BÀI PHÁT BIỂU TẠI BỮA TIỆC CỦA HIỆP HỘI TYPOTHETAE TỔ CHỨC TẠI DELMONICO’S, NGÀY 18 THÁNG 1 NĂM 1886, KỶ NIỆM NGÀY SINH CỦA BENJAMIN FRANKLIN

Ông Clemens đáp từ cho lời chúc mừng về đề tài "Người thợ sắp chữ".

Những hồi ức lịch sử của vị chủ tịch về Gutenberg đã khiến tôi chìm đắm vào ký ức của chính mình, bởi bản thân tôi cũng là một món đồ cổ. Vạn vật đều đổi thay theo dòng thời gian, và có lẽ tôi đang ở giữa những người xa lạ. Có thể người thợ in ngày nay chẳng còn giống người thợ in của ba mươi lăm năm về trước nữa. Nhưng với tôi, họ không hề xa lạ. Tôi biết rõ họ lắm. Những sáng mùa đông, tôi nhóm lửa cho họ; tôi xách nước từ máy bơm của làng về; tôi quét dọn văn phòng; tôi nhặt từng con chữ rơi vãi dưới gầm bàn; và nếu họ có mặt ở đó, tôi sẽ xếp con chữ tốt vào khay, còn loại hỏng thì quẳng vào đống "đồ bỏ đi"; còn nếu không có ai nhìn thấy, tôi sẽ đổ tất cả chúng vào đống "chữ vụn" trên bàn dàn trang—đó là cái thói lén lút của một kẻ tập sự, và tôi chính là một kẻ tập sự như vậy.

Tôi làm ẩm giấy vào các ngày thứ Bảy, rồi lật mặt giấy vào ngày Chủ Nhật—vì đây là tờ tuần báo của một vùng quê; tôi vận hành con lăn, rửa con lăn, rửa các khuôn in, gấp báo và đi giao báo vào lúc rạng sáng thứ Năm hàng tuần. Khi đó, người đi giao báo luôn là đối tượng gây chú ý đối với tất cả lũ chó trong thị trấn. Nếu tôi gom góp lại tất cả những vết cắn mà mình từng hứng chịu, hẳn tôi đã có thể khiến ngài Pasteur bận rộn cả năm trời. Tôi bỏ báo vào phong bì để gửi qua đường bưu điện—chúng tôi có một trăm người đặt mua trong thị trấn và ba trăm năm mươi người ở vùng nông thôn; người trong thị trấn trả bằng hàng tạp hóa, còn người nông thôn thì trả bằng bắp cải và củi đốt—đó là khi họ chịu trả tiền, mà chuyện đó cũng chỉ thỉnh thoảng mới xảy ra; những lúc ấy, chúng tôi luôn phải đăng tin trên báo để quảng cáo cho họ một chút; nếu quên làm vậy, họ sẽ ngừng đặt báo.

Mọi người trong danh sách ở thị trấn đều tham gia biên tập—nghĩa là, họ ra lệnh về cách thức biên tập tờ báo; họ chỉ đạo các quan điểm, vạch ra định hướng, và cứ mỗi lần ông chủ không làm theo ý họ, họ lại ngừng đặt báo. Chúng tôi bị bủa vây bởi những nhà phê bình, và chúng tôi cố gắng làm hài lòng tất cả họ. Chúng tôi có một người đặt mua báo bằng tiền mặt, và ông ta gây rắc rối nhiều hơn tất cả những người khác cộng lại. Cứ mỗi năm một lần, với hai đô la, ông ta mua đứt chúng tôi, cả thể xác lẫn linh hồn. Ông ta thường thay đổi quan điểm chính trị của chúng tôi theo đủ hướng, và khiến chúng tôi phải đổi tôn giáo tới bốn lần trong vòng năm năm. Nếu chúng tôi cố gắng tranh luận với ông ta, ông ta sẽ đe dọa ngừng đặt báo, và tất nhiên, điều đó đồng nghĩa với sự phá sản và diệt vong.

Ông ta thường viết những bài báo dài tới một cột rưỡi, dàn bằng cỡ chữ long primer, rồi ký tên là "Junius," hay "Veritas," hoặc "Vox Populi," hay những cái tên kêu như chuông khác; sau khi chúng tôi sắp chữ xong, ông ta sẽ ghé qua và bảo rằng ông ta đã đổi ý—một cách nói hoa mỹ, vì thực ra ông ta chẳng có ý kiến gì cả—và ra lệnh bỏ bài đó đi. Văn phòng đó không đủ kinh phí để lãng phí bài viết, nên chúng tôi luôn tháo các khoảng cách, sửa lại chữ ký, rồi ghi nguồn là của tờ báo đối thủ ở làng bên cạnh, sau đó cho đăng bài đó vào.

Chà, chúng tôi cũng có một hoặc hai kiểu "đồ bỏ". Mỗi khi có tiệc nướng ngoài trời, rạp xiếc, hay lễ rửa tội, chúng tôi thường nghỉ nửa ngày, và để bù vào phần thiếu hụt nội dung, chúng tôi sẽ "lật lại quảng cáo"—tức là đảo ngược toàn bộ trang báo và in lại nội dung đó. Kiểu "đồ bỏ" khác là những bài triết học sâu xa, thứ mà chúng tôi đánh giá là chẳng ai đọc cả; thế nên chúng tôi giữ nguyên một khung chữ đã sắp sẵn, và cứ thỉnh thoảng lại tống những mẻ nội dung cũ kỹ đó vào cho tới khi tình hình trở nên nguy hiểm.

Ngoài ra, vào thuở sơ khai của điện báo, chúng tôi thường tiết kiệm tin tức. Chúng tôi chọn lọc những mẩu tin vô thưởng vô phạt, chẳng có chút thông tin nào, rồi xếp chúng vào một khung chữ, thay đổi ngày tháng và địa điểm, rồi dùng đi dùng lại cho đến khi sự quan tâm của công chúng đối với chúng bị mài mòn đến tận xương tủy. Chúng tôi đánh dấu các quảng cáo, nhưng hiếm khi để tâm đến những dấu hiệu đó sau này; vì vậy, vòng đời của một quảng cáo "td" và một quảng cáo "tf" đều dài vô tận. Tôi từng thấy một thông báo "td" về cuộc đấu giá của cảnh sát trưởng vẫn hiên ngang tồn tại hai năm sau khi cuộc đấu giá đã kết thúc, vị cảnh sát trưởng đó đã qua đời, và toàn bộ sự việc đã trở thành chuyện cổ tích. Hầu hết các quảng cáo hàng năm đều là những bản in đúc sẵn về thuốc chữa bệnh độc quyền, và chúng tôi thường phải vật lộn với chúng.

Tôi vẫn còn nhìn thấy văn phòng in ấn của thời tiền sử đó, với những tờ áp phích quảng cáo ngựa dán trên tường, những ngăn chữ "d" bị tắc nghẽn bởi mỡ nến vì chúng tôi luôn cắm nến vào ngăn chữ "k" vào ban đêm, chiếc khăn lau tay không được coi là bẩn cho đến khi nó có thể tự đứng thẳng được, cùng những dấu hiệu và biểu tượng khác đặc trưng cho loại hình cơ sở này ở Thung lũng Mississippi; và tôi cũng thấy được gã thợ in lang thang, kẻ thoáng đến rồi lại thoáng đi vào mùa hè và dừng chân một ngày, với chiếc ví nhét một chiếc áo sơ mi và mũ đầy những tờ rơi; vì nếu không có chữ để sắp, gã sẽ thực hiện một bài diễn thuyết về sự chừng mực. Lối sống của gã thật đơn giản, nhu cầu chẳng chút cầu kỳ; tất cả những gì gã muốn là một bữa ăn, một chỗ ngủ và đủ tiền để say sưa, thế là gã mãn nguyện. Nhưng có lẽ, như tôi đã nói, tôi đang ở giữa những người xa lạ, hát lên khúc ca huy hoàng của một thời đại đã bị lãng quên cho những đôi tai không quen thuộc, vì vậy tôi sẽ "kết thúc cho trọn vẹn" và dừng lại tại đây.