Thứ Sáu, Buổi sáng.
[Dấu bưu điện, ngày 9 tháng 1 năm 1846.]
Anh yêu dấu nhất, em chưa từng bao giờ nghĩ rằng mình 'hối hận'—chao ôi, sao lại dùng từ ấy cơ chứ! Anh chẳng thể nào có ý nghĩ ấy dù chỉ trong khoảnh khắc! Ngay cả khi anh bỏ rơi em—quyết định rằng điều đó là tốt nhất cho anh và cứ thế thực hiện—đương nhiên em sẽ chấp thuận ngay, nhưng em sẽ chẳng bao giờ và cũng chẳng thể nào 'hối hận' nổi... tiếc nuối bất cứ điều gì... hay lấy làm tiếc vì đã biết anh và yêu anh... không đời nào! Điều này em nói chỉ để chứng minh rằng, dù trong hoàn cảnh ngặt nghèo nhất, em cũng không thể hối hận vì lợi ích của chính mình. Còn về phần anh, thì có lẽ lại là chuyện khác.
Chẳng phải vì sự 'cao thượng' đâu chắc chắn thế, mà hoàn toàn vì sự ích kỷ tột cùng, em ở đây, trước mặt Chúa Trời, nguyện chọn bất kỳ nỗi đau khổ hiện tại nào còn hơn là cảm giác mang nỗi ân hận sau này rằng rốt cuộc mình đối với anh lại chẳng bằng một người phụ nữ khác.
Ồ, những lời lặp lại vô nghĩa và đậm chất ngoại đạo ấy—hết lần này đến lần khác em lại làm anh phiền lòng sao, người mà em luôn muốn làm vui lòng và không bao giờ muốn làm tổn thương? Thế nhưng chúng cứ tuôn trào bởi vì anh là người tuyệt vời nhất, cao quý nhất và đáng yêu nhất trên đời này, và bởi hạnh phúc của anh là một điều quá đỗi trân quý.
Tấm vải thô đừng quá kiêu kỳ,
Dẫu chung đôi với gấm thừng vàng khâu!
—anh yêu hỡi, những dòng ấy được viết ra là dành cho em. Và anh, nếu muốn làm em hạnh phúc, hãy luôn nhìn nhận bản thân từ lập trường của em và qua ánh sáng của em, như cách em nhìn anh, và hãy bằng lòng sống ích kỷ trong mọi chuyện. Hãy nhớ rằng, nếu em còn dao động, em sẽ chẳng yếu đuối đến mức làm phiền anh bằng quá trình dao động ấy: em sẽ chờ cho đến khi con lắc trong lòng em ngừng đu đưa. Chính vì em hoàn toàn là của anh, vượt qua mọi sự rút lại hay ý muốn rút lại—vì em thuộc về anh bằng sự trao tặng và quyền sở hữu, và luôn sẵn sàng cũng như nguyện chứng minh điều đó trước thế gian theo một nhời của anh—chính vì lẽ đó, em mới phải nhắc nhở anh quá nhiều lần về sự cần thiết phải sử dụng quyền này của anh sao cho không làm tổn hại đến chính mình, phải thật khôn ngoan và mạnh mẽ cho cả hai chúng ta, và phải bảo vệ hạnh phúc của anh—cũng chính là hạnh phúc của em. Em đã nói những điều này chín mươi chín lần rồi, và anh cũng đã đáp lại hết lần này đến lần khác—hệt như ngày hôm qua vậy!—và giờ đây, xin đừng nói gì thêm nữa. Đó chỉ là bài giáo huấn của em dành cho mọi tình huống chung, chứ không phải cho một trường hợp riêng biệt nào—chỉ để luôn sẵn sàng khi cần đến. Em yêu anh từ tận sâu thẳm bản năng của mình—cả thế gian này chẳng là gì đối với em khi đặt cạnh anh—và một điều trân quý biết bao, lại cận kề nỗi choáng ngợp khôn cùng. 'Nơi đây đáng sợ làm sao.'
Nghe anh trò chuyện ngày hôm qua là một niềm vui hoan hỉ đọng lại trong tâm trí em suốt ngày hôm nay—khi em lắng nghe từng lời với một sự đồng tình sâu sắc đến nhường ấy. Em nghĩ, đúng là chúng ta nhìn nhận vạn vật (những thứ tách rời khỏi bản thân chúng ta) dưới cùng một khía cạnh và sắc thái—và chắc chắn một điều rằng em có một thứ bản năng mách bảo để qua đó em dường như thấu hiểu quan điểm của anh về những đề tài mà chúng ta chưa từng cùng nhau xem xét. Em hiểu anh quá rõ (vâng, em tự hào về sự thấu hiểu thân mật ấy), đến mức em tưởng chừng mình cũng nắm bắt được hình bóng của vạn vật như chúng hiện lên trong đôi mắt anh—để rồi em chẳng mấy khi tò mò, chẳng bao giờ bận tâm phải tìm hiểu xem quan điểm của anh ra sao. Giờ thì em đã từng tò mò hay bận tâm chưa nào? Chỉ cần biết anh thôi là đối với em đã là quá đủ rồi.
Hơn cả mức đủ! Anh bảo rằng mình đã 'bỏ dở' ư? Ngược lại là đằng khác, anh đã làm quá nhiều rồi—anh chính là quá nhiều đối với em. Chiếc chén của em—vốn dĩ đáy chén chỉ đọng lại một giọt sương mai hòa lẫn với vị đắng cay—nay đã tràn ngập thứ rượu này: và điều đó khiến em phải tìm kiếm những chiếc bình khác, những thứ lẽ ra đã chứa đựng nó tốt hơn biết mấy nếu anh chịu vươn tay ra lấy chúng.
Hãy nói cho em biết sức khỏe của anh thế nào—và nhớ giữ gìn, năng vận động—rồi viết thư cho em nhé, anh yêu dấu!
Mãi mãi là của anh—
Ba.
Anh thật có lý khi nhắc đến 'Ben Capstan'—và hình ảnh minh họa bằng lớp đất sét vàng. Đó chính xác là điều em muốn nói—được diễn đạt một cách chuẩn xác hơn là khả năng của em. Nghệ thuật mà không có lý tưởng thì chẳng phải là tự nhiên cũng chẳng phải là nghệ thuật. Vấn đề này bao hàm toàn bộ sự khác biệt giữa Madame Tussaud và Phidias.
Em vừa nhận được cuốn sách của ông Edgar Poe—và em thấy rằng lời nói đầu có phần làm giảm giá trị vốn dĩ nhằm cứu em khỏi cơn sốt kiêu ngạo do lời đề tặng gây ra đã bị cắt bỏ gọn gàng—có lẽ chỉ riêng ở bản in này mà thôi!
Ngày Thứ Ba mới gần làm sao, tính theo cách nghĩ của người đời, đến mức ban nãy em vừa tự giật mình lo sợ rằng tuần này sẽ chẳng còn lấy một cơ hội để trôi qua thật lâu trong mắt anh! Hãy cố gắng để thời gian trôi thật chậm đối với anh nhé—anh chịu chứ? Sự kiên định của em quả thật là kỳ diệu.