Chủ Nhật.
[Dấu bưu điện, ngày 16 tháng 3 năm 1846.]
Làm sao tình yêu trọn vẹn trong tim dành cho em có thể bắt anh giữ mình trong yên lặng? Lời lẽ dẫu không trọn vẹn vẫn tốt hơn là chẳng nói gì, ít ra là ở điểm này – người nói đã thử cất lời, và dẫu chúng có phụ bạc, từ nay về sau anh cũng không phải dằn vặt vì đã chẳng buồn cất lên một tiếng – với anh lúc này cũng vậy, khi mà anh yêu em, Ba ạ, bằng tất cả trái tim và tâm hồn, bằng mọi giác quan hòa lẫn trong một niềm biết ơn và kính ngưỡng lớn lao ngập tràn, anh vẫn muốn xích lại gần em để thổ lộ điều đó dẫu bằng cách thức không trọn vẹn này, hỡi người yêu dấu nhất, đáng trân quý nhất của anh! Sao em không giúp anh, thay vì cứ tước đoạt những lời lẽ, những từ ngữ vốn dĩ thuộc về anh, rồi nhận chúng là của em, trong khi chúng hoàn toàn không phải? Gần đây em bảo rằng tình yêu dành cho em đã 'khiến em trở nên nhún nhường' – hệt như thể để ngăn anh thốt lên sự thật chân thành ấy vậy! – đó hoàn toàn là sự thật, và anh cảm nhận điều đó ngày một sâu sắc hơn. Em vốn không muốn hiểu rằng sự việc phải là như thế, và anh cũng chẳng màng lắm, bởi điều duy nhất em buộc phải tin, phải quyết tâm tin cho trọn vẹn bề rộng lẫn chiều sâu của nó, chính là việc anh thực sự yêu em và chỉ sống vì tình yêu dành cho em mà thôi.
Anh sẽ an lòng dựa vào niềm tin rằng em thực sự tin tưởng điều đó! Qua đây, em hẳn biết rằng thứ gắn bó với anh từ phút ban đầu chẳng phải là một bóng hình mơ hồ nào đó không phải là em, rồi sau này anh mới ép trí tưởng tượng của mình phải tái tạo lại – có thể gọi là như vậy – sao cho khớp với ý tưởng ban đầu một cách tương đối chuẩn xác nơi em, con người thực sự, đáng yêu nhất mà anh diễm phúc có được – em thừa biết đôi mắt, đôi môi và mái tóc ấy có ý nghĩa nhường nào đối với anh. Còn anh, về phần mình, giờ đây khi vừa mới rời khỏi em, lòng chắc chắn hơn bao giờ hết, dẫu cho ít lâu trước anh có nói gì đi nữa, rằng em sẽ đồng hành cùng anh cho đến tận cùng, rằng cánh tay đang vòng quanh anh sẽ chẳng nỡ buông lơi – phía trước là một vực thẳm mù mịt đến thế – anh từ chối suy nghĩ, từ chối tưởng tượng về cảnh tượng nếu bây giờ phải mất đi em! Thế nên anh xin trao gửi cuộc đời, tâm hồn mình vào bàn tay em – dẫu việc trao gửi ấy cũng chỉ là hình thức, bởi nó đã là của em, mãi mãi thuộc về em từ buổi đầu tiên – nhưng mỗi lần được gặp em, ngồi bên em, rồi ra về để nghiền ngẫm lại tất cả, anh lại thấy dường như mình vẫn còn nhiều điều thuộc về bản thân để mà dâng hiến; em ban cho anh thêm sự sống và nó lại hướng về em.
Ngày mai anh sẽ nhận được thư em – khi ấy, anh sẽ ra ngoài từ sớm để giải quyết vài chuyến thăm viện, mang theo niềm hoan hỉ và ý thức về những gì đang chờ đón mình, và khi trở về anh sẽ viết vài dòng. Những bức thư này, những nỗ lực còm cõi cốt để được chuyện trò cùng em qua khoảng cách không gian – dẫu luôn được an ủi bởi cảm giác rằng em sẽ thấu hiểu hết, giải mã hết, dẫu tha thứ và vun vén cho mọi điều – liệu những thứ như thế có được đoái hoài, có được mong chờ như em vẫn nói không, hỡi em? Vậy thì, Ba ạ, cuộc đời anh ắt phải tốt đẹp hơn... với sự gần gũi để nâng đỡ, và với 'cách thức tìm lối ra' mà tình yêu từ xưa vẫn nổi danh. Nếu em bắt đầu tự vẽ ra trong tưởng tượng một người tình theo ý mình, anh sẽ thua cuộc ngay lập tức – nhưng còn phẩm chất duy nhất là tình yêu dành cho em, thứ sớm muộn gì cũng phải được đưa vào danh sách những ân huệ cấu thành nên con người ấy; anh dám là người đứng ra bù đắp – thứ tình yêu trọn vẹn mà em có thể mơ tưởng đều ở đây cả rồi. Em nghĩ mình nhìn thấy vài phẩm chất tốt đẹp khác, thậm chí là quá nhiều; và rồi một ngày em sẽ nhìn nhận rõ ràng hơn, nhưng anh chẳng bận tâm điều đó – em cứ việc ngưỡng mộ những người anh hùng đích thực – còn anh, em hãy yêu vì chính bản thân tình yêu. Cho phép anh được hôn em, hôn chính em, người yêu dấu, yêu dấu nhất của đời anh – Chúa phù hộ em mãi mãi –