Sáng Thứ Tư.
[Dấu bưu điện, ngày 11 tháng 2 năm 1846.]
“Cơn dịch” ngọt ngào nhất của anh ơi, có thật là anh đã viết câu đó như vậy, mà không có chút lời giải thích hay bình phẩm nào ngay bên cạnh không? Anh khó mà tin nổi—nhưng em thừa biết, thừa biết cơn dịch thực sự nằm ở đâu chứ,—rằng anh đã nghĩ đến việc em, với lòng tốt vô hạn của mình, đang nghĩ về những tình huống bất trắc đã ngăn cản anh đến với em—và nếu anh không dừng lại lâu hơn một chút ở cái ý nghĩ ấy của em, cái ý nghĩ mà như anh đã nói, khi nhận thức được nó, bỗng hóa thành một cơn dịch lúc hiện ra trước mắt anh cùng với hình bóng em,—nếu anh lướt qua điều này một cách nhẹ tênh, thì đó thuần túy chỉ vì sự hổ thẹn nguyên sơ, không một chút giả tạo rằng anh lại đi chiếm lấy sự quan tâm và cắt đứt “giấc mơ thanh thản” của—à, vần điệu cho phép anh thốt lên—“đôi mắt ngọt ngào nhất từng được thấy”—từng được thấy! Và chính em cũng thừa nhận, trong bức thư hôm Thứ Bảy, rằng mình đã “buồn bã suốt nửa tiếng đồng hồ cho đến khi” v.v. và v.v.—thế chẳng phải anh cảm nhận được điều đó ở đây, và chẳng phải anh đang bị nó dằn vặt hay sao?
Thôi được, bắt đầu từ đoạn cuối bức thư của em, người anh yêu dấu, anh sẽ quay ngược lại (nghĩa là lùi về sau) và kể cho em nghe rằng anh cũng “ngồi trầm ngâm”, và chẳng lấy gì làm thoải mái hơn, trong cái giá lạnh của ngày hôm qua. Cái ao trước cửa sổ đã đóng băng (“đủ sức đỡ mấy con chim sẻ”, ai đó đã nói thế) và anh biết em sẽ cảm nhận được cái lạnh ấy—nhưng “em không bị ốm chứ”—thật không? tạ ơn Chúa—và tháng ngày cứ thế trôi đi. Hơn nữa, anh vừa nhận được một sự trấn an—anh nhớ có lần em từng hỏi anh có phải là người mê tín không (vì có điều gì em nói mà anh quên đâu chứ?). Dù thế nào đi nữa, sáng hôm qua khi anh quay người tìm một cuốn sách, một hứng thú bất chợt bỗng trỗi dậy trong anh muốn thử trò bói sách “sortes” và lật ngẫu nhiên vào trang đầu tiên của cuốn sách bất kỳ vớ được để xem vận mệnh của mình; anh đã cất lời “điều gì sẽ xảy ra với tình yêu của anh dành cho Nàng”—đúng những từ ấy—và cuốn sách của anh hóa ra lại là—“Ngữ pháp tiếng Ý của Cerutti!”—một nguồn thông tin thật điềm lành... điều tốt đẹp nhất có thể hy vọng, nó còn có thể chứng minh điều gì ngoài việc em đang ở Cách thức Tặng định (Dative Case), hay anh, không ở Cách thức Biệt lập (ablative absolute)? Anh xin phải phàn nàn rằng, với sự hiểu biết về vô số cái bẫy kinh hoàng, hay đúng hơn là những khẩu súng cò mồi chăng dây ở mọi lùm cây... những khả năng đáng sợ ngã nhào vào “các thể điều kiện”, “các thì chưa hoàn thành”, “các số ít”,—anh thà bằng lòng với một chỗ đứng an toàn cho bàn chân dẫu chỉ nhỏ bằng một từ như “Liên từ”, hay “đại từ sở hữu—”, miễn là tránh xa được thảm họa tội nghiệp của Tippet. Chà, anh đã liều lĩnh, và anh tìm thấy gì? Điều này—mà anh chép lại từ cuốn sách ngay lúc này—“Nếu chúng ta yêu nhau ở thế giới bên kia cũng như ở thế giới này, anh sẽ yêu em đến muôn đời”—trích từ “Các bài tập hỗn hợp”, dùng để dịch sang tiếng Ý, ở phần cuối.
Và giờ đây anh chuyển sang Horne và những nét tính cách của ông ấy—về điều này, anh có thể khẳng định với em rằng chúng đã bị bóp méo một cách thô thiển nếu không muốn nói là hoàn toàn bịa đặt—dù điều đó bắt nguồn từ sự bất tài trong việc nhìn nhận những gì người ta có thể thấy, hay từ sự miễn cưỡng, anh không thể nói rõ. Anh biết rất ít về Horne, nhưng duy nhất một lần đến thăm ông ấy cách đây vài tuần cũng đủ cho thấy sự thiếu thiện chí của những lời buộc tội kia: đơn cử như, ông ấy nói rất nhiều về những con ngựa, với ý định sẽ đi cưỡi ngựa ở Ireland, và miêu tả rất tài tình một con ngựa săn già mà ông từng thuê,—rằng nó phi mã như thế nào và không tài nào đi bước một ra sao; ông cũng bày ra một lý thuyết về phương pháp cưỡi ngựa chuẩn xác khi ngựa chồm lên, mà anh đã phải nài nỉ ông ấy chỉ nên thực hành trong trí tưởng tượng trên chiếc ghế sofa, nơi ông đang nằm để kể chuyện. Thế là đủ cho cái gọi là tỏ ra dốt nát trong vấn đề đó rồi đấy! Trên ghế sofa, đúng là ông ấy buông thả bản thân—nhưng một khi đã nằm dài ở đó, ông ấy có thể trò chuyện, xin phép cô Mitford cho phép anh được nói, một cách tuyệt vời,—anh chưa từng nghe câu chuyện nào hay hơn những câu chuyện của Horne—một vài sự cố du lịch ở Tây-Mỹ rất đáng được in ấn—hoặc có lẽ đã được in rồi, xét theo những gì anh biết. Chuyện ông ấy chẳng màng đến thơ ca của bất kỳ ai là hoàn toàn bịa đặt, ông ca ngợi mà chẳng màng đến chốn ẩn dật của chính mình, chẳng màng đến vận may của bản thân,—(anh nói có rõ nghĩa không nhỉ?)—ít ra vẻ giống một kẻ từng viết chút gì đó thuộc “lĩnh vực” của người khác mà mình đang ca ngợi—cái “chút gì đó” vốn phải được nâng niu bảo vệ quyền lợi, v.v., ít mang cái vẻ ca ngợi mang tính nghề nghiệp rẻ tiền của “giới văn nhân” hơn bất kỳ ai khác mà anh từng gặp—từng ví dụ cứ thế ùn ùn hiện lên trong tâm trí anh khi anh viết những dòng này. Về thu nhập của Horne, chưa bao giờ anh nghe ông đả động tới—trừ phi người ta hiểu theo cách đó một lời nhận xét với anh vào lần gặp gần đây nhất, rằng có dịp nọ ông đã gặp phiền toái vì có người giữ lại mười hoặc mười hai bảng Anh tiền nhuận bút viết bài cho ông, thế mà ông lại hứa đem số tiền đó cho một chủ tiệm với niềm tin chắc chắn sẽ lấy lại được, hành động đó trông chẳng giống chút nào với việc “khoe khoang thu nhập cả”! Còn về các tiểu thư thừa kế gia tài—anh không tin dù chỉ một nửa lời, nào là sự kế vị, sự chuyển giao rồi buôn bán. Nói chung, tất cả chỉ là những sự “bù trừ” thảm hại cho thành tựu của một vở “Orion”, một “Marlowe”, một “Delora”! Cô Martineau hiểu ông ấy hơn.
Bây giờ anh quay lại với bản thân và sức khỏe của mình. Hiện tại anh hoàn toàn khỏe mạnh—nói chung là khá hơn nhiều, chỉ hơi choáng váng chút đỉnh thôi—vì em đã đòi hỏi sự chân thành ở anh mà. Còn về tách cà phê—cảm ơn em, thực sự cảm ơn em, nhưng anh không dùng gì sau món “rượu mật ong oenomel” và trước sáu giờ rưỡi cả. Anh thừa biết bài hát đó cùng nguyên tác tiếng Hy Lạp của nó dẫu Horne có không biết đi nữa—và có thể kể cho em nghe, thật chân thực làm sao...!
Cơn khát dâng lên từ cõi lòng
Đòi hỏi một thức uống thần thánh—
Nhưng dẫu được nhấm nháp mật của thần Jove
Anh cũng chẳng màng đổi lấy chén của em đâu! Không, không, không!
Nhân tiện đây, anh lại đã hiểu lầm em như thói quen muôn thuở của mình về chủ đề rượu chè, rằng “anh không hề chạm vào nó”—không phải là uống thường xuyên, hay đến mức cảm thấy trống vắng khi thiếu nó, đó là một nguyên tắc; nhưng thỉnh thoảng thì tất nhiên là có rồi.
Và bây giờ, vở “Luria”, chừng nào các phần còn gắn kết với nhau và tổng thể vẫn có thể nhận ra được, thì mọi chuyện rồi sẽ ổn thôi. Anh sẽ không thèm nhìn đến nó, hay nghĩ về nó trong một hoặc hai tuần tới, và rồi sẽ xem lại xem mình đã quên những gì. Domizia hoàn toàn sai lệch rồi; anh đã nói với em là anh biết sắc thái đặc biệt của nhân vật ấy đã phai nhạt đi rồi—đó chỉ là một đường nét rực rỡ, và càng thâm trầm rõ nét hơn chính vì nó quá mảnh mai. Một trong nửa tá từ trên mảnh giấy “ghi nhớ” của anh là, dưới mục “Hồi V” là từ “càng yêu”—điều mà anh đã không thể làm cho nó đạt tới được, em thấy đấy! Dẫu vậy, vở kịch vẫn đòi hỏi điều đó—vẫn có thể cứu vãn được điều gì đó, dẫu cho.... Ý anh là nàng nên ngỏ ý cùng đi đến Pisa với chàng, và bắt đầu một cuộc đời mới. Nhưng chẳng có gì phải vội—anh đoán chẳng ích gì khi xuất bản trước lễ Phục Sinh—anh sẽ cố gắng nhớ lại xem toàn bộ tính cách nhân vật của anh thực ra ngầm chỉ điều gì—nói gọn trong hai từ, thời điểm đó người ta hiểu nó là “vẻ đẹp của loài báo”—chính gợi ý đó lẽ ra anh đã phải nói lên rồi! Nhưng tác phẩm dần nguội lạnh đi, và em bước chen vào giữa, rồi ánh mặt trời dập tắt ngọn lửa trong lò sưởi nec vult panthera domari!
Còn về vở “Bi kịch của Linh hồn”—điều đó sẽ làm em ngạc nhiên đấy, anh nghĩ thế. Chẳng có chút dấu vết nào của em trong đó cả—em vẫn chưa thổi bay cái bộ mặt tối tăm của nó đâu—toàn là những lời mỉa mai và sự vỡ mộng thôi—và nó sẽ không được đem in đâu mà sẽ bị đem đốt đi nếu em cất lời—giờ thì cứ chờ xem rồi hãy phán xét nhé! Anh sẽ mang phần đầu tiên của hai phần vở kịch tới vào Thứ Bảy tới.
Và giờ đây, người anh yêu dấu, anh đang ở bên em đây—và những chuyện khác đã sớm bị lãng quên rồi. Chúa phù hộ em, anh mãi mãi là R. của riêng em. Anh rất mong em sẽ viết thư cho anh chứ? Và bảo anh phải làm sao để vượt qua cái giá lạnh này.