Thứ Sáu, Buổi tối.
[Dấu bưu điện, ngày 2 tháng 2 năm 1846.]
Có một điều anh nói hôm qua đã làm em hạnh phúc—rằng “tình cảm anh dành cho em không hề đến rồi đi”—anh còn nhớ không? Bởi vì đã từng có một bức thư được viết trong một cơn khủng hoảng từ lâu lắm rồi, trong đó anh bộc lộ bản thân thật đáng sợ, tựa như một ngọn núi lửa đang phun trào, và nhắc đến việc “tận dụng tối đa những đốm lửa trong mắt,” cùng với việc thỉnh thoảng lại xuất hiện “những hố nước lạnh đen ngòm sâu thẳm”!—và dòng dung nham từ bức thư ấy cứ tuôn chảy vào tâm trí em về anh quá nhiều, mãi cho đến tận gần đây—trong khi ngay cả ngày hôm qua, em vẫn chưa đủ thông thái để thôi cảm thấy “hạnh phúc,” anh thấy đấy! Đừng trách em nhé! Em chẳng thèm “nghe kẻ thù của anh nói thế đâu”—đó chính là lời anh nói ra mà! Và từ dài ngoằng còn lại, “tính đặc thù,” có lẽ đủ dài để che lấp đi điều đó; và em đã tưởng tượng rằng đó có lẽ là vấn đề về khí chất, rằng một thiên tài, trong sự huyền bí của bản chất ấy, đôi khi lại thấy cảm xúc của mình giống như những phím đàn vô âm trên một cây piano... rằng có thể quan tâm đến mọi người vào lúc mười một giờ rưỡi ngày Thứ Ba, nhưng đến trưa Thứ Tư lại thích một con bọ hung hơn. Anh đã làm em hoảng sợ biết bao với những “đốm lửa trong mắt” ấy! Lại còn “tận dụng tối đa chúng” nữa chứ! Và cả những “hố đen,” há hốc mồm... chúng há hốc ở đâu cơ chứ? ai mà biết được? Ồ—nhưng dạo gần đây em đâu còn bị dằn vặt như thế nữa, hiển nhiên là vậy, với những nỗi kinh hoàng thêu dệt ấy—dạo này nỗi sợ hãi ngọn núi lửa ấy đã trở nên giống một sự mê tín hơn là một nỗi sợ có lý trí!—và nếu như em thấy vui... hạnh phúc... vào ngày hôm qua, thì điều đó cũng chỉ giống như một người có thần kinh tương đối bình thường có thể vui mừng trước một ánh trăng trong trẻo hơn, cho anh ta thấy rằng thứ mà anh ta từng hơi rùng mình tưởng là một con ma quỷ mặc vải liệm, hóa ra chỉ là một con ngựa trắng trên đồng hoang. Một con ngựa trắng to lớn làm sao!—hãy gọi đó là “con ngựa thời tiền sử”—“con vật khổng lồ thực thụ,” lần này là thế!
Người yêu dấu ơi, lần trước em đã viết cho anh một bức thư lạnh lùng lắm sao? Hầu như em cũng cảm thấy thế! Lý do là vì cảm xúc trong em đã chực trào dâng, và em phải giữ cho chiếc chén thật vững để ngăn những giọt nước có thể tràn ra lớp áo tía của anh. Bức thư của anh, bức thư mà em đã hồi đáp, vốn nằm trong tim em... vẫn đang nằm trong tim em—và tất cả những lời đồng ý trên thế gian này cũng không thể là quá nhiều cho một bức thư như thế, theo như những gì em đã cảm nhận và đang cảm nhận. Thêm nữa, có lẽ em đã đưa ra cho anh một sự phân định thuần túy mang tính hình thức vào phút cuối—và thực tế thì điều đó hoàn toàn giống nhau chẳng có gì phải bàn cãi! nhưng em đã chùn bước, với một thứ bản chất tự nhiên, trước việc tỏ ra (với chính mình, xin hãy nhớ cho) là đang mượn từ những lời nói của anh lúc này (vốn cũng được thốt lên trong một phút bốc đồng rõ rệt) một sự đảm bảo cho điều lẽ ra phải, nên, và chắc chắn sẽ phụ thuộc vào những mong muốn có suy tính kỹ lưỡng của anh sau này. Anh hiểu mà—anh sẽ không buộc tội em là quá ư thận trọng hay những điều đại loại thế đâu. Ngược lại, anh chính là tất cả đối với em,... thay cho tất cả và tuyệt vời hơn tất cả! Anh đã rơi xuống như một vết mực rực rỡ ngập tràn trên cả trang giấy của thế giới này... của cuộc đời và thời gian... và em chẳng thể nhìn thấy gì ngoài anh, cũng chẳng mong muốn nhìn thấy điều gì khác. Về tất cả những gì từng là ác vận và nỗi buồn đối với em, em không còn cảm thấy chúng nữa—trời có thể vẫn đang mưa, nhưng em đang ở trong chốn ẩn náu và hầu như chẳng thể nhận ra điều đó. Nếu anh có thể trở nên quá đỗi thân thương với em thì bây giờ chính là lúc ấy—nhưng điều đó là bất khả—em không tin vào những sự thái quá giả định ấy của tình cảm thuần khiết—Chúa không thể nào là quá vĩ đại được.
Do đó, đây vẫn là một sự đính ước có điều kiện—tất cả mọi điều kiện đều nằm trong tay anh, ngoại trừ điều kiện tất yếu là sức khỏe của em. Và em có nên nói cho anh biết điều gì là “không bao giờ phải hoài nghi” không?—đó chính là lòng tốt của anh... và mọi sợi dây liên kết em với anh. “Được định sẵn, được ban ơn bởi Chúa,” rằng em phải mang ơn anh niềm hạnh phúc duy nhất trong đời mình, và cảm thấy mãn nguyện cùng biết ơn (nếu cần thiết) để dừng lại ở thời điểm hiện tại này. Dù vậy em vẫn chưa dừng lại—dường như vẫn chưa có sự cần thiết nào cho việc đó cả.
Nguyện xin Chúa ban phúc cho anh, người luôn yêu dấu nhất của em:—
Ba của anh.