[Trong cùng phong bì với bức thư trước.]
Thứ Bảy.
Thế là em đã nhận được thư anh—và em gửi kèm theo đây lời tái bút cho bức thư trước của em, mà anh thấy đấy, được viết ngày hôm qua... và vì ở một số phần, nó đơn giản chỉ là một lời tái bút, nên xét cho cùng thì nó không cần một câu trả lời. Chỉ là em phủ nhận chuyện 'vụt bay'—có lẽ anh có thể làm điều đó nhỉnh hơn một chút... trong những khoảnh khắc chuyển động ly tâm đầy sao của anh.
Vậy anh nghĩ rằng ý kiến của bác Kenyon thân mến về 'người họ hàng trẻ tuổi' của ông ấy—(không còn trẻ cũng chẳng phải họ hàng của ông ấy—chẳng giống chút nào cả!)—là theo hướng anh không thể nào 'thoát khỏi' cô ấy sao?—Trông giống như dấu hiệu của con Rồng Đỏ, được đặt như thế... và ngọn núi lửa đang phun trào của anh cũng không đến nỗi quá khủng khiếp đối với phong cảnh đó.
Nghiêm túc mà nói... trang trọng mà nói... nếu việc anh yêu em mang lại cho em niềm hạnh phúc gấp ba lần, thì em lại trở nên bất an và thậm chí buồn bã khi anh thốt ra những lời mê muội thế này và thế này... trừ khi rốt cuộc anh ngụ ý một lời mỉa mai triết lý về giá trị của những viên kim cương của Sa hoàng. Không—đừng nói những điều như thế! Nếu anh làm vậy, em sẽ kết thúc bằng việc ghen tị với một vị Nữ hoàng Sa hoàng lý tưởng nào đó, kẻ chắc chắn phải đứng giữa anh và em.... Em sẽ nghĩ rằng không phải em là người mà anh đang ngắm nhìn... và vì thế. 'Vụt bay', thế mới là vụt bay chứ!
Còn về ông Kenyon, em chỉ biết rằng gần đây mình đã trở thành con người vô ơn nhất, và thấy gần như vui mừng khi ông ấy không đến, và chắc chắn là thấy khó chịu khi ông ấy đến—vâng, thực sự là em thà không gặp mặt ông ấy chút nào còn hơn, và khi anh không có ở đây. Cảm giác đó và nỗi buồn vì điều đó, biến em thành một kẻ đạo đức giả, và khiến em hỏi tại sao ông ấy không đến, v.v.... những câu hỏi chưa từng thốt ra trên đôi môi em trước đây... cho đến khi em ngày càng cảm thấy xấu hổ và hối hận. Tự tự hỏi không biết mọi chuyện sẽ kết thúc bằng việc em ngừng quan tâm đến bất kỳ ai trên đời này, ngoại trừ, ngoại trừ...? hay phải chăng là vì em cảm thấy bị chà đạp bởi sự thấu thị quá mức hoặc sự vô tâm quá mức của ông ấy, cả hai điều đó đều là những thứ quá sức áp đảo đối với em từ phía ông ấy. Từ một nguyên nhân tương tự, em ghét viết thư cho bất kỳ người bạn cũ nào của mình—em có cảm giác như đó hoàn toàn là một trò lừa đảo khi cố gắng kể lể đôi điều về bản thân mình cho bất kỳ ai, và khi thư của họ đến và em biết rằng không có gì quá tai họa xảy ra với họ, em hầu như chẳng thể đọc cho đến tận cùng sau đó vì mối bận tâm trĩu nặng là phải hồi âm tất cả những điều đó. Thế rồi em lại đê tiện đến mức trút giận lên mọi người vì những sự ngớ ngẩn của họ... điều mà chưa bao giờ trong đời em làm hay cảm thấy cám dỗ để làm... và khi họ có sự chán ghét đối với thơ ca của anh vì thiếu sự thấu hiểu, em lạiâm thầm chán ghét họ... không thể tránh khỏi điều đó—và anh không cần phải nói rằng đó là điều sai quấy, bởi vì em thừa biết toàn bộ sự bất chính trong đó, thế nhưng vẫn cứ ngoan cố làm. Còn về bác Kenyon thân mến—người mà chúng ta đã bắt đầu câu chuyện, và là người đánh giá cao và ngưỡng mộ anh hết mức có thể như một người đàn ông đối với người đàn ông khác,—em xin anh đừng tưởng tượng rằng, nếu ông ấy có nhận ra điều gì đi nữa, ông ấy có thể 'tán thành' sự khôn ngoan của anh hay lòng hào phóng của em,... chính ông ấy, với thiên bẩm thận trọng lớn lao, cùng thói quen nhìn đông ngó tây, và liếc sang góc đường một chút. Bởi vì, anh biết đấy,... nếu em lâm bệnh trước... thì chà, đó là một kết cục rồi!—nhưng nếu là sau đó... thì sao? Anh là người ăn nói bạt mạng về lòng hào phóng của em, trong khi em chỉ và một cách bất lực nhất đã cố gắng để tỏ ra hào phóng, hẳn phải thấy cả hai giả thuyết đó đều có khả năng xảy ra. Dù sao đi nữa, anh vẫn là người chủ động gánh lấy rủi ro sau. Anh đã vượt qua... có lẽ là để chịu thiệt thòi—trừ khi phán quyết đó được xem lại. Vấn đề nhận lấy một nửa nhà tù của em... em thậm chí không thể mỉm cười nổi trước điều đó nếu nó có vẻ khả thi... em sẽ chùn bước trước tình cảm của anh ngay cả dưới một hình hài tai hại đến thế đối với anh... người yêu dấu ơi! Không! Có một khả năng tốt đẹp hơn đang chờ đón chúng ta, em hy vọng và tin là như vậy—bất chấp cái khả năng mà chúng ta không thể nào chối bỏ được. Và giờ đây chúng ta tạm gác lại chủ đề này.
Chủ Nhật.—Anh 'khỏe một cách kỳ lạ'. Em e rằng rất hiếm khi anh hoàn toàn khỏe mạnh—tuy nhiên 'Luria' có vẻ như không gây tổn hại gì lần này, vì anh vẫn khỏe một cách kỳ lạ vào ngày hôm sau khi đã viết lách quá nhiều như thế. Dù vậy, đừng vội vàng hoàn thành màn cuối đó nhé.... Em sẽ chưa cho phép làm điều đó trong một thời gian dài đâu.
Ở đây em đang đọc tác phẩm của Carlyle viết về Cromwell và ông ấy rất tuyệt vời, mang đậm dấu ấn của chính ông ấy, theo em thấy, là ở mọi nơi. Có phải bác Kenyon đã khiến anh hiểu lầm rằng em từng nói chẳng có gì ở Carlyle ngoài lối hành văn... em nghĩ là ông ấy đã nói thế—và em hoàn toàn tin chắc rằng ông ấy chưa từng nghe một ý kiến như vậy từ em, dù là theo chiều hướng tốt hay xấu, chưa bao giờ cả. Có thể em đã có nhận xét về những cuộc tấn công thô tục nhằm vào cái gọi là chủ nghĩa hành văn ấy, một thực tế hiển nhiên rằng cá tính, khi được đưa vào phương tiện thể hiện, vào ngôn từ, là một đặc điểm ở tất cả những thiên tài, như Buffon đã dạy... 'Văn phong chính là con người.' Nhưng nếu toàn bộ con người ấy chỉ là văn phong, nếu toàn bộ chủ nghĩa Carlyle chỉ là cách hành văn—thì hà cớ gì lại chẳng có con người nào, chẳng có một Carlyle nào đáng để bàn đến nữa. Em lấy làm ngạc nhiên vì bác Kenyon lại bóp méo lời em như thế. Những lối nói hoa mỹ có thể tồn tại cho đến tận tận thế—những cách nói năng điệu bộ—giống như một kẻ chải chuốt rỗng tuếch trong thâm tâm có thể đi giày không dây để bắt chước sự lơ đễnh của một tâm hồn vĩ đại lang thang nào đó—mặc dù đó là một sự so sánh tồi, khi mà cái được gọi là lối hành văn của Carlyle không phải là bộ âu phục của ông ấy, mà chính là diện mạo—hoặc thậm chí còn hơn thế nữa.
Nhưng em không tha thứ cho ông ấy vì đã lên tiếng chê bai 'lý tưởng của các nhà thơ' ở đây... đối lập lý tưởng của họ bằng một thứ thực tế sai lầm, mà suy cho cùng lại là một loại lý tưởng khác, thấp kém hơn. Ông ấy nhìn nhận mọi thứ dưới ánh sáng rực rỡ bao trùm—nhưng ông ấy không phân tích chúng như một nhà triết học—anh có nghĩ vậy không? Thế còn lời ca ngợi của ông ấy dành cho hành động anh hùng câm lặng khi đối lập với lời nói và ca hát, thì đó là gì—khi mà mọi tư tưởng thiết tha, niềm đam mê, đức tin, và sự giãi bày của chúng, chắc chắn cũng là những hành động hệt như việc chặt đứt năm mươi cái đầu bằng chính tay phải. Cứ như thể những hành động của Shakespeare không vĩ đại hơn của Cromwell vậy!—
Nhưng em sẽ không viết nữa. Một lần nữa, nguyện xin Chúa phù hộ cho anh.
Trọn vẹn và duy nhất
Ba của anh.