Thứ Sáu.
[Dấu bưu điện, ngày 6 tháng 2 năm 1846.]
Nếu anh có nói em 'đã làm anh đau đớn' về điều gì đi nữa, thì đó cũng chỉ là theo cách duy nhất mà em từng có thể làm, hỡi người dấu yêu của anh—bằng cách tự làm tổn thương chính mình, qua anh—khi không công nhận quyền hạn và sức mạnh của chính em mà anh cảm nhận rõ rệt trong tim mình: và theo cách đó, anh thấy em sẽ cứ tiếp tục cho đến tận cùng, còn anh thì bị gọi—ngay trong bức thư này—là 'hào phóng' v.v.. Chà, hãy để anh tưởng tượng rằng em nhìn thấy rất, rất sâu vào những vận may rủi trong tương lai và cách anh sẽ ứng xử trong từng hoàn cảnh. Anh khó lòng mà bắt chước được em, một kẻ mà ý thức về hiện tại và những ơn nghĩa phải đền đáp của nó đã vượt quá mọi lời diễn tả.
Tất cả những lời giải thích ân cần về thứ thuốc phiện ấy khiến anh cảm thấy hạnh phúc hơn. 'Chậm rãi và từ từ', điều gì mà không thể làm được chứ? Rồi hãy ngắm thời tiết tươi sáng trong lúc anh viết đây—tử đinh hương, táo gai, mận đều đang đơm nụ; cây cơm cháy đâm chồi, những bụi hồng bật những chồi đỏ rực; chim hoét, chim chích, chim sẻ đồng đang hót vang lừng—chúng ta hãy hy vọng rằng, sẽ chẳng có gì tồi tệ hơn đang chờ đợi ngoài một cơn gió buốt, có lẽ kéo dài một tuần—và rồi điều gì đến sẽ phải đến—
Còn cô Mitford ngày hôm qua—và có phải cô ấy lại đang nợ những lo âu mới vì ảnh hưởng xấu của anh và quyền năng nguyên thủy 'tỏa ra bóng tối' giống như một ngôi sao đen đúa? Chà, lẽ thông thường trên đời dạy rằng chẳng có gì mà những kẻ vướng mắc trong bất kỳ năng lực diễn đạt nào lại ít dung thứ bằng sự yếu kém tương tự ở người khác—dù họ không ý thức được hay dung túng cho sự tối nghĩa và cơ quan diễn đạt bị trói buộc của chính mình, thì sự cản trở từ việc trói buộc những người hàng xóm lại càng nhân lên gấp bội. Một người có thể nghĩ rằng mình không điếc, hoặc ít ra, rằng bạn không cần phải bực bội vì bệnh điếc của anh ta nhiều như bạn bày tỏ—nhưng ít nhất, anh ta sẽ hoàn toàn nhận thức được khi có một người khác không thể nghe thấy mình; anh ta chắc chắn sẽ không khuyến khích người đó bịt tai lại. Và điều tương tự cũng xảy ra với chiều ngược lại; một nhà văn không thể làm cho người khác hiểu mình, như có lẽ trong trường hợp của anh, có thể hoặc tin chắc trong lòng rằng không phải vậy... rằng chỉ cần sự chú ý và sự chuẩn bị kiến thức trước như trường hợp đòi hỏi là hoàn toàn đủ để hiểu anh; hoặc anh ta có thể mở mắt trước thực tế và đang nỗ lực hết sức để vượt qua điều đó: nhưng dựa trên giả định nào mà anh ta lại bị xui khiến để củng cố sự khó hiểu ở người khác? Bằng sự dịu dàng theo tục ngữ của con mắt có cái rác dành cho con mắt có cái xà gỗ ư? Nếu cái xà gỗ đó cũng chỉ là một cái rác y như thế—thì người ta có thể thông cảm và không cảm thấy sự bất tiện nào như vậy—nhưng, bởi vì anh đã viết một tác phẩm 'Sordello', chẳng lẽ anh lại xoay sang chính bản sao của nó, cuốn Sordello thứ hai, trong sách của em, để rồi buộc lòng chẳng thấy có điều gì sai sót? 'Không'—người ta cho là vậy—'nhưng có cái gì đó cũng tối nghĩa theo cách riêng của nó.' Thế là mối liên kết sụp đổ ngay lập tức, và anh chẳng đứng gần hơn để nhìn nhận tác phẩm của em so với kẻ sở hữu tầm thường nhất chỉ có một ý tưởng duy nhất và hai từ để diễn đạt nó mà không hề tối nghĩa—'gạch và vữa'. Tất nhiên, toàn bộ vấn đề của một người nghệ sĩ phải là, như Carlyle đã viết cho anh, 'việc diễn đạt với sự rõ ràng rành mạch tư tưởng trong lòng mình'—anh hầu như muốn nói rằng sự diễn đạt rõ ràng nên là công việc và mối bận tâm duy nhất của anh ta—vì anh ta sinh ra, được định mệnh sắp đặt, là chính con người anh ta—chứ không phải sinh ra đã uyên bác trong việc chuyển hóa những gì bẩm sinh trong mình thành lời—bất cứ điều gì có thể được nói ra một cách rõ ràng, thì đều nên được nói ra như vậy. Nhưng nói 'gạch và vữa' thì rất dễ—và một vài tư tưởng trong 'Sordello' thì không dễ dàng đến thế ngay cả khi cô Mitford có thử sức với chúng.
Anh hướng về một công việc của cả cuộc đời thực sự cho cả đôi ta. Anh sẽ làm tất cả,—dưới ánh mắt em và với bàn tay em trong tay anh,—tất cả những gì anh được định sẵn để làm: chỉ mong em cũng chắc chắn tiếp tục hoàn thiện—bằng cách duy trì—công trình bắt đầu thật kỳ diệu—'một bụi hồng sinh bông bảy lần bảy'—
Hôm nay anh buộc phải dùng bữa tối ở trong thành phố với một người bạn cũ—'ngày mai' luôn bắt đầu từ nửa ngày trước đó, giống như ngày sa-bát của người Do Thái. Chị của em có kể với em rằng lần trước anh đã gặp chị ấy trên cầu thang không? Chị ấy đã không kể với em rằng anh suýt đi lướt qua chị ấy—vì đôi mắt lúc ấy vẫn đang ở chốn nào khác và bận tâm suy nghĩ. Giờ thì để anh chép lại điều đó—không—anh sẽ gửi bài thơ ca dao cổ mà anh đã kể cho em nghe, vì sự trùng hợp kỳ lạ của nó—và mặt khác nó cũng rất quyến rũ, phải không em? Thôi, tạm biệt người ngọt ngào nhất, dấu yêu nhất của anh—và hãy báo tin lành cho anh về em vào ngày mai, và hãy vui mừng khi gặp anh dù chỉ bằng một phần tư so với niềm hạnh phúc phước phần của anh khi được nhìn thấy em. Nguyện Chúa luôn phù hộ cho em.
Của riêng em
R.