Saturday.
[Post-mark, January 10, 1846.]
Anh thật là người ân cần và đáng yêu nhất!—đó là "bí mật của tôi" còn những chuyện khác, tôi xin phó thác cho anh!—chỉ có một điều không phải bí mật là tôi hẳn phải và bắt buộc phải vui mừng khi nhận được những lời anh gửi kèm theo cuốn sách,—thứ mà dù thế nào đi nữa chắc chắn tôi cũng sẽ được đọc, dù anh có gửi hay không. Anh nghĩ tôi lại không thế sao? Và khi xét đến tình hình giới phê bình đương thời thực sự ra sao, những nhận xét về anh vẫn có thể chấp nhận được, mặc dù việc phàn nàn về sự thiếu thốn da thịt, máu huyết cùng sự đồng cảm con người nói chung mới là điều bất lực tẻ nhạt nhất. Tuy nhiên, cứ để họ nói tiếp đi—đó chính là con dấu đóng lên cây dao phê bình. Phải có gì đó cực kỳ ngu ngốc, nếu không thì xin vĩnh biệt cái thế giới phê bình! Và nếu có lời nào hoàn toàn sai sự thật hơn bất cứ lời nào khác, thì chính là cái luận điệu mà ông Mackay đang đứng chờ để vớt vạt lại! Anh có thực sự cho rằng Heraud có thể làm được điều này không? Tôi hầu như khó mà tin nổi, dẫu cho một số điều được nói đúng đắn, chẳng hạn như về "tính trí tuệ," và việc anh đứng hàng đầu nhờ vào trí óc,—điều đó đúng không gì chối cãi được. Thế rồi, tôi sẽ có cuốn 'Pauline' trong một hoặc hai ngày nữa—vâng, tôi sẽ có, nhất định phải có, và sẽ có.
Bài viết mang tên "Thơ Ballad và Những Sáng Tác Tưởng Tượng", cái bài tự mang cái tên đó, hình như thực sự là của ông Chorley, và tôi nghĩ đó là một trong những bài viết hay nhất của ông ấy. Với tôi, các bài viết của ông ấy nhìn chung thường thiếu chút màu sắc và có phần mỏng manh, dẫu vẫn phảng phất nét duyên dáng và sự từng trải, cùng một thái độ đúng đắn và thuần khiết trong dụng ý. Hãy quan sát những gì ông ấy nói về "tính đa diện" dường như lấn sân sang quan điểm và nguyên tắc. Tôi biết ông ấy ám chỉ chính mình trong đó, vì ông ấy từng nói với tôi rằng do có sự đồng cảm quá rộng lớn như vậy nên ông ấy đã bị quy chụp là thiếu nguyên tắc—thế nhưng "tính đa diện" chắc chắn không phải là từ dành cho ông ấy. Hiệu ứng của sự đồng cảm phổ quát có thể nảy sinh từ cả một trí tưởng tượng uyển chuyển lẫn một tầm nhìn khoáng đạt, và với tôi, ông ấy có vẻ như đang uốn mình theo một khía cạnh của nhân tính và văn học hơn là thâu tóm nó—hơn là thấu hiểu nó. Mọi phần của chân lý đều hàm ý toàn thể; và việc chấp nhận chân lý một cách toàn diện không có nghĩa là công nhận những điều mâu thuẫn: sự đồng cảm phổ quát không thể biến một con người thành kẻ mâu thuẫn, mà trái lại, biến người đó thành một khối nhất quán một cách siêu việt. Tháp chuông nhà thờ có thể đứng giữa núi non và biển cả, hướng về cả hai phía, mà vẫn đứng vững vàng: nhưng cây liễu bên đầu hồi mái nhà, lúc nghiêng về phương bắc lúc ngả về phương nam trong khi độ nghiêng tự nhiên lại hướng thẳng về hướng đông hoặc hướng tây, thì hoàn toàn khác biệt... khác biệt hệt như cây liễu với tháp chuông nhà thờ vậy.
Ồ, thật là những lời nhảm nhí làm sao! Chỉ có một chân lý duy nhất đối với tôi suốt khoảng thời gian này, trong lúc tôi cứ mãi bàn về chân lý với chả chân lý. Và anh có biết không, khi anh bảo tôi hãy nghĩ về anh, tôi lại đâm ra hổ thẹn vì đã nghĩ đến anh quá nhiều, vì đã chỉ nghĩ đến mỗi mình anh—có lẽ là quá mức rồi chăng. Tôi có nên nói cho anh biết không? đối với bản thân tôi, dường như chưa từng có người đàn ông nào đối với bất kỳ người phụ nữ nào lại mang ý nghĩa như anh đối với tôi—sự lấp đầy ấy hẳn phải tương xứng, anh biết đấy, với khoảng trống... và chỉ có mình tôi biết điều gì ẩn giấu phía sau—vùng hoang mạc đằng đẵng không có lấy một bông hồng nở rộ... cùng khát khao hạnh phúc, tựa như một cái hố sâu hoắm đen ngòm, trước khi dòng thác bạc ngập tràn này đổ xuống. Có gì là lạ lùng khi tôi đứng đó như trong mơ và hoài nghi—không phải hoài nghi anh—mà là hoài nghi chính số phận của mình? Đã có ai từng bị bốc thốt khỏi một ngục tối không đèn đặt lên đỉnh núi cao chót vót, mà đầu óc không quay cuồng và tim đập ngất ngây, như tôi lúc này chưa? Và anh nói rằng anh còn yêu tôi nhiều hơn nữa ư?—Tôi nên cảm ơn anh hay cảm ơn Thượng đế? Cả hai,—thực sự là vậy—và tôi chẳng có cách nào báo đáp tương xứng cho cả hai người được! Tôi cảm ơn anh như kẻ không xứng đáng vẫn làm... và như tất cả chúng ta cảm ơn Thượng đế. Làm sao tôi có thể chứng minh được tấm lòng mình dành cho anh? Làm sao anh có thể nhìn thấy nó đúng như tôi cảm nhận? Tôi tự hỏi bản thân mình trong vô vọng.
Xin hãy dành cho tôi trọn vẹn niềm tin, người yêu dấu duy nhất của tôi, đến mức hãy cứ sai sử tôi đơn thuần vì lợi ích và hạnh phúc của chính anh, vì mục đích của riêng anh mà không mải bận tâm đến bất kỳ ai khác—đó là tất cả những gì tôi có thể xin anh mà không hề mang chút bận tâm lo lắng nào về việc anh sẽ chấp thuận—Nguyện xin Thượng đế ban phước cho anh!—
Ba của anh.
Nhưng chắc là bây giờ anh đã cầm bài điểm sách trong tay rồi chứ?
Tờ Morning Chronicle quy kết quyền tác giả bài "Các nhà thơ hiện đại" (bài viết của chúng ta) cho Lord John Manners—đó là điều tôi nghe được sáng nay. Bản thân tôi vẫn chưa xem qua tờ báo ấy. Tờ Athenæum, sao mà vẫn cứ im hơi lặng tiếng một cách đáng ghét thế chứ!—