Thứ Bảy.
[Dấu bưu điện, ngày 17 tháng 1 năm 1846.]
Cô Ba bé bỏng của anh trong quá trình nghiên cứu có vô tình đọc được một cuốn sách trên chiếc kệ cấm—không, chiếc kệ không cấm—nơi Voltaire hào hứng phát biểu rằng 'nếu Chúa không tồn tại, người ta cũng sẽ phát minh ra Ngài' đó chứ? Sau khi đọc những bức thư này—cũng như thường lệ sau khi được gặp em, người ngọt ngào nhất, hoặc nhận được tin từ em—anh cảm thấy rằng nếu hôn nhân không tồn tại, chắc chắn anh cũng sẽ phát minh ra nó. Anh muốn nói rằng, không có ngôn từ hay thậm chí cảm xúc nào làm tròn được toàn bộ niềm tin và tín ngưỡng trong tâm hồn anh—và dẫu chúng có phần nào chịu đựng để biểu trưng cho một khoảnh khắc nào đó trong số đó, thì ngay trong sự trọn vẹn và nồng nhiệt của mình, chúng lại đang bất công với chiều sâu và bề rộng của tình yêu ở những khoảnh khắc khác, chưa được giãi bày... mà anh ước gì toàn bộ cuộc đời mình sẽ được hiến dâng để kể lể, chứng minh và minh họa cho điều đó, nếu không bằng cách này thì bằng cách khác—hãy để anh có được sức mạnh rõ ràng, hữu hình của điều này; khoảng thời gian chắc chắn dành cho điều này... một chút sự thỏa mãn... (nếu không kể đến tính kỳ cục của ví dụ)... giống như sự khẩn khoản của một nguyên cáo tại Tòa án Phức thẩm nếu ông có thể một lần đưa Lãnh chúa Lyndhurst vào chung một phòng với mình, rồi khóa cửa lại và biết rằng toàn bộ câu chuyện của mình giờ đây chắc chắn sẽ được lắng nghe, cùng với những 'lẽ phải' của nó—em yêu hỡi, tình yêu chưa từng được thốt lên giờ đây em sẽ được lắng nghe 'trong mọi thời gian hoạn nạn của chúng ta, trong mọi thời gian thị vượng của chúng ta... vào giờ lâm chung, và'—
Nếu anh không biết chắc điều này là thế—thì đã chẳng có lời nào được cất lên hay tìm kiếm. Tình bạn của em, niềm tự hào tuyệt đối về nó, mong muốn và sự nhiệt tình hợp tác vì hạnh phúc của em, tất cả những điều đó đều khác biệt, và giờ đây nhìn lại, chẳng còn nghĩa lý gì.
Anh sẽ không bận tâm đến điều đó nữa, em yêu—giờ đây anh đã gắn kết cuộc đời mình với em. Anh tin rằng không một con người nào có thể yêu em nhiều hơn thế—suy nghĩ đó an ủi anh trước những sự chưa hoàn thiện của chính bản thân—vì khi điều đó thực sự hiện lên trong tâm trí anh, như vẫn thường xảy ra, anh quay lại đối diện với cái tôi đang truy vấn của mình và tự hỏi 'Giả sử đó là một đòi hỏi đi, thì ở em có gì, được đòi hỏi một cách hợp lý, công bằng, để đáp lại những gì ở anh—anh có thích cách đó không!'—Và anh không thích, Ba à—thậm chí em cũng có thể không thích—giống như việc người ta ngày ngày mua những mảnh đất có thể cải tạo, những vị trí thích hợp để xây dựng, chứ đâu cần mọi inch đất đều phải được lấp đầy, che kín, hay được làm sẵn cho họ! Vậy nên hãy nhận lấy anh, và nhào nặn anh thành những gì em có thể và muốn—và dẫu có lẽ không bao giờ hoàn toàn là của em hơn nữa, thì anh vẫn có thể và buộc phải trở nên giống em hơn—Đúng vậy, quả thực là thế—tình yêu tuyệt vời nhất và duy nhất của anh!
Và anh lại không biết ơn các chị em của em sao—vô cùng biết ơn vì niềm an ủi tột đỉnh đó; điều đó cũng 'thần kỳ' nữa, nếu em muốn thế—vì em sẽ hiểu anh qua sự nhạy bén nơi đầu ngón tay hay bất kỳ thứ ma thuật cổ xưa hay hiện đại nào—nhưng họ nào đã nhìn thấy anh, biết về anh—và hơn thế nữa chắc chắn họ phải ghen tị với em, phải giữ gìn em cẩn trọng như những người con gái của thần Hesperus đối với những kẻ tò mò và ngước nhìn quả táo vàng—thế mà thay vì 'liếc những ánh mắt sắc sảo đầy khao khát'—họ lại tỏ ra khoan dung với anh sao? Vậy thì—anh có nên một cách đầy bất thường mà ước rằng họ không phải là chị em của em, không ở gần em đến thế, để việc yêu mến họ vì điều đó mang một nét ân huệ nào đó hay không—nhưng còn có ân huệ nào khi... đúng vậy, anh sẽ kể cho em nghe—không, anh sẽ không kể đâu—thật ngốc nghếch làm sao!—và việc anh yêu cái bàn, cái ghế cùng những chiếc bình trong phòng em thì lại chẳng ngốc nghếch chút nào.
Hãy để anh viết nốt vào ngày mai; việc phản đối sự sắp xếp này chẳng ra sao cả—và ngày thứ Bảy cũng đã được hứa hẹn nữa—nhưng dẫu cho mọi thứ đều chống lại buổi sáng sớm ngày thứ Hai, thế thì—nhưng như thế là sai trái—vậy thì hãy để lùi lại vào ngày thứ Ba nhé,—cảm ơn em, em yêu! em vẫn để anh duy trì cái khuôn phép đúng đắn cũ đúng không?—Anh sẽ tiếp tục cảm ơn, và cảm thấy biết ơn v.v. như thể anh đang có sẵn một khoản dự trữ lời cảm ơn chưa đụng đến để có dịp mà thể hiện cho thật hào phóng! Và giờ đây, vì sự ân cần chu đáo của em, xin cảm ơn em... điều đó anh xin nói, dẫu Chúa biết rằng, anh không thể thốt lên câu 'em đã được đền đáp', dẫu cho anh có phải chết đi sống lại mười lần để làm điều gì đó mang lại hạnh phúc cho em—
Ngày mai anh sẽ viết và trả lời chi tiết hơn. Sức khỏe anh khá tốt, và hôm nay anh sẽ ra ngoài—vào tối nay. Vở kịch của anh đã viết xong và đã được chép lại—anh sẽ mang theo nó. Em có đọc tờ Athenæum không? Chắc chắn là do Chorley viết—vừa tử tế lại vừa thỏa đáng. Anh vốn không mong đợi có bài điểm sách nào trong một thời gian dài—những đoạn viết về 'làn sương', 'cách cư xử không đổi' và những thứ đại loại thế chỉ là sự nhượng bộ mang tính ngoại giao đối với những Đấng Tối Cao... bởi vì ông ấy hoàn toàn có thể nói với anh điều đó và nhiều hơn thế bằng chính đôi môi hay ngòi bút phi chuyên nghiệp của mình, thậm chí còn được cảm ơn thêm nữa, thế mà ông ấy lại không làm vậy. Nhưng anh tưởng tượng rằng ông ấy đang che chở anh khỏi một bàn tay thô ráp hơn—những trích dẫn dài đã đáp ứng trọn vẹn mọi mục đích—
Vẫn còn bao điều muốn nói—hẹn gặp em ngày mai!
Và mãi mãi, mãi mãi là của riêng em; Chúa phù hộ em!
R.
Hãy trầm trồ trước tờ giấy sạch sẽ này đi... Anh đã không để ý rằng mình đang viết trên một chiếc bàn làm việc nơi một ngọn nến vừa đổ xuống! Hãy nhìn phần đáy của những trang giấy khác mà xem!