss Strange tốt bụng, tội nghiệp,—tất cả những cú sốc đớn đau chạm đến tận tâm can ấy, vốn đều ập đến với tôi kể từ buổi họp mặt gần đây nhất với hội này, cứ luẩn quẩn trong tâm trí tôi suốt quãng thời gian tôi ở lại.
Sir Lucas Pepys đã trò chuyện với tôi rất nhiều về Mrs. Thrale, và đọc cho tôi nghe một bức thư từ bà ấy, trông có vẻ tỏ ra vui vẻ và hạnh phúc. Tôi hy vọng đó không phải là vẻ bề ngoài giả dối. Không ai khác nhắc đến tên bà nữa—-nhưng Tiến sĩ Johnson đáng thương thì được bàn tán hết lần này đến lần khác. Tất cả những hoàn cảnh ấy sẽ làm cho những buổi họp mặt từng một thời vui vẻ biết bao nay trở nên ảm đạm làm sao.