Thư Tình Robert Browning Và Elizabeth Barrett Barrett, Tập 1

Lượt đọc: 2654 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
E.b.b. Gửi R.b.

❊ ❊ ❊

Chủ Nhật, Đêm.

[Dấu bưu điện, ngày 24 tháng 12 năm 1845.]

Nhưng nào em có tranh cãi? Chắc chắn là không rồi. Chắc chắn là em tin vào anh và vào những «điều huyền bí». Chắc chắn là em thích việc chẳng cần lý do hơn là bao nhiêu thứ chủ nghĩa duy lý đi nữa... (người ta bảo chủ nghĩa duy lý và sự bất trung luôn đi đôi với nhau đấy!). Tất cả những điều đó em có thể làm, và dẫu vậy đôi khi vẫn cảm thấy sợ hãi, để rồi khi anh quá lời ca ngợi em (không phải quá yêu) thì em lại đâm hoảng sợ như đã từng thổ lộ với anh.

Tâm trạng của em lúc này cũng giống như mấy tay thần học vậy. Em tin tưởng nơi anh và nhờ thế mà được bình yên, hạnh phúc; nhưng hễ những «công trạng cá nhân» của em bị đem ra bàn tán dẫu chỉ một chút, dù là nhỏ nhất... ôi, khi ấy chỗ đứng bấy lâu trở nên lung lay chẳng thể giữ nổi: nó chẳng còn là chuyện «ân huệ» nữa rồi.

Có phải em đang làm khổ anh hệt như có lúc em tự làm khổ chính mình không? Nhưng xin anh đừng đối xử bất công với em! Đừng có lặp đi lặp lại mãi cái điệp khúc rằng «sau nhiều năm dài» rồi em mới thực sự hiểu anh — hiểu anh cơ đấy! — cứ làm như thể không cần qua ngóng trông năm tháng thì em chẳng thể hiểu nổi vậy. Nếu anh cứ khăng khăng bắt em phải trông chờ vào những năm tháng đằng đẵng ấy, thì ngoài điều đó ra chắc em phải xứng đáng nhận thêm cả mấy búp gai lòng nữa. Mấy búp gai ấy chính là hệ quả tất yếu vậy.

Bởi vì rõ ràng — rành rành ra đấy — là em không thể nào hoài nghi về anh, dẫu em có thể hoài nghi chính bản thân mình, hoài nghi hạnh phúc, hoài nghi cả thế giới này đi nữa — nhưng còn về anh thì không: rõ ràng là nếu em mà hoài nghi anh rồi lại hành xử theo kiểu đó thì em chẳng khác nào một kẻ đần độn, hay tệ hại hơn thế nữa. Thế mà anh... anh lại cứ đinh ninh là em đang hoài nghi anh mỗi khi em thốt lên một câu cảm thán! — phải vậy không nào? Mà điều đó có hợp lý chút nào không chứ? — ý em là đối với anh ấy?

Thứ Hai. — Về phần em, anh phải thừa nhận rằng chuyện anh có thể — đúng như em đã nói — cảm thấy «vỡ mộng» về em là một điều hoàn toàn có thể xảy ra — rất có thể là đằng khác. Và nếu việc em nói ra điều đó mang lại cho em chút ít yên lòng, dẫu cho lúc này đây... nếu đó chỉ là sự yếu đuối thuần túy và chỉ tổ làm khổ anh, thì sao anh không rộng lượng mà tha thứ cho điều ấy... hãy cứ xem nó như một nỗi yếu đuối thường tình rồi rộng lòng tha thứ nhé. Thường thì em vẫn hay nghĩ đến những điều cay đắng mà em chẳng nỡ kể cho anh nghe và...

Trong lúc em đang viết những dòng này, thư của anh tới. Thật là ân cần biết bao khi anh lại viết cho em một bức thư nhường ấy, trong khi em vốn chẳng dám mong đợi dù chỉ là cái bóng của một lá thư! — điều này bù đắp lại cho bức thư hồi nãy mà em đã ngóng chờ một cách vô lý để rồi sau đó chứng minh được rằng anh «lẽ ra không nên» viết. Và giờ thì tại sao em lại cứ phải viết tiếp câu văn đó làm gì nhỉ? Tự hỏi không biết nãy giờ mình định nói gì về những «điều cay đắng» cơ chứ? Hình như mọi cay đắng đều đã bay biến đi đâu mất... tan biến sạch trơn. Em quên mất toi điều mình định nói rồi. Chỉ xin anh hãy luôn khắc ghi điều này trong tâm tưởng, người yêu dấu nhất đời của em rằng: em đang ngồi đây trong bóng tối nếu không có anh, và ánh sáng mà anh mang đến cho em (tội lỗi tại em! — bắt nguồn từ bản chất tăm tối của em!) không phải là thứ ánh sáng ổn định như khi anh mở tung những cánh cửa chớp vào mỗi Buổi sáng, mà đó là thứ ánh sáng rọi từ những ngọn nến — có ngọn cháy dài ngọn cháy ngắn, có ngọn bùng lên rực rỡ nhưng mau tắt, tất cả cùng lúc cháy — bởi vì chúng là «bấc đôi», và cứ thỉnh thoảng, giữa khoảnh khắc cái tàn lửa cũ lụi dần vào đáy đèn và ngọn lửa mới được thắp lên, lại có một khoảng hụt hẫng ngắn ngủi. Mỗi bức thư của anh là một thứ ánh sáng mới cháy rực suốt ngần ấy giờ... rồi thì! — anh thấy đấy, em đúng là có vấn đề về tâm lý — hay anh muốn gọi tên nó thế nào tùy ý... quá khôn ngoan hay quá dại khờ. «Nếu ánh sáng trong thân thể người là bóng tối, thì bóng tối ấy lớn lao biết nhường nào.» Thế nhưng, ngay cả khi em trở nên quá ư khôn ngoan đi nữa, em vẫn luôn thừa nhận rằng chừng nào anh còn yêu em thì đó chính là lời giải đáp cho tất cả. Và chưa bao giờ em lại dại dột đến mức ao ước mình trở nên đáng giá hơn vì lợi ích của riêng mình — mà chỉ vì anh mà thôi: — chẳng phải vì bản thân em, bởi em sẵn lòng đón nhận mọi thứ từ anh.

Và việc đánh mất em đối với anh lại có ý nghĩa lớn lao nhường ấy! — chính anh đã nói thế, — để rồi sau đó lại thấy cần phải dặn em đừng nghĩ đến chiều hướng ngược lại! Cứ làm như điều đó là khả dĩ không bằng! Anh có còn nhớ những gì mình từng nói về mấy Bông hoa không? — rằng anh «cảm thấy dành một sự tôn trọng cho chúng khi chúng rời khỏi đôi tay anh.» Vậy thì cuộc đời em cũng phải thế chứ, một khi anh đã chọn giữ lấy nó, thì nó cũng phải được trân trọng chứ nhỉ? Huống chi cuộc đời em lại càng phải thế! Hơn thế nữa, hãy nhìn xem, một người từng đặt mọi tình cảm thiết tha nhất ở bên kia nấm mồ như em, giờ đây lại cảm thấy mọi chuyện đối với mình đã đổi thay — hoàn toàn đổi thay. Ban đầu em vốn chẳng lấy gì làm thích thú khi mọi thứ xoay vần khác đi nhiều đến thế. Và em sẽ chẳng bao giờ có được ý nghĩ ấy vì sự chán ngán cuộc đời hay vì bất kỳ động cơ nào cũ kỹ của mình, mà đơn giản chỉ để trốn chạy cái «nguy cơ» mà em từng kể với anh mà thôi. Lẽ ra em phải nói với anh rằng... «Hãy yêu em mãi mãi» có đúng hơn không? Thôi được rồi... thì em vẫn vậy.

Còn về chuyện em «giúp đỡ» anh, sự giúp đỡ ấy hoàn toàn chỉ có trong trí tưởng tượng của anh mà thôi; và nếu anh cứ tiếp tục nuôi dưỡng trí tưởng tượng đó, em thừa hiểu rằng nó cũng sẽ mang lại kết quả tốt đẹp chẳng khác nào hành động thực tế. Chúng ta cũng có sự đồng cảm — chúng ta cùng chung một bước đường — ồ, em nào có quên những thuận lợi ấy. Chỉ có điều là những quan niệm về hạnh phúc của bà Tomkins thì còn lâu mới với tới được tham vọng của em dành cho anh.

Đã bao nhiêu lần em tự nhủ (điều này gợi em nhớ lại) rằng trong hoàn cảnh này em sẽ là kẻ đòi hỏi khắt khe hơn bất kỳ người phụ nữ nào khác — đã bao nhiêu lần em tự nhủ như thế: và mọi thứ mới khác biệt làm sao so với những gì em từng tưởng tượng! Bởi vì nếu em có khắt khe thì đó là vì anh chứ không phải vì bản thân em — hoàn toàn là vì anh — anh hiểu điều đó chứ, người yêu dấu nhất của đời em... tất cả hoàn toàn là vì anh. Trong tâm trí em chưa hề lóe lên dù chỉ một tích tắc câu hỏi liệu bản thân mình — chính là em đây — có được hạnh phúc với cách thức ấy hay không. Câu hỏi luôn trực chờ hiện về lúc nào cũng vậy — quá thường xuyên để có thể mang lại sự bình yên.

Người ta vẫn thường bảo em rằng: «Bạn kỳ vọng quá nhiều — bạn quá lãng mạn đấy.» Và câu trả lời của em luôn là «Tôi chẳng thể kỳ vọng quá nhiều khi mà bản thân chẳng hề mong đợi điều gì cả»... đó mới chính là sự thật — bởi chưa bao giờ em nghĩ rằng (và em đã thốt lên câu ấy biết bao lần!) chưa bao giờ em nghĩ có một ai mà em có thể đem lòng yêu thương, lại chịu hạ mình đi yêu lấy em... hai điều đó dường như hoàn toàn không thể dung hòa trong suy nghĩ của em.

Và giờ đây, khi điều kỳ diệu ấy xuất hiện, anh lại ngạc nhiên khi thấy em phải nhìn đi nhìn lại hai, ba, bốn lần, để xem nó thực sự xuất hiện qua cổng ngà voi hay cổng sừng. Anh ngạc nhiên vì buổi đầu mọi thứ cứ ngỡ như ảo ảnh — ảo ảnh đối với anh, — và hệ quả là ảo ảnh đối với cả chính em. Nhưng điều đó có gì là không tự nhiên chứ.

Quả thực là đúng vậy — rất đúng — rằng em không hề đánh giá cao những gì đang diễn ra trên thế giới này (và không chỉ riêng cái thế giới nhà Tomkins đâu nhé!) dưới cái mác tình yêu; và việc hoài nghi cái thứ tình cảm ấy đã trở thành một thói quen trong tâm trí em từ thuở chúng ta mới gặp nhau. Trải qua bao năm tháng sống khép kín cùng với vốn sống vô cùng nghèo nàn cho phép, em nhận ra rằng chẳng có lĩnh vực nào mà con người ta — cả đàn ông lẫn đàn bà — lại dễ dãi nhầm lẫn cảm xúc của chính mình cho bằng chuyện này. Nếu gạt phăng sự giả dối sang một bên, hoàn toàn không đếm xỉa hay nhắc đến nó, thì sự nhầm lẫn chân thành về mặt tình cảm hóa ra lại phổ biến đến ngạc nhiên, và chẳng có sự lầm lẫn nào lại mang lại những hậu quả kinh khủng đến thế — chẳng cái nào bằng. Lòng ái kỷ hay sự rộng lượng, một sự lầm lẫn có thể bắt nguồn từ bất cứ đâu — từ sự thương hại, từ lòng ngưỡng mộ, hay từ bất kỳ một thứ thôi thúc mù quáng nào — ồ, khi em nhìn vào số phận của những người bạn gái quanh mình — chẳng cần phải đi xa hơn thế! Đã thế, nếu điều đó đúng với phụ nữ, thì phía bên kia sẽ ra sao? Nhìn vào những cuộc hôn nhân diễn ra mỗi ngày kìa! Còn tệ hại hơn cả sự cô độc và vô cùng hoang vắng! Trong số hai cuộc hôn nhân hạnh phúc nhất mà em từng biết, một người chồng đã tâm sự riêng với anh trai em — cũng chẳng phải bí mật gì cho cam nếu không thì em đã chẳng được nghe thấy, mà là theo kiểu bộc tuệch bên làn khói thuốc — rằng anh ta đã «tự hủy hoại tương lai đời mình vì trót lấy vợ»; và người kia thì tự nhủ ngay đúng khoảnh khắc cất lời ca tụng một niềm hạnh phúc phi thường rằng... «Nhưng chắc mình cũng chẳng khá hơn hay tệ hơn nếu không cưới cô ta.»

Rồi đến sự giả dối — lần đầu tiên trong đời, chính tai em được nghe đến từ ấy, một từ vần với từ chiếc găng tay và cứ thế dễ dàng tròng vào tháo ra (trên đôi tay của một số kẻ!) — đó là lời của một người đàn ông mà lúc bấy giờ em lại đang đóng vai người tâm sự cho một người phụ nữ khác đang được hắn ta săn đón. VÌ lợi ích của cô ấy, em bị buộc phải ngậm đắng nuốt cay đến mức chẳng thể thốt lên nổi sự khinh bỉ đang sục sôi trong lồng ngực — và thực ra cảm giác trùm lên tất cả lúc bấy giờ trong em lại là một thứ kinh hoàng... một nỗi khiếp đảm — bởi vì thuở ấy em hãy còn rất trẻ, và thế giới lúc bấy giờ trông thật đáng sợ làm sao!

Sự giả dối và những mưu mô tính toán! — sao anh, một con người công minh, lại có thể trách cứ phụ nữ... trong khi hẳn anh phải thừa nhận cái «guồng quay» đối xử với họ của đàn ông là thế nào, kể cả những gã đàn ông vốn dĩ không phải là kẻ hẹp hòi? Tại sao phụ nữ lại phải hứng chịu những lời quở trách nếu họ hành xử cứ như thể mình đang phải đối phó với một lũ bịp bợm cơ chứ? — chẳng phải chính bản năng tự vệ đã khiến họ phải làm thế hay sao? Chính những điều đó đã nhào nặn nên người phụ nữ như họ vốn có. Còn những bậc «quân tử» của anh, những kẻ trung thực nhất trong số đó, (chẳng hạn như vậy) há chẳng phải đó là nguyên tắc của họ (ngoại trừ những lúc sơ hở vì thiếu kiềm chế) là tìm mọi cách ép buộc một người phụ nữ phải bộc lộ tình cảm của mình... (trong khi chân họ lúc nào cũng lăm le chực chờ đạp đổ cô ấy chỉ vì tội thiếu tế nhị) trước khi họ dám mạo hiểm để cho sự ích kỷ tầm thường của bản thân bị tổn thương dù chỉ bằng một nhát kim châm? Ôi — ngắm nhìn cách mà đàn ông mưu tính những chuyện này kìa! Nhìn xem một gã đàn ông cẩn thận nâng niu tà áo của sự kiêu căng được thêu thùa bóng bảy để giữ cho nó khỏi bị ướt át, lại có thể khéo léo nói cho nàng nghe bằng ngần ấy thứ từ ngữ rằng hắn ta... có thể sẽ yêu nàng nếu trời quang mây tạnh! Thế mà phụ nữ lại bị trách mắng sao! Quả thật trên đời này vẫn có những người phụ nữ lạnh lùng và nhẫn tâm, nông nổi và dễ thay đổi, ích kỷ và tính toán chứ! — điều đó là cái chắc. Nhưng đa số họ chỉ là nạn nhân của sự nhào nặn — và tốt đẹp hơn rất nhiều so với bản chất của quá trình nhào nặn ấy... điều đó thì em hoàn toàn chắc chắn. Những kẻ trung thực tạo ra người trung thực, kẻ dối trá tạo ra kẻ dối trá. Và em chẳng hề đánh giá thấp những người phụ nữ mà anh vừa nhắc tới, cũng giống như bản thân em chẳng thể tự nhận lấy chút công trạng nào trong chuyện này cả — chính em đấy. Bởi vì làm sao có thể phản trắc khi ở bên anh... dẫu với bất kỳ tâm tính đồi bại nào đi chăng nữa? Hỡi anh, con người cao quý nhất trong tất cả những người cao quý? Nếu anh phán xét em như thế... thì ngặt một nỗi đó lại là đặc ân chứ chẳng phải công lao của riêng em — cảm nhận của chính em là thế.

Thứ Tư. — Toàn bộ những dòng này, ngoại trừ mấy câu cuối cùng, đã được viết xong trước khi em gặp anh vào ngày hôm qua, người yêu dấu nhất — và kể từ lúc đó trở đi, em đã đọc đi đọc lại hồi thứ ba của anh, một tác phẩm hoàn sự cao thượng và vô cùng xứng đáng với cả hai anh từ ý tưởng cho đến cách diễn đạt, đưa người đọc tiến bước đầy kiêu hãnh... đó là lời nhận xét từ góc độ của một độc giả. Em cũng có cảm giác rằng ngôn từ có phần khoáng đạt hơn — ít dùng cấu trúc đảo ngữ hơn và nhịp điệu cũng bao quát hơn. Đó chỉ là ấn tượng ban đầu vừa thoáng qua trong em. Dù sao thì sức hấp dẫn ngày càng gia tăng mãnh liệt. Em đoán là anh đang cất giấu một bí mật về nàng Domizia — có lẽ mãi cho đến hồi cuối cùng mới được hé lộ. Và cả chàng Luria đáng thương nhưng vô cùng cao thượng kia nữa, người chắc chắn sẽ đủ sức vươn tới đỉnh cao... điều đó thật dễ nhận ra. Tác phẩm tràn ngập những nghĩa cử cao đẹp; — thật cao thượng, và được chuyển tải một cách đầy cao quý. Em sẽ tiếp tục viết những ghi chép của mình, và anh sẽ sớm nhận được chúng... ý em là sẽ gửi gắm tất cả cùng một lúc... ngay đây thôi. Và đừng có vội vã hay tự làm mình bực dọc vì hồi thứ tư nhé — giờ đây khi sức khỏe của anh đã khá hơn! Lại ngã bệnh nữa ư — hãy thử nghĩ xem điều đó sẽ tồi tệ đến nhường nào! Giờ đây Luria chắc chắn sẽ vĩ đại bất chấp việc anh có làm hay không làm gì đi chăng nữa. Phải thế không anh?

Và chưa bao giờ, chưa bao giờ dù chỉ là một khoảnh khắc (em suýt quên mất không kể với anh) mà em lại hoang tưởng rằng anh đang ám chỉ đả kích em trong những dòng suy ngẫm về tính cách — chưa bao giờ có chuyện đó. Tất cả những gì em kể với anh về tính khí của mình chỉ là một thứ chủ nghĩa vị kỷ vô cớ mà thôi; bởi vì chắc chắn là em chưa bao giờ mảy may nghi ngờ việc anh lại đi đặt những câu hỏi mang ý tứ như thế. Em chỉ thấy đôi khi những lời anh nói thật thú vị, và tự nhủ thầm trong lòng (nếu anh muốn biết suy nghĩ của em về cái đề tài nghiêm túc ấy) rằng hẳn là anh đã từng sống giữa những con người có tính khí cực kỳ ôn hòa, nên mới ôm ấp một quan niệm như thế về tính vô hại của sự cáu kỉnh. Thật ra đó là tất cả những gì em nghĩ. Thế mà lại dám tưởng tượng rằng em lại là kẻ có khả năng hoài nghi anh đang giở một mưu mẹo như thế ư! Chứ nếu không thì anh đã trực tiếp hỏi thẳng em rồi; — giả như anh có ý định «muốn tò mò dò la» đi chăng nữa.

Đoạn thơ trích từ Dante thực sự hòa quyện một cách trang nghiêm tuyệt diệu với bản «Sordello» của anh, và bản «Sordello» ấy hoàn toàn xứng đáng với những công sức nhọc nhằn bỏ ra để làm nổi bật lên tầm vóc của một tác phẩm vĩ đại. Em cho rằng nguyên lý liên tưởng đã được đan cài một cách quá tinh vi xuyên suốt tác phẩm — khiến cho trong lúc bước đi thẳng tiến thì đồng thời anh lại cứ quay vòng tròn mãi, cho đến nỗi những bước tiến ẩn chứa trong chuyển động ấy bị những kẻ ngoài cuộc bỏ quên mất tăm. Hay là trước đây em đã từng nói với anh điều đó rồi nhỉ?

Chắc là anh cũng đã nghe tin cuốn «Cricket» của Dickens bán chạy đến mức tậu liền một lúc mười chín ngàn bản, dẫu cho hắn ta cho rằng Michael Angelo chỉ là «một kẻ bịp bợm» — hay thay chữ «dẫu cho» bằng chữ «bởi vì» đi. Kể cho em nghe về bữa tối của ngài Kenyon và Moxon với chứ?

Đây chẳng phải là một bức thư dài vô tận hay sao? Hy vọng là em sẽ sớm nhận được tin từ anh... Em nài nỉ anh hãy cho em sớm được hồi âm. Em viết đủ mọi thứ chuyện cho anh nghe, có lẽ có điều đúng có điều sai; nếu có chỗ nào sai sót xin anh lượng thứ. Em luôn nghĩ về anh. Nguyện xin Chúa ban phước lành cho anh. «Hãy yêu em mãi mãi», như lời của

Người của anh

Ba

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 16 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.